# tbl_dict_han

meanings:
① Hôm qua, như tạc nhật 昨日 ngày hôm qua, tạc dạ 昨夜 đêm qua, tạc niên 昨年 năm ngoái, v.v. ||② Ngày xưa. ||③ Mới rồi.


meanings:
① Mặt trời mọc ra ấm áp. ||② Một âm là hú, cùng nghĩa với chữ hú 煦.


meanings:
① Sáng sủa, rõ rệt, như chiêu chương 昭章 rõ rệt. ||② Bộc bạch cho tỏ rõ ra, như chiêu tuyết 昭雪 bộc bạch nỗi oan của người ta ra cho mọi người đều biết. ||③ Hàng chiêu, trong nhà thờ giữa là bệ thờ tổ, ở bên trái là bệ thờ hàng chiêu.


meanings:
① Phải, điều gì ai cũng công nhận là phải gọi là thị. Cái phương châm của chánh trị gọi là quốc thị 國是. ||② Ấy thế, lời nói chỉ định như như thị 如是 như thế.


meanings:
① Sao mão, một ngôi sao trong nhị thập bát tú.


meanings:
① Ngày dài. ||② Cùng nghĩa với chữ sướng 暢.


meanings:
① Mùa, như tứ thì 四時 bốn mùa.||② Thì, như bỉ nhất thì thử nhất thì 彼一時，此一時 bấy giờ là một thì, bây giờ là một thì. ||③ Giờ, một ngày chia 12 giờ, mỗi giờ gọi tên một chi, như giờ tí, giờ sửu, v.v. ||④ Thường, như thì thì như thử 時時如此 thường thường như thế. ||⑤ Ðúng thời, đang thời, như thời vụ 時務 mùa làm ruộng, việc đang đời, thời nghi 時宜 hợp thời (cái mà đời ưa chuộng). ||⑥ Cơ hội, như thừa thì nhi khởi 乘時而起 nhân cơ hội mà nổi lên. Ta quen đọc là chữ thời cả.


meanings:
① Tiến lên, như mạnh tấn 孟晉 cố tiến lên. ||② Nhà Tấn 晉. Tư Mã Viêm 司馬炎 lấy nước của nhà Nguỵ 魏 lên làm vua gọi là nhà Tấn (365-316). ||③ Nước Tấn, đời Ngũ đại Thạch Kinh Ðường nối nhà Hậu Ðường 後唐 lên làm vua gọi là nước Tấn. Sử gọi là nhà Hậu Tấn 後晉 (936-947). Ðời vua Thành vương 成王 nhà Chu 周 phong em là Thúc Ngu ra làm vua đất Ðường 唐, sau dời ra đất Tấn cũng gọi là nước Tấn.


meanings:
① Trưa, tới trưa, sắp đến trưa hay quá trưa một chút gọi là thưởng ngọ 晌午. ||② Bán thưởng 半晌 một loáng, một nhát. ||③ Thưởng, về phía Ðông Tam Tỉnh nước Tàu dùng làm tiếng để đo đất, một thưởng chừng độ 7 mẫu, hoặc bảo khoảng đất trồng hết một ngày mới khắp là một thưởng.


meanings:
① Trời trong. Trời trong không có mây gọi là yến. Lúc nhà nước được bình yên vô sự gọi là thanh yến 清晏. ||② Muộn. ||③ Yên. ||④ Rực rỡ, tươi tốt.


meanings:
① Chiều, muộn, như vãn niên 晚年 lúc tuổi già, tuế vãn 歲晚 cuối năm, v.v. ||② Sau, chậm, như tương kiến hận vãn 相見恨晚 tiếc rằng biết nhau chậm quá. ||③ Kẻ tiến sau đối với kẻ tiến trước thì tự xưng là vãn sinh 晚生 nghĩa là kẻ làm nên sau, sinh sau vậy.


meanings:
① Ban ngày. Nguyễn Du 阮攸: Trú kiến yên hà dạ kiến đăng 晝見煙霞夜見燈 ngày nhìn khói ráng đêm nhìn đèn.


meanings:
① Sáng. ||② Mặt trời rực rỡ. ||③ Lửa cháy rần rật. Ta quen đọc là chữ thạnh.


meanings:
① Sáng suốt, cũng như chữ triết 哲.||② Một âm là chế sao sáng, sao sáng lấp lánh.


meanings:
① Gặp, đối, cùng gặp mặt nhau gọi là ngộ diện 晤面. ||② Sáng.


meanings:
① Ngày cuối tháng ta gọi là ngày hối (ngày 30). ||② Tối tăm mù mịt, nghĩa văn không được rõ ràng cũng gọi là hối. Ở ẩn một nơi không cầu cho người biết mình gọi là dưỡng hối 養晦 hay thao hối 韜晦.


meanings:
① Sớm, lúc mặt trời mới mọc gọi là thanh thần 清晨 sáng sớm. ||② Gà gáy báo tin sáng. ||③ Sao thần.


meanings:
① Cảnh, cái gì hình sắc phân phối có vẻ đẹp thú đều gọi là cảnh, như phong cảnh 風景, cảnh vật 景物, v.v. ||② Cảnh ngộ, quang cảnh. ||③ Hâm mộ, tưởng vọng người nào gọi là cảnh ngưỡng 景仰. ||④ To lớn, như dĩ giới cảnh phúc 以介景福 lấy giúp phúc lớn.


meanings:
① Sáng suốt, cũng như chữ triết 哲. ||② Một âm là chế. Sao sáng, sao sáng lấp lánh.


meanings:
① Tạnh, lúc không mưa gọi là tình.


meanings:
① Trong suốt, vật gì có chất sáng suốt bên nọ sang bên kia gọi là tinh oánh 晶瑩. ||② Thuỷ tinh, là một thứ đá sáng suốt như ngọc. Chất mỏ kết hợp lại thành hạt gọi là kết tinh 結晶.


meanings:
① Bóng mặt trời. ||② Dùng cái nêu đo bóng mặt trời, nay gọi cái đồ đo bóng mặt trời để định giờ khắc là nhật quỹ 日晷.


meanings:
① Khôn, trái với chữ ngu 愚, hiểu thấu sự lí gọi là trí, nhiều mưu kế tài khéo cũng gọi là trí.


meanings:
① Ánh mặt trời ấm (nắng ấm), chủ khách hỏi thăm nhau gọi là hàn huyên 寒暄.


meanings:
① Nhàn rỗi. ||② Lúc vô sự, như hạ nhật 暇日 lúc không bận có việc gì, vô hạ cập thử 無暇及此 không rỗi đâu tới sự ấy.


meanings:
① Vừng sáng của mặt trời mặt trăng. ||② Mê, quáng, như đầu vựng 頭暈 đầu váng, ngồi lên thấy cảnh vật đều quay tít, mục vựng 目暈 mắt quáng. Ðang ngồi đứng dậy sầm tối mặt lại ngã ra cũng gọi là vựng.


meanings:
① Ánh sáng mặt trời. Mạnh Giao 孟郊 có câu thơ rằng: Thùy ngôn thốn thảo tâm, báo đắc tam xuân huy 誰言寸草心，報得三春暉 ai nói lòng tấc cỏ, báo được ơn ba xuân, ý nói ơn cha mẹ khôn cùng, khó báo đền được. Ta thường nói lúc còn cha mẹ là xuân huy 春暉 là bởi nghĩa đó.


meanings:
① Cứng mạnh, như mẫn bất uý tử 暋不畏死 cứng mạnh chẳng sợ chết. ||② Buồn bực, mê muội.


meanings:
① Cảm nắng, trúng nắng. ||② Một âm là hát. Nóng.


meanings:
① Tối, trí thức kém cỏi cũng gọi là ám. ||② Ngầm, như ám sát 暗殺 giết ngầm.


meanings:
① Tối tăm. ||② Một âm là mính. Ðêm, tối.


meanings:
① Sướng, như thông sướng 通暢 thư sướng, thông suốt, sướng khoái 暢快 sướng thích. ||② Thích, như sướng ẩm 暢飲 uống thích, sướng tự 暢敘 bàn bạc thích (trò chuyện thoả thuê).


meanings:
① Chốc lát, không lâu, như tạm thì 暫時. ||② Bỗng (thốt nhiên).


meanings:
① Tối, lúc mặt trời sắp lặn gọi là mộ. ||② Già, cuối, như mộ niên 暮年 tuổi già, tuế mộ 歲暮 cuối năm, mộ khí 暮氣 hơi tàn, v.v. (nói lúc ý khí đã suy kém).


meanings:
① Tàn bạo, như tham bạo 貪暴, bạo ngược 暴虐. Trộm giặc gọi là bạo khách 暴客, v.v. ||② Làm hại, như bạo điễn thiên vật 暴殄天物. ||③ Vội, chợt đến, như tật phong bạo vũ 疾風暴雨 gió táp mưa sa, bạo lãnh 暴冷 chợt rét, bạo phát 暴發 chợt giàu. ||④ Bạo hổ 暴虎 bắt hổ tay không. ||⑤ Một âm là bộc. Phơi. Tục quen viết là 曝. ||⑥ Bộc lộ.


meanings:
① Bóng mặt trời loe lên. ||② Nước Xiêm La 暹羅 ở phía đông nam châu Á, hiện gọi là nước Thái 泰國. Tục đọc là chữ tiêm.


meanings:
① Kịp. ||② Ðến. ||③ Kị kị 曁曁 cứng cỏi, tả cái dáng quả quyết cường nghị.


meanings:
① Cái vòng của mặt trời, mặt trăng quay đi, người ta cứ theo sức quay của nó mà tính rồi định ra năm tháng thì tiết gọi là lịch pháp 曆法. Lịch Tàu tính theo vòng mặt trăng quay quanh quả đất mà định tháng, định năm gọi là âm lịch 陰曆. Lịch Tây tính theo vòng quả đất quay chung quanh mặt trời mà định năm tháng gọi là dương lịch 陽曆. Vì kiêng tên vua Cao Tôn 高宗 nhà Thanh 清 là Lịch 曆 nên sau cứ viết là 歷.


meanings:
① Mây chùm (mây bủa). ||② Kinh Phật gọi Phật là Cù đàm 瞿曇 nghĩa đen là cây mía. Nguyên trước họ Phật là họ Cù-đàm, sau mới đổi là họ Thích. ||③ Ðàm hoa nhất hiện 曇花一現 ý nói bỗng thấy lại biến đi ngay, tục thường mượn dùng để tả sự mau sinh mau diệt. Tục lại nói hoa đàm tức là hoa cây sung.


meanings:
① Ðồng lông 曈曨 mặt trời mới mọc (mờ sáng).


meanings:
① Sớm, lúc mới hơi mờ mờ sáng gọi là phá hiểu 破曉. ||② Biết, rõ (hiểu rõ). ||③ Bảo cho biết, như hiểu thị 曉示 bảo cho đều biết rõ.


meanings:
① Trước, xưa kia. Cũng như chữ hướng 向.


meanings:
① Yểm ái 晻曖 mờ mịt, việc mờ tối không chính đáng rõ ràng gọi là ái muội 曖昧.


meanings:
① Mông lông 曚曨 mù mịt, lúc mặt trời chưa mọc.


meanings:
① Ánh sáng thừa của mặt trời, mặt trời đã lặn còn chút ánh sáng tóe ra gọi là tịch huân 夕曛 hay tà huân 斜曛. Ta gọi là nắng quái.


meanings:
① Bóng sáng mặt trời. ||② Mặt trời, mặt trăng, sao đều gọi là diệu. Mặt trời mặt trăng gọi là lưỡng diệu 兩曜.


meanings:
① Sáng sủa mông mênh, như khoáng dã 曠野 đồng mông mênh sáng sủa. ||② Bỏ thiếu, như khoáng khoá 曠課 bỏ thiếu bài học, khoáng chức 曠職 bỏ thiếu công việc chức trách của mình.


meanings:
① Ðồng lông 曈曨 mặt trời mới mọc (mờ sáng). ||② Mông lông 曚曨 mù mịt, lúc mặt trời chưa mọc.


meanings:
① Cong, lẽ không được thẳng cứng gọi là khúc. ||② Ủy khúc, chỗ cong queo chật hẹp, như hương khúc 鄉曲 chỗ làng xóm nhỏ hẹp, tâm khúc 心曲 cái chất chứa ở trong lòng (khúc lòng). ||③ Uyển chuyển, như khúc vi chi thuyết 曲為之說 uyển chuyển nói hộ. ||④ Khúc nhạc. ||⑤ Chỗ bẻ cong, như hà khúc 河曲 chỗ khúc sông uốn cong. ||⑥ Việc nhỏ, thiên một bên.


meanings:
① Ðổi, như canh trương 更張 đổi cách chủ trương, canh đoan 更端 đổi đầu mối khác, v.v. ||② Canh, một đêm chia làm năm canh. ||③ Thay, như canh bộc 更僕 đổi người khác thay mặt mình, nói nhiều lời quá gọi là canh bộc nan sổ 更僕難數. ||④ Trải, như thiếu canh bất sự 少更不事 nhỏ chẳng trải việc (ít tuổi chưa từng trải mấy). ||⑤ Ðền lại. ||⑥ Một âm là cánh. Lại thêm, như cánh thậm 更甚 thêm tệ.


meanings:
① Gì. ||② Sao chẳng. ||③ Cùng nghĩa với chữ hạt 蝎.


meanings:
① Sách. ||② Ghi chép, viết. ||③ Thư tín, như thướng thư 上書 dâng thơ. ||④ Chữ, như thư pháp 書法 phép viết chữ, biết tinh tường các lối chữ gọi là thư gia 書家. ||⑤ Kinh thư, gọi tắt tên kinh Thượng thư.


meanings:
① Bên nguyên bên bị, nay thông dụng chữ lưỡng tạo 兩造. ||② Ðối, người đối địch với mình, như phân tào xạ phúc 分曹射覆 chia đôi cánh bắn lại. ||③ Lũ, bọn, như nhĩ tào 爾曹 lũ mày, chúng mày, chúng mày, ngã tào 我曹 bọn ta. ||④ Nha quan, phân chức làm việc gọi là tào, như bộ tào 部曹 các bộ quan. ||⑤ Nước Tào.


meanings:
① Nhỏ nhắn, xinh đẹp. ||② Dài, rộng. ||③ Một âm là man. Man man 曼曼 man mác, dài dặc, như man duyên 曼延 bò dài.


meanings:
① Từng, như vị tằng 未曾 chưa từng. ||② Bèn, như tằng thị dĩ vi hiếu hồ 曾是以為孝乎 bèn lấy thế làm hiếu ư! ||③ Chồng chập (gấp lên) như bố sinh ra ông mình gọi là tằng tổ 曾祖 con của cháu mình gọi là tằng tôn 曾孫, v.v. ||④ Cùng nghĩa với chữ tằng 層.


meanings:
① Rất, như tối hảo 最好 rất tốt. ||② Giỏi hơn. Nhà Hán khảo sát quan lại chia ra hai hạng, tối 最 và điến 殿. Ðiến là kẻ không xứng chức, tối là kẻ có tài giỏi. ||③ Cùng tột, dùng làm trợ từ.


meanings:
① Ði, như khiết lai 朅來 đi lại. ||② Vạm vỡ.


meanings:
① Bè bạn. ||② Ðảng, như bằng tị vi gian 朋比為奸 kết đảng làm gian. ||③ Sánh tầy, như thạc đại vô bằng 碩大無朋 to lớn không gì sánh tầy. ||④ Năm vỏ sò là một bằng. Ðời xưa dùng vỏ sò làm tiền, cho nên tạ ơn người ta cho nhiều của gọi là bách bằng chi tích 百朋之錫.


meanings:
① Áo mặc, như lễ phục 禮服 áo lễ, thường phục 常服 áo thường. ||② Mặc áo. ||③ Áo tang, trảm thôi 斬衰, tư thôi 齊衰, đại công 大功, tiểu công 小功, ti ma 緦麻 gọi là ngũ phục 五服. ||④ Phục tòng. ||⑤ Làm việc, như phục quan 服官 làm việc quan, phục điền 服田 làm ruộng, v.v. ||⑥ Ðóng xe tứ mã, hai con ở hai bên đòn xe gọi là phục. ||⑦ Uống, như phục dược 服藥 uống thuốc. ||⑧ Quen, như bất phục thuỷ thổ 不服水土 chẳng quen đất nước. ||⑨ Ðeo. ||⑩ Nghĩ nhớ. ||⑪ Cái ống tên.


meanings:
① Ngày mồng một mà có mặt trăng mọc ở phương đông. ||② Thiếu, chữ dùng trong phép tính cửu chương.


meanings:
① Trước, mới. ||② Ngày mồng một. ||③ Phương bắc, như sóc phong 朔風 gió bấc.


meanings:
① Ta đây, tiếng dùng của kẻ tôn quý, như vua tự nói mình thì tự xưng là trẫm. ||② Trẫm triệu 朕兆 cái điềm báo trước sắp xảy ra một sự gì. ||③ Ðường khâu áo giáp.


meanings:
① Trông xa, như chiêm vọng 瞻望 trông mong. ||② Có cái để cho người chiêm ngưỡng gọi là vọng, như danh vọng 名望, uy vọng 威望, v.v. ||③ Quá mong, như trách vọng 責望 trách mắng để mong cho làm nên. ||④ Ước mong, như đại hỉ quá vọng 大喜過望 mừng quá sức ước mong, nghĩa là được thích lòng muốn quá, thất vọng 失望 mất sự mong ước, tuyệt vọng 絕望 hết đường mong ước, v.v. ||⑤ Ngày rằm, ngày rằm thì mặt trời mặt trăng gióng thẳng nhau gọi là vọng.


meanings:
① Sớm, sáng mai. Từ sáng sớm đến lúc ăn cơm sáng xong gọi là chung triêu 終朝, một ngày cũng gọi là nhất triêu 一朝. ||② Một âm là triều. Chỗ nhà nước làm việc, như triều đình 朝廷. ||③ Chầu, bầy tôi vào hầu vua gọi là chầu, vào hầu kẻ tôn quý, xưa cũng gọi là chầu. ||④ Triều đại, tên gọi về thời đại của nước quân chủ, như Hán triều 漢朝 triều nhà Hán.


meanings:
① Kì hẹn, như khiên kì 愆期 sai hẹn. ||② Ắt thế, mong mỏi, như kì vọng 期望 mong hẹn cho phải thành. ||③ Kì di 期頤 trăm tuổi. ||④ Một âm là ki. Một năm. ||⑤ Ông bà chú bác anh em vợ con và con dâu trưởng chết phải để tang một năm gọi là ki phục 期服. ||⑥ Dùng làm tiếng trợ từ, như thật duy hà ki 實維何期 thực ở vào đâu?


meanings:
① Mông lông 朦朧 lờ mờ, lúc mặt trăng sắp lặn.


meanings:
① Cây, cây to dùng làm nhà cửa đồ đạc được gọi là kiều mộc 喬木, cây có cành mọc là là gần đất gọi là quán mộc 灌木. ||② Gỗ, như mộc khí 木器 đồ gỗ, người chết gọi là tựu mộc 就木 nghĩa là phải bỏ vào áo quan gỗ vậy. ||③ Tam mộc 三木 một thứ hình gông cùm. ||④ Tiếng mộc, một thứ tiếng trong ngũ âm. ||⑤ Sao mộc, một ngôi sao trong tám vì hành tinh. ||⑥ Chất phác, mộc mạc. ||⑦ Trơ ra, tê dại, như ma mộc bất nhân 麻木不仁 tê dại không cảm giác gì.


meanings:
① Chi vị, chi thứ tám trong 12 chi. Từ một giờ chiều đến ba giờ chiều gọi là giờ vị. Thường quen đọc là chữ mùi. ||② Chửa, như vị lai 未來 chưa lại, chưa tới. ||③ Chưa, dùng làm lời trợ từ, như hàn mai trước hoa vị 寒梅著花未 mơ đã nở hoa chưa? (Vương Duy 王維). ||④ Không. ||⑤ Lời nói chưa nhất định, như vị khả tri dã 未可知也 chưa thể biết được.


meanings:
① Gốc, một cây gọi là nhất bổn 一本. ||② Cỗi rễ, cỗi nguồn, cái cỗi rễ của một sự gì gọi là bổn, như xả bổn trục mạt 捨本逐末 bỏ cỗi rễ mà theo ngọn ngành. ||③ Trước, vốn, như bổn ý 本意 ý trước của tôi. ||④ Vốn lại (nguyên lai) dùng làm lời trợ từ, như bổn cai như thử 本該如此 vốn lại phải như thế. ||⑤ Của mình, bổn thân 本身 thân mình, bổn quốc 本國 nước mình, bổn vị 本位 cái địa vị của mình, bổn lĩnh 本領 cái năng lực của mình, không phải cầu gì ở ngoài, v.v. ||⑥ Tiền vốn, tiền gốc, như nhất bổn vạn lợi 一本萬利 một vốn muôn lời. ||⑦ Phép ngày xưa các tập sớ tâu vua cũng gọi là bổn. ||⑧ Tập, sách vở tranh vẽ bìa thiếp đều gọi là bổn cả, như khắc bổn 刻本 bản chữ khắc. Một quyển sách cũng gọi là nhất bổn 一本. Ta quen đọc là chữ bản.


meanings:
① Mất rồi, chết rồi. ||② Mai một[/b] 埋歿, vùi lấp, không được tỏ rõ ra.


meanings:
① Chết non, có khi viết yểu 夭. ||② Giết.


meanings:
① Chết, người xưa bảo chết thì hồn lên phách xuống, cho nên gọi kẻ chết là tồ lạc 殂落.


meanings:
① Hết, dứt, như bạo điễn thiên vật 暴殄天物 tan hại hết của trời. ||② Cùng nghĩa với chữ điễn 腆.


meanings:
① Nguy, như ngập ngập hồ đãi tai 岌岌乎殆哉 cheo leo vậy nguy thay! ||② Mỏi mệt. ||③ Bèn, dùng làm tiếng giúp lời. ||④ Sợ, như đãi bất khả cập 殆不可及 sợ chẳng khá kịp. ||⑤ Ngờ. ||⑥ Gần, thân gần. ||⑦ Chỉ thế. ||⑧ Hầu như.


meanings:
① Lâu, dài, mãi mãi, như vĩnh viễn 永遠.


meanings:
① Bạc. ||② Tưới. Có nơi đọc là nghiêu.


meanings:
① Ngâm. ||② Một âm là lão. Sóng to. ||③ Lại một âm là lao. Sông Lao.


meanings:
① Nước lắng trong, trong suốt. ||② Ðỗng triệt 洞澈 suốt thấu, hiểu rành mạch không còn ngờ vực gì nữa.


meanings:
① Hết. ||② Một âm là tê. Khan tiếng.


meanings:
① Mưa phải thời. ||② Tưới mát, mưa thấm nhuần vật gọi là chú, vì thế nên có ân trạch đến người cũng gọi là chú.


meanings:
① Nước chảy xiết, nước trên mái tranh rỏ xuống gọi là thiềm lựu 簷澑.||② Tục gọi cái gì trơn tuột là hoạt lưu 滑澑.||③ Ngựa sổng cương.||④ Tên gọi các món nấu nướng, như: thố lựu 醋澑 pha dấm, ngộn dấm.


meanings:
① Khe, suối, chỗ giữa hai miền núi gần nước cũng gọi là giản.


meanings:
① Sông Thằng. ||② Một âm là mẫn. Sông Mẫn.


meanings:
① Ðốt, như phần hương 焚香 đốt hương. ||② Một âm là phẫn. Cùng nghĩa với chữ phẫn 僨.


meanings:
① Hỗn diệu 焜耀 rực rỡ, chói lói. Cũng viết là hỗn diệu 焜燿. Có khi đọc là chữ côn.


meanings:
① Ðốt. ||② Cùng nghĩa với chữ thối 淬.


meanings:
① Không. ||② Vô minh 無明 chữ nhà Phật, nghĩa là ngu si không có trí tuệ. ||③ Vô lậu 無漏 chữ nhà Phật, phép tu dùng trí tuệ chân thật trừ sạch cỗi rễ phiền não là phép vô lậu. ||④ Vô sinh 無生 chữ nhà Phật, nghĩa là tu chứng tới bậc nhẫn được không có pháp nào sinh ra nữa. ||⑤ Một âm là mô. Nam mô 南無, nguyên tiếng Phạm là Namanab, nghĩa là quy y là cung kính đỉnh lễ.


meanings:
① Cái thẻ, ngày xưa không có giấy, văn tự gì cũng viết vào ván gỗ nhỏ gọi là trát. Thế cho nên thư từ cũng gọi là trát, như tin trát 信札 cái thư, tờ của quan sức cho dân cũng gọi là trát. ||② Chết non, như yểu trát 夭札 non yểu. ||③ Lần áo dày.


meanings:
① Một thứ cây củ dùng làm thuốc được, như thương truật 蒼朮, bạch truật 白朮, v.v.


meanings:
① Ðỏ. ||② Ðời xưa cho sắc đỏ là đẹp nhất, nên gọi các nhà phú quý là chu môn 朱門.


meanings:
① Cây phác, vỏ nó dùng làm thuốc được gọi là hậu phác 厚朴. Thứ mọc ở tỉnh Tứ Xuyên thì tốt hơn, nên gọi là xuyên phác 川朴. ||② Chất phác, cũng như chữ 樸.


meanings:
① Bông hoa. ||② Ðộng, như đoá di 朵頤 cắn đồ ăn động môi. Cũng viết là 朶.


meanings:
① Gỗ mục, phàm vật gì thối nát đều gọi là hủ cả. ||② Suy yếu vô dụng, như lão hủ 老朽 già cả không làm gì được nữa.


meanings:
① Cái gậy gỗ, cái côn, cái mộc. ||② Tục gọi hàng chấn song ngăn ở trên cửa là lan can 欄杆.


meanings:
① Cái bay, thứ đồ dùng để trát tường vách.


meanings:
① Cái nạng cây, chạc cây, chỗ cành cây mọc chéo ra gọi là xoa. ||② Cái chạc, dùng để móc bó lúa lên.


meanings:
① Cây sam, là một thứ gỗ thông dùng rất nhiều việc.


meanings:
① Ðào ngột 檮杌 tên một giống ác thú. Ngày xưa dùng tiếng ấy để gọi các kẻ hư ác. ||② Ngột niết 杌隉 áy náy không yên. Ngột tử 杌子 cái ghế nhỏ.


meanings:
① Cây mận. ||② Cùng một nghĩa với chữ lí 理. Như tư lí 司李 quan án, cũng có khi viết là tư lí 司理. ||③ Hành lí, ai đi đâu cũng phải sắm sửa đồ dùng khi đi đường, nên gọi là hành lí 行李. Chữ 李 cùng nghĩa với chữ 理.


meanings:
① Cây hạnh. Ðức Khổng tử ngồi dạy học ở giàn hạnh, vì thế nên thường dùng làm chữ gọi về cửa thầy học. Nhà Ðường cho các học trò đỗ tiến sĩ vào ăn yến ở vườn hạnh (hạnh viên 杏園) nên tục mới gọi các người đỗ là hạnh lâm 杏林. ||② Ngân hạnh 銀杏 cây ngân hạnh, quả ăn được, hạt nó gọi là bạch quả 白果.


meanings:
① Gỗ dùng được, phàm vật gì của trời sinh mà có thể lấy để dùng được đều gọi là tài, như kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ 金、木、水、火、土 gọi là ngũ tài 五材. ||② Tính chất, như tất nhân kì tài nhi đốc yên 必因其材而篤焉 ắt nhân tính chất nó mà bồi đắp thêm vậy. ||③ Cùng một nghĩa với chữ tài 才.


meanings:
① Chuôi sao bắc đẩu. ||② Gạt ra, kéo ra. ||③ Trói buộc. ||④ Một âm là thược. Cái môi, cái thìa.


meanings:
① Cái gậy chống. ||② Kẻ chống gậy gọi là trượng. ||③ Cái trượng dùng để đánh người. Trong năm hình, trượng hình là một. ||④ Một âm là tráng. Cầm, tựa.


meanings:
① Cây đỗ (một loài lê). ||② Một thứ cỏ thơm. ||③ Lấp, như đỗ tuyệt tư tệ 杜絕私弊 lấp hết tệ riêng. ||④ Phàm sự gì tự ý bày vẽ ra không có bằng cứ gì gọi là đỗ soạn 杜撰. ||⑤ Tục gọi cái gì xuất bản ở đất mình là đỗ, như đỗ bố 杜布 vải bản xứ, đỗ mễ 杜米 gạo bản xứ, v.v.


meanings:
① Mờ mịt, lặng bặt, như yểu nhiên 杳然 mờ mịt không có dấu vết gì, yểu vô tiêu tức 杳無消息 bặt không tin tức gì, v.v. ||② Thăm thẳm, mông mênh. Ta quen đọc là chữ liểu.


meanings:
① Cái chốt cửa, tức là cái cựa gà khi khép hai cánh rồi kéo lại cho cánh cửa chặt lại. ||② Một âm là khốn. Ðều, xắp cho bằng đều. ||③ Lại một âm là ngôn. Tên cây.


meanings:
① Nết làm cho thanh tịnh. Phật giáo lấy thanh tịnh làm tôn chỉ, cho nên sự gì có quan thiệp đến Phật đều gọi là phạm, như phạm cung 梵宮 cái cung thờ Phật, phạm chúng 梵眾 các chư sư, phạm âm 梵音 tiếng phạm, v.v. ||② Phạm tiên, một bực tu đã sạch hết tình dục, siêu thăng cõi sắc. Vị chúa tể này gọi là Phạm vương, làm thị giả Phật. ||③ Cùng nghĩa như chữ phạm 范.


meanings:
① Cây bông, thứ mọc như cỏ gọi là thảo miên 草棉 quả to như quả đào, chín thì nứt sợi bông ra, người ta dùng guồng kéo ra, xe làm sợi để dệt vải, thứ như thân cây gọi là mộc miên 木棉 cao bảy tám trượng, mùa xuân nở hoa kết quả, trong quả có bông, dùng làm chăn đệm được.


meanings:
① Cờ, một thứ trò chơi, hai bên bày quân đánh nhau, như thể đánh trận, ngày xưa gọi là tượng hí 象戲. ||② Một âm là kí. Cỗi rễ.


meanings:
① Cây côn. ||② Kẻ vô lại gọi là côn đồ 棍徒, như đổ côn 賭棍 con bạc, tụng côn 訟棍 thầy cò, thầy kiện, v.v. ||③ Cái côn, cái gậy.


meanings:
① Giúp. ||② Cây phỉ, cùng một nghĩa như chữ phỉ 榧.


meanings:
① Cái bậc cửa. ||② Cùng nghĩa với chữ tranh 橙. ||③ Ðụng chạm. Cũng đọc là trành.


meanings:
① Cây gai, một thứ cây gỗ dắn ruột đỏ nhiều gai, hay móc áo người, người đi đường rất sợ, cho nên đường xá hiểm trở gọi là kinh cức 荊棘, như kinh thiên cức địa 荊天棘地 trời đất chông gai, ý nói loạn lạc không chỗ nào yên vậy, sự gì khó làm được cũng gọi là cức thủ 棘手. Ðời Ngũ Ðại học trò vào thi hay làm rầm, quan tràng bắt trồng gai kín cả xung quang tràng thi, cấm ra vào ồn ào, nên gọi thi hương thi hội là cức vi 棘圍. ||② Ngày xưa gọi là ba quan công chín quan khanh là tam hòe cửu cức 三槐九棘, vì thế đời sau mới gọi các quan to là cức, như cức khanh 棘卿, cức thự 棘署 dinh quan khanh, v.v. ||③ Kíp, Kinh Thi có câu: Khổng cức thả đãi 孔棘且殆 rất kíp và nguy, vì thế những người đang có tang tự xưng là cức nhân 棘人.


meanings:
① Gác, nhà rạp. ||② Phép quân ngày xưa cứ 14 người gọi là một bằng 棚.


meanings:
① Nóc mái, nóc là một cái cần nhất của một cái nhà, nên một cái nhà cũng gọi là nhất đống 一棟. Vật gì nhiều lắm gọi là hãn ngưu sung đống 汗牛充棟 (mồ hôi trâu rui trên nóc). ||② Người có tài gánh vác được việc quan trọng lớn cho nước (như tể tướng) gọi là đống lương 棟梁.


meanings:
① Cây đường, có hai thứ trắng và đỏ, thứ đỏ dắn mà dẻo, đời xưa dùng đóng can cung, thứ trắng có quả ăn được. Kinh Thi có câu: Tế phế cam đường 蔽芾甘棠 rườm rà cây cam đường, nói chỗ ông Triệu Bá 召伯 xử kiện cho dân, người sau lưu làm chỗ ghi nhớ. Nay gọi cái ân trạch của quan địa phương lưu lại là cam đường 甘棠, là triệu đường 召棠 là bởi cớ đó. ||② Cây sa đường 沙棠 gỗ dùng để đóng thuyền.


meanings:
① Cây thương lệ 常棣, cây đường lệ 唐棣. ||② Em, cùng nghĩa như chữ đệ 弟. Kinh Thi có thơ Thường lệ nói anh em ăn uống vui vầy, vì thế tục mượn làm chữ đệ. ||③ Một âm là đại. Chỉnh tề, tả cái vẻ khuôn phép. ||④ Lại một âm là thế. Thông suốt.


meanings:
① Cầu treo, xếp gỗ làm đường gọi là sạn đạo 棧道. Những chỗ núi non hiểm trở phải đục hai bên sườn núi đá mà bắc ván gỗ làm đường đi gọi là sạn đạo. ||② Nhà quán để xếp hàng hoá và cho khách trọ gọi là sạn, như hoá sạn 貨棧 kho chứa, khách sạn 客棧 quán trọ. ||③ Xe bằng tre. ||④ Một âm là xiễn. Cái chuồng, đóng tre gỗ làm chuồng cho giống muông ở gọi là xiễn. ||⑤ Một âm nữa là trăn. Cái chuông nhỏ. ||⑥ Lại một âm nữa là chăn. Chăn chăn 棧棧 bùm tum, tả cái vẻ tốt tươi và nhiều.


meanings:
① Cái mái chèo, như quy trạo 歸棹 quay thuyền về. ||② Một âm là trác. Cái đẳng. Cũng như chữ trác 桌.


meanings:
① Cái áo quan. ||② Một âm là quán. Liệm xác bỏ vào áo quan.


meanings:
① Cái xà ngắn. ||② Rối beng. ||③ Vải gai, vải bông. ||④ Rậm rạp.


meanings:
① Cái bát nhỏ, cùng một nghĩa với chữ oản 盌. Tục quen viết là oản 碗.


meanings:
① Cái quách, để bọc ngoài áo quan. Có khi viết là quách 槨.


meanings:
① Cây y. ||② Một âm là ỷ. Cái ghế dựa.


meanings:
① Cây củ, quả ngọt như mật, nên cũng gọi là cây mộc mật 木密.


meanings:
① Các loài có rễ, như thực vật 植物 các cây cỏ. ||② Giồng (trồng), như chủng thực 種植 giồng giọt (trồng tỉa). ||③ Cắm, tựa, như thực kì trượng nhi vân 植其杖而芸 cắm thửa gậy mà làm cỏ ruộng. ||④ Phù thực, vun giồng cho con em đông đúc khá giả gọi là bồi thực 培植. ||⑤ Cái dõi cửa. ||⑥ Một âm là trĩ. Cái cột treo né tằm. ||⑦ Chức coi xét.


meanings:
① Nện, đánh. ||② Cái vồ. ||③ Chậm chạp, ngu độn gọi là chuy độn 椎鈍.


meanings:
① Cây cư, một tên là cây linh thọ 靈壽 gỗ dùng làm gậy chống, gọi là linh thọ trượng 靈壽丈. ||② Một âm là cử. Cây cử, cũng như chữ cử 櫸.


meanings:
① Cây tiêu, hạt nó gọi là hạt tiêu, dùng làm đồ gia vị. Kinh Thi có câu: Tiêu liêu chi thực, phồn diễn doanh thăng 椒聊之實，蕃衍盈升 quả cây tiêu liêu, núc nỉu đầy thưng, vì thế mới dùng làm tiếng để khen người nhiều con cháu. Ðời xưa cứ năm mới thì uống rượu hạt tiêu gọi là tiêu bàn 椒盤, cung cấm dùng hạt tiêu trát vào tường vách cho thơm và ấm, lại được tốt lành. Ðời nhà Hán gọi hoàng hậu là tiêu phòng 椒房, đời sau gọi họ nhà vua là tiêu phòng chi thân 椒房之親 đều là ý ấy cả. Thứ mọc ở các nước ngoài gọi là hồ tiêu 胡椒. ||② Ðỉnh núi.


meanings:
① Ðánh, đập, nện. ||② Hình cắt dái, vì thế nên hoạn quan gọi là trạc.


meanings:
① Tông lư 椶櫚 cây móc, cây cọ, lá dùng may áo tơi, tua dùng làm sợi khâu áo tơi.


meanings:
① Cái hộp. ||② Cái phong bì thơ, một phong thơ gọi là nhất giam 一椷. ||② Một âm là hàm. Cái chén. ||③ Lại một âm là ham. Ðong, chứa.


meanings:
① Cái búa bổ củi. ||② Một âm là thầm. Quả dâu.


meanings:
① Cây xuân. Ông Trang tử nói đời xưa có cây xuân lớn, lấy tám nghìn năm làm một mùa xuân, tám nghìn năm là một mùa thu, vì thế người ta hay dùng chữ xuân để chúc thọ. Nay ta gọi cha là xuân đình 椿庭 cũng theo ý ấy. Tục đọc là chữ thung.


meanings:
① Cây tra, cùng một nghĩa với chữ tra 查. Tra tra 楂楂 tiếng con chim hồ các kêu.


meanings:
① Cây dương, cũng giống cây liễu, có một thứ gọi là bạch dương 白楊 dùng làm que diêm.


meanings:
① Cây phong, lá nó đến mùa thu thì đỏ đẹp, mùa xuân thì nở hoa xúm xít như quả bóng tròn. Ðời nhà Hán, hay giồng cây phong ở trong cung, vì thế đời sau gọi nơi cung cấm là phong thần 楓辰 hay phong bệ 楓陛 là vì lẽ đó.


meanings:
① Cái bạo cửa, cái ngạch cửa. ||② Lấy vật này kéo vật kia ra gọi là tiết, như các tiểu thuyết mở đầu thường nói là tiết tử 楔子 là do nghĩa đó. ||③ Chống đỡ. ||④ Cái nêm, một cái đồ giúp thêm sức mạnh trong môn trọng học, trên bằng phẳng mà dầy, dưới dẹt mà nhọn, để cho dễ phá vỡ đuợc mọi vật.


meanings:
① Lấy da bọc đòn xe cho đẹp gọi là mộc.


meanings:
① Tốt tươi, cùng một nghĩa với chữ mậu 茂. ||② Cây mậu.


meanings:
① Khóm cây nhỏ, bụi gai. Giạ sở 夏楚 cái gậy con dùng để đánh kẻ vô lễ. Lấy roi mà đánh người cũng gọi là giạ sở. ||② Bóng choáng, áo mũ chỉnh tề gọi là tề sở 齊楚, sự làm minh bạch gọi là thanh sở 清楚. ||③ Ðau đớn, như toan sở 酸楚 chua cay, đau đớn, khổ sở 苦楚 khổ sở, v.v. ||④ Nước Sở. ||⑤ Nay gọi các tỉnh Hồ Nam, Hồ Bắc là đất Sở.


meanings:
① Cây hộ, đời xưa dùng làm tên. ||② Một âm là khổ, đồ đạc xấu xí đáng loại ra gọi là khổ.


meanings:
① Cây xoan, quả nó gọi là khổ luyện tử 苦楝子 dùng làm thuốc lị, tục gọi là kim linh tử 金鈴子.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ lăng 稜. ||② Lăng nghiêm 楞嚴, lăng già 楞伽 kinh Lăng-nghiêm, kinh Lăng-già, hai bộ kinh nghĩa lí rất cao thâm trong nhà Phật.


meanings:
① Cây gỗ mềm, dùng làm vành xe và lấy lửa được.


meanings:
① Cái xà nhì. Nay gọi là cái xà ngang gác trên cửa, vì thế người ta gọi bề thế nhà là môn mi 門楣 nghĩa là coi cái cửa to nhỏ mà phân biệt cao thấp vậy.


meanings:
① Cái cốt giày, cái cốt bằng gỗ để gò giày. Có khi viết là 楥.


meanings:
① Trinh cán 楨榦 cái cột góc tường. Trước khi xây tường, đóng cọc làm cốt cho vững rồi mới xây, gọi là trinh. ||② Cỗi gốc, như quốc chi trinh cán 國之楨榦 người làm căn bản cho nhà nước.


meanings:
① Cái cọc mốc, cái cọc đóng để làm nêu một sự vật gì. Ta quen đọc là chữ kệ.


meanings:
① Nghiệp. Ngày xưa cắt miếng gỗ ra từng khớp để ghi các việc hàng ngày, xong một việc bỏ một khớp, xong cả thì bỏ cả đi, gọi là tu nghiệp 修業, nay đi học ở tràng gọi là tu nghiệp, học hết lớp gọi là tất nghiệp 畢業 đều là nói nghĩa ấy cả, nói rộng ra thì phàm việc gì cũng đều gọi là nghiệp cả, như học nghiệp 學業, chức nghiệp 職業, v.v.. Của cải ruộng nương cũng gọi là nghiệp, như gia nghiệp 家業 nghiệp nhà, biệt nghiệp 別業 cơ nghiệp riêng, v.v. ||② Làm việc, nghề nghiệp, như nghiệp nho 業儒 làm nghề học, nghiệp nông 業農 làm ruộng, v.v. ||③ Sự đã già rồi, như nghiệp dĩ như thử 業已如此 nghiệp đã như thế rồi. ||④ Sợ hãi, như căng căng nghiệp nghiệp 兢兢業業 đau đáu sợ hãi. ||⑤ Cái nhân, như nghiệp chướng 業障 nhân ác làm chướng ngại. Có ba nghiệp khẩu nghiệp 口業 nhân ác bởi miệng làm ra, thân nghiệp 身業 nhân ác bởi thân làm ra, ý nghiệp 意業 nhân ác bởi ý làm ra, ba món miệng, thân, ý gọi là tam nghiệp 三業, túc nghiệp 宿業 ác nghiệp kiếp trước đã làm kiếp này phải chịu khổ gọi là túc nghiệp, v.v. Làm thiện cũng gọi là thiện nghiệp 善業. ||⑥ Công nghiệp, như đế nghiệp 帝業 công nghiệp vua.


meanings:
① Cái đầm, cái chằm, chỗ nước đọng lớn. ||② Thấm ướt, cái gì nhờ để tưới tắm cho cây cối được đều gọi là trạch, như vũ trạch 雨澤 mưa thấm. ||③ Nhẵn bóng. ||④ Ân trạch, làm sự lợi ích (ân đức thấm tới mọi người). ||⑤ Hơi thừa, như thủ trạch tồn yên 手澤存焉 (Lễ kí 禮記) hơi tay còn vậy (nhờ người trước làm ra mà người sau được hưởng, như sách vở, v.v.) ||⑥ Lộc. ||⑦ Mân mê. ||⑧ Cái phong khí cùng việc hay của người trước còn lưu lại gọi là trạch. ||⑨ Trạch cung 澤宮 nhà tập bắn, trại bắn. ||⑩ Áo lót mình.


meanings:
① Bột giải 渤澥 vũng bể, chỗ bể chia ngành khác. Như vũng bể tỉnh Liêu Ðông gọi là bột hải 渤海.


meanings:
① Cặn. ||② Lấy phấn hoà vào nước cho nó lắng đọng lại là điến phấn 澱粉.


meanings:
① Chỗ nước uốn quanh. ||② Một âm là áo. Phàm ven bể chỗ nào có thể đỗ thuyền bè được đều gọi là áo. ||③ Châu Áo, gọi tắt tên châu Áo Ðại Lợi Á 澳大利亞 (Australia). ||④ Xứ Áo-môn 澳門, cũng gọi tắt là Áo.


meanings:
① Sông Thiền. ||② Một âm là đạn. Ðạn mạn 澶漫 phóng túng, xa.


meanings:
① Trợn mắt lên, trợn mắt cau mày gọi là hu hành 盱衡. ||② Lo. ||③ To, lớn. ||④ Tên một thứ cỏ.


meanings:
① Thanh manh. ||② Làm mù, không biết mà làm xằng gọi là manh. ||③ Tối.


meanings:
① Cây ró, vỏ dùng làm giấy, như chử mặc nan tận 楮墨難盡 giấy ngắn nói khó hết lời. ||② Tiền giấy, như minh chử 冥楮 giấy mã. Tục đọc là chữ đổ.


meanings:
① Cái nóc nhà, nay gọi các sự vật gì rất cao là cực là bởi nghĩa đó. ||② Trước khi trời đất chưa chia rành rẽ gọi là thái cực 太極, ngôi vua gọi là hoàng cực 皇極, vua lên ngôi gọi là đăng cực 登極 đều là ý nói rất cao không ai hơn nữa. ||③ Phần cực hai đầu quả đất gọi là cực. Phần về phía nam gọi là nam cực 南極, phần về phía bắc gọi là bắc cực 北極. ||④ Cùng cực, như ơn cha mẹ gọi là võng cực chi ân 罔極之恩 nghĩa là cái ơn không cùng, như cực ngôn kì lợi 極言其利 nói cho hết cái lợi, v.v. ||⑤ Mỏi mệt, như tiểu cực 小極 hơi mệt. ||⑥ Sự xấu nhất, khổ nhất. ||⑦ Trọn, hết, mười năm gọi là một cực. ||⑧ Ðến. ||⑨ Cùng nghĩa với chữ cực 亟.


meanings:
① Cây giai. ||② Một âm là khải. Khuôn phép, mẫu. ||② Chữ chân, chữ viết ngay ngắn rõ ràng gọi là khải thư 楷書.


meanings:
① Cây thu, gỗ dùng đóng bàn cờ đẹp, nên cuộc cờ cũng gọi là thu bình 楸枰.


meanings:
① Cái cột, tính xem nhà có mấy gian gọi là kỉ doanh 幾楹.


meanings:
① Gạt phẳng. ||② Cân lường, phân lượng, người có tiết tháo gọi là tiết khái 節概 hay phong khái 風概 đều chỉ về phần khí cục mà nói cả. ||③ Bao quát, tóm tắt, như nhất khái 一概, đại khái 大概, ngạnh khái 梗概 đều là ý tóm tất cả. ||④ Cái chén đựng rượu. ||⑤ Bằng, yên. ||⑥ Cảnh tượng. ||⑦ Cùng nghĩa với chữ khái 槩.


meanings:
① Phù tang 榑桑 cây gỗ thần, chỗ mặt trời mọc ra, nay thông dụng chữ 扶.


meanings:
① Tân lang 檳榔 cây cau. ||② Quang lang 桄榔 cây quang lang.


meanings:
① Cây trăn. ||② Bụi cây. ||③ Bùm tum, vướng vít.


meanings:
① Chèo thuyền lên, cho nên gọi lái đò là bảng nhân 榜人. ||② Ðánh, hình đánh trượng gọi là bảng lược 榜掠. ||③ Cái bảng yết thị. Phàm thi cử học trò, kén chọn quan lại hay công cử các nghị viên, ai được thì yết tên họ lên bảng cho mọi người đều biết đều gọi là bảng cả. Hai bên cùng tâng bốc nhau gọi là hỗ tương tiêu bảng 互相標榜 đều theo cái ý nghĩa bộc lộ cho mọi người biết cả.


meanings:
① Trinh cán 楨榦 cái cột góc tường. ||② Gốc cây. ||③ Cái lan can chắn giếng, cũng đọc là chữ hàn.


meanings:
① Tra ngàm, gọt gỗ cho vào ngàm vào mộng.


meanings:
① Sàn, nhà tập võ, cái đài có nhà ở gọi là tạ.


meanings:
① Mái cong. ||② Tươi tốt. ||③ Vẻ vang, như vinh diệu 榮耀, vinh hoa 榮華, v.v. ||④ Máu, như vinh vệ 榮衛 vinh là máu, vệ là khí. ||⑤ Cây vinh, tên riêng của cây đồng.


meanings:
① Cái rui (cái rui đóng trên mái để móc ngói giắt lá vào).


meanings:
① Cái cầu độc mộc. ||② Phép đánh thuế, một phép lí tài cấm dân không được làm để riêng nhà nước bán lấy lợi, cũng như sang sông chỉ có một cây gỗ. Cũng đọc là chữ giác.


meanings:
① Cái đòn xe to. ||② Một âm là hạch, cùng một nghĩa với chữ 核.


meanings:
① Cái giáo dài. Ta quen đọc là chữ sáo. ||② Một trò đánh cờ.


meanings:
① Dựng nhà, con nối nghiệp cha gọi là khẳng đường khẳng cấu 肯堂肯構. ||② Gây nên, xây đắp, cấu tạo. ||③ Nhà to. ||④ Nên, thành. ||⑤ Xui nguyên dục bị. ||⑥ Châm chọc, phân rẽ.


meanings:
① Ðẽo gỗ làm đồ binh. ||② Cái súng. ||③ Cọc rào. ||④ Rập, như đầu thương địa 頭槍地 rập đầu sát xuống đất. ||⑤ Một âm là sanh, như sàm sanh 攙槍 sao chổi.


meanings:
① Chặt, chặt ngang, phát cây, bổ cây. ||② Cái bè.


meanings:
① Cây hòe, ngày xưa gọi ba quan công chín quan khanh là tam hòe cửu cức 三槐九棘 vì thế đời sau gọi các quan khanh tướng là thai hòe 台槐 hay hòe tỉnh 槐省. Lại gọi cảnh chiêm bao là hòe an quốc 槐安國 (giấc hòe). Xem chữ kha 柯 ở trên.


meanings:
① Cống hãn 槓桿 cái kích (levier), một thứ đồ nghề để giúp sức trong môn trọng học 重學.


meanings:
① Cái vát viết, nay gọi là bản in gỗ là tạm, bản cũ gọi là cổ tạm 古槧. Cũng đọc là thiễm.


meanings:
① Cây túc. ||② Một âm là sắc. Lá cây rụng.


meanings:
① Kết cao 桔槹 con quay đặt ở trên mặt giếng để kéo nước lên cho dễ.


meanings:
① Cái máng cho giống muông ăn. ||② Cái gác dây đàn tì bà. ||③ Cái gì hai bên cao mà giữa trũng đều gọi là tào, như nghiên tào 研槽 cái thuyền tán, dục tào 浴槽 cái bồn để tắm. ||④ Tửu tào 酒槽 cái đồ đựng rượu. ||⑤ Tên cây gỗ mềm.


meanings:
① Ðánh đập. ||② Một âm là tràng. Cái cọc.


meanings:
① Nhạc, ngũ âm bát thanh đều gọi là âm nhạc cả. ||② Một âm là lạc. Vui, thích. ||③ Lại một âm là nhạo. Yêu thích, như trí giả nhạo thuỷ 知者樂水 kẻ trí thích nước.


meanings:
① Cây tung. ||② Chót vót. ||③ Khua, đánh.


meanings:
① Cái lồng chim. ||② Là cái phên quây vườn rau. ||③ Phiền nhiên 樊然 bối rối, hỗn tạp. ||④ Quây quanh. ||⑤ Dây thắng dái ngựa. ta quen đọc là chữ phàn.


meanings:
① Nhà lầu, phàm vật gì có từng trên đều gọi là lâu.


meanings:
① Cây xư, cây gỗ không dùng được việc gì, nên bây giờ tự nói nhún mình là xư tài 樗材 kẻ vô tài.


meanings:
① Ngọn, đối lại với chữ bản 本, như tiêu bản 標本 ngọn gốc, cấp tắc trị tiêu 急則治標 kịp thì chữa cái ngọn, v.v. ||② Cái nêu, ngày xưa làm lễ đầu hồ xong, ai được thì dựng tiêu cho người ấy, vì thế nên ganh lấy được thua gọi là đoạt tiêu 奪標. Có công việc gì lập một cách thức định cho người bỏ thăm để quyết định nên chăng được hỏng gọi là đầu tiêu 投標 bỏ thăm, bỏ phiếu. ||③ Nêu lên, như tiêu xí 摽幟 nêu một cái gì cho khác hẳn mọi cái cho người ta dễ biết. Tự cho mình là khác người gọi là cao tự tiêu thụ 高自標樹, là cao tiêu 高標, thanh tiêu 清標 đều là cái ý tự cao cả, cùng xưng tụng nhau gọi là tiêu bảng 標榜. ||④ Viết, như tiêu đề 標題 đề chữ lên trên cái nêu để làm dấu hiệu cho dễ nhớ dễ nhận. ||⑤ Cái tiêu, một thứ đồ binh, cùng một nghĩa với chữ 鏢. Bảo hộ cho người đi đường được bình yên gọi là bảo tiêu 保標. ||⑥ Phép quân nhà Thanh cứ ba đinh gọi là một tiêu, sổ quân cũng gọi là tiêu. ||⑦ Cành cây. Tục đọc là chữ phiêu.


meanings:
① Cái then cửa, cái chốt cửa. ||② Cơ quan ở trung ương, chức quan giữ về quân chính gọi là xu mật 樞密. ||③ Cây xu. ||④ Sao xu, ngôi sao thứ nhất trong sao bắc đẩu.


meanings:
① Cây chương, có mùi thơm, cắt ra từng miếng cho vào đun, hơi bốc lên kết thành phấn trắng gọi là chương não 樟腦 dùng để làm thuốc và trừ trùng.


meanings:
① Khuôn mẫu, như mô phạm 模範, mô dạng 模樣, v.v. ||② Mô hồ 模糊 lờ mờ. Tục viết là 糢糊.


meanings:
① Hình dạng, chế tạo đồ gì cũng có cái mẫu để coi gọi là dạng. ||② Loài, thứ, như kỉ dạng 幾樣 mấy thứ. ||③ Một tiếng xưng hô kính trọng bên Nhật Bản, như mỗ dạng 某樣 cũng như ta nói ông là ngài vậy.


meanings:
① Người Giang Nam gọi quế là mộc tê 木樨.


meanings:
① Củi. ||② Kiếm củi. Kẻ kiếm củi gọi là tiều phu 樵夫. ||③ Ðốt cháy.


meanings:
① Mộc mạc. ||② Ðẽo, gọt. ||③ Phàm đồ đạc đang làm chưa xong đều gọi là phác. ||④ Một âm là bốc. Cây bốc.


meanings:
① Cây. ||② Cái bình phong che cửa, như bang quân thụ tắc môn 邦君樹塞門 vua dựng bình phong che cửa. ||③ Trồng trọt (trồng tỉa). ||④ Thụ lập (dựng nên), như kiến thụ 建樹 sáng lập hết thảy các cái. ||⑤ Tên số vật.


meanings:
① Cây hoa, gỗ nó chẻ nhỏ bôi sáp vào thắp làm đuốc được, vì thế gọi là hoa chúc 樺燭 đuốc hoa.


meanings:
① Cũng như chữ tôn 尊 nghĩa là cái chén.


meanings:
① Chỗ bóng rợp của hai cây rủ xuống gọi là việt, chịu để cho người ta che chở cho gọi là việt ấm 樾蔭, kinh Phật gọi người bố thí cầu cho qua bể khổ gọi là đàn việt 檀越, cũng có khi viết chữ việt này 樾.


meanings:
① Một thứ đồ đi trên bùn, hình như cái sọt, hai đầu vểnh lên, một chân quỳ vào trong, một chân đẩy đi.


meanings:
① Cong, chịu uốn mình theo người. ||② Bẻ gẫy. ||③ Yếu. ||④ Tan, phá tan. ||⑤ Một âm là nhiêu. Mái chèo, đỗ thuyền lại gọi là đình nhiêu 停橈.


meanings:
① Cây lưu, ta quen gọi là cây lựu. Quả nó nhiều hạt, nên nhiều con trai gọi là lưu tử 橊子. Hoa nó sắc đỏ nên vật gì đỏ cũng hay ví như lưu, như lưu quần 橊裙 quần đỏ, mùa hè nắng dữ gọi là lưu hoả 橊火 lửa lựu. Ta quen đọc là chữ lựu. Ngày nay thường dùng chữ lưu 榴.


meanings:
① Cái cầu (cầu cao mà cong). ||② Ðồ gì có cái xà gác ngang ở trên cũng gọi là kiều. ||③ Cái máy hút nước. ||④ Cây cao. ||⑤ Cây kiều, cha con gọi là kiều tử 橋子, tục hay viết là 喬. ||⑥ Một âm là khiêu. Cái xe đòn thẳng, tức là cái đăng sơn. ||⑦ Lại một âm là cao. Nhanh nhẹn.


meanings:
① Cái túi không có đáy. Con lạc đà 駱駝 có túi đựng nước lại có bướu để đồ tiện, cho nên cũng gọi là con [b]thác đà 橐駝. ||② Ðồ rèn đúc, như thác thược 橐籥 cái bễ thợ rào. ||③ Thác thác 橐橐 tiếng chày giã chan chát.


meanings:
① Cái cột veo, cái cột chéo. Bây giờ dùng chữ 撐.


meanings:
① Cây chanh. ||② Một âm là đặng. Cái ghế, cái sập. thường viết là 凳.


meanings:
① Cái cọc buộc súc vật. ||② Cái hàm thiết ngựa. ||③ Chặt, chặt cây ra làm hai mảnh gọi là lưỡng quyết 兩橛.


meanings:
① Cái nẫy, cái máy, phàm cái gì do đấy mà phát động ra đều gọi là ki, như ki quan 機關, sự ki 事機, v.v. ||② Ki trữ 機杼 cái máy dệt, cái khung cửi. ||③ Khéo léo biến trá, như ki tâm 機心 cái lòng biến trá khéo léo, ki biến 機變 tài biến trá, v.v. ||④ Then chốt, cốt yếu, như quân ki 軍機 nơi then chốt về việc quân. ||⑤ Cơ hội, như đầu ki 投機 biết đón trước cơ hội, thừa ki 乘機 thừa cơ hội tốt. ||⑥ Cơ khí (máy móc), như thuỷ ki 水機 máy nước, phát điện ki 發電機 máy phát điện, v.v. ||⑦ Chân tính. ||⑧ Máy móc, cơ khí, gọi tắt là ki. Ta quen đọc là cơ.


meanings:
① Cây dẻ, hạt dẻ. ||② Cây cao-su, nguyên dịch là chữ tượng bì 像皮, tục hay viết nhầm là 橡.


meanings:
① Dài nhọn, hình trứng, hình tròn mà dài gọi là thoả viên 橢圓.


meanings:
① Chất củi để ở. ||② Một âm là tằng. Chỗ lợn ở, chuồng lợn.


meanings:
① Ngang, trái với tiếng dọc. Ðời Chiến quốc có nhà học về lối kết liên sáu nước để chống với nước Tần gọi là tung hoành gia 縱橫家. ||② Bên cạnh, như hoành xuất 橫出 đâm chạnh mọc ngang ra. ||③ Cầm ngang, như hoành đao 橫刀 cầm ngang dao. ||④ Một âm là hoạnh. Ngang ngạnh, như hoạnh hành 橫行 làm ngang trái, hoạnh nghịch 橫逆 ngang ngược, v.v. ||⑤ Lại một âm là quáng. Hăng hái.


meanings:
① Cây đàn, lại có thứ bạch đàn 白檀 và hoàng đàn 黃檀, mùi gỗ thơm nức gọi là đàn hương 檀香 hay trầm bạch, dùng đốt cho thơm. Lại có thứ tử đàn 紫檀 gỗ rắn mà dẻo dùng đóng đồ rất quý. ||② Nhà Phật gọi các người cúng đàn cầu được qua cõi khổ là đàn việt 檀越 hay đàn na 檀那. ||③ Ðàn nô 檀奴, đàn lang 檀郎 tiếng gọi riêng những cậu đẹp trai. ||④ Màu đỏ lợt.


meanings:
① Ổn quát 檃括 cái đồ để nắn các đồ cong queo. Nắn cho khỏi cong là ổn, xắn cho vuông là quát.


meanings:
① Lời hịch, lời văn của các quan đòi hỏi, hiểu dụ hay trách cứ dân gọi là hịch, có việc cần kíp thì viết vào mảnh ván cắm lông gà vào gọi là vũ hịch 羽檄 để to cho biết là sự cần kíp.


meanings:
① Nện, lấy gỗ mà nện. ||② Tuy lí 檇李 một thứ cây thuộc về loài mận quả ăn ngon.


meanings:
① Cây sanh, một cây về loài cây liễu, một tên là cây quán âm liễu 觀音柳.


meanings:
① Lâm cầm 林檎 cây lâm cầm, một thứ cây ăn quả, tục gọi là hoa hồng 花紅 hay sa quả 沙果.


meanings:
① Mái tranh, giọt tranh. ||② Vành mũ, ta quen đọc là chữ thiềm.


meanings:
① Cái phản. ||② Một âm là đáng. Bản án bằng gỗ mỏng viết văn tự vào đấy, khi nhiều thì xâu dây vào lỗ treo lên tường để lưu lại gọi là đáng án 檔案.


meanings:
① Cây cối, cũng là một loài thông. ||② Nước cối.


meanings:
① Cái đồ nắn cung. ||② Cái đế đèn, chân đèn. ||③ Một âm là kính. Cái giản.


meanings:
① Ðánh dấu, gắn xi (cire) lên phong thơ rồi đóng dấu vào gọi là kiểm. ||② Kiềm chế, hành động không có phép tắc gọi là bất kiểm 不檢. ||③ Tra xét, lục xét, như kiểm điểm 檢點 xét nét, kiểm thu 檢收 xét nhận, v.v. ||④ Khuôn phép.


meanings:
① Ninh mông 檸檬 một loài cây như cây chanh, chế ra nước uống mát gọi là ninh mông thuỷ 檸檬水 nước chanh.


meanings:
① Ðào ngột 檮杌 tên một giống ác thú. Ngày xưa dùng tiếng ấy để gọi các kẻ hư ác. ||② Ngu dốt, ngơ ngẩn.


meanings:
① Ninh mông 檸檬 một loài cây như cây chanh, chế ra nước uống mát gọi là ninh mông thuỷ 檸檬水 nước chanh. Nịnh đầu 檸頭 đầu ngoàm, đầu mông.


meanings:
① Ván lắp dưới cửa sổ hay mái hiên. ||② Cái cũi, xe tù gọi là hạm xa 檻車.


meanings:
① Cái mái chèo dài. ||② Tiếng gọi chung về thuyền bè. ||③ Một âm là trạc. Mọc thẳng, tả cái dáng cành cây đâm thẳng lên.


meanings:
① Cái kê chân. ||② Cùng nghĩa với chữ 鑕.


meanings:
① Cái lược. ||② Gỡ, chải tóc, gỡ tóc, trất phong mộc vũ 櫛風沐雨 dãi gió dầm mưa.


meanings:
① Cái túi, cái túi đựng dao áo dày hay tên đều gọi là cao cả. ||② Cho vào túi cất đi.


meanings:
① Cái hòm. ||② Mãi độc hoàn châu 買櫝還珠 ý nói chỉ chăm bề ngoài không xét đến sự thực ở trong. ||③ Cái áo quan. ||④ Giấu, cất.


meanings:
① Cây lịch. ||② Một thứ như lan can. ||③ Một âm là lao. Nạo, cạo sồn sột.


meanings:
① Cái đấu kê cột đội. ||② Hoàng lô 黃櫨 cây hoàng lô.


meanings:
① Cái cọc buộc súc vật. ||② Yết trư 揭櫫 cắm nêu.


meanings:
① Mầm cây, cây chặt rồi mầm lại trồi lên gọi là nghiệt.


meanings:
① Cửa mạch, cửa sổ. ||② Cái lồng, cái cũi, nay thông dụng chữ lung 籠.


meanings:
① Cái chấn song. ||② Lá tàu (lá tàu ở đầu cột để đón mái nhà).


meanings:
① Cây anh, cây anh đào 櫻桃 hoa đỏ đẹp nên môi đỏ gọi là anh thần 櫻唇.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ lan 闌 nghĩa là cái lan can. ||② Cái chuồng trâu dê. ||③ Một thứ cây thuộc loài quế, dùng để hồ lụa.


meanings:
① Quả cân. ||② Cân lường. ||③ Quyền biến 權變. Trái đạo thường mà phải lẽ gọi là quyền 權, đối với chữ kinh 經. ||④ Quyền bính, quyền hạn, quyền thế. ||⑤ Quyền nghi, sự gì hãy tạm làm thế gọi là quyền thả như thử 權且如此 tạm thay việc của chức quan nào cũng gọi là quyền. ||⑥ Xương gò má.


meanings:
① Loan loan 欒欒 gầy gò, rúm ró. ||② Tròn xoe. ||③ Cây loan. ||④ Hai góc miệng chuông.


meanings:
① Ngáp, như khiếm thân 欠伸 vươn vai ngáp. ||② Thiếu, như khiếm khuyết 欠缺 thiếu thốn. ||③ Nợ, như khiếm trướng 欠帳 còn nợ.


meanings:
① Lần lượt, dưới bậc trên trở xuống bét đều gọi là thứ. ||② Xếp bày. ||③ Thứ bực, như ban thứ 班次 kể hàng đến thứ bực mình ngồi. ||④ Lần, như nhất thứ 一次 một lần. ||⑤ Trọ, đóng quân đi đến đâu đỗ lại đến hai đêm gọi là thứ. Ði đường ngủ trọ gọi là lữ thứ 旅次. ||⑥ Chỗ, nơi, như sai thứ 差次 chỗ phải sai tới, hung thứ 胸次 chỗ ngực, v.v. ||⑦ Triền thứ 躔次 độ số của sao đỗ lại. ||⑧ Ðến, như thứ cốt 次骨 đến xương. ||⑨ Tháo thứ 造次 vội vàng. ||⑩ Loài, bực.


meanings:
① Ho. ||② Khánh khái 謦欬 cười nói. Trong thư từ hay dùng, như như thân khánh khái 如親謦欬 như được giáp mặt mà trò chuyện với nhau vậy. ||③ Một âm là ái, cùng nghĩa với chữ 噫.


meanings:
① Tham muốn. ||② Tình dục. ||③ Yêu muốn. ||④ Muốn mong, như đởm dục đại 膽欲大 mật muốn mong cho to. ||⑤ Sắp muốn, như thiên dục vũ 天欲雨 trời sắp muốn mưa. ||⑥ Mềm mại, tả cái vẻ nhún nhường thuận thụ.


meanings:
① Hư hi 歔欷 sùi sụt. ||② hi hu 欷吁 thở than.


meanings:
① Ôi! Chao ôi! ||② Một âm là ái, ái nãi 欸乃.


meanings:
① Dối lừa, lừa mình, tự lừa dối mình gọi là tự khi 自欺. ||② Lấn, bị người ta lấn gọi là khi phụ 欺負.


meanings:
① Kính, như khâm ngưỡng 欽仰 kính trông. ||② Mệnh của vua sai gọi là khâm mệnh 欽命. Văn tự của vua làm gọi là khâm định 欽定, v.v. ||③ Cong.


meanings:
① Thành thực, như khổn khoản 悃款 khẩn khoản, tả cái chí thuần nhất, thành thực. Mán rợ xin quy phục gọi là nạp khoản 納款. ||② Gõ, như khoản môn 款門 gõ cửa. ||③ Lưu, thết đãi, như khoản khách 款客. ||④ Khoản, như liệt khoản 列款 chia rành ra từng khoản. ||⑤ Chữ khắc lũm xuống loài kim hay đá gọi là khoản, nay gọi các thứ tiêu đề hay viết vẽ là khoản cả. ||⑥ Chậm trễ, hoãn lại. ||⑦ Không, hão.


meanings:
① Cái hố. ||② Khảm nhiên 欿然 thường vậy, tả cái dáng không tự cậy mình (không lên mặt).


meanings:
① Uống, nuốt, như sáp huyết 歃血 uống máu ăn thề.


meanings:
① Hưởng, quỷ thần hưởng lấy hơi gọi là hâm. ||② Hâm mộ, rung động, như hâm động nhất thời 歆動一時 làm rung động cả một đời.


meanings:
① Nghỉ, thôi, tiêu tan. Ðang làm việc mà tạm nghỉ một chút gọi là sảo hiết 稍歇, làm xong gọi là hiết thủ 歇手. ||② Hết. ||③ Tháo ra, tiết ra.


meanings:
① Không no, còn đói, năm mất mùa gọi là khiểm. ||② Kém, thiếu. Phàm cái gì không được thoả thích đều gọi là khiểm.


meanings:
① Ngợi hát, như ca thi 歌詩 ngâm thơ. ||② Khúc hát, khúc hát hợp với âm nhạc gọi là ca. ||③ Bài ca.


meanings:
① Than thở. ||② Tấm tắc khen. ||③ Ngân dài giọng ra.


meanings:
① Châu Âu. ||② Cùng nghĩa với chữ âu 謳. ||③ Một âm là là ẩu. Nôn mửa. ||⑤ Ðánh.


meanings:
① Hút vào, cùng một nghĩa với chữ hấp 吸. ||② Tên đất. ||③ Cùng nghĩa với chữ hấp 翕. ||④ Cùng nghĩa với chữ 脅. ||⑤ Một âm là thiệp. Tên đất.


meanings:
① Vậy vay! vậy ư! tiếng nói cuối cùng các câu còn ngờ. ||② Ư tiếng đệm, hay dùng vào chỗ nó ngắt lời, như thùy dư 誰歟 ai ư?


meanings:
① Vui mừng. ||② Trai gái yêu nhau, bên gái gọi bên trai là hoan, cũng như tiếng chàng của ta.


meanings:
① Dừng lại, như chỉ bộ 止步 dừng bước. ||② Thôi, như cấm chỉ 禁止 cấm thôi. ||③ Ở, ở vào chỗ nào gọi là chỉ, như tại chỉ ư chí thiện 在止於至善 (Ðại học 大學) đặt mình vào chỗ rất phải, hành chỉ vị định 行止未定 đi hay ở chưa định, v.v. ||④ Dáng dấp, như cử chỉ 舉止 cử động, đi đứng. Nói toàn thể cả người. ||⑤ Tiếng giúp lời, như kí viết quy chỉ, hạt hựu hoài chỉ 旣曰歸止曷又懷止 đã nói rằng về rồi sao lại nhờ vậy. ||⑥ Chỉ thế, như chỉ hữu thử số 止有此數 chỉ có số ấy, nay thông dụng chữ chỉ 衹. Ðời xưa dùng như chữ chỉ 趾 và chữ chỉ 址.


meanings:
① Phải, là chánh đáng, như chánh thức 正式 khuôn phép chánh đáng, chánh lí 正理 lẽ chánh đáng, v.v. Cái gì sai mà bảo sửa lại cho phải cũng gọi là chánh, như khuông chánh 匡正 giúp đỡ làm cho chánh đáng. ||② Ngay, ở giữa, như chánh diện 正面 mặt chánh, chánh toạ 正坐 ngồi chính giữa, chánh thính 正廳 toà ngồi chính giữa, v.v. ||③ Ngay thẳng, như công chánh 公正 công bằng ngay thẳng, các bậc hiền triết đời trước gọi là tiên chánh 先正 cũng theo nghĩa ấy. ||④ Thuần chánh, như chánh bạch 正白 trắng nguyên, chánh xích 正赤 đỏ nguyên, v.v. ||⑤ Bực lớn nhất, như nhạc chánh 樂正 chức quan đầu coi âm nhạc, công chánh 工正 chức quan đầu coi về công tác, v.v. ||⑥ Chức chánh, bực chánh, chức chủ về một việc, như chánh tổng 正總, phó tổng 副總 phụ giúp chánh tổng, chánh thất phẩm 正七品, tòng thất phẩm 從七品 kém phẩm chánh, v.v. ||⑦ Ðúng giữa, như tí chánh 子正 đúng giữa giờ tí, ngọ chánh 午正 đúng giữa giờ ngọ, v.v. ||⑧ Tiếng giúp lời, nghĩa là, tức là, như chánh duy đệ tử bất năng học dã 正惟弟子不能學也 tức là vì con không hay học vậy. ||⑨ Vật để làm cớ. ||⑩ Ðủ. ||⑪ Chất chính. ||⑫ Ngay ngắn. ||⑬ Mong hẹn. ||⑭ Phần chính. Phần nhiều cũng đọc là chữ chính. ||⑮ Một âm là chính. Tháng đầu năm gọi là chính nguyệt 正月 tháng giêng. Ngày xưa các nhà vua họ này thay họ khác lên trị vì lại đổi tên riêng một ngày làm ngày đầu năm, nhà Thương thì dùng ngày sửu làm ngày đầu năm, v.v. gọi là chính sóc 正朔. Ta quen đọc là chữ chính. ||⑯ Cái đích tập bắn, như chính hộc 正鵠 giữa đích, vì thế nên khuôn phép của một sự vật gì cũng gọi là chính hộc.


meanings:
① Ấy, bên ấy, đối lại với chữ bỉ 彼. ||② Thế, lời nói chỉ định hẳn hoi, như kì tự nhâm dĩ thiên hạ trọng như thử 其自任以天下之重如此 thửa gánh vác lấy công việc nặng nề trong thiên hạ như thế. ||③ Ấy, bèn, như hữu đức thử hữu nhân 有德此有人 (Ðại học 大學) có đức ấy (bèn) có người.


meanings:
① Ði bộ, hai lần cất chân đi gọi là bộ. Giữa khoảng hai chân cách nhau gọi là nhất bộ 一步 một bước. Hậu Hán thư chép rằng: Thọ Lăng dư tử học đi ở Hàn Ðan, chưa bắt chước được tí gì đã mất cả dáng dấp cũ, vì thế nên sau mới gọi những kẻ học không thành công là hàn đan học bộ 邯鄲學步. ||② Trình độ, cõi, như tiến bộ 進步 tiến lên cõi hơn, thoái bộ 退步 sụt xuống cõi kém. ||③ Lối đi, như cải ngọc cải bộ 改玉改步 nghĩa là thiên tử, chư hầu đều có phép nhất định không thể thay đổi được, vì thế các ngôi của thiên tử gọi là ngọc bộ 玉步. ||④ Bộ, tiếng dùng trong phép đo. Cứ năm thước là một bộ. ||⑤ Bãi ven nước, như qua châu 瓜州 cũng là qua bộ 瓜步, thông dụng như chữ phụ 埠. ||⑥ Vận, như quốc bộ gian nan 國步艱難 vận nước gian nan. ||⑦ Suy tính, như thôi bộ 推步 suy tính thiên văn. ||⑧ Theo, như bộ vận 步韻 theo vần.


meanings:
① Võ, đối lại với văn 文. Lấy uy sức mà phục người gọi là vũ. ||② Vết chân, nối gót, như bộ vũ 步武 nối làm công nghiệp của người trước. ||③ Khúc nhạc vũ. ||④ Mũ lính. Ta quen đọc là chữ võ.


meanings:
① Ðường rẽ, phàm sự vật gì phát sinh ra không được chính thẳng đều gọi là kì cả. ||② Cùng nghĩa với chữ kì 跂.


meanings:
① Méo lệch. Ta quen đọc là chữ oa.


meanings:
① Rít, khan. Cái gì không được trơn tru đều gọi là sáp. ||② Dính, chát, vị gì ăn không ngọt và khó nuốt đều gọi là sáp.


meanings:
① Năm. ||② Sao Tuế, tức là sao Mộc tinh, mười hai năm quay quanh hết một vòng mặt trời, cũng gọi là sao Thái Tuế 太歲. ||③ Tuổi. ||④ Mùa màng.


meanings:
① Trải qua, như kinh lịch 經歷, trải qua, duyệt lịch 閱歷 từng trải, v.v. ||② Cùng một nghĩa với chữ lịch 曆. ||③ Thứ tới, thứ đến. ||④ Hết. ||⑤ Vượt qua. ||⑥ Khắp, rõ ràng, rành mạch. ||⑦ Thưa, như lịch xỉ 歷齒 răng thưa.


meanings:
① Về, như quy quốc 歸國 về nước. ||② Giả (trả) như cửu giả bất quy 久假不歸 mượn lâu không giả (trả). ||③ Ðưa về, như quy tội 歸罪 đổ tội cho người, có tội tự thú gọi là tự quy 自歸. ||④ Quy phụ, quy phục. ||⑤ Con gái về nhà chồng gọi là vu quy 于歸. ||⑥ Tính trừ gọi là quy pháp 歸法. ||⑦ Ðưa làm quà. ||⑧ Kết cục, quy túc. ||⑨ Thẹn. ||⑩ Góp lại.


meanings:
① Xương tàn. ||② Tục đọc là chữ đãi. Tồi, xấu.


meanings:
① Chết. ||② Cái gì không hoạt động đều gọi là tử. ||③ Tắt, vạc, như tử hôi phục nhiên 死灰復然 tro vạc lại cháy, sự gì đã tuyệt vọng rồi gọi là tử tâm tháp địa 死心塌地.


meanings:
① Chết theo, dùng người chôn theo người chết gọi là tuẫn. ||② Theo, như tuẫn lợi 殉利 đem thân quay cuồng theo lợi, tuẫn danh 殉名 đem thân quay cuồng theo danh, v.v.


meanings:
① Dứt, hết tiệt, như sát nhi vị thù 殺而未殊 giết mà chưa dứt nóc (chém chưa đứt cổ), thù tử 殊死 quyết chết (liều chết), v.v. ||② Khác, như phong cảnh bất thù 風景不殊 phong cảnh chẳng khác. ||③ Rất, lắm, chữ làm trợ từ, như thù giai 殊佳 tốt đẹp lắm, thù dị 殊異 lạ quá!


meanings:
① Sinh, như phồn thực 蕃殖 sinh sôi, nẩy nở. ||② Sinh lợi, chấn hưng công nghệ để sinh ra tài lợi gọi là thực. ||③ Dựng. ||④ Nhiều, đông đúc. ||⑤ Thực dân 殖民 đem dân đi đến khai thác làm ăn ở nước khác mà vẫn phục tòng pháp luật của nước mình.


meanings:
① Tàn ác, tàn hại. ||② Tàn, cái gì dùng rồi còn thừa lại gọi là tàn, như tàn bôi 殘杯 chén rượu thừa (tiệc đã tàn), tàn dạ 殘夜 đêm tàn, nghĩa là chỉ còn một chút nữa thì sáng. ||③ Thiếu, người không đủ các chi thể gọi là tàn tật 殘疾. ||④ Giết.


meanings:
① Mất. ||② Rụng, cũng như chữ vẫn 隕.


meanings:
① Chết non, từ 16 tuổi đến 19 tuổi mà chết gọi là trưởng thương 長殤, từ 12 tuổi đến 15 tuổi chết gọi là trung thương 中殤, từ 8 tuổi đến 11 tuổi chết gọi là hạ thương 下殤, bảy tuổi trở xuống gọi là vô phục chi thương 無服之殤 cái thương, không phải để tang.


meanings:
① Hết, làm hết. Có khi đọc là đạn.


meanings:
① Chết khô, chết cứng, giống động vật chết mà không thối gọi là cương.


meanings:
① Yên cữu (xác chết nhập quan chưa chôn). Ðưa ma đi chôn gọi là xuất tấn 出殯. ||② Vùi lấp (mai một). Ta quen đọc là chữ thấn.


meanings:
① Cái thù, một thứ đồ binh dài một trượng hai thước, không có mũi nhọn.


meanings:
① Chia từng đoạn, vải lụa định mấy thước cắt làm một, mỗi tấm gọi là đoạn. ||② Phàm vật gì tính chia ra từng bộ đều gọi là đoạn, như địa đoạn 地段 đoạn đất, thủ đoạn 手段 phương pháp làm việc, v.v. đều là theo cái ý từng thứ đoạn lạc cả. ||③ Cùng nghĩa với chữ đoạn 鍛.


meanings:
① Thịnh, đầy đủ, như ân phủ 殷富 giàu có thịnh vượng. ||② Bọn đông, như ân kiến 殷見 đông người họp mặt. ||③ Nhà Ân, vua Bàn Canh nhà Thương thiên đô sang đất Ân. ||④ Ân ân 殷殷 lo đau đáu. ||⑤ Chính giữa. ||⑥ To lớn. ||⑥ Một âm là an. Ðỏ sẫm, màu đỏ sẫm mặt không được tươi. ||⑦ Một âm nữa là ẩn. Sấm động, ù ù.


meanings:
① Giết, mình tự giết mình gọi là tự sát 自殺. ||② Bắt được. ||③ Làm cho đến chết. ||④ Một âm là sái. Bớt, suy, kém. ||⑤ Tiều sái 噍殺 tiếng rè rè, hình dung cái tiếng đã hết hơi không được mạnh mẽ. ||⑥ Cái túi đựng xác chết. ||⑦ Lại một âm nữa là tát. Tan, lở tở.


meanings:
① Vỏ, như loa xác 螺殻 vỏ ốc, duẩn xác 筍殻 bẹ măng, v.v. Tục quen viết là 壳.


meanings:
① Lẫn lộn. ||② Cùng một nghĩa với chữ hào 肴 đồ ăn. ||③ Thịt thái lẫn cả xương. ||③ Một âm là hạo. Cùng nghĩa với chữ hiệu 效.


meanings:
① Cung đền, nhà vua ở gọi là điện, chỗ thờ thần thánh cũng gọi là điện. Ta gọi vua hay thần thánh là điện hạ 殿下 là bởi nghĩa đó. ||② Một âm là điến. Trấn định, yên tĩnh, đi sau quân cũng gọi là điến. ||③ Xét công thua kém người gọi là điến.


meanings:
① Huỷ hoại, nát. ||② Thương. ||③ Chê, diễu, mỉa mai. ||④ Cầu cúng trừ vạ.


meanings:
① Quả quyết, cứng cỏi, quyết chí không ai lay động được gọi là nghị lực 毅力.


meanings:
① Ðánh, lấy gậy đánh đập gọi là ẩu.


meanings:
① Trứng ung, trứng ấp không nở gọi là đoạn.


meanings:
① Chớ, đừng. ||② Chớ, dùng làm tiếng giúp lời, như vô nãi 毋乃 chớ bèn (cùng nghĩa với hoặc giả 或者), tương vô 將毋 hầu chớ, v.v. đều là lời hỏi lấy ý mình đoán mà chưa dám quyết đoán. ||③ Một âm là mưu. Hẳn. Mưu đôi 毋追 một thứ mũ vải đen.


meanings:
① Mẹ. ||② Phàm vật gì làm cốt để sinh ra các cái đều gọi là mẫu, như mẫu tài 母財 tiền vốn. ||③ Tiếng gọi tôn các đàn bà tôn trưởng, như cô mẫu 姑母 bà cô, cữu mẫu 舅母 bà mợ. ||④ Giống cái, như mẫu kê 母雞 gà mái, mẫu trệ 母彘 lợn sề, v.v. ||⑤ Một âm là mô. Men, mẻ.


meanings:
① Thường, như mỗi mỗi như thử 每每如此 thường thường như thế. ||② Các, mỗi, như mỗi nhân 每人 mỗi người, mỗi nhật 每日 mỗi ngày, v.v. ||③ Một âm là môi. Như môi môi 每每 ruộng ngon, ruột tốt.


meanings:
① Ác, như độc kế 毒計 kế ác. ||② Làm hại, như độ độc sinh linh 荼毒生靈 làm hại giống sinh linh. ||③ Ðộc, vật gì làm hại được người đều gọi là độc, như độc xà 毒蛇 rắn độc, độc duợc 毒藥 thuốc độc, v.v. ||④ Căm giận, như phẫn độc 憤毒 căm tức lắm. ||⑤ Trị, cai trị. ||⑥ Một âm là đốc. Như quyên đốc 身毒 nước Quyên Ðốc, tức là nước Thiên Trúc 天竺 (nước Ấn Ðộ 印度 bây giờ).


meanings:
① Sinh, nuôi, cùng một nghĩa với chữ dục 育.


meanings:
① So sánh, lấy sự gì cùng một loài mà so sánh nhau gọi là bỉ. Về số học dùng hai số so sánh nhau để tìm số khác gọi là bỉ lệ 比例. Về đời khoa cử gọi kì thi hương là đại bỉ 大比. ||② Lệ, sự đã làm rồi gọi là bỉ. Ðời nhà Nguỵ, nhà Tấn đặt một bỉ bộ 比部 coi việc phép luật, tức như nhà tư pháp bây giờ. ||③ Nước Bỉ, nước Bỉ-lị-thì 比利時 (Belgium) ở châu Âu. ||④ Kén chọn, kén chọn chỗ hay mà theo gọi là bỉ. ||⑤ Một âm là bí. Thân, hùa nhau, như bằng bí vi gian 朋比為奸 hùa nhau làm gian. ||⑥ Gần, như bí lai 比來 gần nay, bí lân 比鄰 liền láng giềng, v.v. ||⑦ Chọi đôi, đối nhau, như trong lối văn kinh nghĩa lấy hai vế đối nhau làm một bí. ||⑧ Kịp, như bí kì phản dã 比其反也 kịp thửa trái lại vậy. ||⑨ Luôn, như bí niên 比年 luôn năm, bí bí 比比 luôn luôn. ||⑩ Lại một âm là bì. Cao bì 皋比 da hổ, ông Trương Tái nhà Tống, ngồi trên trướng da hổ giảng kinh Dịch, vì thế đời sau gọi người giảng học là toạ ủng cao bì 坐擁皋比. Ta quen đọc là chữ tỉ.


meanings:
① Cẩn thận, ghín. ||② Nhọc. ||③ Chảy, vọt lên.


meanings:
① Giúp. ||② Gồm, đất liền tiếp nhau gọi là bì liên 毗連. Có khi viết là 毘. ||③ Bì ny 毗尼 dịch âm tiếng Phạm, nghĩa là giới luật. ||④ Bì Lư 毗盧 tên một vị Phật. Ta quen đọc là chữ tì.


meanings:
① Lông, giống thú có lông kín cả mình nên gọi là mao trùng 毛蟲. ||② Râu tóc người ta cũng gọi là mao, như nhị mao người đã hai thứ tóc (tuổi tác). ||③ Loài cây cỏ, như bất mao chi địa 不毛之地 đất không có cây cỏ. ||④ Tục gọi đồ gì làm thô kệch không được tinh tế gọi là mao. Phàm nói vật gì nhỏ mà nhiều cũng gọi là mao, như mao cử tế cố 毛舉細故 cử cả những phần nhỏ mọn. ||⑤ Nhổ lông. Tục dùng thay chữ hào 毫 nói về hào li. ||⑥ Một âm là mô. Không.


meanings:
① Lông dài mà nhọn. Lông đến mùa thu lại mọc cái mới nên gọi là thu hào 秋毫. ||② Hào, trong phép cân đo gọi mười hào là một li, tức là một phần trong muôn phần của một lạng. ||③ Bút, bút làm bằng lông nên gọi là hào. ||④ Nhỏ lắm, như hào li 毫釐, hào mạt 毫末, v.v. đều gọi về phần cực nhỏ bé cả. Tục nói tuyệt không có gì cả là hào vô 毫無. ||⑤ Cái bút lông.


meanings:
① Quả bóng. ||② Cái gì vo thành hình tròn đều gọi là cầu.


meanings:
① Lông nhỏ của giống thú. ||② Lông bụng giống chim. ||③ Vật gì nhỏ mềm mà dễ nát đều gọi là thuế. ||④ Cũng đọc là chữ thuý. Cùng nghĩa như chữ thuý 脃.


meanings:
① Máo táo 毷氉 buồn bực. ||② Vải lông.


meanings:
① Hơi thở. ||② Cái gì không có hình chất mà cùng cảm ứng với nhau được gọi là khí, như khí vận 氣運, khí tượng 氣象, khí vị 氣味, v.v. ||③ Khí hậu. ||④ Khí, tức hơi, phát tức gọi là động khí 動氣. ||⑤ Thể hơi. ||⑥ Ngửi. ||⑦ Cùng nghĩa với chữ hí 餼.


meanings:
① Nhân uân 氤氳 khí trời đất hoà hợp.


meanings:
① Nước. ||② Sông, ngòi, khe, suối, phàm cái gì bởi nước mà thành ra đều gọi là thuỷ. ||③ Sao Thuỷ, một ngôi sao ở gần mặt trời nhất. ||③ Bạc đúc có thứ tốt thứ kém, gia giảm cho nó đều gọi là thân thuỷ 申水, thiếp thuỷ 貼水, v.v.


meanings:
① Giàn giụa. ||② Rộng khắp, lênh đênh. ||③ Sông Phiếm.


meanings:
① Nước, nhựa. Vật gì có nước lỏng chảy ra gọi là trấp. ||② Vừa mưa vừa sa tuyết. ||③ Một âm là hiệp. Hoà, cùng nghĩa với chữ hiệp 協.


meanings:
① Tìm, phàm muốn được cái gì mà hết lòng tìm tòi cho được đều gọi là cầu, như sưu cầu 搜求 lục tìm, nghiên cầu 研求 nghiền tìm, v.v. ||② Trách, như quân tử cầu chư kỉ, tiểu nhân cầu chư nhân 君子求諸己，小人求諸人 người quân tử trách ở mình, kẻ tiểu nhân trách ở người. ||③ Xin. ||④ Tham, như bất kĩ bất cầu 不忮不求 chẳng ghen ghét chẳng tham lam. ||⑤ Ngang bực, ngang nhau.


meanings:
① Xói đi, nước đẩy vật gì đi. ||② Một âm là tù. Bơi.


meanings:
① Dòng nhánh, dòng nước chảy rẽ ngang gọi là xá.


meanings:
① Phù phiếm. ||② Cùng nghĩa với chữ phiếm 氾. ||③ Bơi thuyền. ||④ Rộng.


meanings:
① Cái đó, cái lờ. ||② Sán đầu 汕頭 tên đất, một bến thông thương ở mé tây nam tỉnh Quảng Ðông.


meanings:
① Mồ hôi. ||② Tan lở, ví dụ như cái gì đã ra không trở lại được nữa. Hiệu lệnh đã ra, không thu về được nữa gọi là hoán hãn 渙汗. ||③ Một âm là hàn. Vua rợ Ðột Quyết gọi là khả hàn 可汗.


meanings:
① Nước đục, dơ bẩn. Phàm cái gì không sạch sẽ đều gọi là ô cả, như phẩm hạnh không tốt gọi là tham ô 貪汙, ti ô 卑汙, v.v. ||② Vấy bẩn. ||③ Thấp kém. ||④ Một âm là oa. Ðào đất. Chỗ đất thấp trũng gọi là oa hạ 汙下. ||⑤ Lại một âm là ố. Rửa sạch, giặt sạch. ||⑥ Buộc lòng phải gượng theo.


meanings:
① Nước tràn. ||② Chỗ chia đồn trấn thủ gọi là tấn địa 汛地. ||③ Vẩy nước.


meanings:
① Dòng nước đã rẽ ngang lại chảy quanh về chỗ cũ gọi là tỉ. ||② Sông Tỉ. Tục quen đọc là chữ dĩ.


meanings:
① Thuỷ ngân 水銀. Tục đọc là chữ cống.


meanings:
① Thành trì, cái sông đào quanh thành để giữ thành. ||② Cái ao.


meanings:
① Sông Mịch. Hai con sông Mịch La 汨羅 cùng chảy một dòng nên gọi là sông Mịch La. ||② Một âm là cốt. Chìm mất, chìm lỉm.


meanings:
① Chỗ nước chảy uốn quanh, vòng sông, khúc sông.


meanings:
① Quá, như xa thái 奢汰 xa xỉ quá. ||② Thải đi, đãi bỏ, lọc bỏ cái vô dụng đi gọi là thái, như sa thái 沙汰 đãi bỏ, đào thải 淘汰 lọc bỏ, v.v. Ta quen đọc là chữ thải.


meanings:
① Múc nước. ||② Cấp cấp 汲汲 miệt mài, làm sa sả. ||③ Cấp dẫn 汲引 dắt, kéo lên.


meanings:
① Sông Vấn. ||② Một âm là môn. Môn môn 汶汶 nhơ nhuốc bôi nhọ.


meanings:
① Khơi, tháo. ||② Vỡ đê. ||③ Xử chém (trảm quyết). ||④ Quyết đoán. ||⑤ Nhất quyết, như quyết ý 決意, quyết tâm 決心, v.v. ||⑥ Cắn. ||⑦ Dứt, quyết liệt.


meanings:
① Hơi nước, nước sôi bốc hơi lên gọi là khí, như khí ki 汽機 máy hơi, khí thuyền 汽船 tàu thuỷ, khí xa 汽車 xe hoả, v.v.


meanings:
① Sông Thấm. ||② Một âm là sấm. Nước thấm vào.


meanings:
① Sông Nghi. ||② Một âm là ngân. Ống sáo lớn.


meanings:
① Rót vào, bón tưới, lấy chất lỏng đặc nồng béo rót vào gọi là ốc. ||② Béo tốt, tốt màu, như ốc thổ 沃土 đất tốt. ||③ Khải ốc 啟沃 bầy tôi khéo khuyên điều phải khiến vua tin nghe. ||④ Mềm. ||⑤ Màu mỡ.


meanings:
① Hãng dới 沆瀣 hơi móc (hơi sương móc), chí khí hai người hợp nhau gọi là hãng dới nhất khí 沆瀣一氣. ||② Nước mông mênh. ||③ Một âm là hàng. Chở qua.


meanings:
① Chìm, bị chìm đắm sâu không ra ngay được gọi là trầm mê 沈迷, trầm nịch 沈溺 chìm đắm. Cũng viết là trầm 沉. ||② Thâm trầm. ||③ Ðồ nặng. ||④ Một âm là thẩm. Tên họ, tên nước, tên đất. ||⑤ Lại một âm là trấm. Ném xuống nước.


meanings:
① Hỗn độn 混沌 mờ mịt, nói lúc chưa phân rõ trời đất, nói bóng cái ý chưa khai thông. Còn viết 渾沌.


meanings:
① Gội đầu, lệ ngày xưa làm quan cứ mười ngày được nghỉ một lần để tắm gội, cho nên ngày lễ nghỉ bây giờ cũng gọi là hưu mộc nhật 休沐日. ||② Thấm gội, được ơn nhờ người ta cất nhắc mà sang trọng gọi là mộc ân 沐恩. ||③ Nhuần nhã. ||④ Sửa lại, sửa trị.


meanings:
① Chìm đắm, bị nước tràn ngập gọi là một. ||② Chết, mất rồi, có khi viết là 歿. ||③ Hết, như một thế 沒世 hết đời. ||④ Không có, chế người không biết chữ gọi là một tự bi 沒字碑 ý nói trong lòng không có một chữ nào. ||⑤ Mất tích, như mai một 埋沒 vùi mất, dẫn một 泯沒 tan mất, v.v. ||⑥ Lấy hết, tịch kí hết cơ nghiệp về nhà nước gọi là tịch một 籍沒, nuốt sống hết của cải người ta gửi mình gọi là càn một 乾沒, v.v. ||⑦ Ẩn mất, núp mình, chợt thấy chợt mất. ||⑧ Quá, hơn.


meanings:
① Chồng chất. ||② Nhiều, người đi lại nhiều gọi là vãng lai tạp đạp 往來雜沓. ||③ Tham. ||④ Hợp. ||⑤ Ðạp đạp 沓沓 trễ nải, lảm nhảm (nhiều lời).


meanings:
① Rỗng không, trong lòng lặng lẽ rỗng không, không cạnh tranh gì gọi là trùng, như khiêm trùng 謙沖 nhún nhường, lặng lẽ. ||② Vui hoà, sâu xa. ||③ Bay vọt lên, như nhất phi trùng thiên 一飛沖天 (Sử kí 史記) bay một cái vọt lên trời. ||④ Nhỏ bé, vua còn nhỏ tự xưng là trùng nhân 沖人. ||⑤ Xung đột. Tục mượn dùng như chữ xung 衝, phàm cái gì đã kị nhau mà lại gặp nhau gọi là xung, như tí ngọ tương xung 子午相沖. ||⑥ Cho nước vào quấy đều cũng gọi là xung. Ta quen đọc là chữ xung cả.


meanings:
① Cát. ||② Ðất cát. ||③ Bãi cát. ||④ Ðãi, thải, gạn đi, như sa thải 沙汰 đãi bỏ bớt đi. ||③ Sa môn 沙門 thầy tu. Dịch âm tiếng Phạm, Tàu dịch nghĩa là cần tức, nghĩa là người đi tu chăm tu phép thiện dẹp hết tính ác. ||④ Sa di 沙彌 tiếng nhà Phật, đàn ông đi tu, thụ đủ mười điều giới của nhà Phật, dẹp hết tính ác, chăm làm việc thiện gọi là sa di, ta gọi là chú tiểu, về đàn bà thì gọi là sa di ny 沙彌尼. ||⑤ Quả chín quá hoen ra từng vết con cũng gọi là sa. ||⑥ Tên số nhỏ, mười hạt bụi là một sa, vì thế nên ví dụ vật gì nhỏ cũng gọi là sa. ||⑥ Một âm là sá. Tiếng rè rè, tiếng khàn.


meanings:
① Bãi cỏ, chỗ vũng nước mọc cỏ, đất bỏ hoang mọc cỏ gọi là phái. ||② Chảy sầm sầm, như phái nhiên hạ vũ 沛然下雨 (Mạnh Tử 孟子) mưa xuống sầm sầm. Phàm nói cái gì khí thế đầy rẫy mạnh mẽ đều gọi là phái hay sung phái 充沛. ||③ Ðiên bái, gặp sự hoạn nạn, vì hoàn cảnh làm nghiêng ngửa gọi là điên phái 顛沛. ||④ Nhanh chóng. ||⑤ Lụn, đổ, ta quen đọc là chữ bái.


meanings:
① Bọt nổi lên trên mặt nước. ||② Nước bọt.


meanings:
① Tên đất. Sáng lờ mờ, cũng đọc là chữ mội.


meanings:
① Tự như 沮洳 đất lầy, đất trũng. ||② Một âm là trở. Ngăn cản. ||③ Bại hoại, tan nát. Như anh hoa tiêu trở 英華消沮 anh hoa tản mát. ||④ Lại một âm là thư. Sông Thư.


meanings:
① Sông nhánh. ||② Bàng đà 滂沱 mưa giàn giụa, nước mắt chan hoà. Nguyễn Du 阮攸: Vũ tự bàng đà vân tự si 雨自滂沱雲自癡 mưa rơi tầm tã, mây thẫn thờ.


meanings:
① Sông. Hà Hán 河漢 là sông Thiên Hà ở trên trời, cao xa vô cùng, cho nên những kẻ nói khoác không đủ tin gọi là hà hán.


meanings:
① Nước chảy bí, chảy không thông. ||② Cái khí ác lệ, như tai lệ 災沴 dịch lệ truyền nhiễm. ||③ Một âm là diễn. Lăng loàn (lấn láp khuấy rối).


meanings:
① Sôi, như phí thuỷ 沸水 nước sôi. ||② Một âm là phất. Vọt ra.


meanings:
① Dầu, phàm chất gì lỏng mà có thể đốt cháy được đều gọi là du, như hoả du 火油 dầu hoả, đậu du 豆油 dầu đậu, chi du 脂油 dầu mỡ, v.v. ||② Ùn ùn, tả cái vẻ nhiều mạnh, như du nhiên tác vân 油然作雲 (Mạnh Tử 孟子) ùn ùn mây nổi. ||③ Trơn.


meanings:
① Sửa. ||② Trừng trị. ||③ Một âm là trị. Sửa trị, như tràng trị cửu an 長治久安 (Minh sử 明史) trị yên lâu dài. ||④ Chỗ quan chánh phủ địa phương đóng gọi là trị, như tỉnh trị 省治, huyện trị 縣治, v.v. Dân đối với quan gọi là trị hạ 治下 dưới quyền cai trị. ||⑤ So sánh.


meanings:
① Sông Cô, cửa bể Ðại Cô 大沽. ||② Bán, như cầu thiện giá nhi cô chư 求善賈而沽諸 (Luận Ngữ 論語) cầu giá đắt mà bán chăng. ||③ Mua, như cô tửu thị bô bất thực 沽酒市脯不食 (Luận Ngữ 論語) rượu mua nem mua không ăn. ||④ Một âm là cổ. Người bán rượu, như đồ cổ 屠沽 bọn tiểu nhân bán thịt bán rượu. ||⑤ Vật xấu xí.


meanings:
① Ðầm thấm, như triêm nhiễm thị hiếu 沾染嗜好 tẩm nhiễm thói ham thích. ||③ Triêm khái 沾溉 thấm khắp, làm việc có ích đến người sau gọi là triêm khái hậu nhân 沾溉後人. Có khi viết là triêm 霑. ||④ Một âm là điếp. Hí hửng, như điếp điếp tự hỉ 沾沾自喜 (Sử kí 史記) hí hửng tự mừng, nói kẻ khí cục nhỏ hẹp được một tí đã mừng. Tục đọc là thiêm là sai.


meanings:
① Ven, như duyên thuỷ nhi hạ 沿水而下 ven nước mà xuống, ở bên bờ ven nước cũng gọi là duyên. ||② Noi, như tương duyên thành lệ 相沿成例 cùng noi thành lệ.


meanings:
① So sánh, lấy cái này mà hình dung cái kia gọi là hình huống 形況. ||② Thêm, càng. Như huống tuỵ 況瘁 càng tiều tụy thêm. ||③ Cảnh huống. ||④ Tới thăm. ||⑤ Cho, cùng nghĩa với chữ 貺. 6. Nước lạnh. ||⑦ Ví. ||⑧ Phương chi, huống hồ, dùng làm chữ giúp lời.


meanings:
① Xa. ||② Sâu xa, thăm thẳm, mông mênh. ||③ Giá lạnh.


meanings:
① Tiết lộ ra, phát tiết ra. ||② Tạp nhạp. ||③ Nhờn láo, nhăn nhở. ||④ Một âm là duệ. Duệ duệ 泄泄 trễ tràng, như thiên chi phương quệ, vô nhiên duệ duệ 天之方蹶，無然泄泄 (Thi Kinh 詩經) trời đang nhộn nhạo, đừng có trễ tràng thế.


meanings:
① Ðầy giàn. ||② Phóng túng, người không biết giữ gìn, phóng túng chơi càn gọi là dâm dật 淫泆.


meanings:
① Suối, nguồn. ||② Tiền, ngày xưa gọi đồng tiền là tuyền, có khi đọc là toàn.


meanings:
① Ghé vào, đỗ thuyền bên bờ. ||② Phàm đỗ nghỉ vào đâu đều gọi là bạc, như phiêu bạc 漂泊 ngụ hết ở chỗ nọ đến chỗ kia. ||③ Ðạm bạc, lặng bặt không hành động gì. ||④ Một âm là phách. Cái hồ, cái chằm. ||⑤ Mỏng mảnh. Ta quen đọc là chữ bạc cả.


meanings:
① Sông Bí. ||② Phòi ra, phàm chất lỏng vì ép mà do các lỗ nhỏ chảy ra đều gọi là bí. ||③ Suối chảy tuôn tuôn.


meanings:
① Ðá nứt nẻ ra. ||② Bút chát, viết. Như thủ lặc 手泐 cái thư thân tay viết.


meanings:
① Sâu thăm thẳm. ||② Trong suốt (leo lẻo).


meanings:
① Nước vo gạo. ||② Một âm là hạm. Ðầy giàn.


meanings:
① Phép, có khuôn phép nhất định để cho người tuân theo được gọi là pháp. Như pháp điển 法典 bộ luật pháp, pháp quy 法規 khuôn phép, pháp luật 法律 phép luật, v.v. ||② Lễ phép, như phi thánh vô pháp 非聖無法 chê thánh là vô phép. ||③ Hình pháp, như chính pháp 正法 đem xử tử. ||④ Phép, như văn pháp 文法 phép làm văn, thư pháp 書法 phép viết, v.v. ||⑤ Bắt chước, như sư pháp 師法 bắt chước làm theo. ||⑥ Nhà Phật gọi đạo là pháp, cho nên giảng đạo gọi là thuyết pháp 說法, tôn xưng các sư giảng đạo là pháp sư 法師, v.v. ||⑦ Giỏi một môn gì có thể để cho người trông mình mà bắt chước được đều gọi là pháp. Như pháp thiếp 法帖 cái thiếp để cho người tập. ||⑧ Nước Pháp-lan-tây 法蘭西 France gọi tắt là nước Pháp. ||⑨ Nhà Phật nói hết thảy mọi sự mọi vật ở thế gian đều là giả cả, đều do cái vọng tâm vọng tạo ra cả, nên gọi là pháp, là cái cảnh của ý căn nương theo đó mà hành động, nên gọi là pháp trần 法塵.


meanings:
① Tắm. ||② Phàm cái gì rửa cho sạch đi đều gọi là dục.


meanings:
① Nhạt, sắc hương vị gì nhạt nhẽo đều gọi là đạm, không ham vinh hoa lợi lộc gọi là đạm bạc 淡泊. ||② Ðạm khí, chất đạm, một nguyên chất không sắc không mùi, lửa vào tắt ngay gọi là đạm khí. Giống động vật vào trong chỗ thuần chất đạm khí thì tắc hơi ngay, nên cũng gọi là trất tố 窒素.


meanings:
① Bẩn đọng, như ứ tắc 淤塞 đọng lấp (chất bẩn đọng lấp). ||② Ứ, như huyết ứ 血淤 máu ứ, không lưu thông.


meanings:
① Nước trong. ||② Cùng nghĩa với chữ lộc 漉.


meanings:
① Sạch sẽ, phàm cái gì tinh nguyên không có cái gì làm lẫn lộn tạp nhạp đều gọi là tịnh, lâng lâng không có gì cũng gọi là tịnh. ||② Ðạo Phật lấy thanh tịnh làm cốt, cho nên đất Phật ở gọi là tịnh độ 淨土, chỗ tu hành gọi là tịnh thất 淨室, v.v. Người tu cầu được về nơi Phật ở gọi là vãng sinh tịnh độ 往生淨土. Phép tu theo phép cầu vãng sinh làm mục đích gọi là tông tịnh độ 宗淨土. ||③ Ðóng vai thằng hề.


meanings:
① Cái ao. ||② Mát rượi. ||② Một âm là tiểu. Tiểu ải 湫隘 đất trũng mà hẹp. Có khi đọc là chữ tiều.


meanings:
① Nước nóng. ||② Vua Thang. ||③ Một âm là sương. Nước chảy cuồn cuộn. ||③ Lại một âm nữa là thãng. Ngâm nước nóng, dội nước sôi. ||④ Cùng nghĩa với chữ đãng 蕩.


meanings:
① Sáng sủa. ||② Hi hi 煕煕 hớn hở vui hoà. ||③ Rộng.


meanings:
① Ấm. ||② Một âm là huyên. Tên người.


meanings:
① Khói. ||② Chất hơi nhiều gọi là yên, như vân yên 雲煙 mây mờ, yên vụ 煙霧 mù mịt, v.v. ||③ Thuốc hút, như lao yên 牢煙 thuốc lào, nha phiến yên 鴉片煙 thuốc phiện, v.v. ||④ Nhọ nồi, than muội. Cũng có khi viết là yên 烟.


meanings:
① Tục dùng như chữ sát 殺. Các hung thần đều gọi là sát. ||② Lấy ngày kẻ chết mà tính xem đến ngày nào hồn về gọi là quy sát 歸煞. ||③ Thu sát 收煞 thu thúc lại. ||④ Rất, như sát phí kinh doanh 煞費經營 kinh doanh rất khó nhọc.


meanings:
① Một thứ đá dẹp kém ngọc. ||② Quý lạ, như côi kì 瑰奇 hay côi vĩ 瑰瑋 đều nghĩa là quý báu lạ lùng cả. ||③ Mai côi 玟瑰 một thứ ngọc đỏ. Ta quen đọc là chữ khôi cả.


meanings:
① Nước lắng trong. ||② Mồ hôi mướt ra. ||③ Nhấm, thẫm. Như thử bút 泚筆 nhấm bút, đẫm bút vào mực. ||④ Rực rỡ.


meanings:
① Nổi lồng bồng. ||② Phù phiếm (không thiết thực). ||③ Nói phiếm, không chuyên chỉ vào một sự gì gọi là phiếm luận 泛論 bàn phiếm.


meanings:
① Ngoi lên, cùng một nghĩa với chữ tố 溯 ngược dòng ngoi lên.


meanings:
① Linh linh 泠泠 tiếng nước chảy ve ve. ||② Linh nhiên 泠然 tiếng gió thoảng qua (thổi vèo). ||③ Cùng một nghĩa với chữ 伶.


meanings:
① Bọt nước. ||② Ngâm nước. Ta quen đọc là chữ bào.


meanings:
① Sóng nhỏ, sóng nhỏ gọi là ba 波, sóng lớn gọi là lan 瀾. Văn bài gì có từng thứ nẩy ra cũng gọi là ba lan 波瀾. ||② Một cái nổi lên một cái im đi cũng gọi là ba. Như âm nhạc phát ra tiếng, thì những tiếng còn dư lại gọi là âm ba 音波. Viết văn viết chữ thì chỗ tàng nên gò gập lại gọi là ba chích 波磔. ||③ Dần đến, như ba cập 波及 trước ở bên ấy, rồi đến bên kia, ba luỵ 波累 nhân người khác mà lụy đến mình. ||④ Bôn ba 奔波 bôn tẩu vất vả. ||⑤ Tia sáng của con mắt.


meanings:
① Khóc, khóc không ra tiếng gọi là khấp.


meanings:
① Bùn. ||② Vật gì giã nhỏ nát ngấu cũng gọi là nê. ||③ Mềm yếu. ||④ Bôi, trát. ||⑤ Một âm là nệ. Trầm trệ. ||⑥ Lại một âm là nễ. Nễ nễ 泥泥 móc sa nhiều quá (mù mịt).


meanings:
① Rót, nước chảy rót vào một chỗ gọi là chú. ||② Chuyên chú, như chú ý 注意 để hết ý vào, chú mục 注目 để mắt nhìn kĩ, v.v. ||③ Chua, giải thích văn từ gọi là chú. Thông dụng chữ chú 註. ||④ Ghi chép, như khởi cư chú 起居注, cổ kim chú 古今注 đều là sách ghi chép chuyện cũ cả. ||⑤ Phụ thuộc, như phụ chú 附注 cho phụ vào dưới nguyên văn cho thêm ý mình vào. ||⑥ Cô chú 孤注 đánh liều một cái cho quyết được thua gọi là cô chú. Tục gọi một tôn là nhất chú 一注. ||⑦ Lắp tên vào dây cung.


meanings:
① Huyễn nhiên 泫然 ứa nước mắt. ||② Một âm là huyên. Nước mông mênh.


meanings:
① Phán thuỷ 泮水 tên tràng học đời xưa. Ðời xưa ai được vào nhà ấy học gọi là nhập phán 入泮. ||② Tan lở. ||③ Bờ, cùng nghĩa chữ 畔.


meanings:
① Hết, như mẫn một 泯沒 tiêu diệt hết, cũng đọc là chữ dân. ||② Một âm là miến. Lẫn lộn.


meanings:
① To lớn, cùng nghĩa với chữ thái 太. ||② Hanh thông, thời vận tốt gọi là thái. ||③ Xa xỉ rông rợ. ||④ Khoan, rộng rãi, yên. Như quân tử thái nhi bất kiêu 君子泰而不驕 người quân tử rộng rãi mà không kiêu.


meanings:
① Ương ương 泱泱 sâu thẳm, mông mênh. ||② Ngùn ngụt, khí mây ùn lên. ||③ Một âm là áng. Bát ngát.


meanings:
① Nước chảy. ||② Tố hồi 溯洄 trèo lên dòng nước ngược. ||③ Thơ Tố hồi là thơ nhớ người hiền, cho nên trong thư từ nói nhớ ai cũng gọi là tố hồi.


meanings:
① Bể lớn. ||② Dương dương 洋洋 mênh mang. ||③ Tục gọi người nước ngoài là dương nhân 洋人. Hàng nước ngoài là dương hoá 洋貨, v.v. ||④ Tiền tây, bạc tây.


meanings:
① Nước trong leo lẻo, rượu trong cũng gọi là liệt.


meanings:
① Kịp đến. ||② Nước thịt. ||③ Nhuần nhã.


meanings:
① Vẫy nước rửa. ||② Một âm là tẩy. Gội rửa. ||③ Tẩy nhiên 洒然 sợ hoảng, sửng sốt. ||④ Lại một âm là thối. Chót vót.


meanings:
① Giặt, rửa. ||② Cái chậu rửa mặt. ||③ Hết nhẵn nhụi, như nang không như tẩy 囊空如洗 túi nhẵn không còn gì, nói kẻ nghèo quá. ||④ Một âm là tiển. Rửa chân. ||⑤ Sạch sẽ.


meanings:
① Sông Thù, là con sông nhánh của con sông Tứ. Ðức Khổng tử giảng học ở gần đấy, nên nay nói đến đạo ngài thường nói là dòng thù tứ 洙泗. Cũng đọc là chữ chu.


meanings:
① Nước chảy tràn, có khi đọc là chữ hồng: nước lụt.


meanings:
① Sông Lạc. ||② Cùng nghĩa với chữ lạc 絡.


meanings:
① Cái động (hang sâu). ||② Lỗ hổng, cái gì đục thủng đều gọi là đỗng. ||③ Suốt, như đỗng giám 洞鑒 soi suốt.


meanings:
① Nước mũi. ||② Một âm là thế. Cùng nghĩa như chữ thế 涕.


meanings:
① Bến, như quan tân 關津 cửa bến, tân lương 津梁 bờ bến, đều nói về chỗ đất giao thông cần cốt cả, vì thế kẻ cầm quyền chính ở ngôi trọng yếu đều gọi là tân yếu 津要 cả. ||② Thấm nhuần, thấy người ta nghèo túng mà giúp của cải cho gọi là tân thiệp 津貼. ||③ Tân tân 津津 lời nói có ý dồi dào. ||④ Nước dãi.


meanings:
① Thư sướng, như dung dung duệ duệ 融融洩洩 vui vẻ hả hê (thư sướng vui hoà), tả cái thú mẹ con họp mặt vui vẻ. Cũng viết 溶溶洩洩. ||② Một âm là tiết. Gió thẩm, tiết lậu, ngày xưa dùng như chữ tiết 泄. ||③ Ngớt, yên. ||③ Giảm bớt.


meanings:
① Cả, lớn. Như hồng lượng 洪量 lượng cả, hồng phúc 洪福 phúc lớn. ||② Hồng thuỷ 洪水 nước lụt, thường gọi tắt là hồng. ||③ Mạch hồng 脈洪 mạch chạy đùn đùn như nước lên gọi là mạch hồng.


meanings:
① Câu hức 溝洫 ngòi, ngòi nước trong cánh đồng. ||② Thành trì. ||③ Kè, cửa chắn nước. ||④ Vơi. ||⑤ Lạm.


meanings:
① Sông Thao. ||② Một âm là đào. Rửa.


meanings:
① Bãi cù lao, trong nước có chỗ ở được gọi là châu. ||② Châu, đất liền lớn gọi là châu. Ðịa cầu chia làm sáu châu là châu Á, Âu, Phi, Úc, Nam Mĩ, Bắc Mĩ.


meanings:
① Bình tích 洴澼 tiếng giặt sợi trên mặt nước.


meanings:
① Bình phích 洴澼 tiếng giặt sợi trên mặt nước.


meanings:
① Hung dũng 洶湧 nước chảy ầm ầm, nước réo. Cũng viết là 洶涌.


meanings:
① Sống, phàm những sự để nuôi sống đều gọi là sinh hoạt 生活. ||② Hoạt bát (linh động nhanh nhẹn). ||③ Sự gì có biến động không nhất định chết ở chỗ gọi là hoạt, như hoạt chi 活支 khoảng tiền tùy thời chi dùng không nhất định. ||④ Một âm là quạt. Quạt quạt 活活 tiếng nước chảy.


meanings:
① Hoà hiệp. ||② Thấm. ||③ Một âm là hợp. Sông Hợp.


meanings:
① Dòng nước. ||② Sự gì chia ngành riêng cũng gọi là phái, như học phái 學派 phái học, đảng phái 黨派, v.v. ||③ Phân phối các việc gọi là phái, như phái viên 派員 người chính phủ sai đi làm một chức sự gì.


meanings:
① Nước đọng, nước không lưu thông. ||② Ðào ao. ||③ Một âm là hộ. Nhơ bẩn. ||④ Trát lên, quét vào.


meanings:
① Nước chảy, nước chảy tự nhiên, cho nên cái gì nó tự nhiên đun đi cũng gọi là lưu hành 流行. ||② Dòng nước, nước chảy chia ra các ngành gọi là lưu. ||③ Dòng, riêng làm một dòng gọi là lưu. Như học thuật chia ra cửu lưu 九流 (chín dòng): (1) nhà Nho, (2) nhà Ðạo, (3) nhà Âm Dương, (4) nhà học về pháp, (5) nhà học về danh, (6) nhà Mặc, (7) nhà tung hoành, (8) nhà tạp học, (9) nhà nông. ||④ Phân biệt từng loài cũng gọi là lưu, như thanh lưu 清流 dòng trong, trọc lưu 濁流 dòng đục, thượng lưu 上流 dòng trên có học thức đức hạnh, hạ lưu 下流 dòng dưới ngu si. Quan phẩm cũng chia ra lưu nội 流內 dòng ở trong, lưu ngoại 流外 dòng ở ngoài. Chưa được phẩm cấp gì gọi là vị nhập lưu 未入流. ||⑤ Chuyển động, cái gì tròn trặn chuyển vần được không có động tác gọi là lưu, như lưu động 流動, lưu chuyển 流轉, lưu lợi 流利, v.v. Trôi giạt, như phiêu lưu 飄流, lưu lạc 流落, dân chạy loạn lạc đi nơi khác gọi là lưu dân 流民, giặc cỏ tràn đi các nơi gọi là lưu khấu 流寇, ăn mày ở ngoài tới gọi là lưu cái 流丐, nhà trò ở ngoài tới gọi là lưu xướng 流倡, v.v. đều là noi nghĩa ấy cả. ||⑦ Truyền dõi, như lưu truyền 流傳, lưu phương 流芳 để tiếng thơm mãi, lưu độc 流毒 để cái độc về sau mãi, v.v. Lời nói không có căn cứ vào đâu gọi là lưu ngôn 流言. ||⑧ Giạt, như lưu đãng vong phản 流蕩忘反 trôi giạt quên trở lại, lưu liên hoang vong 流連荒亡 lưu liên lu bù, nói kẻ chơi bời phóng túng không còn nghĩ gì. ||⑨ Trôi đi, bị thời thế xoay đi, như nước chảy dốc xuống, cho nên cái phong khí của một đời gọi là lưu phong 流風 hay lưu tục 流俗. ||⑩ Xoay quanh không thôi, như chu lưu 周流, luân lưu 輪流, v.v. ||⑪ Vận trời làm cũng gọi là lưu, như lưu quang 流光, lưu niên 流年, v.v. ||⑫ Tội đày, đày đi phương xa gọi là phóng lưu 放流. ||⑬ Ðất ngoài biên thùy, quan phải bổ lên vùng man rợ gọi là lưu quan 流官. Do người thổ trước nối đời làm gọi là thổ tư 土司, đổi phép bổ lưu quan thay thổ tư gọi là cải thổ quy lưu 改土歸司. ||⑭ Ðời nhà Hán bạc nặng tám lạng gọi là lưu. ||⑮ Phẩm giá người, hạng người. ||⑯ Liếc ngang, mắt trông không ngay ngắn.


meanings:
① Sâu. ||② Ðào sâu, như tuấn tỉnh 浚井 đào giếng sâu. ||③ Khơi, lấy ra. ||④ Nên, phải.


meanings:
① Giặt dịa. ||② Ngày xưa cứ mười ngày cho nghỉ một lần để tắm giặt, cho nên mười ngày gọi là hoán, một tháng ba kì gọi là thượng hoán 上浣, trung hoán 中浣, hạ hoán 下浣, cũng như thượng tuần 上旬, trung tuần 中旬, hạ tuần 下旬. Cũng đọc là chữ cán.


meanings:
① Bến sông, ngạch sông đổ ra bể. ||② Tên đất. Ta quen đọc là chữ phố.


meanings:
① Hạo hạo 浩浩 mông mênh, như hạo hạo thao thiên 浩浩滔天 mông mênh cả trời. ||② Hạo nhiên 浩然 thẳng băng, như ngô nhiên hậu hạo nhiên hữu quy chí 吾然後浩然有歸志 (Mạnh Tử 孟子) rồi ta thẳng băng có chí về, ý nói về thẳng không đoái lại nữa. ||③ Chính đại, như ngã thiện dưỡng ngô hạo nhiên chi khí 我善養吾浩然之氣 (Mạnh Tử 孟子) ta khéo nuôi cái khí chính đại của ta. ||④ Nhiều, như hạo phồn 浩繁 nhiều nhõi, bề bộn. ||⑤ Lớn, như hạo kiếp 浩劫 kiếp lớn. Tục gọi sự tai vạ lớn của nhân gian là hạo kiếp.


meanings:
① Sóng. ||② Ngước lãng 謔浪 phóng túng (đùa bỡn vô lễ). ||③ Phóng lãng, kẻ chỉ chơi bời lêu lổng không chăm chỉ làm một nghề chánh đáng gọi là lãng tử 浪子. ||④ Mạnh lãng 孟浪 càn rỡ, nói càn rỡ. ||⑤ Một âm là lang. Thương lang 滄浪 sông Thương lang. ||⑥ Lang lang 浪浪 nước chảy băng băng.


meanings:
① Dặm bể, mỗi dặm bể 6080 thước nước Anh.


meanings:
① Nổi, vật gì ở trên mặt nước không có căn cứ gọi là phù, lời nói không có căn cứ gọi là phù ngôn 浮言. ||② Hão, như phù mộ 浮慕 hâm mộ hão. ||③ Quá, như nhân phù ư sự 人浮於事 người quá nhiều việc. ||④ Mạch phù, sẽ để tay vào đã thấy mạch chạy gọi là mạch phù 脈浮. ||⑤ Thuận dòng xuôi đi. ||⑥ Phạt uống rượu. ||⑦ Phù đồ 浮屠, do tiếng Phật đà 佛佗 dịch âm trạnh ra. Phật giáo là của Phật đà sáng tạo ra, vì thế nên gọi Phật giáo đồ là phù đồ, đời sau gọi tháp của Phật là phù đồ, cũng viết là 浮圖.


meanings:
① Bể, cái chỗ trăm sông đều đổ nước vào, gần đất thì gọi là hải 海, xa đất thì gọi là dương 洋. ||② Về phía tây bắc họ cũng gọi những chằm lớn là hải. ||③ Vật gì họp lại nhiều cũng gọi là hải, như văn hải 文海 tập văn lớn. ||④ Tục gọi cái bát to là hải.


meanings:
① Tẩm, ngâm. ||② Tên gọi chung các chằm lớn. ||③ Dần dần, như quốc thế tẩm thịnh 國勢浸盛 thế nước dần thịnh. ||④ Tẩm dả ví rồi ra, dùng làm chữ giúp lời. ||⑤ Tẩm nhuận chi chấm 浸潤之譖 lời dèm pha ton hót, ý nói lời dèm lần lần nó vào như nước ngấm dần vậy.


meanings:
① Thấm khắp. ||② Quanh khắp một vòng quanh, 12 ngày gọi là tiếp thời 浹辰, hết 12 chi từ tí đến hợi là hết một vòng vậy. ||③ Thấu suốt. ||④ Tiếp hợp 浹洽 hoà hợp.


meanings:
① Giây bẩn. ||② Làm phiền người. ||③ Một âm là miễn. Miễn miễn 浼浼 nước chảy đầy lòng sông (nước chảy bằng mặt).


meanings:
① Sông Phối. Cũng đọc là chữ phái hay chữ bái.


meanings:
① Ðường, cùng nghĩa với chữ đồ 塗.


meanings:
① Nhuộm thắm. ||② Niết bàn 涅槃 dịch âm tiếng Phạm là Nirvana: người tu đã chứng đạo, khi bỏ xác phàm vào nơi không sinh không diệt sạch hết mọi đường phiền não, cũng gọi là viên tịch.


meanings:
① Sông Kinh, sông Kinh đục, sông Vị trong, vì thế nên phân biệt thanh trọc gọi là kinh vị 涇渭.


meanings:
① Mất đi, hết. ||② Tan, tả ra. ||③ Mòn dần hết, như tiêu hoá 消化, tiêu diệt 消滅, v.v. ||④ Tiêu tức 消息 tiêu là diệt đi, tức là tăng lên, thời vận tuần hoàn, lên lên xuống xuống gọi là tiêu tức, cũng có nghĩa là tin tức.


meanings:
① Lội, lội qua sông gọi là thiệp 涉, qua bãi cỏ gọi là bạt 跋, vì thế đi đường khó nhọc gọi là bạt thiệp 跋涉 (lặn lội). ||② Sự gì có quan hệ liên lạc với nhau gọi là thiệp, như giao thiệp 交涉, can thiệp 干涉, v.v. ||③ Sự gì không quan thiệp đến gọi là vô thiệp 無涉.


meanings:
① Ðiến niễn 淟涊 vẩn đục, dơ dáy. ||② Niễn nhiên 涊然 nhớm nhớp mồ hôi ra.


meanings:
① Nước dãi, người ta thấy thức ăn ngon thì thèm chảy dãi ra, cho nên ý thích cái gì cũng gọi là thùy tiên 垂涎 (thèm nhỏ dãi). ||② Một âm là diện. Di diện 迆涎 loanh quanh. ||③ Diện diện 涎涎 bóng nhoáng, ta quen đọc là duyên cả.


meanings:
① Sông Tốc, ông Tư Mã Quang 司馬光 ở đấy nên người ta gọi là tốc thuỷ tiên sinh 涑水先生.


meanings:
① Dòng nước nhỏ, như quyên trích 涓滴 giọt nước tí tẹo, quyên ai 涓埃 hạt bụi tí tẹo, đều là nói ví sự nhỏ mọn cả. ||② Kén chọn, như quyên cát 涓吉 chọn ngày tốt lành. ||③ Sạch, hoạn quan cũng gọi là trung quyên 中涓.


meanings:
① Nước đọng trên đường. ||② Sầm sầm 涔涔 mưa sầm sầm. Cũng có khi nói về nước mắt, như lão lệ sầm sầm 老淚涔涔 nước mắt già lướt mướt. ||③ Vũng nước thả cá.


meanings:
① Tới, như bất trang dĩ lị chi, tắc dân bất kính 不莊以涖之則民不敬 tới chức trị dân mà không có đức trạng kính thì dân nó không kính.


meanings:
① Bờ bến, cái gì vô cùng vô tận gọi là vô nhai 無涯.


meanings:
① Nước dãi, phàm những chất lỏng chảy đều gọi là dịch thể 液體. ||② Ngâm.


meanings:
① Nước nươm, như hàm nhu 涵濡 nươm thấm, cũng dùng để ví dụ với sự ân trạch. ||② Hàm dung, độ lượng lớn lao gọi là hải hàm 海涵. Bề trong tốt đẹp mà không lộ ra ngoài gọi là hồn hàm 渾涵 hay hàm súc 涵蓄. ||③ Lấy học vấn mà biến hoá khí chất gọi là hàm dưỡng 涵養, lấy giáo dục mà chuyển di phong tục gọi là hàm dục 涵育.


meanings:
① Mỏng mẻo, như lương đức 涼德 đức bạc (ít đức). ||② Lạnh. ||③ Châu Lương. ||④ Nước Lương. ||⑤ Hóng gió. ||⑥ Chất uống. ||⑦ Một âm là lượng. Tin. ||⑧ Giúp.


meanings:
① Sông Trác, tên con sông ngày xưa ở Trực Lệ.


meanings:
① Chỗ nước nông, như hồ ao, v.v. ||③ Cùng nghĩa với chữ điện 甸.


meanings:
① Nước vo gạo, sách Mạnh Tử có câu: Tiếp tích nhi hành 接淅而行 trút gạo đã vo mà đi, nói đức Khổng Tử bỏ nước Tề đi vội quá vậy. Ta quen đọc là chữ tí.


meanings:
① Ngâm nước. ||② Lâm li 淋漓 Lâm li thấm thía. ||③ Bệnh lâm, cùng nghĩa với chữ lâm 痳.


meanings:
① Trong trẻo, hiền lành. ||② Tiếng dùng để khen con gái, như hiền thục 賢淑, trinh thục 貞淑 đều là tiếng khen con gái có đức trinh tiết u nhàn. Lệ nhà Thanh chồng làm quan tới tam phẩm thì vợ được phong là thục nhân 淑人.


meanings:
① Lạnh lẽo, rét mướt. ||② Cùng khổ, cùng khổ hiu quạnh gọi là thê lương 淒涼. 3 Ũm thũm, tả cái dáng sắp kéo mây đổ mưa. ||④ Một âm là thiến. Thiến lị 淒浰 nhanh, tả cái dáng nhanh chóng.


meanings:
① Bùn, chỗ đường sau khi mưa rồi lấm láp kho đi gọi là nê náo 泥淖.


meanings:
① Vo gạo. ||② Ðãi gạn, như đào thải 淘汰 đãi bỏ cái cặn bã đi. Kén chọn kẻ hiền thải bỏ kẻ hư cũng gọi là đào thải. ||③ Ðào, như đào tỉnh 淘井 khơi giếng, đào giếng.


meanings:
① Tông tông 淙淙 tuôn tuôn, tiếng nước chảy như mưa gió.


meanings:
① Trải qua, vượt qua, như lăng sơn 淩山 qua núi.


meanings:
① Lằn sóng. ||② Vướng vít, dắt dây, như luân tư dĩ phô 淪胥以鋪 (Thi kinh 詩經) nói kẻ vô tội cũng vướng vít tội vạ. ||③ Mất, như có tài mà bị dìm ở chỗ hèn kém mãi gọi là trầm luân 沉淪 (chìm đắm), văn tự sách vở ngày nát dần đi gọi là luân vong 淪亡 hay luân thế 淪替, v.v. ||④ Hồn luân 渾淪 đông đặc, như hồn luân nguyên khí 渾淪元氣 nguyên khí còn nguyên vẹn. ||⑤ Luân lạc 淪落 lưu lạc.


meanings:
① Quá, phàm cái gì quá lắm đều gọi là dâm, như dâm vũ 淫雨 mưa dầm, dâm hình 淫刑 hình phạt ác quá, v.v. ||② Ðộng, mê hoặc, như phú quý bất năng dâm 富貴不能淫 (Mạnh Tử 孟子) giàu sang không làm động nổi lòng. ||③ Tà, như dâm bằng 淫朋 bạn bất chính, dâm từ 淫祠 đền thờ dâm thần. ||④ Dâm dục trai gái giao tiếp vô lễ gọi là dâm, như dâm đãng 淫蕩, dâm loạn 淫亂, v.v. ||⑤ Sao đi lạc lối thường.


meanings:
① Tôi, rèn đồ sắt còn đang đỏ đem bỏ vào nước cho cứng ngay gọi là thối. ||② Nhuộm. ||③ Phạm.


meanings:
① Bề sâu, như thâm nhược can xích 深若干尺 sâu ngần ấy thước. ||② Cách xa, từ ngoài vào trong hiểm hóc khó đi đều gọi là thâm, như thâm sơn 深山 núi thẳm, thâm lâm 深林 rừng sâu, thâm cung 深宮 cung thẳm, v.v. ||③ Sâu kín, như thâm trầm 深沉 ý tứ kín đáo khó lường, thâm áo 深奧 nghĩa lí súc tích sâu xa. ||④ Lâu dài, như xuân thâm 春深 ngày xuân còn dài, dạ thâm 夜深 đêm trường. Phàm cái gì có công phu súc tích lâu đều gọi thâm. ||⑤ Tiến thủ, như thâm nhập 深入 vào cõi đã thâm, thâm tháo 深造 tới cõi thâm thuý, v.v. Phàm cái gì suy cho đến kì cùng đều gọi là thâm. ||⑥ Bắt bẻ nghiêm ngặt, như thâm văn chu nạp 深文周納 lấy cái nghĩa phép luật sâu sắc mà buộc tội người. ||⑦ Tệ lắm, thâm ố 深惡 ghét lắm, thâm hiếu 深好 thích lắm, v.v.


meanings:
① Thuần, trong sạch, mộc mạc. Như phong tục tốt gọi là thuần phong 淳風, người đức hạnh gọi là thuần tuý 淳粹, v.v. ||② Một cặp xe binh. ||③ Tưới, thấm.


meanings:
① Cái vực. ||② Sâu, như học vấn sâu rộng gọi là uyên thâm 淵深 hay uyên bác 淵博, v.v.


meanings:
① Hỗn tạp, làm gian dối khiến cho người khó phân biệt được gọi là tệ hỗn 弊混. ||② Hỗn độn 混沌 lúc trời đất chưa phân rành mạch gọi là hỗn độn. ||③ Một âm là cổn. Cuồn cuộn, như nguyên toàn cổn cổn 源泉混混 suối chảy cuồn cuộn.


meanings:
① Ngâm nước. ||② Ðể lâu, như yêm lưu 淹留 ngâm mãi, yêm trệ 淹滯 đọng mãi, v.v. ||③ Sâu, như yêm thông 淹通 thông hiểu sâu xa. ||④ Một âm là yểm. Mất.


meanings:
① Nông. ||② Cái gì không được tinh thâm đều gọi là thiển, như thiển cận 淺近 nông gần, phu thiển 膚淺 nông trở, đều nói về sự lí thấp hẹp nông nổicả. ||③ Mới, như giao thiển ngôn thâm 交淺言深 mới chơi đã can khuyên lời thâm thiết. ||④ Còn ít, còn kém, còn thiển, như học vấn từng trải đã lâu đã tinh gọi là thâm 深, mới vào còn non còn kém gọi là thiển 淺 cả. ||⑤ Một âm nữa tiên. Tiên tiên 淺淺 nước chảy ve ve.


meanings:
① Trong, nước không có chút cặn nào gọi là thanh. ||② Sạch, không thèm làm những sự không đáng làm gọi là thanh bạch 清白, là thanh tháo 清操, thanh tiết 清節, v.v. ||③ Sửa sang rành mạch, như thanh li 清釐, thanh lí 清理, v.v. ||④ Giản lược, như chánh giản hình thanh 政簡刑清 chánh trị hình phép giản dị. ||⑤ Không hư, như thái thanh 太清 chỗ trời không, chốn hư không có một vật gì. ||⑥ Kết liễu, như thanh ngật 清 sổ sách tính xong hết. ||⑦ Nhà Thanh. ||⑧ Lặng, như thanh dạ 清夜 đêm lặng.


meanings:
① Biến đổi, không biến đổi gọi là bất du 不渝. Thay đổi lời thề ước gọi là du minh 渝盟. ||② Châu Du (tên đất).


meanings:
① Kênh, ngòi. ||② Lớn, như cừ khôi 渠魁 to lớn. ||③ Hắn, mình gọi người khác gọi là cừ.


meanings:
① Qua, từ bờ này sang bờ kia gọi là độ. ||② Bên đó, chỗ bến đò để chở người qua sông gọi là độ khẩu 渡口. ||③ Cứu vớt cho người qua cơn khổ ách gọi là tế độ 濟渡. ||④ Giao phó.


meanings:
① Cặn bã, phàm chất gì lỏng lọc bỏ phần trên đi còn phần đọng lại gọi là tra.


meanings:
① Thấm ướt, như kí ưu kí ác 既優既渥 được chịu mưa móc nhiều, nói bóng là được ân trạch nhiều. ||② Phết dày, lấy chất lỏng đặc phết dày lên trên bề mặt gọi là ác, như ác đan 渥丹 phết son dày.


meanings:
① Sông Qua. ||② Một âm là oa. Nước xoáy.


meanings:
① Ðo chiều sâu, nói rộng ra phàm sự đo lường đều gọi là trắc cả, như bất trắc 不測 không lường được. ||② Trong.


meanings:
① Sông nhánh, ngành sông. Sông lớn có một dòng chảy ngang ra mà đi thuyền được, gọi là cảng. ||② Hương cảng 香港 (Hongkong) gọi tắt là cảng.


meanings:
① Ðẫm mực. Nhà vẽ có phép đẫm mực, lấy mực đẫm xuống giấy, quệt đi quệt lại cho đẫm gọi là tuyển.


meanings:
① Khát nước. ||② Kíp, nóng sốt nồng nàn, như khát mộ 渴慕 hâm mộ sốt sắng, có ý muốn được ngay không đợi lâu được. ||③ Một âm là kiệt. Cạn.


meanings:
① Bơi. ||② Dòng nước trên gọi là thượng du 上游, dòng nước dưới gọi là hạ du 下游. ||③ Không có căn cứ mà hay đổi dời gọi là du, như du dy 游移 ý nói không có ý hướng nhất định. ||④ Ngắm xem cho thích tâm tình gọi là du, như du ư nghệ 游於藝 (Luận Ngữ 論語) lấy nghề làm món tiêu khiển. ||⑤ Nhàn tản, tản mát. Dân không có nghề nghiệp thường gọi là du dân 游民. ||⑥ Ưu du 優游 nhàn nhã tự lấy làm thích. Nay thông dụng chữ du 遊.


meanings:
① Nước xa tít mù (man mác). Ta quen đọc là chữ diểu.


meanings:
① Ðục vẩn. ||② Hồn hậu, có ý kín đáo không lộ. ||③ Nói về phần đại khái gọi là hồn quát 渾括. ||④ Vẻn vẹn, dùng làm trợ từ, như hồn bất tự 渾不似 chẳng giống tí nào. ||⑤ Cùng nghĩa với chữ hỗn 混. ||⑥ Ðều, cùng.


meanings:
① Chuội tơ, cùng nghĩa với chữ luyện 練.


meanings:
① Họp, cùng nghĩa với chữ thấu 輳. ||② Thớ da dẻ, cùng nghĩa với chữ thấu 腠.


meanings:
① Ðọng, như hàng bán không chạy gọi là trệ tiêu 滯銷. ||② Trì trệ. ||③ Cái gì không được trơn tru đều gọi là trệ. ||④ Bỏ sót. ||⑤ Mắc vướng.


meanings:
① Giọt nước, như quyên tích 涓滴 nhỏ giọt. Ta quen đọc là chữ trích.


meanings:
① Ðất mặn, ruộng muối. Nước muối gọi là diêm lỗ 鹽滷. Nước bung đặc cũng gọi là lỗ.


meanings:
① Chảy cuồn cuộn. ||② Nước sôi. ||③ Lặn đi.


meanings:
① Ðầy đủ, đầy tràn, thừa, người nhiều coi rẻ nhân mạng gọi là nhân mãn 人滿. Người tự kiêu cho mình là đủ cũng gọi là mãn (tự đắc). ||② Châu Mãn, giống Mãn.


meanings:
① Bắt cá, đánh cá. ||② Lấy bừa. ||③ Ngư lợi 漁利 lừa gạt lấy lời.


meanings:
① Nổi, như phiêu lưu 漂流 trôi nổi, phiêu bạc 漂泊 trôi giạt, v.v. ||② Thổi, cùng nghĩa với chữ phiêu 飄. ||③ Ðộng. ||④ Một âm là phiếu. Ðập sợi ở trong nước (giã vải). ||⑤ Lấy nước quấy để lọc lấy cái nhỏ bỏ cái to gọi là phiếu. ||⑥ Tẩy, dùng các chất thuốc tẩy các thứ vải lụa cho trắng gọi là phiếu bạch 漂白.


meanings:
① Sông Tất. ||② Sơn. ||③ Cây sơn. ||④ Ðen. ||⑤ Một âm là thế. Thế thế 漆漆 chăm chú.


meanings:
① Thấm ra, nhỏ ra, rỉ. ||② Tiết lậu, để sự bí mật cho bên ngoài biết gọi là lậu. ||③ Khắc lậu, ngày xưa dùng cái gáo dùi thủng một lỗ nhỏ, đổ nước vào lâu lâu lại nhỏ một giọt, nước đầy thì cái thẻ khắc giờ nổi lên xem phân số nhiều ít thì biết được thì giờ sớm hay muộn. ||④ Ốc lậu 屋漏 xó nhà về phía tây bắc, xó nhà là chỗ vắng vẻ không có ai, nên nói bóng về việc người quân tử biết tu tỉnh cẩn thận từ lúc ở một mình gọi là bất quý ốc lậu 不愧屋漏 (Thi Kinh 詩經). ||⑤ Bệnh lậu. Ði đái rặn mãi mới ra từng giọt mà hay đi ra chất mủ rớt gọi là bệnh lậu. Bệnh gì có chất lỏng rỉ ra đều gọi là lậu. ||⑥ Thối.


meanings:
① Tưới, rót. ||② Giặt rửa. Ta quen đọc là chữ khái.


meanings:
① Bạc bẽo, cùng nghĩa với chữ li 醨. ||② Lâm li, thấm khắp.


meanings:
① Diễn ra, sự gì nhân cái này được cái kia, có thể y theo cái lẽ tự nhiên mà suy ra đều gọi là diễn, như nhân tám quẻ (bát quái 八卦) mà diễn ra 64 quẻ, gọi là diễn dịch 演易. ||② Diễn thuyết, diễn giảng, nói cho tỏ rõ hết nghĩa ra. ||③ Thử đặt, tạm thử, như thí diễn 試演 thử diễn, diễn vũ 演武 diễn nghề võ. ||④ Mô phỏng theo việc, như đóng tuồng gọi là diễn kịch 演劇. ||⑤ Thiên diễn 天演 cuộc chơi bày tự nhiên. ||⑥ Tập trước, như diễn lễ 演禮 tập lễ nghi trước.


meanings:
① Vận tải đường nước, như vận lương thực đi đường nước gọi là tào mễ 漕米.


meanings:
① Ngâm lâu. ||② Một âm là âu. Bọt nước.


meanings:
① Bãi sa mạc (bể cát). ||② Yên lặng, như đạm mạc 淡漠 nhạt nhẽo, yên lặng, không thể lấy danh lợi làm động lòng được. ||③ Mạc nhiên 漠然 chểnh mảng, coi thường. ||④ Mạc mạc 漠漠 mây mù, mây bủa mờ mịt. Nguyễn Du 阮攸: Mạc mạc trần ai mãn thái không 漠漠塵埃滿太空 mịt mù bụi bặm bay đầy bầu trời.


meanings:
① Sông Hán. ||② Sông Thiên Hà (sông Thiên Hà trên trời). ||③ Nhà Hán. Hán Cao Tổ 漢高祖 Lưu Bang 劉邦 diệt nhà Tần lên làm vua gọi là nhà Tiền Hán 前漢 (206 trước T.L.-8 sau T.L.) hay Tây Hán 西漢, cách nhau chừng 212 năm, vua Quang Vũ 光武 Lưu Tú 劉秀 trung hưng gọi là nhà Hậu Hán 後漢 (25-220) hay Ðông Hán 東漢. ||④ Nước Tàu. Vì nhà Hán đem binh tràn khắp đến lấn nước ngoài nên các nước ngoài gọi nước Tàu là nước Hán. Ngay người Tàu cũng tự xưng là Hán. Tục gọi con trai là hán tử 漢子 là do ý đó. ||⑤ Giống Hán, giống dân làm chủ nước Tàu từ đời vua Hoàng Ðế trở xuống gọi là giống Hán.


meanings:
① Lăn tăn, gió thổi trên mặt nước lăn tăn gọi là liên. ||② Rớm nước mắt.


meanings:
① Ðầy tràn. ||② Tản mạn, buông tuồng, không biết tự kiềm chế. ||③ Ướt sũng, nát nhầu. ||④ Quàng, hão, như mạn thính 漫聽 nghe quàng, mạn ứng 漫應 vâng vờ. ||⑤ Một âm là man. Man man 漫漫 nước chảy phẳng lặng, mênh mang. ||⑥ Dài, như man man trường dạ 漫漫長夜 đêm dài dằng dặc. ||⑦ Khắp, như man sơn biến dã 漫山遍野 đầy núi khắp đồng.


meanings:
① Súc miệng. ||② Mòn, vật gì bị nước ngâm thám xói nát đều gọi là sấu. ||③ Giặt, tục viết là 潄. Ta quen đọc là chữ thấu.


meanings:
① Sông Tiệm. ||② Dần dần, vật gì biến đổi dần dần gọi là tiệm. ||③ Một âm là tiêm. Chảy vào. ||④ Ngâm, tẩm. ||⑤ Nhiễm, tiêm nhiễm. ||⑥ Lại một âm là tiềm. Cao vòi vọi. ||⑦ Hạt thóc ruôn ruốt (tả cái dáng lúa tốt).


meanings:
① Nước uống, thứ gì uống được đều gọi là tương. ||② Nước gạo.


meanings:
① Sông Toánh. Ta quen đọc là chữ dĩnh.


meanings:
① Nước vọt ra, bắn ra ngoài. ||② Hoạt bát 活潑 tự do hoạt động, nhanh nhẩu. ||③ Ngang ngược, hung tợn.


meanings:
① Thanh khiết. ||② Giữ mình thanh bạch không thèm làm các sự phi nghĩa gọi là khiết. ||③ Sửa trị.


meanings:
① Cất kín, giấu, giấu ở trong nước, ngoài không trông thấy gọi là tiềm, vì thế cái gì dấu kín không lộ gọi là thâm tiềm 深潛 hay là trầm tiềm 沉潛, dụng tâm vào tới cõi thâm gọi là tiềm tâm 潛心. ||② Ở ẩn, khen cái đức hạnh của kẻ ẩn sĩ gọi là tiềm đức 潛德. ||③ Ngầm, không cho người biết. ||④ Tiềm long 潛龍 nói lúc thiên tử chưa lên ngôi. ||⑤ Sông Tiềm, đất Tiềm. ||⑥ Chỗ cá nương ở.


meanings:
① Cái ao. ||② Thiên hoàng 天潢 dòng họ nhà vua. ||③ Trang hoàng 裝潢 nhuộm giấy, thiếp sơn trên chữ trên bức vẽ cũng gọi là trang hoàng.


meanings:
① Nhuần, thấm, thêm. ||② Nhuận, nhuần nhã, phàm cái gì không khô ráo đều gọi là nhuận. ||③ Lấy của mà đền công cho người gọi là nhuận, như nhuận bút 潤筆 (xin văn xin chữ của người rồi lấy tiền mà tặng trả). ||④ Nhuận sắc 潤色 tô điểm cho thêm văn vẻ, sửa lại văn tự cũng gọi là nhuận sắc.


meanings:
① Mưa ngập, ngập lụt, mưa quá gọi là thuỷ lạo 水潦. ||② Hàng lạo 行潦 vũng nước đọng trên đường. ||③ Một âm là lao. Lao đảo 潦倒 vất vả, không hợp thời nghi. ||④ Lao thảo 潦草 luộm thuộm. Ta quen đọc là chữ lạo cả.


meanings:
① Cái đầm, đầm nước sâu. ||② Ðàm đàm 潭潭 thăm thẳm, tả cái vẻ cung điện sâu thăm thẳm.


meanings:
① Nước thuỷ triều. ||② Ướt át. ||③ Ðúng giờ phát lên gọi là triều, như chứng sốt cứ đến trưa nổi cơn gọi là triều nhiệt 潮熱.


meanings:
① Bến sông. ||② Sông Tầm. ||③ Tên đất, đất Cửu Giang 九江 gọi là Tầm.


meanings:
① Vỡ ngang. Nước phá ngang bờ chắn mà chảy tóe vào gọi là hội, như hội đê 潰隄 vỡ đê. ||② Tan lở, dân bỏ người cai trị trốn đi gọi là hội. ||③ Vỡ lở, binh thua trận chạy tán loạn gọi là hội. ||④ Nhọt sẩy vỡ mủ cũng gọi là hội. ||⑤ Giận.


meanings:
① Sàn sàn 潺潺 nước chảy rì rì (lừ đừ).


meanings:
① Rít, ráp, cái gì không được trơn tru gọi là sáp. ||② Chất sít. ||③ Văn chương khó đọc cũng gọi là sáp.


meanings:
① Xói, cản nước đang chảy mạnh cho nó vọt lên gọi là kích, như kích lệ 激厲, kích dương 激揚 đều chỉ vệ sự khéo dùng người khiến cho người ta phấn phát chí khí lên cả. ||③ Nhanh nhẹn (tả cái thế mạnh và mau chóng). ||④ Bàn bạc thẳng quá gọi là kích thiết 激切. ||⑤ Cảm động, phấn phát lên gọi là cảm kích 感激. ||⑥ Cứ tự ý mình làm ra khác lạ không theo như người gọi là kích.


meanings:
① Nước đục. ||② Phàm cái gì không được trong sạch đều gọi là trọc, như trọc thế 濁世 đời loạn, trọc lưu 濁流 lũ hèn hạ. Chính âm là chữ trạc.


meanings:
① Nồng, đặc, trái lại với chữ đạm 淡.


meanings:
① Dòng nhánh. ||② Bến sông. ||③ Một âm là phẫn. Phun ra, vụt ra.


meanings:
① Nước đục. ||② Dơ bẩn. ||③ Uông uế 汪濊 sâu rộng. ||④ Một âm là khoát. Khoát khoát 濊濊 soàn soạt, róc rách, tiếng thả lưới xuống nước, tiếng nước chảy không thông.


meanings:
① Ướt, ẩm thấp. ||② Một âm là chập. Chập chập 濕濕 tai trâu ve vẩy.


meanings:
① Sông Tể. ||② Tể tể 濟濟 đông đúc (tả cái vẻ đông mà thịnh). ||③ Một âm là tế. Qua sang, như tế độ 濟渡 chữ nhà Phật, ý nói Phật cứu vớt người khỏi bể khổ, như người vớt kẻ chết đuối chở sang bên kia sông vậy. ||④ Bến đò, chỗ lội sang. ||⑤ Nên, xong, như bất tế sự 不濟事 chẳng nên việc. ||⑥ Thêm, như tiếp tế 接濟 giúp thêm. ||⑦ Cứu giúp.


meanings:
① Sông Nhu. ||② Thấm ướt. ||③ Chậm trễ (đợi lâu). ||④ Tập quen, như nhĩ nhu mục nhiễm 耳濡目染 quen tai quen mắt. ||⑤ Một âm là nhi. Cùng nghĩa với chữ nhi 胹.


meanings:
① Giàn giụa. ||② Nước tràn ngập. ||③ Quá lạm, như lạm hình 濫刑 dùng hình quá phép, lạm thưởng 濫賞 thưởng quá lạm, v.v. ||④ Phóng túng, như tiểu nhân cùng tư lạm hĩ 小人窮斯濫矣 (Luận Ngữ 論語) kẻ tiểu nhân cùng quẫn liền phóng túng ngay. Chơi bạn không kén chọn gọi là lạm giao 濫交. ||⑤ Lời viển vông. ||⑥ Lạm tràng 濫觴 cái mối nhỏ gây nên sự lớn, cũng như nước suối mới chảy ra chỉ nông ngập cái chén mà sau thành sông thành bể. ||⑦ Một âm là lãm. Quả ngâm, quả dầm đường. ||⑧ Lại một âm là cãm. Cái bồn tắm.


meanings:
① Khơi thông. ||② Sâu sắc, người nào thâm trầm có trí lự gọi là tuấn triết 濬哲.


meanings:
① Rửa, giặt. ||② Trạc trạc 濯濯 sáng sủa, béo mập mạp, trơ trọi, núi trọc không có cây gọi là trạc trạc.


meanings:
① Tiên tiên 濺濺 nước chảy ve ve. ||② Một âm là tiễn. Vẩy ướt.


meanings:
① Sông Lạc. ||② Một âm là bạc. Cái hồ, cái ao to.


meanings:
① Cái ngòi. ||② Quấy nhiễu, quấy rầy. Xin đi xin lại mãi cho người ta chán phiền gọi là độc. ||③ Nhàm, khinh nhờn. ||④ Thay đổi. ||⑤ Một âm là đậu. Cùng nghĩa với chữ đậu 竇.


meanings:
① Dốc xuống, chảy như rót xuống. ||② Bệnh tả (đi rửa).


meanings:
① Trong leo lẻo. ||② Gió mát, cũng đọc là chữ lựu.


meanings:
① Nước dốc, suối, nước chảy trên ghềnh xuống trông như tấm vải gọi là bộc bố 瀑布.


meanings:
① Bến. ||② Gần, sắp, như tân hành 瀕行 sắp đi. ||③ Ðất gần nước.


meanings:
① Hãn hải 瀚海 bể cát. ||② Hạo hãn 浩瀚 mông mênh, bát ngát.


meanings:
① Bể. ||② Doanh hoàn 瀛寰 thiên hạ, bốn bể muôn nước. ||③ Doanh châu 瀛洲 ngày xưa cho là chỗ tiên ở, nay ta gọi các gia quyến nhà người khác là doanh quyến 瀛眷 nghĩa là ca tụng như dòng dõi nhà tiên vậy.


meanings:
① Nhỏ giọt (nước chảy từng giọt xuống). ||② Lọc. ||③ Tích lịch 滴瀝 tí tách (tiếng mưa tuyết). ||④ Giọt rượu thừa.


meanings:
① Tiêu tiêu 瀟瀟 gió táp mưa xa. ||② Sông Tiêu.


meanings:
① Nước chảy quanh, nước xoáy, cũng đọc là chữ uynh .


meanings:
① Hãng dới 沆瀣 hơi móc (hơi sương móc), chí khí hai người hợp nhau gọi là hãng dới nhất khí 沆瀣一氣.


meanings:
① Nấu, như thược mính 瀹茗 nấu nước chè. ||② Sơ thược 疏瀹 khơi đào (khơi sông cho thông)


meanings:
① Nhương nhương 瀼瀼 móc sa đầm đìa. ||② Một âm là nhưỡng. Nước ứ.


meanings:
① Rót vào, tưới. ||② Cây mọc từng bụi là là. ||③ Cùng nghĩa với chữ quán 祼


meanings:
① Vẩy nước. ||② Sái nhiên 灑然 giật mình, tả cái dáng kinh hoàng. ||③ Tự nhiên không bó buộc, như sai lạc 灑落, sái thoát 灑脫 đều nghĩa là tiêu dao tự tại, không vướng vít vào cái gì.


meanings:
① Sông Cám, cũng đọc là chữ công.


meanings:
① Liễm liễm 灩灩 nước động (sóng sánh).


meanings:
① Lửa. ||② Cháy, nhà cửa bị lửa cháy gọi là hoả tai 火災. ||③ Phép binh ngày xưa cứ mười người gọi là một hoả. Người trong một hoả gọi là hoả bạn 火伴. ||④ Kíp, khẩn cấp, sự gì cần kíp gọi là hoả tốc 火速. Phàm gặp sự gì khẩn cấp phải ra lệnh mau gọi là hoả bài 火牌 hay hoả phiếu 火票, v.v. cũng có nghĩa là khẩn cấp cả. ||⑤ Giận tức, tục gọi nổi giận là động hoả 動火. ||⑥ Sao hoả.


meanings:
① Tro, vật gì đốt ra tro rồi không thể cháy được nữa gọi là tử hôi 死灰. Vì thế nên sự gì thất ý không có hi vọng nữa gọi là tâm hôi 心灰. ||② Ðá vôi, gọi đủ phải gọi là thạch hôi 石灰. ||③ Màu tro, màu đen nhờ nhờ, thường đọc là khôi.


meanings:
① Cứu, lấy ngải cứu châm lửa đốt vào các huyệt để chữa bệnh gọi là cứu.


meanings:
① Ðốt, nướng. ||② Sáng tỏ, tỏ rõ. ||③ Rờ rỡ, cái vẻ hoa nở tốt tươi.


meanings:
① Cháy nhà. ||② Tai vạ, những sự trời đất biến lạ, những sự không may đều gọi là tai cả.


meanings:
① Thổi nấu, lấy lửa đun cho chín đồ ăn gọi là xuy. ||② Một âm là xuý. Xuý luỹ 炊累 bụi bay loăn xoăn.


meanings:
① Bốc cháy, ngọn lửa. ||② Nóng, mùa hè gọi là mùa viêm nhiệt 炎熱. ||③ Phương nam gọi là viêm phương 炎方. ||④ Một âm là đàm. Rực rỡ. ||⑤ Lại một âm nữa là diễm. Cùng nghĩa với chữ diễm 燄.


meanings:
① Khô ráo, nướng, sấy. ||② Cùng nghĩa với chữ kháng 匟, về phương bắc khí hậu rét lắm, phải xây bục ở trên, trong bục có đốt lửa cho ấm mà ngủ gọi là kháng. ||③ Hé ra, mở ra.


meanings:
① Nướng, cho thịt lên trên lửa cho chín gọi là chích. ||② Một âm là chá. Chả, thịt nướng. ||③ Thân gần, được gần mà tiêm nhiễm những tính hay gọi là thân chá 親炙.


meanings:
① Rực rỡ. ||② Khoe khoang, tự khoe mình gọi là tự huyễn 自炫.


meanings:
① Than. ||② Chất thán, chất độc thở ở trong mình ra gọi là thán khí 炭氣, vật gì có chất ấy gọi là thán tố 炭素. ||③ Ðồ thán 塗炭 (cũng viết là 荼炭) lầm than, nói dân bị chánh trị tàn ác khổ sở quá, vì thế nên đời loạn gọi là sinh linh đồ thán 生靈塗炭. ||④ Băng thán 冰炭 than giá, nói những sự vật tính chất khác nhau không thể hợp được. Người không hoà hợp ý nhau cũng gọi là băng thán.


meanings:
① Súng lớn. Xem chữ pháo 礮. ||② Một âm là bào. Nướng (bọc lại mà nướng). ||③ Thuốc sao không để cho cháy mất nguyên tính gọi là bào chế 炮製. Như bảo khương 炮羌 gừng sao cháy chưa vạc hẳn.


meanings:
① Quýnh quýnh 炯炯 lòe lòe, sáng chói lọi, soi tỏ. ||② Cũng đọc là chữ huỳnh.


meanings:
① Tỏ rõ, như bỉnh nhiên 炳然 rõ vậy, bỉnh bỉnh 炳炳 rờ rỡ, rõ rệt. ||② Văn minh. Cũng đọc là chữ bính.


meanings:
① Bậc đèn. ||② Hơ nóng. ||③ Ðốt, như chú hương 炷香


meanings:
① Tức nổ, thuốc đạn nổ mạnh gọi là tạc đạn 炸彈. ||② Ðồ ăn chiên dầu, như tạc nhục 炸肉 thịt chiên dầu.


meanings:
① Cháy dữ, lửa mạnh. ||② Công nghiệp. ||③ Cứng cỏi, chính đính, như liệt sĩ 烈士 kẻ sĩ cứng cỏi chết vì nước không chịu khuất, liệt nữ 烈女 con cái cứng cỏi chết vì tiết nghĩa không chịu nhục thân, v.v. ||④ Ác. ||⑤ Ðẹp, rõ rệt. ||⑥ Thừa, rớt lại. ||⑦ Liệt liệt 烈烈 lo sốt ruột. ||⑧ Rét căm căm.


meanings:
① Nấu chảy ra, nấu cho các loài kim chảy ra.


meanings:
① Con quạ, quạ con biết mớm quạ già cho nên sự hiếu dưỡng cha mẹ gọi là ô điểu chi tư 烏鳥之私. ||② Sắc đen, như ngựa đen gọi là ngựa ô, gà đen gọi là gà ô, v.v. ||③ Ô hô 烏乎 than ôi! ||④ Ô ô 烏烏 ố ố, tiếng hát phào ra. ||⑤ Sao, dùng làm lời trợ từ, như ô hữu 烏有 sao có?


meanings:
① Áp lửa, là. Cái bàn là gọi là lạc thiết 烙鐵.


meanings:
① Tế chưng, lễ tế về mùa đông gọi là chưng. ||② Nhiều, đông, như chưng dân 烝民 lũ dân. ||③ Hơi bốc lên. ||④ Nấu hơi, nấu lấy chất hơi. ||⑤ Ðể. ||⑥ Ðể muông sinh lên trên cái trở. ||⑦ Hấp. ||⑧ Loạn dâm với người trên. ||⑨ Một âm là chứng. Nóng.


meanings:
① Ðốt lửa làm hiệu. Ðời xưa đóng đồn, hễ thấy giặc đến thì đốt lửa làm hiệu gọi là phong.


meanings:
① Chim yên. ||② Sao, dùng làm lời trợ từ, như nhân yên sưu tai 人焉廋哉 (Luận ngữ 論語) người sao dấu được thay! ||③ Yên kí 焉耆 tên một nước ngày xưa. ||④ Một âm là diên. Dùng làm trợ từ, cùng nghĩa với chữ nhiên 然, như dương dương diên 烊烊焉 nhơn nhơn vậy. ||⑤ Vậy, dùng làm tiếng nói dứt lời, như tựu hữu đạo nhi chính diên 就有道而正焉 tới kẻ có đạo mà chất chính vậy. Ta quen đọc là chữ yên cả.


meanings:
① Ðốt cháy, như nhược hoả chi thuỷ nhiên 若火之始然 (Mạnh Tử 孟子) như lửa chưng mới cháy, nguyên là chữ nhiên 燃. ||② Ưng cho, như nhiên nặc 然諾 ừ cho. ||③ Như thế, như khởi kì nhiên hồ 豈其然乎 há thửa như thế ư! ||④ Lời đáp lại (phải đấy), như thị Lỗ Khổng Khâu chi đồ dư? Viết nhiên 是魯孔丘之徒與? 曰然 gã ấy có phải là đồ đệ ông Khổng Khâu ở nước Lỗ không? Phải đấy. ||⑤ Dùng làm lời trợ ngữ, như du nhiên tác vân 油然而雲 ùn vậy nổi mây. ||⑥ Lời thừa trên tiếp dưới, như nhiên hậu 然後 vậy sau, rồi mới, nhiên tắc 然則 thế thời, nhiên nhi 然而 nhưng mà, v.v.


meanings:
① Con cái, giống chim muông đều gọi là tẫn. ||② Hư tẫn 虛牝 cái hang rỗng. Thơ ông Hàn Dũ (韓愈) có câu: Hữu tự hoàng kim trịch hư tẫn 有似黃金擲虛牝 ý nói bỏ vào nơi vô dụng. Cũng đọc là chữ bẫn.


meanings:
① Cướp, lấy. ||② Lúa mạch to, cùng nghĩa với chữ mưu 麰. Ta quen đọc là chữ mâu.


meanings:
① Thẳng. ||② Chính trực không có riêng tây gì. ||③ Ðược lẽ thẳng, được tỏ nỗi oan ra gọi là đắc trực 得直. ||④ Thẳng tới, như trực tiếp 直接 thẳng tiếp. ||⑤ Những, bất quá, dùng làm trợ từ, như trực bất bách bộ nhĩ 直不百步耳 (Mạnh Tử 孟子) những chẳng qua trăm bước vậy. ||⑥ Ngay, chính nên, như hoa khai kham chiết trực tu chiết 花開堪折直須折 hoa nở nên bẻ bẻ ngay. ||⑦ Hầu. ||⑧ Cùng nghĩa với chữ trị 値 giá trị.


meanings:
① Ngủ, nhắm mắt. Vi Ứng Vật 韋應物: Sơn không tùng tử lạc, u nhân ưng vị miên 山空松子落，幽人應未眠 núi không trái tùng rụng, người buồn chưa ngủ yên. ||② Các loài sâu bọ mới lột nằm yên bất động gọi là miên. ||③ Vật gì bày ngang cũng gọi là miên. ||④ Cây cối đổ rạp.


meanings:
① Con ngươi dọp lõm vào. ||② Giếng khô không nước gọi là oan tỉnh 眢井.


meanings:
① Vành mắt, da bọc bốn chung quanh mắt gọi là tí. Giận nhìn rách mắt gọi là liệt tí 裂眥. ||② Một âm là xải. Nhai xải 睚眥 nhìn một cách khinh bỉ, đưa mắt lườm. Cũng đọc là chữ trại.


meanings:
① Hoa mắt. ||② Những kẻ làm trò quỷ thuật gọi là huyễn nhân 眩人, cùng nghĩa với chữ huyễn 幻.


meanings:
① Cháy bỏng, cháy sém. ||② Tam tiêu 三焦 ba mạng mỡ dính liền với các tạng phủ. ||③ Ðoàn tiêu 團焦 cái lều tranh. ||④ Lo buồn khổ não gọi là tâm tiêu 心焦. ||⑤ Khét, mùi lửa. ||⑥ Một âm là chữ tiều. Cùng nghĩa với chữ tiều 憔.


meanings:
① Nung, nướng, thường dùng chữ đoán 鍛.


meanings:
① Nung đúc, rèn đúc, xem chữ luyện 鍊.


meanings:
① Nấu, sắc, chất nước đem đun cho đặc gọi là tiên. ||② Một âm là tiễn. Ngâm, đem các thứ quả ngâm mật gọi là mật tiễn 蜜煎.


meanings:
① Ninh, nấu, cho dầu hay nước trước đun sôi đã rồi mới cho đồ ăn vào nấu gọi là sáp.


meanings:
① Côi cút, trơ trọi có một mình không nương vào được gọi là quỳnh. Kinh Thi viết là 惸. ||② Quỳnh quỳnh 煢煢 lo lắng.


meanings:
① Than mỏ, than đá. Cây cối đổ nát bị đất đè lên, lâu ngày đông lại thành ra than rắn như đá, sức lửa rất mạnh gọi là môi. ||② Khói bốc lên đóng ở trên mái nhà gọi là môi đài 煤炱 (mồ hóng).


meanings:
① Khí ấm, hơi ấm. ||② Hú ẩu 煦嫗 ấp ấm, nói bóng nghĩa là đãi người có ơn huệ. ||③ Hú hú 煦煦 âu yếm vồn vã.


meanings:
① Soi sáng. ||② Tục gọi văn bằng hay cái giấy chứng chỉ là chấp chiếu 執照 hay chiếu hộ 照護. ||③ Bảo khắp, như chiếu hội 照會, tri chiếu 知照 đều nghĩa là bảo khắp cho mọi người đều biết cả. ||④ So sánh, cứ noi, như chiếu lệ 照例 cứ noi lệ cũ. ||⑤ Ðối xét, sóng nhau mà xét, như đối chiếu 對照. ||⑥ Vẽ truyền thần.


meanings:
① Nướng. ||② Lửa trong bồn. ||③ Gio nóng (tro nóng).


meanings:
① Phiền (không được giản dị). ||② Nhọc, nhờ người ra giúp hộ gọi là phiền. ||③ Phiền não, buồn, việc nhiều không chịu nổi gọi là phiền muộn 煩悶.


meanings:
① Nấu chảy. ||② Một âm là dượng. Che ánh lửa. Nói bóng là làm cho vua tối tăm. ||② Lửa cháy, lửa reo.


meanings:
① Quạt lửa bùng lên, nói nghĩa bóng thì giúp người là ác gọi là cổ phiến 鼓煽, khuyên người làm ác gọi là phiến dụ 煽誘 hay phiến hoặc 煽惑, khuyên người làm loạn gọi là phiến loạn 煽亂.


meanings:
① Dập lửa, tắt lửa. ||② Tiêu mòn mất tích.


meanings:
① Lửa nóng. ||② Một âm là khảo. Hơ lửa.


meanings:
① Con gấu. ||② Hùng hùng 熊熊 sáng láng, rực rỡ. ||③ Hùng bi 熊羆 mạnh mẽ, người dũng sĩ. Vì thế nên binh lính gọi là hùng bi. ||④ Ngày xưa bảo nằm chiêm bao thấy con gấu thì đẻ con trai, cho nên chúc mừng người sinh con trai gọi là mộng hùng hữu triệu 夢熊有兆 (có điềm mộng gấu).


meanings:
① Hun (khói lửa bốc lên). ||② Huân huân 熏熏 vui hoà, tươi tỉnh. ||③ Bôi xoa chất thơm vào mình. Như các hoành phi ở các đền miếu thường đề chữ huân mộc kính thư 熏沐敬書 nghĩa là tắm gội cho thơm tho kính cẩn mà viết. ||④ Ðốt.


meanings:
① Soi sáng, sáng sủa. ||② Huỳnh hoặc 熒惑 sao huỳnh hoặc tức là sao Hoả tinh. ||③ Hoa mắt, bị người ta làm mê hoặc cũng gọi là huỳnh hoặc 熒惑.


meanings:
① Chín. ||② Ðược mùa. ||③ Kĩ càng, tinh tường, như thuần phục 純熟, thục tư 熟思 nghĩ kĩ, thục thị 熟視 coi tinh tường, v.v. ||④ Ðã quen, đã thuộc như tựu thục lộ 就熟路 tới con đường quen.


meanings:
① Sáng láng, nhấp nhánh. Ta quen đọc là chữ tập.


meanings:
① Là phẳng, lấy bàn là là cho vải lụa phẳng gọi là uất. ||② Một âm là uý. Chườm, lấy thuốc sao nóng chườm vào mình.


meanings:
① Rang khô. ||② Cố nhịn, như ngao hình 熬刑 cố chịu hình.


meanings:
① Hơ lửa, sấy. ||② Một âm là nhiễn. Kính.


meanings:
① Nóng. ||② Nóng, sốt, như nhiệt trúng 熱中 nóng sốt cầu danh lợi, nhiệt tâm 熱心 sốt sắng, v.v.


meanings:
① Tang tảng, mặt trời mới hé sáng. ||② Sáng.


meanings:
① Lửa cháy leo, ngọn lửa. ||② Khí thế nồng nàn.


meanings:
① Tên đất. ||② Một âm là đốn. Nấu cách thuỷ.


meanings:
① Ðình liệu 庭燎 đốt lửa ở sân để soi sáng cho mọi người làm lễ. ||② Cháy lan, sự gì khí thế mạnh quá không dẹp thôi ngay được gọi là liệu nguyên 燎原 (thả lửa đốt đồng). ||③ Hơ.


meanings:
① Lửa ma chơi. ||② Chất lân (Phosphorus), một thứ nguyên chất lấy ở trong xương trâu dê ra, có không khí vào là chảy ngay, nay hay dùng làm diêm.


meanings:
① Ðốt. ||② Một âm là thiếu. Lửa đồng.


meanings:
① Chim yến. ||② Yên nghỉ, như yến tức 燕息 nghỉ ngơi, yến cư 燕居 ở yên, v.v. ||③ Uống rượu, như yến ẩm 燕飲 ăn uống, cùng nghĩa với chữ yến 宴. ||④ Quen, nhờn, vào yết kiến riêng gọi là yến kiến 燕見. ||⑤ Một âm là yên. Nước Yên, đất Yên.


meanings:
① Dinh quân, cứ 500 quân gọi là một doanh. ||② Mưu làm, như kinh doanh 經營. ||③ Doanh doanh 營營 lượn đi, lượn lại. ||④ Tên đất. ||⑤ Phần khí của người, cũng đọc là chữ dinh.


meanings:
① Ấm. ||② Một âm là ứ. Ứ hủ 燠休 cùng nghĩa với chữ 噢. Tiếng tỏ ra lòng nhớ quá, như ta nói thổn thức vậy. Cũng đọc là chữ ốc.


meanings:
① Ðồ lấy lửa của đời xưa, cái dùng để lấy lửa ở mặt trời gọi là kim toại 金燧, cái dùng lấy lửa ở cây gọi là mộc toại 木燧. ||② Có giặc đến thì đốt lửa trên đồi báo hiệu gọi là phong toại 烽燧. ||③ Bó đuốc.


meanings:
① Lửa mạnh (cháy rần rật), lấy lửa đốt phá cũng gọi là huỷ.


meanings:
① Ðuốc, nến. ||② Soi, như đỗng chúc vô di 洞燭無遺 soi suốt không sót gì. ||③ Bốn mùa hoà bình gọi là ngọc chúc 玉燭. ||④ Phong chúc 風燭 ngắn ngủi, nói tuổi già như ngọn đuốc trước gió không biết chết lúc nào.


meanings:
① Hoà, như tiếp lí âm dương 燮理陰陽 điều hoà âm dương, là công việc quan Tể tướng.


meanings:
① Nấu, nấu hổ lốn gọi là tạp quái 雜燴.


meanings:
① Lửa lan, lúc loạn lạc binh lính hỗn độn, đốt phá tan hoang gọi là binh tiển 兵燹.


meanings:
① Lửa tàn. ||② Tai nạn binh hoả còn sót lại gọi là tẫn.


meanings:
① Tức nổ nứt ra vì lửa. ||② Bạo trúc 爆竹 pháo tre (ống lệnh), ngày xưa chưa biết làm pháo cứ đốt ống tre ống nứa cho nổ to để trừ các điềm xấu. ||③ Một âm là bạc. Ðốt, hơ nóng. ta quen đọc là chữ bộc.


meanings:
① Chước thước 灼爍 sáng rực. ||② Cùng nghĩa với chữ thước 鑠.


meanings:
① Nát, chín quá. ||② Thối nát. ||③ Sáng, như xán lạn 燦爛 rực rỡ. ||④ Bỏng lửa.


meanings:
① Móng chân, móng tay. ||② Trảo nha 爪牙 móng vuốt, nói bóng là các kẻ hộ vệ. ||③ Chân các giống động vật. ||④ Ngọn, cuối của một đồ vật gì.


meanings:
① Gãi. Tục bảo bò cả chân cả tay là ba.


meanings:
① Trang giành, cãi cọ. Phàm tranh hơn người hay cố lấy của người đều gọi là tranh. ||② Thế nào? Dùng làm trợ từ. ||③ Một âm là tránh. Can ngăn.


meanings:
① Chưng ấy, bèn, như viên cư 爰居 bèn ở. ||② Viên thư 爰書 văn thư xử kiện, văn án.


meanings:
① Làm, như hành vi 行爲. ||② Gây nên, làm nên. ||③ Trị, như vi quốc 爲國 trị nước. ||④ Dùng làm ngữ từ, như tuy đa diệc hề dĩ vi 雖多亦奚以爲 dầu nhiều có làm gì. ||⑤ Một âm là vị. Như vị kỉ 爲已 vì mình, hữu sở vị nhi vị 有所爲而爲 có vì cái gì mà làm, v.v. ||⑥ Giúp, như Luận ngữ nói: phu tử bất vị dã 夫子不爲也 nhà thầy chẳng giúp vậy. Cũng viết là vi 為.


meanings:
① Cái chén rót rượu. ||② Ngôi tước, chức tước. ||③ Chim sẻ.


meanings:
① Cha, bố. ||② Phụ lão 父老 tiếng gọi tôn các người già. ||③ Một âm là phủ. Cùng nghĩa với chữ phủ 甫. Tiếng gọi lịch sự của đàn ông, như ông Thái Công gọi là thượng phủ 尚父, đức Khổng Tử gọi là Ny phủ 尼父, v.v. ||④ Người già, như điền phủ 田父 ông già làm ruộng, ngư phủ 漁父 ông già đánh cá, v.v.


meanings:
① Cha. ||② Tiếng gọi tôn các người già, như lão gia 老爺 ông già, thái gia 太爺 cụ cố, v.v.


meanings:
① Vạch bát quái, mỗi quẻ trong Kinh Dịch chia ra sáu hào. Hào nghĩa là giao nhau.


meanings:
① Sáng, trời sắp sáng gọi là muội sảng 昧爽. ||② Khoát đạt không câu nệ gọi là khai sảng 開爽. ||③ Thanh sảng (tỉnh tớm). ||④ Chóng vánh, nhanh nhẹn, như sảng khoái 爽快, sảng lợi 爽利, v.v. ||⑤ Lỡ, như sảng ước 爽約 lỡ hẹn, lỗi hẹn. ||⑥ Sảng nhiên 爽然 ngẩn ra, tưng hửng. Tả cái dáng thất ý. ||⑦ Sai, lầm.


meanings:
① Mày, ngươi. ||② Vậy, tiếng dứt câu. ||③ Nhĩ nhĩ 爾爾 như thế, như vậy.


meanings:
① Tấm ván, tấm gỗ xẻ ra, nửa bên trái gọi là tường.


meanings:
① Cái giường. Tục dùng như chữ sàng 床. ||② Cái giá gác đồ. ||③ Cái sàn bắc trên giếng để đỡ cái con quay kéo nước.


meanings:
① Mảnh, vật gì mỏng mà phẳng đều gọi là phiến, như mộc phiến 木片 tấm ván, chỉ phiến 紙片 mảnh giấy. ||② Nửa, phiến ngôn khả dĩ chiết ngục 片言可以折獄 (Luận Ngữ 論語) nửa lời khả dĩ đoán xong ngục. ||③ Tục gọi cái danh thiếp là phiến. ||④ Ngoài sớ tâu ra lại kèm thêm một mảnh trình bày việc khác gọi là phụ phiến 附片.


meanings:
① Ván, cùng nghĩa với chữ bản 板. ||② Bản trúc 版築 đắp tường. ||③ Thủ bản 手版 bản khai lí lịch trình với quan trên. ||④ Bản đồ 版圖 bản đồ kê khai số dân và đất đai. ||⑤ Sổ sách. ||⑥ Cái hốt. ||⑦ Tám thước gọi là một bản.


meanings:
① Cái bảng, dùng mảnh ván đề chữ làm dấu hiệu hay yết thị gọi là chiêu bài 招牌 hay bài thị 牌示. ||② Thẻ bài, dùng để làm tin. ||③ Cỗ bài, các thứ bài đánh bạc. ||④ Bài vị 牌位 (viết tên hiệu vào gỗ hay giấy để thờ gọi là bài vị).


meanings:
① Tấm ván ngắn để đắp tường. ||② Hố, lỗ. Như xí du 廁牏 hố phân. Cái hố để tháo các cái bẩn đi.


meanings:
① Ðiệp, một lối văn thư của nhà quan. Tức là cái trát hay tờ trình bây giờ. ||② Phả điệp, sách biên chép thế hệ nhà vua gọi là ngọc điệp 玉牒.


meanings:
① Cửa sổ, khoét giữa vách hay tường xung quanh có khuôn, trong có chấn song đóng chéo thành hình mũi trám gọi là dũ. ||② Mở mang, dẫn bảo, dẫn dụ. Cũng đọc là chữ dữu.


meanings:
① Thẻ viết văn thư, tờ bồi gọi là xích độc 尺牘. ||② Một thứ âm nhạc.


meanings:
① Răng to. ||② Thử nha tước giác 鼠牙雀角 đặt điều gây sự kiện tụng. ||③ Ngà, ngà voi dùng làm đồ được, gọi tắt là nha. Như nha bài 牙牌 cái thẻ ngà. ||④ Các tướng nhỏ (ti tướng) gọi là nha tướng 牙將. ||⑤ Người giới thiệu sự buôn bán gọi là nha quái 牙儈 (lái).


meanings:
① Con đực, giống đực. Các chim muông thuộc về giống đực đều gọi là mẫu. ||② Chốt của. ||③ Lồi lên, gồ lên, gò đống.


meanings:
① Cái chuồng nuôi súc vật. ||② Giống muông, cỗ làm bằng thịt trâu bò gọi là thái lao 太牢, bằng dê gọi là thiếu lao 少牢. ||③ Bền chặt, như lao bất khả phá 牢不可破 bền chắc không thể phá ra được. ||④ Bồn chồn, buồn bã vô liêu gọi là lao tao 牢騷. ||⑤ Nhà tù.


meanings:
① Ðầy, như sung nhận 充牣 đầy ních.


meanings:
① Kẻ chăn giống muông. ||② Chăn nuôi đất ngoài cõi. ||③ Chỗ chăn. ||④ Nuôi, như ti dĩ tự mục dã 卑以自牧也 (Dịch Kinh 易經) tự nhún mình tôn người để nuôi đức mình. ||⑤ Quan mục, quan coi đầu một châu gọi là mục. ||⑥ Quan coi thuyền bè. ||⑦ Ðịnh bờ cõi ruộng. ||⑧ Con bò bụng đen.


meanings:
① Các loài sinh ở trong trời đất đều gọi là vật cả. Thông thường chia ra ba loài: (1) Ðộng vật 動物 giống động vật, (2) Thực vật 植物 giống thực vật, (3) Khoáng vật 礦物 vật mỏ, v.v. ||② Sự vật, như hữu vật hữu tắc 有物有則 một vật có một phép riêng. ||③ Vật sắc 物色 dò la tìm tòi.


meanings:
① Bắn nhà lại cho ngay, lấy đất đá đắp ngăn nước cũng gọi là tiến.


meanings:
① Muông sinh. Con vật nuôi gọi là súc 畜, dùng để cúng gọi là sinh 牲.


meanings:
① Con trâu đực. ||② Một muông sinh gọi là đặc. ||③ Riêng một, như đặc lập độc hành 特立獨行 đi đứng một mình, ý nói không a dua theo ai vậy. ||④ Khác hẳn, cái gì khắc hẳn mọi người đều gọi là đặc, đặc sắc 特色, đặc biệt 特別, v.v. ||⑤ Chuyên một sự gì mà đặt cũng gọi là đặc, như đặc thị 特示 bảo riêng về một điều gì. ||⑥ Những.


meanings:
① Tên người. ||② Xương dưới đầu gối trâu.


meanings:
① Dắt đi, tiến thoái không được tự do cũng gọi là khiên, như khiên bạn 牽絆 vướng mắc. ||② Co kéo, như câu văn khiên nghĩa 拘文牽義 co kéo câu văn, nghĩa là văn không được chải chuốt. ||③ Liền. ||④ Câu chấp. ||⑤ Một âm là khản. Dây kéo thuyền.


meanings:
① Trái ngược, cùng nghĩa với chữ ngỗ 忤.


meanings:
① Con tê giác. ||② Tê lợi 犀利 bền sắc (nói về đồ binh). ||③ Hạt bầu xếp hàng như cánh hoa.


meanings:
① Cái cày. ||② Con trâu lang lổ. ||③ Người già gọi là lê lão 犂老. ||④ Cày. ||⑤ Một âm là lưu. Lưu nhiên 犂然 đích xác, chắc chắn. Cũng viết là 犁.


meanings:
① Tả cái thế trâu đi khỏe mạnh. ||② Tên đất. ||③ Kiền trùy 犍椎 tiếng Phạm, các thứ như chuông, khánh, mõ, mộc bản đánh làm hiệu ở trong chùa đều gọi là kiền trùy. ||④ Tên người, như Mục Kiền Liên 目犍連 đức Mục Kiền Liên, đệ tử Phật.


meanings:
① Khao quân, thưởng công cho kẻ có công khó nhọc cũng gọi là khao.


meanings:
① Trâu có nhiều sắc loang lổ gọi là bác lạc 駁犖. ||② Lạc lạc 犖犖 rành rọt. ||③ Trác lạc 卓犖 siêu việt, siêu việt hơn người.


meanings:
① Mao ngưu 犛牛 một loài trâu đuôi rất dài, ngày xưa dùng làm ngù cờ. Cũng đọc là chữ li.


meanings:
① Con trâu nghé. ||② Lão ngưu để độc 老牛舐犢 (Hậu Hán thư 後漢書) trâu già liếm con, nói ví như người già yêu con.


meanings:
① Con muông thuần sắc dùng để cúng tế gọi là hi. ||② Vua Thang cầu mưa, tự phục trước miếu thay làm con muông để lễ, vì thế người ta gọi những người bỏ cả đời mình để làm cho đạt một sự gì là hi sinh 犧牲.


meanings:
① Con chó. ||② Nói ý hèn hạ. Kẻ dưới đối với kẻ trên có chút công lao tự nói nhún là khuyển mã chi lao 犬馬之勞 cái công chó ngựa.


meanings:
① Xâm phạm, cái cứ không nên xâm vào mà cứ xâm vào gọi là phạm, như can phạm 干犯, mạo phạm 冒犯, v.v. ||② Kẻ có tội. ||③ Tên khúc hát.


meanings:
① Nhà ngục. ||② Một âm là ngan. Con chó rừng.


meanings:
① Hình trạng (dáng). Tình hình, nhṅư công trạng 功狀, tội trạng 罪狀 (tình hình tội), v.v. ||② Hình dong ra, như trạng từ 狀詞 lời nói hình dong tỏ rõ một sự gì. ||③ Bài trạng, bài văn giải bày sự thực để kêu với thần thánh vua quan gọi là trạng. Cái đơn kiện cũng gọi là trạng.


meanings:
① Bệnh hoá rồ, như cuồng nhân 狂人 người rồ, cuồng khuyển 狂犬 chó dại. ||② Chí to nói ngông cũng gọi là cuồng. ||③ Ngông cuồng, như cuồng thư 狂且 kẻ trai gái vô hạnh. ||④ Dữ dội, như cuồng phong 狂風 gió dữ.


meanings:
① Rợ Ðịch, một giống rợ ở phương bắc. ||② Một chức quan dưới. ||③ Cùng nghĩa với chữ địch 翟. ||④ Một âm là thích. Xa. ||⑤ Vun vút, tả cái đi lại nhanh chóng.


meanings:
① Con chó con. Phi phi 狉狉 chồm chồm, tả cái dáng thú dữ đương lồng lộn.


meanings:
① Li tính 狸狌 con li. ||② Một âm là tinh. Cùng nghĩa với chữ tinh 猩.


meanings:
① Quen, nhờn. ||② Chớt nhã, đùa bỡn. ||③ Khinh thường.


meanings:
① Con hồ (con cáo), da nó lột may áo ấm gọi là hồ cừu 狐裘. Tính cáo đa nghi, cho nên người hay ngờ vực gọi là hồ nghi 狐疑. Tục truyền rằng giống cáo tài cám dỗ người, cho nên gọi những đàn bà con gái làm cho người say đắm là hồ mị 狐媚.


meanings:
① Phí phí 狒狒 một giống khỉ ở châu Phi, tính rất dữ tợn.


meanings:
① Một giống như con vượn, tính rất giảo quyệt. ||② Rình đánh trộm.


meanings:
① Chó cắn nhau ý oẳng. ||② Một âm là ngận. Như ngận tâm 狠心 lòng tàn nhẫn, ngận hảo 狠好 rất tốt (tục dùng như chữ ngận 很).


meanings:
① Xỏ lá, giảo quyệt, giảo hoạt. ||② Ðẹp, người đẹp mà không có tài đức gọi là giảo. ||③ Ngông cuồng, ngang trái.


meanings:
① Con nhung, giống như con khỉ lông dài mà mềm dùng làm chăn đệm tốt. ||② Cùng nghĩa với chữ nhung 絨.


meanings:
① Lễ đi săn mùa đông. ||② Tuần thú 巡狩 vua thiên tử đi tuần xem các đất nước chư hầu.


meanings:
① Bệ hãn 狴犴 một giống thú, xưa hay vẽ lên cánh cửa nhà tù, nên nhà tù cũng gọi là bệ.


meanings:
① Có tính cao khiết không thèm làm việc nhơ danh. ||② Tính tình hẹp nóng nảy cũnāg gọi là quyến.


meanings:
① Ðược, bắt được. ||② Tang hoạch 臟獲 đầy tớ gái, con đòi.


meanings:
① Ðiền liệp 田獵 săn bắn. ||② Liệp liệp 獵獵 gió vù vù.


meanings:
① Hung ác. ||② Tả cái nét mặt tục tằn hung tợn.


meanings:
① Con rái cá, giống ở bể lông dài mà mượt, dùng làm áo rét rất quý, cũng có giống ở ao chuôm. ||② Thát tế 獺祭 nói nhà văn sĩ bầy văn bài đầy cả bàn để tìm lấy tài liệu làm văn như con rái cá nó tế cá vậy.


meanings:
① Dâng biểu. ||② Người hiền, như văn hiến 文獻 sách vở văn chương của một đời nào hay của một người hiền nào còn lại để cho người xem mà biết được chuyện cũ.


meanings:
① Mi hầu 獼猴 con khỉ lớn, con khỉ cái. Ta quen đọc là chữ di.


meanings:
① Hiểm duẫn 玁狁 một giống rợ ở phía bắc; sau đời chiến quốc gọi là Hung nô.


meanings:
① Ðen, sắc đen mà không có màu mỡ gọi là huyền. ||② Huyền diệu, huyền bí. Lẽ sâu xa lắm gọi là huyền. Như người tu đạo, đời gọi là huyền học 玄學. Nhà Phật gọi cái cửa do đấy tu vào là huyền quan 玄關. Cháu sáu đời gọi là huyền tôn 玄孫.


meanings:
① Noi theo. ||② Lĩnh, suất. Như suất tử kị tôn 率子曁孫 suất con và cháu. ||③ Ðại suất 大率 cũng như nói đại khái. ||④ Làm nên, làm đích. ||⑤ Hấp tấp, khinh xuất. ||⑥ Tính thẳng, không ưa lời văn hoa phiền phức. ||⑦ Cái lưới bắt chim. ||⑧ Dùng. ||⑨ Một âm là suý. Cùng nghĩa với chữ suý. ||⑩ Lại một âm là luật. Luật nhất định, như toán thuật chi hữu định luật 算術之有定率 phép tính có luật nhất định. ||⑪ Một âm nữa là soát. Quả cân sáu lạng.


meanings:
① Ngọc, đá báu. ||② Ðẹp, như ngọc diện 玉面 mặt đẹp như ngọc. ||③ Dùng để nói các bậc tôn quý, như ngọc thể 玉體 mình ngọc, ngọc chỉ 玉趾 gót ngọc, v.v. ||④ Vo thành, như vương dục ngọc nhữ 王欲玉女 (Thi Kinh 詩經) vua muốn gây dựng cho mày thành tài. ||⑤ Một âm là túc. Người thợ ngọc. ||⑥ Họ Túc.


meanings:
① Vua. ||② Tước vương. ||③ Tiếng gọi các tổ tiên, như gọi ông là vương phụ 王父, bà là vương mẫu 王母, v.v. ||④ Chư hầu đời đời lại chầu gọi là vương. ||⑤ To, lớn. ||⑥ Một âm là vượng. Cai trị cả thiên hạ, như dĩ đức hành nhân giả vượng 以德行仁者王 lấy đức làm nhân ấy được đến ngôi trị cả thiên hạ. ||⑦ Thịnh vượng.


meanings:
① Thứ đá đen giống ngọc. ||② Chữ cửu kép, nghĩa là số chín.


meanings:
① Vũ phu 珷玞 thứ đá giống như ngọc.


meanings:
① Mai côi 玟瑰 một thứ ngọc đỏ. ||② Hoa mai côi.


meanings:
① Ngọc đeo, nửa vòng ngọc đeo gọi là quyết. ||② Cùng nghĩa với chữ quyết 決.


meanings:
① Hai hòn ngọc liền nhau gọi là giác (hạt ngọc kép).


meanings:
① Vờn, chơi. Ðùa bỡn, như ngoạn nhân táng đức, ngoạn vật táng chí 玩人喪德，玩物喪志 (Thư Kinh 書經) đùa bỡn người hỏng đức, vờn chơi vật hỏng chí. Những đồ để ngắm chơi gọi là ngoạn cụ 玩具, đồ chơi quý gọi là trân ngoạn 珍玩. ||② Nghiền ngẫm mãi. ||③ Quý báu.


meanings:
① Linh lung 玲瓏 tiếng ngọc kêu. ||② Bóng lộn, đồ gì làm khéo léo gọi là linh lung.


meanings:
① Ngọc có vết. Phàm cái gì còn khuyết điểm đều gọi là điếm. ||② Ðiếm nhục.


meanings:
① Pha lê 玻璃 ngọc pha lê, thứ thuỷ tinh lọc trong cũng gọi là pha lê.


meanings:
① Ngọc kha, thứ đá giống như ngọc, cũng gọi là bạch mã não 白瑪瑙. Người xưa dùng để trang sức đồ ngựa, như minh kha 鳴珂 xe ngựa của kẻ sang (xe ngựa nạm ngọc kha), vì thế mới gọi quê người là kha hương 珂鄉, làng người là kha lí 珂里, nói ý là chốn quê hương phú quý vậy.


meanings:
① Một thứ đá đẹp. Kinh Lễ có câu: Quân tử quý ngọc nhi tiện mân 君子貴玉而賤珉 người quân tử quý ngọc mà khinh đá mân, ý nói hiềm vì nó lẫn lộn với ngọc vậy. Cũng đọc là chữ dân.


meanings:
① San hô 珊瑚 một thứ động vật nhỏ ở trong bể kết lại, hình như cành cây, đẹp như ngọc, dùng làm chỏm mũ rất quý. ||② San san 珊珊 tiếng ngọc leng keng. ||③ Lan san 闌珊 rã rời, trơ trụi.


meanings:
① Báu, đồ quý báu. Những vật gì quý báu đều gọi là trân cả. ||② Coi quý báu, như trân trọng 珍重, trân tích 珍惜, v.v. ||③ Ðồ ăn ngon, như trân tu 珍羞 đồ ăn quý lạ.


meanings:
① Anh lạc 瓔珞 chuỗi ngọc, lấy ngọc châu xâu từng chuỗi đeo vào cổ cho đẹp gọi là anh lạc.


meanings:
① Ngọc châu, tức ngọc trai. Ta thường gọi là trân châu 珍珠. ||② Vật gì tròn trặn như từng quả từng hạt đều gọi là châu, như niệm châu 念珠 hạt tràng hạt.


meanings:
① Vòng đeo tai. ||② Cắm cái gì ở trên mũ ở kẽ tai cũng gọi là nhị, như các quan hầu vua nhà Hán bên mũ đều cắm đuôi con điêu để làm đồ trang sức gọi là điêu nhị 貂珥. Các quan ngự sử thường giắt bút vào mái tai để tiện ghi chép gọi là nhị bút 珥筆, v.v.


meanings:
① Giang diêu 江珧 một giống sinh ở trong bể, giống con trai, dài hơn một thước, trong vỏ đen, giữa có một cái cục thịt tròn, gọi là giang diêu trụ 江珧柱 là một món rất quý ở trong bể. ||② Ngọc diêu. ||③ Cái cung nạm bằng ngọc trai.


meanings:
① Hòn ngọc đeo trên, ngọc đeo hòn trên gọi là hành 珩, hòn dưới gọi là hoàng 璜.


meanings:
① Ban phát, chia cho. ||② Bầy, giải, như ban kinh 班荊 giải chiếu kinh ra đất để ngồi. ||③ Ngôi, thứ, hàng. Chỗ công chúng tụ hội, chia ra từng ban để phân biệt trên dưới gọi là ban. Cùng hàng với nhau gọi là đồng ban 同班. ||④ Trở về, như ban sư 班師 đem quân về. ||⑤ Khắp. ||⑥ Ban mã 班馬 tiếng ngựa biệt nhau. ||⑦ Vướng vít không tiến lên được. ||⑧ Lang lổ.


meanings:
① Hiển hiện, rõ ràng. ||② Hiện ngay bây giờ, như hiện tại 現在 hiện bây giờ. ||③ Có thực ngay đấy. ||④ Ánh sáng ngọc.


meanings:
① Cái khánh ngọc. ||② Quả tròn, như địa cầu 地球 quả đất, bì cầu 皮球 quả bóng, v.v. ||③ Ngọc cầu, thứ ngọc đẹp.


meanings:
① Lang can 琅玕 ngọc lang can. ||② Lâm lang 琳琅 tiếng ngọc.


meanings:
① Sửa ngọc, làm ngọc. ||② Sửa sang, trị. Như lí sự 理事 làm việc, chỉnh lí 整理 sắp đặt, tu lí 修理 sửa sang, v.v. ||③ Ðiều lí 條理, phàm cái gì có trước có sau có gốc có ngọn không loạn thứ tự đều gọi là điều lí. Ðiều 條 là nói cái lớn, lí 理 là nói cái nhỏ, như sự lí 事理, văn lí 文理 đều một nghĩa ấy cả. ||④ Ðạo lí 道理, nói về sự nên làm gọi là đạo 道, nói về cái lẽ sao mà phải làm gọi là lí 理. Lí tức là cái đạo tự nhiên vậy. ||⑤ Thớ, như thấu lí 腠理 mang thớ da dẻ. Xem chữ thấu 腠. ||⑥ Ðời xưa gọi quan án là lí, cho nên toà án thượng thẩm bây giờ gọi là đại lí viện 大理院. ||⑦ Ôn tập, đem cái nghe biết trước mà dung nạp với cái mới hiểu cho chỉnh tề gọi là lí. ||⑧ Cùng ứng đáp không trả lời lại, tục gọi là bất lí 不理, nghe tiếng lọt vào lòng thông hiểu được gọi là lí hội 理會. ||⑨ Lí học, nghiên cứu về môn học thân tâm tinh mệnh gọi là lí học 理學 hay đạo học 道學. Môn triết học 哲學 bây giờ cũng gọi là lí học 理學. ||⑩ Lí khoa 理科 một khoa học nghiên cứu về tính vật như vật lí học 物理學, hoá học 化學, v.v. ||⑪ Lí chướng 理障 chữ nhà Phật, không rõ lẽ đúng thực, bị ý thức nó chướng ngại.


meanings:
① Lưu li 琉璃 một thứ ngọc quý ở Tây vực.


meanings:
① Sửa ngọc, mài giũa ngọc. ||② Ðôn trác 敦琢 kén chọn.


meanings:
① Chạm đục hòn ngọc ra hình con hổ, ngày xưa dùng để cúng tế. ||② Hổ phách 琥珀 hổ phách.


meanings:
① Ngọc kì, cũng dùng để thí dụ các vật quý báu.


meanings:
① Ngọc khuê chuốt đầu thành hình tròn không có gợn gì. Ngày xưa đi giao hiếu thì cầm ngọc uyển khuê 琬圭 để làm tin.


meanings:
① Cùng một nghĩa với chữ quản 管. ||② Sửa cho vàng ngọc bóng lên.


meanings:
① Ngọc khuê làm trên nhọn gọi là diễm khuê 琰圭. Thiên tử sai sứ đi chư hầu cho hòn diễm khuê để ai hỏi thì đưa ra làm tin. ||② Lóng lánh.


meanings:
① Năm trăm hạt châu gọi là một bội, mười chuỗi hạt châu gọi là một bội.


meanings:
① Cái đàn cầm, đàn dài ba thước sáu tấc, căng bảy dây gọi là đàn cầm.


meanings:
① Pháp lang 琺瑯 (Fnamel) men, một thứ nguyên liệu lấy ở mỏ ra, giống như pha lê, đun chảy ra để mạ đồ cho đẹp và khỏi rỉ.


meanings:
① Một thứ ngọc đẹp. ||② Hồn Xuân 琿春 tên đất.


meanings:
① Ngọc mạo, vua thiên tử cầm để hội họp chư hầu. ||② Một âm là mội. Ðại mội 玳瑁 con đồi mồi.


meanings:
① Ngọc bích to tới sáu tấc gọi là tuyên.


meanings:
① Ngọc vĩ. ||② Côi vĩ 瑰瑋 quý lạ, báu.


meanings:
① Ngọc giũa phẳng mặt trên trạm các hoa, vành chung quanh chạy triện gọi là triện. Các bản in khắc chữ đều để chừa triện cả, vì thế mới kêu tên tự người là triện 瑑 hay thai triện 台瑑.


meanings:
① Vết ngọc, điều lầm lỗi của người ta gọi là hà tì 瑕疵.


meanings:
① Mã não 瑪瑙 một chất báu lấy ở mỏ ra, dùng làm đồ trang sức đẹp.


meanings:
① San hô 珊瑚 một thứ động vật nhỏ ở trong bể kết lại, hình như cành cây, đẹp như ngọc, dùng làm chỏm mũ rất quý. ||② Một âm là hồ. Cái hồ, một thứ bát đĩa đựng xôi để cúng tế.


meanings:
① Ánh sáng ngọc. ||② Ngọc sáng suốt bên nọ sang bên kia.


meanings:
① Cẩn du 瑾瑜 một thứ ngọc đẹp. ||② Trong hòn ngọc chỗ nào trong suốt đẹp nhất gọi là du, vì thế nên sự vật gì vừa có tốt vừa có xấu gọi là hà du bất yểm 瑕瑜不掩. ||③ Du già 瑜伽 tiếng Phạm (yoga), nghĩa là ngồi yên lặng nghĩ, chứng được sức thần bí mật để trừ ma chứng đạo, cứu khắp chúng sinh. ||④ Du già tăng 瑜伽僧 sư đi cúng đám.


meanings:
① Tên chung của ngọc khuê ngọc bích, đời xưa dùng làm dấu hiệu cho nên gọi là thuỵ. ||② Tường thụy 祥瑞 điềm tốt lành.


meanings:
① Cái đàn sắt. Thứ đàn có 25 dây. ||② Sắt sắt 瑟瑟 tiếng gió san sát.


meanings:
① Vụn vặt, mọn mạy, lẫn lộn. ||② Bỉ ổi, bỉ lậu. ||③ Cùng nghĩa với chữ toả 鎖. ||④ Tiếng ngọc kêu bé. ||⑤ Chạm lọng. ||⑥ Sổ chép.


meanings:
① Ngọc dao. Một thứ ngọc đẹp, cũng dùng để tỉ dụ các vật quý báu, như khen văn tự người rằng hay rằng tốt thì gọi là dao chương 瑤章. ||② Sáng sủa tinh sạch.


meanings:
① Một thứ đá đẹp như ngọc. ||② Trong suốt. ||③ Tâm địa sáng sủa.


meanings:
① Ðang, đương thời 當時 đang bấy giờ, đương đại 當代 đương đời bấy giờ. ||② Gánh lấy, nhận lấy. Như đảm đương 擔當 đảm đang, thừa đương 承當 nhận lấy công việc, v.v. ||③ Chủ nhiệm, chịu gánh. Như đương gia 當家 chịu gánh vắc cả việc nhà, đương quốc 當國 chịu gánh vác cả việc nước, v.v. ||④ Ðương đương 當當 thiên tử đứng ngoảnh mặt về phương nam để hiệu lệnh chư hầu. ||⑤ Ðương đạo 當道, đương lộ 當路 các nhà cầm quyền. ||⑥ Hợp, xứng đối, đương đối. Như tương đương 相當 cùng xứng nhau, ưng đương 應當 nên phải, v.v. ||⑦ Chống giữ, như nhất phu đương quan, vạn phu mạc khai 一夫當關，萬夫莫開 (Lí Bạch 李白) một người chống giữ cửa ô, muôn người chẳng phá nổi. ||⑧ Hầu, như đương tịch 當夕 vợ cả vợ lẽ lần lượt ngủ hầu. ||⑨ Ngăn che. ||⑩ Một âm là đáng. Ðích đáng, phải thể. ||⑪ Cầm, đợ, để đồ làm tin mà lấy tiền tiêu gọi là đáng. ||⑫ Câu đáng 勾當 người đến vai phải liệu biện công việc công. Ta quen gọi là người câu đương.


meanings:
① Chứng bệnh (chứng nghiệm của bệnh, gốc bệnh).


meanings:
① Khỏi, bệnh khỏi rồi gọi là thuyên.


meanings:
① Bị đau, như sang di 瘡痍 đau loét, ngoài da nhân bị thương mà vỡ loét ra gọi là sang di.


meanings:
① Bệnh trĩ, một thứ nhọt loét ở trong ngoài lỗ đít.


meanings:
① Sẹo, vết. Phàm vật gì có dấu vết đều gọi là ngân, như mặc ngân 墨痕 vết mực.


meanings:
① Tạo lệ 皁隸 hạng người hèn, như tuần phu lính lệ vậy. ||② Mười hai con ngựa gọi là tạo. ||③ Sắc đen, như tạo y 皁衣 áo đen. ||④ Phì tạo 肥皁 sà phòng. Tục quen viết là 皂. ||⑤ Hạt thóc còn sữa.


meanings:
① Thấy rõ, lộ ra ngoài, như tiểu nhân chi đạo, đích nhiên nhi nhật vong 小人之道，的然而日亡 (Lễ Kí 禮記) đạo kẻ tiểu nhân bề ngoài rõ vậy mà ngày mất dần đi. ||② Ðích thực, đích xác. ||③ Cái đích để tập bắn, bắn phải có đích để ngắm, người phải có chí hướng về một cái gì rồi mới có đường mà tiến, nên gọi cái chỗ chí mình muốn tới là mục đích 目的. ||④ Ðấy, dùng làm trợ từ, như hảo đích 好的 tốt đấy (dùng làm trợ từ đọc là chữ để).


meanings:
① Ðều, cùng, lời nói tóm cả mọi cái mọi sự. ||② Khắp.


meanings:
① To lớn, tiếng gọi tôn kính, như hoàng tổ 皇祖 ông, hoàng khảo 皇考 cha, v.v. ||② Vua, từ nhà Tần trở về sau đều gọi vua là Hoàng đế 皇帝. ||③ Hoàng hoàng 皇皇 rực rỡ, ngơ ngác, sợ hãi, như Khổng Tử tam nguyệt vô quân tắc hoàng hoàng như dã 孔子三月無君，則皇皇如也 (Mạnh Tử 孟子) đức Khổng Tử ba tháng không giúp được vua thì ngơ ngác cả người, nhân tâm hoàng hoàng 人心皇皇 lòng người sợ hãi nao nao. ||④ Ðường hoàng chính đại cao minh. ||⑤ Nhà không có bốn vách. ||⑥ Cứu chính, giúp cho vua vào đường chính. ||⑦ Cái mũ trên vẽ lông cánh chim. ||⑧ Chỗ hổng trước cái mả xây để đút áo quan vào. ||⑨ Chỗ trước cửa buồng ngủ.


meanings:
① Quy phục, dốc lòng tin theo gọi là quy y 皈依. Nhà Phật có ba phép quy y. (1) Quy y Phật, (2) Quy y Pháp, (3) Quy y Tăng. Quy y là bỏ nơi tối tăm mà đem cả thân tâm quay về nơi sáng tỏ vậy.


meanings:
① Trắng, sạch, sáng sủa. Ta quen đọc là chữ hiệu.


meanings:
① Lờ mờ, mờ mịt. ||② Rối loạn, không có trí thức cũng gọi là mậu.


meanings:
① Ngắm, dùng mắt ngắm vào đích gọi là miệu chuẩn 瞄準.


meanings:
① Hiếng mắt, díp mắt. ||② Một vật gì vào mắt cũng gọi là mị.


meanings:
① Gắt giận, trợn mắt nhìn một cách cáu tức (lườm). Trang Tử 莊子: Xi hưu dạ toát tảo, sát hào mạt, trú xuất sân mục nhi bất kiến khưu sơn 鴟鵂夜撮蚤，察毫末；晝出，瞋目而不見丘山 (Thu thuỷ 秋水) cú vọ đêm rỉa chấy, nhìn rõ mảy lông, ban ngày ra, trố mắt mà nhìn không thấy gò núi.


meanings:
① Dùng ngọc trang sức tai. ||② Một âm là chấn. Ngọc chấn.


meanings:
① Tranh xung 琤瑽 tiếng đeo ngọc lảng xoảng.


meanings:
① Ngọc cầu, một thứ ngọc đẹp dùng để làm khánh. ||② Tiếng ngọc.


meanings:
① Một thứ ngọc đẹp, có khi viết là 琁 hay là 璿.


meanings:
① Cái bát đựng xôi cúng ở tôn miếu đời xưa.


meanings:
① Hòn ngọc đẽo phẳng gọi là khuê 圭, xẻ đôi lấy một nửa gọi là chương 璋. Kinh Thi có câu: Nãi sinh nam tử, tái lộng chi chương 乃生男子載弄之璋 bèn đẻ con trai, cho chơi ngọc chương. Vì thế mừng ai đẻ con trai thì gọi là lộng chương chi hỉ 弄璋之喜.


meanings:
① Ngọc đẽo như nửa hình tròn gọi là hoàng 璜 (nửa ngọc bích).


meanings:
① Dư phan 璵璠 một thứ ngọc báu ở nước Lỗ.


meanings:
① Ngọc châu không được tròn gọi là ki. ||② Tuyền ki 璿璣 một thứ đồ để xem thiên văn.


meanings:
① Ngọc bích. ||② Ðời xưa chia ra làm năm tước, mỗi tước được cầm một thứ bích. Như tước tử thì cầm cốc bích 穀璧, tước nam cầm bồ bích 蒲璧, v.v. ||③ Trả lại, như bích tạ 璧謝, bích hoàn 璧還 đều nghĩa là trả lại nguyên vẹn.


meanings:
① Lấy chỉ ngũ sắc xâu ngọc làm đồ trang sức mũ miện gọi là tảo.


meanings:
① Ngọc châu đeo tai. ||② Lang đang 琅璫 cái chuông rung. ||③ Ðinh đang 丁璫 tiếng ngọc đeo kêu xoang xoảng. ||④ Từ nhà Hán về sau, hoạn quan đeo ngọc vào bên hữu mũ, cho nên gọi hoạn quan là đang.


meanings:
① Cái vòng ngọc. ||② Phàm cái gì hình vòng tròn đều gọi là hoàn, như nhĩ hoàn 耳環 vòng tai, chỉ hoàn 指環 vòng ngón tay (cái nhẫn). ||③ Vây quanh. ||④ Khắp. ||⑤ Rộng lớn ngang nhau.


meanings:
① Nghĩa là ngọc tuyền, thứ ngọc đẹp. Cũng như chữ tuyền 璇.


meanings:
① Ngọc quỳnh. ||② Minh quỳnh 明瓊 một thứ trò chơi ngày xưa. ||③ Tên gọi khác của đảo Hải Nam (海南島), Trung quốc.


meanings:
① Cái cốc để rót rượu tưới xuống đất làm phép tế thần.


meanings:
① Dưa, các thứ dưa có quả đều gọi là qua. ||② Qua kì 瓜期 đổi thay chức việc, hẹn người này đến thay người kia gọi là qua kì. ||③ Con gái đến mười sáu tuổi gọi là phá qua 破瓜, vì chữ qua 瓜 giống hình hai chữ bát 八, tức mười sáu. ||④ Qua lí 瓜李 nói sự hiềm nghi, xỏ giầy ở ruộng dưa người ta ngờ là hái dưa, đội lại mũ ở dưới cây mận, người ta ngờ là hái mận, dẫu ngay người ta cũng ngờ rằng gian: qua điền bất nạp lí, lí hạ bất chỉnh quan 瓜田不納履，李下不整冠. ||⑤ Qua cát 瓜葛 kẻ thân thích. Hai họ không có liên thuộc gì với nhau mà vì các ngành dây dưa với nhau mới nên thân thích gọi là qua cát.


meanings:
① Thứ dưa nhỏ. ||② Dài dặc, Kinh Thi có câu: Miên miên qua điệt 綿綿瓜瓞 con cháu nối đời dài dặc.


meanings:
① Bầu, một giống dây như dưa có quả dài như quả bầu, lúc lớn ăn hết ruột, còn vỏ dùng làm cái lọ đựng nước được. ||② Một âm là hoạch. Hoạch lạc 瓠落 cũng như khuếch lạc 廓落. Trang Tử (莊子): Phẫu chi dĩ vi biều, tắc hoạch lạc vô sở dung 剖之以為瓢，則瓠落無所容 bổ nó ra làm cái bầu thì mảnh vỏ không đựng được vật gì.


meanings:
① Cái bầu, lấy vỏ quả bầu chế ra đồ đựng rượu đựng nước, gọi là biều. Xem chữ hồ 瓠.


meanings:
① Những chỗ trong quả dưa có nhiều hạt nó châu lại với nhau gọi là biện. ||② Cánh hoa. ||③ Múi quả. ||④ Biện hương 瓣香 kính trọng, kính mộ.


meanings:
① Ngói. ||② Ngoã giải 瓦解 tan lở, vỡ lở.


meanings:
① Ngói máng, ngói bò, nhà lợp lòng ngói ngửa lên gọi là linh. Cao ốc kiến linh 高屋建瓴 nói về hình thế đóng ở chỗ cao có thể chạy xuống được. Nhà binh thường nói: kiến linh chi thế 建瓴之勢 nghĩa là đóng binh ở chỗ cao có thể đánh úp quân giặc được.


meanings:
① Cái vò nhỏ. Dương Hùng nhà Hán (漢揚雄) làm sách Thái huyền pháp ngôn, Lưu Hàm (劉歆) giễu rằng: Tôi e người sau họ sẽ dùng sách anh mà mịn vò tương thôi, vì thế bây giờ mới gọi những sách không hợp với sự ưa thích của đời là phú tương bẫu 覆醬瓿. Cũng đọc là chữ phẫu.


meanings:
① Cái thành giếng. ||② Chạm trổ, dùng gạch đá xây như vằn hoa cũng gọi là trứu.


meanings:
① Thợ gốm, như chân đào 甄陶 nặn đúc, dạy dỗ gây dựng nên nhân tài, cũng gọi là chân đào. ||② Soi xét, phân biệt. Như chân bạt 甄拔, chân biệt 甄別 đều nghĩa là phân biệt hơn kém mà tiến cử lên vậy. ||③ Nêu tỏ. ||④ Sáng. ||⑤ Tên một thế trận. ||⑥ Một âm là chấn. Tiếng chuông rè.


meanings:
① Cái âu, cái bồn, cái chén. ||② Tên đất.


meanings:
① Cái rui, đóng trên mái nhà để móc ngói vào.


meanings:
① Ngọt. ||② Phàm đồ ăn gì ngon đều gọi là cam. ||③ Cam tâm, cam chịu. Như cam vi nhân hạ 甘為人下 cam tâm làm dưới người. ||④ Lời nói ngọt, lời nói nghe thích tai. ||⑤ Thích. ||⑥ Ngủ say.


meanings:
① Rất, lắm. ||② Nào, như thậm nhật quy lai 甚日歸來 ngày nào trở về.


meanings:
① Bột gạo, phấn gạo. Phàm vật gì tán nhỏ đều gọi là phấn cả. ||② Tan nhỏ, như phấn cốt 粉骨 tan xương. ||③ Phấn xoa, đàn bà dùng để trang sức. ||④ Phấn sức, làm sự gì không cần sự thực mà chỉ vụ về bề ngoài gọi là phấn sức 粉飾.


meanings:
① Hạt gạo, hạt lúa, vật gì nhỏ mà rời từng hạt đều gọi là lạp. ||② Ăn gạo.


meanings:
① Tao phách 糟粕 cặn rượu, bã giả. Phàm cái gì không có tinh tuý đều gọi là tao phách.


meanings:
① Vầng to, như thô tế 粗細 vầng to nhỏ, dùng để nói về chu vi to hay nhỏ. ||② Thô, không được nhẵn nhụi tinh tế. ||③ Thô suất, thô thiển, sơ suất, quê kệch.


meanings:
① Ðồ sành, như cái vò cái chum, v.v. ||② Tục nước Tàu ngày xưa dùng làm một thứ âm nhà để làm nhịp hát, gọi là kích phữu. ||③ Một thứ để đong lường ngày xưa, bằng bốn hộc giờ. Còn đọc là phũ. Ta quen đọc là chữ phẫu.


meanings:
① Cái ang, cái chum to. Cũng đọc là chữ cang.


meanings:
① Ðồ sứt mẻ, phàm cái gì không được toàn vẹn đều gọi la khuyết, như nguyệt hữu viên khuyết 月有圓缺 trăng có tròn có khuyết. Nhà nước toàn thịnh gọi là kim âu vô khuyết 金甌無缺. ||② Sự vật gì không được tốt đẹp hoàn toàn gọi là khuyết điểm 缺點. ||③ Chức quan còn bỏ không, như bổ khuyết 補缺 chức sẽ bổ vào chân nào khuyết.


meanings:
① Cái đồ trong rỗng. ||② Hết nhẵn, như ta nói khánh tận 罄盡. Hết của gọi là cáo khánh 告罄.


meanings:
① Chỗ nứt, đồ sành có chỗ nứt nẻ gọi là há. ||② Sự gì có chỗ hở để xen vào được cũng gọi là há.


meanings:
① Cũng như chữ tôn 樽 nghĩa là cái chén.


meanings:
① Nguyên là chữ úng 甕 nghĩa là cái vò, cái hũ.


meanings:
① Nghe, dùng tai để nghe gọi là chữ thính, như thính thư 聽書 nghe sách, thám thính 探聽 dò la. ||② Thuận theo, như thính giáo 聽教 vâng nghe lời dạy bảo. ||③ Xử đoán, như thính tụng 聽訟 xử kiện. ||④ Mặc, mặc kệ. Như thính kì sở chi 聽其所之 mặc kệ đi đâu thì đi. ||⑤ Ðợi chờ. ||⑥ Một âm là thinh. Toà giữa gọi là thinh sự 聽事 tức là nơi toà xét xử việc kiện cáo vậy.


meanings:
① Bèn, bui, chữ dùng làm tiếng phát ngữ. ||② Cái bút.


meanings:
① Tập, như dị nghiệp 肄業 tập học, cầu học. ||② Dư, thừa. ||③ Nhọc. ||④ Cành non.


meanings:
① Vị ngọt. ||② Ngủ say gọi là điềm thuỵ 甜睡.


meanings:
① Sống, đối lại với tử 死. ||② Còn sống, như bình sanh 平生 lúc ngày thường còn sống, thử sanh 此生 đời này, v.v. ||③ Những vật có sống, như chúng sanh 眾生, quần sanh 群生 đều là nói các loài có sống cả. ||④ Sinh sản, nẩy nở, như sanh tử 生子 đẻ con, sinh lợi 生利 sinh lời, v.v. ||⑤ Nuôi, những đồ để nuôi sống đều gọi là sanh. Như sanh kế 生計 các kế để nuôi sống. ||⑥ Sống, chưa chín gọi là sanh, làm việc không có kinh nghiệm gọi là sanh thủ 生手, khách không quen thuộc gọi là sanh khách 生客 (khách lạ), v.v. ||⑦ Học trò, như tiên sanh 先生 ông thầy, nghĩa là người học trước mình, hậu sanh 後生 học trò, nghĩa là người sinh sau, v.v. Thầy gọi học trò là sanh, học trò cũng tự xưng mình là sanh. ||⑧ Dùng như chữ mạt 末. ||⑨ Dùng làm tiếng đệm. ||⑩ Tiếng dùng trong tấn tuồng. Ta quen đọc là chữ sinh.


meanings:
① Lố nhố, tả cái dáng mọi người cùng đứng chen chúc.


meanings:
① Sinh đẻ. ||② Chỗ sinh ra, như thổ sản 土產 vật ấy chỉ đất ấy mới có. ||③ Của cải, như ruộng đất nhà cửa, đồ đạc để cho người ta nương đó mà sống đều gọi là sản nghiệp 產業. ||④ Ðàn bà đẻ gọi là sản phụ 產婦, sau khi đẻ rồi mà ốm gọi là sản hậu 產後, v.v. ||⑤ Một thứ âm nhạc.


meanings:
① Cháu ngoại, cháu gọi bằng cậu cũng gọi là sanh. ||② Chàng rể.


meanings:
① Công dùng, đối lại với chữ thể 體. Về phần bản năng của sự vật gọi là thể 體, đem thi hành ra sự nghiệp gọi là dụng 用. Như công dụng 功用 công dụng, tác dụng 作用 làm dùng. ||② Dùng, sai khiến. Như dụng nhân hành chánh 用人行政 dùng người làm chánh. ||③ Của dùng, tài chánh của nhà nước gọi là quốc dụng 國用. ||④ Ðồ dùng. ||⑤ Nhờ vào cái gì để động tác làm lụng gọi là dụng, như dụng tâm 用心, dụng lực 用力, động dụng 動用, v.v. ||⑥ Dùng làm trợ từ, nghĩa là lấy, là bèn, là chưng ấy.


meanings:
① Tiếng gọi tôn quý của đàn ông, như đức Khổng Tử gọi là Ny phủ 尼甫. ||② Tên chữ biểu hiệu, cho nên hỏi tên tự người ta thì nói là thai phủ 台甫. ||③ Cha, mình nói đến cha người khác thì kêu là tôn phủ 尊甫. ||④ Vừa mới. ||⑤ Lớn.


meanings:
① Dũng đạo 甬道 lối giữa, ngày xưa quan đi, đắp đường cao hơn hai bên gọi là dũng đạo. ||② Tên đất.


meanings:
① Sở nguyện, nguyện thế, thà rằng. ||② Một âm là ninh. Yên, cũng như chữ ninh 寧.


meanings:
① Ruộng đất cầy cấy được gọi là điền. ||② Ði săn. ||③ Trống lớn.


meanings:
① Bởi, tự. ||② Noi theo. ||③ Nguyên do, nguyên nhân của một sự gì gọi là do, như tình do 情由, lí do 理由, v.v. Nộp thuế có giấy biên lai gọi là do đơn 由單. Trích lấy các phần đại khái ở trong văn thư gọi là trích do 摘由. ||④ Chưng. ||⑤ Dùng. ||⑥ Cùng nghĩa với chữ do 猶.


meanings:
① Can Giáp, một can đầu trong mười can. Ngày xưa lấy mười can kể lần lượt, cho nên cái gì hơn hết cả đều gọi là giáp, như phú giáp nhất hương 富甲一鄉 giầu nhất một làng. ||② Dùng làm chữ nói thay ngôi (đại từ). Như anh giáp, anh ất, phần giáp, phần ất. Phàm không biết rõ là ai thì mượn chữ ấy làm cái tên mà gọi thay cho có chỗ mà so sánh. ||③ Ðời khoa cử, thi tiến sĩ lấy nhất giáp 一甲, nhị giáp 二甲, tam giáp 三甲 để chia hơn kém. Cho nên bảng tiến sĩ gọi là giáp bảng 甲榜. Nhất giáp chỉ có ba bực: (1) Trạng nguyên 狀元, (2) Bảng nhãn 榜眼, Thám hoa 探花 gọi là đỉnh giáp 鼎甲. ||④ Áo giáp (áo dày). ||⑤ Mai, như quy giáp 龜甲 mai rùa. ||⑥ Bảo giáp 保甲 kê tra các nhà các nhân xuất để cho cùng dò xét nhau mà phòng bị các quân gian phi ẩn núp. Mười nhà gọi là một giáp.


meanings:
① Chi thân, một chi trong mười hai chi. Từ 3 giờ chiều đến năm giờ chiều gọi là giờ thân. ||② Lại, như thân thuyết 申說 nói lại. ||③ Ðến, như phụng thân phỉ kính 奉申菲敬 kính dâng lễ mọn. ||④ Duỗi, cùng nghĩa với chữ thân 伸. ||⑤ Hàng đầu các văn thư nhà quan gọi là thân. ||⑥ Bạc kém phân phải chịu tiền pha thêm cho đúng số bạc gọi là thân thuỷ 申水. ||⑦ Tên đất. ||⑧ Bầy tỏ, như thân lí 申理 người bị oan ức bày tỏ lí do để kêu oan.


meanings:
① Con trai. ||② Con trai đối với cha mẹ thì tự xưng mình là nam. ||③ Tước Nam.


meanings:
① Khu, cõi. Vùng quanh thành của nhà vua cách 500 dặm gọi là điện. ||② Thuế điện, một thứ thuế ruộng ngày xưa. ||③ Trị (治). ||④ Tên chức quan coi về việc ruộng nương. ||⑤ Một âm là điền. Săn bắn.


meanings:
① Mốc ruộng, bờ cõi ruộng. Phép tính đất 36 thước vuông gọi là một bình, 30 bình là một mẫu, 100 mẫu gọi là một đinh.


meanings:
① Cõi, mốc. Quyền hạn được giữ đất đến đâu trồng cột làm mốc đến đấy gọi là giới. ||② Cảnh cõi, đối với một địa vị khác mà nói, như chánh giới 政界 cõi chính trị, thương giới 商界 trong cõi buôn, v.v. ||③ Thế giới 世界 cõi đời, nhà Phật nói người cùng ở trong khoảng trời đất chỉ có cái đời mình là khác, còn thì không phân rẽ đấy đây gì cả, gọi là thế giới. Vì thế nên chủ nghĩa bình đẳng bác ái cũng gọi là thế giới chủ nghĩa 世界主義. ||④ Cảnh ngộ, nhà Phật chia những phần còn phải chịu trong vòng luân hồi làm ba cõi: (1) Cõi dục, (2) Cõi sắc, (3) Cõi không có sắc. Mỗi cõi cảnh ngộ một khác. ||⑤ Giới hạn. ||⑥ Ngăn cách. ||⑦ Làm li gián.


meanings:
① Về phần sâu rộng trong khoảng mẫu ruộng gọi là quyến. ||② Khơi thông. ||③ Cái ngòi dẫn nước vào ruộng. Chỗ hang núi thông với nước.


meanings:
① Sợ, sự gì chưa xảy ra cũng tưởng tượng cũng đáng sợ gọi là cụ 懼, sự đã xảy đến phải nhận là đáng sợ gọi là uý 畏. ||② Tâm phục. ||③ Trong lòng có mối lo phải răn giữ gọi là uý. ||④ Phạm tội chết trong ngục.


meanings:
① Bờ ruộng. ||② Ven nước. ||③ Bên, như chẩm bạn 枕畔 bên gối. ||④ Trái, phản bạn. Quân tử bác học ư văn, ước chi dĩ lễ diệc khả dĩ phất bạn hĩ phù 君子博學於文，約之以禮，亦可以弗畔矣夫 (Luận Ngữ, 論語) người quân tử trước học văn, sau học lễ, nhờ vậy khỏi trái đạo. ||⑤ Lìa.


meanings:
① Lưu lại, muốn đi mà tạm ở lại gọi là lưu. ||② Lưu giữ, giữ lại không cho đi. ||③ Ðáng đi mà không đi gọi là lưu, như lưu nhậm 留任 lại ở làm việc quan. ||④ Ðình trệ, như án vô lưu độc 案無留牘 văn thư nhanh nhẹn không đọng cái nào. ||⑤ Còn lại. ||⑥ Lâu. ||⑦ Ðợi dịp.


meanings:
① Bờ ruộng. ||② Giới hạn. ||③ Ðến kêu bảo, như chẩn ư quỷ thần 畛於鬼神 (Lễ Kí, 禮記) khấn báo quỷ thần.


meanings:
① Giống muông nuôi trong nhà. Như ngựa, trâu, dê, gà, chó, lợn gọi là lục súc 六畜. ||② Súc tích, chứa. Một âm là húc. ||③ Nuôi. ||④ Bao dong. ||⑤ Lưu lại. ||⑥ Thuận. ||⑦ Giữ, vực dậy.


meanings:
① Mẫu, mười sào là một mẫu (3600 thước vuông tây là một mẫu). ||② Khu ruộng, phần ruộng.


meanings:
① Xong, hết. Học hết hạn học gọi là tất nghiệp 畢業. ||② Ðủ hết, như quần hiền tất tập 群賢畢集 mọi người hiền đều họp đủ hết. ||③ Cái lưới hình ba góc để bắt chim. ||④ Sao Tất, một sao trong nhị thập bát tú. ||⑤ Cái tờ, cái thư. Như thủ tất 手畢 cái tờ tay viết. ||⑥ Cái gỗ để xâu muông sinh đem lên tế. ||⑦ Kín. ||⑧ Nhanh nhẹn.


meanings:
① Mưu lược, phần nhiều chỉ về việc binh. Như thao lược 操略 có tài tháo vát. Người nào đảm đang có tài cũng gọi là thao lược. Phương lược 方略 sách chép về võ công. ||② Cõi, như kinh lược 經略 kinh doanh sửa trị một cõi nào. Từ nhà Ðường trở về sau, muốn khai thác phương đất nào đều đặt một chức Kinh lược. Từ nhà Minh về sau thì quyền quan Kinh lược lại trọng lắm, hơn cả các chức Tổng đốc. ||③ Lấy, không hao tổn binh tướng mà lấy được đất người gọi là lược. ||④ Cướp, cùng một nghĩa với chữ lược 掠. ||⑤ Giản lược quá, chỉ cứ về phần đại đoạn gọi là lược, như tiết lược 節略 nhặt qua từng đoạn. ||⑥ Dùng làm trợ từ, như lược đồng 略同 hơi giống, lược tự 略似 hao hao tựa. ||⑦ Ðạo. ||⑧ Ðường. ||⑨ Sắc, tốt.


meanings:
① Thửa ruộng, năm mươi mẫu gọi là một huề. Một khu cũng gọi là một huề. ||② Luống rau.


meanings:
① Lần lượt, như canh phiên 更番 đổi phiên (thay đổi nhau). ||② Giống Phiên, đời sau gọi các nước ngoài là phiên cả. Như phiên bố 番布 vải tây, phiên bạc 番舶 tàu tây, v.v. ||③ Các người Thổ ở Ðài Loan cũng gọi là phiên. ||③ Một âm là phan. Tên huyện. ||④ Lại một âm là ba. Ba ba 番番 khỏe mạnh. ||⑤ Một âm nữa là bà. Già, lụ khụ.


meanings:
① Vạch, vẽ. Bức tranh vẽ cũng gọi là hoạ. ||② Một âm là hoạch. Vạch, vạch cho biết đến đâu là một khu một cõi gọi là hoạch, như phân cương hoạch giới 分疆畫界 vạch chia bờ cõi. ||③ Ngăn trở, như hoạch địa tự hạn 畫地自限 vạch đất tự ngăn, ý nói học vấn không cầu tiến bộ hơn, được chút đỉnh đã cho là đầy đủ. ||④ Mưu kế, như mưu hoạch 畫, kế hoạch 計畫, v.v. ||⑤ Nét, nét ngang của chữ gọi là hoạch.


meanings:
① Ruộng ngon, ruộng khai khẩn tới hai năm rồi gọi là dư.


meanings:
① Ðiền tuấn 田畯 quan điền tuấn, giữ việc khuyên dân làm ruộng. ||② Người quê mùa.


meanings:
① Khác, trái lại với tiếng cùng. Như dị vật 異物 vật khác, dị tộc 異族 họ khác, v.v. ||② Khác lạ, như dị số 異數 số được hưởng ân đặc biệt, dị thái 異彩 vẻ lạ, v.v. ||③ Quái lạ, như kì dị 奇異, hãi dị 駭異, v.v. ||④ Chia lìa, như phân dị anh em chia nhau ở riêng, li dị 離異 vợ chồng bỏ nhau, v.v. ||⑤ Khác, như dị nhật 異日 ngày khác, dị hương 異鄉 làng khác, v.v. ||⑥ Ðường riêng, như lấy khoa cử kén người, ai đỗ mà ra làm quan gọi là chánh đồ 正途, không đỗ đạt gì mà ra gọi là dị đồ 異途.


meanings:
① Số lẻ. ||② Ki nhân 畸人 người ẩn dật.


meanings:
① Ruộng hai mẫu gọi là uyển. ||② Thích uyển 戚畹 họ ngoại nhà vua.


meanings:
① Ðinh thoản 町畽 chỗ đất bỏ không ở bên cạnh nhà.


meanings:
① Kinh kì 京畿 chốn kinh kì, chỗ vua thiên tử đóng. ||② Trong cửa. ||③ Cái bực cửa.


meanings:
① Cõi, không có hạn có ngần nào gọi là vô cương 無疆 (không cùng, không ngần). ||② Vạch cõi, định rõ bờ cõi.


meanings:
① Ruộng cấy lúa. ||② Nói sự đã qua gọi là trù tích 疇昔 tức như ta nói ngày nào vậy. ||③ Ðời đời giữ cái nghiệp nhà truyền lại gọi là trù. Ngày xưa giao các việc xem thiên văn và tính toán cho các quan thái sử đời đời giữ chức, cho nên gọi các nhà học tính là trù nhân 疇人. ||④ Loài, ông Cơ Tử bảo vua Vũ Vương những phép lớn của trời đất có chia làm chín loài, gọi là hồng phạm cửu trù 洪範九疇, lại gọi là cơ trù 箕疇. ||⑤ Cõi ruộng, chỗ luống này cách luống kia. ||⑥ Ai. ||⑦ Xưa. ||⑧ Ðôi, hai người là thất 匹, bốn người là trù 疇.


meanings:
① Trùng điệp, chồng chất. Một trùng gọi là điệp 疊, nghìn trùng gọi là thiên điệp 千疊. ||② Sợ. ||③ Thu thập, thu xếp, như đả điệp 打疊, tập điệp 摺疊, v.v. đều nghĩa là thu nhặt cả.


meanings:
① Ðủ, tràn. ||② Một âm là nhã. Chính, ngày xưa dùng như chữ nhã 雅. ||③ Lại một âm là thất. Nếp, xếp, vải lụa gấp lại, mỗi nếp gọi là nhất thất 一疋.


meanings:
① Thông suốt, sự thực đúng lẽ phải gọi là sơ thông trí viễn 疏通致遠. Hai bên cùng thấu tỏ nhau cũng gọi là sơ thông. ||② Chia khoi. ||③ Thưa, ít. ||④ Bày. ||⑤ Giúp. ||⑥ Xa, họ gần là thân 親, họ xa là sơ 疏. Thường tiếp nhau luôn là thân, cách nhau xa lâu là sơ. ||⑦ Sơ xuất, xao nhãng. Mưu tính bố trí không được chu đáo gọi là thô sơ 粗疏 hay sơ hốt 疏忽. ||⑧ Ðục chạm, như sơ linh 疏櫺 đục khoét và chạm trổ chấn song cửa sổ cho thấu ánh sáng vào. ||⑨ Một âm là sớ. Tâu bày. ||⑩ Giải nghĩa văn, như chú sớ 注疏 chua âm và giải rõ nghĩa văn.


meanings:
① Ngờ, lòng chưa tin đích gọi là nghi. ||② Giống tựa. Như hiềm nghi 嫌疑 hiềm rằng nó giống như (ngờ ngờ). ||③ Lạ, lấy làm lạ. ||④ Sợ. ||⑤ Cùng nghĩa với chữ nghĩ 擬. ||⑥ Cùng nghĩa với chữ ngưng 凝.


meanings:
① Cái đinh, một thứ nhọt lúc mới mọc một cái mụn con nóng và rất ngứa, sau rồi đâm rắn chắc đau dữ gọi là đinh.


meanings:
① Ðầu đanh nhọt mọc ở trên đầu, ngoài da nổi cục sù sì gọi là ngật đáp 疙瘩.


meanings:
① Bệnh lâu. ||② Ðau lòng, lúc để tang gọi là tại cứu 在疚.


meanings:
① Chứng sán, phàm nhân vật gì trở ngại, làm cho gân thịt co rút luôn luôn rồi phát ra đau đớn dữ đều gọi là sán. Chứng sa đì cũng gọi là sán.


meanings:
① Ốm, bệnh. ||② Sấn tật 疢疾 tai vạ.


meanings:
① Cái bướu, thịt thừa mọc ở ngoài da gọi là chuế vưu 贅疣.


meanings:
① Cái sẹo, lên mụn lên nhọt khỏi rồi thành sẹo gọi là ba.


meanings:
① Ghẻ lở. ||② Cùng nghĩa với chữ giai 痎 sốt rét cách nhật.


meanings:
① Bệnh ôn dịch, bệnh nào có thể lây ra mọi người được gọi là dịch.


meanings:
① Trẻ con đến mùa hè hay ốm gọi là chú hạ 疰夏.


meanings:
① Bệnh cam, một thứ bệnh về máu rãi. Như vì máu trắng kém mà tì rắn lại gọi là tì cam 脾疳, trẻ con ăn bậy sinh bệnh gầy còm gọi là cam tích 疳積, chân răng thối nát gọi là nha cam 牙疳 cam răng hay cam tẩu mã. ||② Hạ cam 下疳, một thứ bệnh tình bộ dái sưng loét ra.


meanings:
① Ốm, ốm nặng gọi là trầm a 沉疴 hay 沈疴. Cũng đọc là kha.


meanings:
① Bệnh. ||② Lầm lỗi, có ý khắc trách quá gọi là xuy mao cầu tì 吹毛求疵 bới lông tìm vết.


meanings:
① Hoàng đản 黃疸 bệnh vàng, mắt mặt đều vàng ủng, đi đái vàng đại tiện bế, mỏi mệt hay nằm là bệnh vàng, ăn rồi lại đói ngay là chứng vị đản 胃疸. Tất cả có năm chứng đản.


meanings:
① Ung thư 癰疽 nhọt, nhọt sưng đỏ là ung 癰, không sưng đỏ là thư 疽.


meanings:
① Ốm, tật bệnh, mình mẩy không được dễ chịu gọi là tật 疾, nặng hơn nữa gọi là bệnh 病. ||② Quấy khổ, nghiệt ác làm khổ dân gọi là dân tật 民疾. ||③ Giận, như phủ kiếm tật thị 撫劍疾視 (Mạnh Tử 孟子) tuốt gươm trợn mắt nhìn. ||④ Ghét giận. ||⑤ Vội vàng. ||⑥ Nhanh nhẹn. ||⑦ Bạo ngược. ||⑧ Cái chắn trước đòn xe. ||⑨ Tật, vết.


meanings:
① Câu lu 痀瘻 còng lưng (gù). Có khi đọc là củ.


meanings:
① Vẩy, những chỗ nhọt đóng vẩy gọi là già.


meanings:
① Ốm. ||② Tức giận, như bệnh chi 病之 lấy làm giận. ||③ Làm hại, như phương hiền bệnh quốc 妨賢病國 làm trở ngại người hiền và hại nước. ||④ Cấu bệnh 姤病 hổ ngươi. ||⑤ Mắc bệnh. ||⑥ Lo. ||⑦ Làm khốn khó. ||⑧ Nhục. ||⑨ Chỗ kém.


meanings:
① Lên đậu, lên mùa, cũng gọi là thiên hoa 天花. Lấy giống đậu ở trâu trồng vào tay người cho khỏi lên đậu gọi là chủng đậu 種痘 trồng đậu. Cũng gọi là chủng hoa 種花.


meanings:
① Bệnh co gân, xương sống cứng thẳng, mình mẩy uốn cong như bệnh phải gió gọi là kinh.


meanings:
① Ðau đón. ||② Ðau xót. ||③ Quá lắm, như thống ẩm 痛飲 uống quá.


meanings:
① Bĩ tắc, lá lách sưng rắn hình như trong bụng có cục, gọi là bĩ khối 痞塊, sốt rét lâu ngày thường sinh ra cục gọi là ngược mẫu 瘧母. ||② Kẻ ác, như địa bĩ 地痞, bĩ côn 痞棍, v.v. (Cũng như ta gọi là du côn vậy).


meanings:
① Bệnh lị, quặn đau bụng lại đi ra ngoài, rặn mãi mới ra ít phân máu hay ít mũi là lị.


meanings:
① Hạt cơm, ngoài da nổi lên các nốt đen hay đỏ gọi là chí.


meanings:
① Bệnh sa, một thứ bệnh như bệnh hoắc loạn, nguyên do ăn uống bẩn thỉu thành ra thổ tả, chân tay lạnh giá gọi là bệnh sa, có thể truyền nhiễm được. ||② Tục gọi lên sởi là sa tử 痧子. Xem chữ lâm 痳.


meanings:
① Một thứ bệnh trúng gió. ||② Một âm là phỉ. Nhọt nóng.


meanings:
① Ma chẩn 痲疹 chứng sởi. ||② Ma phong 痲風 chứng hủi. Cũng viết 痲瘋. ||③ Ma tí 痲痺 tê buốt. ||④ Tục gọi lên đậu rồi rỗ mặt là ma tử 痲子. Thường dùng như chữ lâm 麻.


meanings:
① Bệnh lâm, cuống đái sưng loét, đi đái ra lẫn mủ mà buốt gọi là lâm, rất hay lây. Có khi kết thành đá ở bong bóng gọi là thạch lâm 石痳, đi đái ra máu gọi là huyết lâm 血痳, v.v.


meanings:
① Bệnh cố tật (bệnh lâu không chữa khỏi).


meanings:
① Liệt, gân thịt mềm nhũn không cử động được gọi là nuy.


meanings:
① Chân tay mọc nhọt lạnh gọi là chúc. Tục gọi là đống sang 凍瘡 nứt tay.


meanings:
① Bệnh đầu phong. ||② Ðiên rồ (bệnh thần kinh nặng).


meanings:
① Ghẻ lở. Tục gọi đầu mọc nhọt tóc không mọc được là lạt 瘌 (hói).


meanings:
① Phàm các bệnh nhọt sảy đều gọi là dương, nên thầy thuốc ngoại khoa gọi là dương y 瘍醫.


meanings:
① Người hiền thất chí mang bệnh lo sầu (âu sầu). ||② Héo hắt, nhân đói rét mà chết gọi là dũ tử 瘐死.


meanings:
① Than hoán 癱瘓 chân tay tê dại bất nhân (不仁, tê liệt).


meanings:
① Bệnh hòn, trong bụng tích hòn rắn chắc ở một chỗ gọi là trưng 癥, tán tụ không được gọi là hà 瘕. Cũng đọc là chữ gia.


meanings:
① Co quắp, gân mạch co rút lại gọi là xiết. ||② Xiết túng 瘛瘲 bệnh sài trẻ con. Cũng viết là xiết 瘈. Tục đọc là khiết.


meanings:
① Bệnh ôn dịch, bệnh truyền nhiễm gọi là ôn.


meanings:
① Bệnh nhọt. ||② Bị thương, bị các loài kim đâm vào gọi là kim sang 金瘡.


meanings:
① Ốm. ||② Một âm là sái. Ồm khỏi (bệnh khỏi).


meanings:
① Sốt rét, hết rét lại nóng, cứ đúng giờ phát gọi là ngược. Vì thế muỗi đem vi trùng độc truyền vào trong mình, phát bệnh trước rét sau nóng, mỗi ngày một cơn cứ đúng giờ phát, có khi cách một ngày một cơn, có khi hai ba ngày một cơn gọi là gián hiết nhiệt 間歇熱 sốt cách nhật.


meanings:
① Tiếu thư 瘭疽 hà móng chân móng tay, nhọt loẹt đầu ngón chân ngón tay. Cũng đọc là chữ tiêu.


meanings:
① Lỗi lịch 瘰癧 chứng tràng nhạc, cổ có từng chùm nhọt như một tràng nhạc ngựa, có khi nó ăn lan cả xuống ngực xuống nách nên cũng gọi là lịch quán 癧串. Ta quen đọc là chữ loã.


meanings:
① Gân mạch thưỡn ra, thõng ra. ||② Xiết túng 瘛瘲 bệnh sài trẻ con.


meanings:
① Bệnh. ||② Lao sái 癆瘵 bệnh lao sái.


meanings:
① Bệnh khoèo, kẻ đi khập khễnh gọi là qua tử 瘸子.


meanings:
① Nhọt nhỏ, nhọt chảy nước vàng mãi không khỏi gọi là lũ quản 瘻管. Một âm là lu. Câu lu 痀瘻 còng lưng (gù).


meanings:
① Bệnh, những sự tai nạn khốn khổ của dân gọi là dân mạc 民瘼.


meanings:
① Gù, bệnh già không chữa được nữa. ||② Bệnh lung bế 癃閉, không đi giải được.


meanings:
① Nổi cục (máu tụ thành cự nổi lên). Cũng viết là 瘤.


meanings:
① Bệnh lao, một thứ vi trùng độc nó làm tổ ở phổi, thành bệnh ho ra máu, gọi là phế lao 肺癆, kết hạch ở ruột gọi là tràng lao 腸癆, cứ quá trưa ghê rét sốt nóng, đau bụng đi lị, ăn uống không ngon, da thịt gày mòn gọi là hư lao 虛癆.


meanings:
① Ðau đớn. ||② Ghét. ||③ Bệnh đản. ||④ Một âm là đan. Bệnh đơn, trẻ con bị chứng da dẻ đỏ lửng, phải ban từng mảng gọi là hoả đan 火癉.


meanings:
① Một thứ nhọt mọc ở trong tạng phủ và ở ngoài, lồi lõm không đều, rắn chắc mà đau, ở dạ dày gọi là vị nham 胃癌, ở vú gọi là nhũ nham 乳癌.


meanings:
① Bệnh hòn trong bụng. ||② Nghiện tích thành khối (ghiền, thành tập tính 習性), như tửu phích 酒癖 khối nghiện rượu. Ta quen đọc là chữ tích.


meanings:
① Ngoài da hơi sưng gọi là luỹ (mụn).


meanings:
① Chứng điến. Bệnh ở ngoài da mọc nốt nhỏ, lâu thành từng mảng, trắng thì gọi là bạch điến 白癜, tía thì gọi là tử điến 紫癜.


meanings:
① Khẳng kheo. Tục đọc là chữ tất.


meanings:
① Ngu si. ||② Tục gọi người điên là si.


meanings:
① Bệnh hòn, trong bụng tích hòn rắn chắc ở một chỗ gọi là trưng 癥, tán tụ không được gọi là hà 瘕.


meanings:
① Lỗi lịch 瘰癧 chứng tràng nhạc, cổ có từng chùm nhọt như một tràng nhạc ngựa, có khi nó ăn lan cả xuống ngực xuống nách nên cũng gọi là lịch quán 癧串.


meanings:
① Bệnh hủi, lông tóc rụng trụi cũng gọi là lại (hói).


meanings:
① Cái bướu ở cổ. ||② Úng gỗ, trên cây gỗ có chỗ gồ lên gọi là anh.


meanings:
① Mắc nghiện, nghiện một thứ gì thành quen không không thể bỏ được gọi là ẩn.


meanings:
① Ðiên, mừng giận bất thường điên đảo hỗn độn gọi là điên.


meanings:
① Can quý, một can sau chót trong mười can. ||② Kinh nguyệt đàn bà gọi là thiên quý 天癸.


meanings:
① Lên, như đăng lâu 登樓 lên lầu. ||② Chép lên, như đăng tái 登載 ghi chép lên sổ. ||③ Kết quả, chín. Như ngũ cốc bất đăng 五穀不登 (Mạnh Tử 孟子) năm giống thóc không chín (nói ý mất mùa). ||④ Ngay, như đăng thì 登時 tức thì, ngay bấy giờ. ||⑤ Xin lĩnh nhận của người ta cho cũng gọi là đăng là có kính tôn kính.


meanings:
① Bắn ra, như bách phát bách trúng 百發百中 bắn trăm phát tín cả trăm. Lúc mới ở trong mà phát ra ngoài cũng gọi là phát, phàm nhân có cái gì làm ra máy phát động mà phát ra ngay đều gọi là phát. ||② Hưng khởi, hưng thịnh, như phát tài 發射, phát phúc 發福, v.v. ||③ Tốt lên, lớn lên, như phát dục 發育 lớn thêm, phát đạt 發達 nẩy nở thêm, v.v. ||④ Mở ra, như phát minh 發明 tự tìm được cái gì mới chưa ai biết, cáo phát 告發 phát giác, cáo mách, v.v. ||⑤ Bắt đầu đi, như triêu phát tịch chí 朝發夕至 sớm đi chiều đến. ||⑥ Chi phát ra, như phát hướng 發餉 phát lương. ||⑦ Phát huy ra, nở ra, như phát hoa 發花 nở hoa. ||⑧ Phân bố ra ngoài, phân phát. ||⑨ Phấn phát lên, tinh động ở trong phát bật ra ngoài không thể hãm được gọi là phát, như phát phẫn 發憤 phát tức. ||⑩ Ðào lên, bới ra. ||⑪ Khiến. ||⑫ Ði mừng khánh thành nhà mới.


meanings:
① Sắc trắng. ||② Sạch, như thanh bạch 清白 trong sạch. ||③ Sáng, như đông phương kí bạch 東方既白 trời đã rạng đông. ||④ Ðã minh bạch, như kì oan dĩ bạch 其冤已白 nỗi oan đã tỏ. ||⑤ Trình bày, kẻ dưới thưa với người trên gọi là bạch. ||⑥ Chén rượu, như phù nhất đại bạch 浮一大白 uống cạn một chén lớn. ||⑦ Trắng không, sách không có chữ gọi là bạch quyển 白卷. ||⑧ Nói đơn sơ, như bạch thoại 白話 lối văn nói đơn sơ dễ hiểu.


meanings:
① Trăm. ||② Nhiều, như bách tính 百姓 trăm họ. ||③ Gấp trăm lần. Có khi đọc là chữ bá. ||④ Một âm là mạch. Cố gắng, như cự dược tam mạch 距躍三百 gắng nhảy ba bận.


meanings:
① Khấn. ||② Hãm giọng. ||③ Ðất bên chằm, những đất ở vệ hồ vệ chằm đều gọi là cao. ||④ Chỗ nước chảy uốn cong. Có khi viết là 皋. ||⑤ Họ Cao.


meanings:
① Ngai ngai 皚皚 trắng bóng, sắc sương tuyết trắng (trắng phau phau).


meanings:
① Hạo hạo 皜皜 trắng tinh, cũng đọc là chữ cảo.


meanings:
① Hạo hạo 皡皡 rộng rãi, nghênh ngang, lồng lộng. Tả cái dáng người rộng rãi tự đắc. Cũng như chữ hạo 皞.


meanings:
① Sạch, trắng. ||② Tước nhiên 皭然 sạch làu làu.


meanings:
① Da. ||② Da giống thú còn có lông gọi là bì 皮, không có lông gọi là cách 革. ||③ Bề ngoài, như bì tướng 皮相 chỉ có bề ngoài. ||④ Cái đích tập bắn.


meanings:
① Phỏng da, chân tay hốt nhiên màng lên từng nốt đầy những nước gọi là pháo.


meanings:
① Da nứt nẻ. Ðỗ Phủ 杜甫: Trung nguyên vô thư quy bất đắc, Thủ cước đống thuân bì nhục tử 中原無書歸不得，手腳凍皴皮肉死 không được thư báo tin nơi Trung nguyên, tay chân lạnh nứt nẻ, da thịt chết. ||② Vẽ hệt như đá núi lồi lõm gọi là thuân.


meanings:
① Mặt nhăn, nhăn nhó. Vật gì có nếp nhăn cũng gọi là trứu. ||② Cau, như trứu mi 皺眉 cau mày.


meanings:
① Cái trống. Tục dùng như chữ cổ 鼓.


meanings:
① Ðồ, các đồ bát đĩa đều gọi là mãnh. ||② Các đồ dùng để đựng đồ vật gì.


meanings:
① Cái đồ không (bỏ không chưa đựng gì). ||② Cái chén nhỏ.


meanings:
① Cái bồn, cái chậu sành. Trang Tử cổ bồn ca 莊子鼓盆歌 Trang Tử đánh vào cái bồn mà hát.


meanings:
① Cái đồ đựng đầy. ||② Ðầy đủ, đã đủ số rồi mà lại còn thừa gọi là doanh dư 盈餘. ||③ Doanh doanh 盈盈 nhởn nhơ, tả cái dáng con gái yêu kiều. ||④ Nông trờ, nước nông mà trong gọi là doanh doanh 盈盈.


meanings:
① Thêm lên, phàm cái gì có tiến bộ hơn đều gọi là ích. ||② Châu Ích (tên đất). ||③ Giàu có. ||④ Lợi ích. ||⑤ Giúp. ||⑥ Càng, như như thuỷ ích thâm 如水益深 (Mạnh Tử 孟子) như nước càng sâu.


meanings:
① Sao? Sao chẳng? như Hạp các ngôn nhĩ chí? 盍各言爾志 (Luận Ngữ 論語) sao chẳng nói ý chí của các anh (cho ta nghe)? ||② Hợp. Dịch Kinh 易經, quẻ Dự 豫: Vật nghi, bằng hạp trâm 勿疑，朋盍簪 đừng nghi ngờ, các bạn thanh khí sẽ lại giúp. ||③ Cánh cửa.


meanings:
① Cái chậu sành. ||② Áng nhiên 盎然 cái vẻ đầy đặn tốt đẹp nở nang, tuý diện áng bối 粹面盎背 mặt chín vai nở.


meanings:
① Cái bạt. ||② Cái mũ trụ, đội lên đầu để che tên đạn.


meanings:
① Thịnh, đầy đủ đông đúc, chỉ thấy thêm không thấy kém đều gọi là thịnh. ||② Một âm là thình. Ðựng, đựng xôi vào bát để cúng tế gọi là tư thình 粢盛. Vì thế nên xôi gọi là tư thình. ||③ Cái đồ đựng đồ. ||④ Chịu, nhận. ||⑤ Chỉnh đốn.


meanings:
① Kẻ trộm, kẻ cắp. Ngày xưa gọi kẻ cướp kẻ trộm là đạo cả, bây giờ thì gọi kẻ cướp là đạo 盜, kẻ trộm là tặc 賊. ||② Ăn trộm ăn cắp, cái gì không phải của mình mà mình lấy đều gọi là đạo cả. ||③ Tự thủ lợi ngầm.


meanings:
① Thề, giết các muông sinh đem lễ thần rồi cùng uống máu mà thề với nhau gọi là đồng minh 同盟. ||② Ở xứ Mông Cổ họp vài ba bộ lạc lại làm một đoàn thể gọi là minh.


meanings:
① Hết, không còn gì nữa. Như tận tâm 盡心 hết lòng, tận lực 盡力 hết sức, v.v. ||② Ðều hết, như tận tại ư thử 盡在於此 đều ở đấy hết. ||③ Lịch cũ gọi tháng đủ 30 ngày là đại tận 大盡, 29 ngày là tiểu tận 小盡. ||④ Một âm là tẫn. Mặc dùng, vi khiến.


meanings:
① Soi xét, coi sóc. Như giam đốc 監督 người coi sóc công việc của kẻ dưới. ||② Nhà tù, như giam cấm 監禁, giam lao 監牢 đều là chỗ giam kẻ có tội cả. ||③ Một âm là giám. Coi. ||④ Tên sở công, như nhà quốc tử giám 國子監, khâm thiên giám 欽天監, v.v. ||⑤ Quan hoạn gọi là thái giám 太監. ||⑥ Học trò được vào học ở quốc tử giám gọi là giám sinh 監生.


meanings:
① Cái mâm. ||② Cái chậu tắm rửa. ||③ Bàn hoàn 盤桓 quanh co, không tiến lên được. ||④ Bồi hồi, bè bạn lưu liên (留連) không rời nhau được cũng gọi là bàn hoàn 盤桓. Ðào Uyên Minh 陶淵明: Cảnh ế ế dĩ tương nhập, phủ cô tùng nhi bàn hoàn 景翳翳以將入，撫孤松而盤桓 cảnh mờ mờ sắp vào trong bóng đêm, vỗ cây tùng lẻ loi, lòng bồi hồi. ||⑤ Bàn toàn 盤旋 quay liệng, quay liệng vài vòng rồi chạy và bay bổng lên gọi là bàn toàn. ||⑥ Toàn cuộc, như thông bàn trù hoạch 通盤籌畫 toan tính suốt cả toàn cuộc. ||⑦ Ðiểm tra các của cải. ||⑧ Ðịnh giá hàng hoá. ||⑨ Tra xét nguyên do, như bàn cật 盤詰 xét hỏi, hỏi vặn. ||⑩ Vui, như bàn du vô độ 盤遊無度 (Thư Kinh 書經) vui chơi vô độ. ||⑪ Cùng một nghĩa với chữ bàn 磐: tảng đá lớn.


meanings:
① Rửa tay, như quán mộc 盥木 gội rửa, ý nói làm việc cung kính không dám coi thường. ||② Cái chậu rửa.


meanings:
① Cái ang. Một thứ đựng đồ ăn ngày xưa, bây giờ hay mượn dùng như chữ am 庵.


meanings:
① Sắc đen, như lô cung nhất, lô thỉ bách 盧弓一，盧矢百 (Thư Kinh 書經) cung đen một cái, tên đen trăm mũi. ||② Hô lô 呼盧 đánh bạc. ||③ Chó tốt.


meanings:
① Rửa, cái đồ để rửa. ||② Rung động. ||③ Giao nhau, Dịch Kinh 易經: Thị cố cương nhu tương ma, bát quái tương đãng 是故剛柔相摩，八卦相盪 (Hệ từ thượng 繫辭上) cho nên cứng và mềm cọ nhau, giao nhau mà thành bát quái.


meanings:
① Ruộng muối. ||② Xốp, không được bền chặt. ||③ Nhàn rỗi. ||④ Cắn hút.


meanings:
① Con mắt. ||② Lườm, nhìn kĩ (trố mắt nhìn). ||③ Khen, danh mục 名目 được người khen. ||④ Phẩm đề, như mục chi vi thần phẩm 目之爲神品 khen là cái phẩm thần, nghĩa là bình phẩm cho là quý lạ. ||⑤ Ðiều kiện, như khoa thi lấy học trò chia ra từng điều kiện gọi là khoa mục 科目. ||⑥ Chia từng ngăn như trong cái lưới, ngoài giường lưới gọi là cương 綱, những mắt dây nhỏ gọi là mục 目. Nói ví dụ về sự lớn nhỏ cùng ràng buộc nhau gọi là hoành cương tế mục 宏綱細目. ||⑦ Mục lục, trên đầu sách liệt kê các mục trong sách gọi là mục lục 目錄. ||⑧ Một người thống suất một số đông người gọi là đầu mục 頭目. ||⑨ Chỗ tinh thần thiết yếu.


meanings:
① Cùng, như bỉ thử tương ái 彼此相愛 đây đấy cùng yêu nhau. ||② Hình chất. ||③ Một âm là tướng. Coi, như tướng cơ hành sự 相機行事 coi cơ mà làm việc. ||④ Giúp, như tướng phu giáo tử 相夫教子 giúp chồng dạy con. ||⑤ Tướng mạo, cách xem hình mạo người mà biết hay dở gọi là tướng thuật 相術. ||⑥ Quan tướng, chức quan đầu cả trăm quan. ||⑦ Người giúp lễ, ngày xưa tiếp khách cử một người giúp lễ gọi là tướng. ||⑧ Kén chọn, như tướng du 相攸 kén rể. ||⑨ Tiếng hát khi giã gạo.


meanings:
① Mắt lim dim. Tục gọi ngủ gật là đả truân 打盹.


meanings:
① Lườm, nhìn một cách giận tức gọi là hễ.


meanings:
① Mắt đẹp, nhìn một cách đẹp đẽ, lòng đen lòng trắng phân minh. ||② Mong ngóng, trông.


meanings:
① Coi xét, Thiên tử đi tuần bốn phương gọi là tỉnh phương 省方. Mình tự xét mình cũng gọi là tỉnh, như nội tỉnh bất cứu 內省不疚 (Luận ngữ 論語) xét trong lòng không có vết. ||② Thăm hầu, như thần hôn định tỉnh 晨昏定省 sớm tối thăm hầu. ||③ Mở to, như phát nhân thâm tỉnh 發人深省 mở mang cho người biết tự xét kĩ. ||④ Dè, dè dặt, như tỉnh kiệm 省儉 tằn tiện, giảm bớt sự phiền đi gọi là tỉnh sự 省事. ||⑤ Tỉnh, tiếng dùng để chia các khu đất trong nước. ||⑥ Cùng âm nghĩa với chữ tiễn 獮.


meanings:
① Chột, mù một mắt gọi là miễu. ||② Nhỏ mọn, tiếng dùng nói nhún mình. ||③ Tinh vi.


meanings:
① Ðam đam 眈眈 gườm gườm. Như hổ thị đam đam 虎視眈眈 nhìn gườm gườm như con hùm rình mồi.


meanings:
① Lờ mờ, lèm nhèm, cập kèm. ||② Già cả. Cũng như chữ mạo 耄.


meanings:
① Coi, xem. ||② Giữ gìn, như khán thủ 看守, khán hộ 看護, v.v. ||③ Coi, đãi. Như bất tác bố y khán 不作布衣看 chẳng đãi như bực hèn. ||④ Hãy coi thử một cái, dùng làm trợ ngữ.


meanings:
① Trông thẳng. ||② Một âm là di. Tên đất.


meanings:
① Mắt có màng. ||② Bệnh, bệnh can quyết, lúc phát lên môi miệng móng chân móng tay đều xanh cả gọi là bệnh sảnh. ||③ Lỗi lầm. ||④ Tai vạ.


meanings:
① Mắt mờ, mắt không có thần, mắt không được sáng.


meanings:
① Chân thực, tình thành rất mực gọi là chân, như chân như 眞如 nguyên lai vẫn tinh thành viên mãn thanh tịnh, không phải mượn ở ngoài vào, chân đế 眞諦 đạo lí chân thực, trái lại với chữ vọng 妄. ||② Người tiên, nhà đạo gọi những người tu luyện đắc đạo là chân nhân 眞人. Ðạo Phật, đạo Lão nói chữ chân 眞 cũng như bên nhà Nho nói chữ thành 誠. ||③ Vẽ truyền thần gọi là tả chân 寫眞, chụp ảnh cũng gọi là tả chân. ||④ Cũng viết là chân 真.


meanings:
① Nhìn lại, quyến cố. Ðược vua yêu nhìn đến gọi là thần quyến 宸眷, được quan trên yêu gọi là hiến quyến 憲眷. ||② Người thân thuộc. Tục gọi các người nhà là gia quyến 家眷, hàng dâu gia cũng gọi là thân quyến 親眷. ||③ Yêu.


meanings:
① Mâu tử 眸子 con ngươi mắt. Cũng gọi là nhãn châu 眼珠.


meanings:
① Mắt. ||② Cái hố, cái lỗ. ||③ Chỗ yếu điểm, như pháp nhãn tàng 法眼藏 chỗ chứa cái yếu điểm của pháp.


meanings:
① Mạch mạch 眽眽 cùng nhìn nhau, nhìn tròng trọc. ||② Coi qua.


meanings:
① Ðông, nhiều, như chúng sinh 眾生 các loài có sống có chết, có cảm giác. ||② Người, mọi người. ||③ Số người, như nhược can chúng 若干眾 ngần ấy kẻ.


meanings:
① Tốt đẹp. ||② Hiển hoản 睍睆 vui hoà uyển chuyển. Hiển hoản hoàng điểu, tái hảo kì âm 睍睆黃鳥，載好其音 (Thi Kinh 詩經) vui vui con chim vàng, đem lại tiếng ca hay. ||③ Chắc. ||④ Sao sáng lấp lánh.


meanings:
① Hé mắt nhìn. Cũng đọc là chữ đệ.


meanings:
① Hiển hoản 睍睆 vui hoà uyển chuyển. Hiển hoản hoàng điểu, tái hảo kì âm 睍睆黃鳥，載好其音 (Thi Kinh 詩經) vui vui con chim vàng, đem lại tiếng ca hay.


meanings:
① Vẹ mắt. ||② Nhai xải 睚眥 nhìn một cách khinh bỉ, đưa mắt lườm.


meanings:
① Con ngươi, cái guồng tròn mà trong suốt ở trong mắt.


meanings:
① Lườm. ||② Trợn mắt. Tục đọc là chữ tranh.


meanings:
① Nhìn một cách đứng đắn sáng suốt. ||② Mỡ đẹp, nhuần nhã.


meanings:
① Ngủ, lúc mỏi nhắm mắt gục xuống cho tinh thần yên lặng gọi là thuỵ.


meanings:
① Tư tuy 恣睢 lườm hoài. ||② Sông Tuy. ||③ Một âm là huy. Trợn mắt, ngước mắt.


meanings:
① Ðốc suất, lấy thân đốc suất kẻ dưới gọi là đốc. ||② Ðốc trách. ||③ Tên quan, như đô đốc 都督, tổng đốc 總督, v.v. ||④ Chính thực, chân chính. ||⑤ Giữa.


meanings:
① Bễ nghễ 睥睨 lét trông, trông nghiêng. ||② Cái thành ngắn trên tường.


meanings:
① Rình, dòm, nom. ||② Cùng nghĩa với chữ trạch 澤.


meanings:
① Lông mi. Lông mi liền ngay với mắt, vì thế nói những nơi rất gần là mi tiệp 眉睫. Nhắm mắt ngủ yên là giao tiệp 交睫.


meanings:
① Thu thải 偢睬 thăm hỏi, cũng viết là 瞅睬. Không từng hỏi qua gọi là bất thải 不睬, thời Vân Trường tại trắc, Khổng Minh toàn nhiên bất thải 時雲長在側，孔明全然不睬 (Tam quốc diễn nghĩa 三國演義) lúc đó Vân Trường ở bên, Khổng Minh không hề hỏi đến.


meanings:
① Thấy, như hữu mục cộng đổ 有目共睹 có mắt cùng thấy. Trang Tử 莊子: Thuỷ ngô phất tín, kim ngã đổ tử chi nan cùng dã, ngô phi chí ư tử chi môn, tắc đãi hĩ 始吾弗信，今我睹子之難窮也，吾非至於子之門，則殆矣 (Thu thuỷ 秋水) thoạt đầu tôi không tin, nay thấy cái khôn cùng của thầy, tôi không đến cửa thầy, thì thật nguy.


meanings:
① Ngang trái, ngang trái không thân với nhau gọi là khuê. ||② Khuê khuê 睽睽 nhìn trừng trừng, dương mắt.


meanings:
① Mỡ màng, nhẵn bóng. ||② Cao hoàn 睪丸 hạt dái. ||③ Cũng viết là 睪.


meanings:
① Mù loà. ||② Nhắm một mắt. Tục gọi kẻ mù là hạt tử 瞎子.


meanings:
① Nhắm mắt, người chết nhắm mắt gọi là minh mục 瞑目. Chết không nhắm mắt gọi là tử bất minh mục 死不瞑目. Quân nhược xả ngã nhi khứ, ngã tử bất minh mục hĩ 君若捨我而去，我死不瞑目矣 (Tam quốc diễn nghĩa 三國演義) nếu ngươi bỏ ta mà đi, ta chết không nhắm mắt đâu. ||② Một âm là miễn. Miễn huyễn 瞑眩 loáng quoáng (say lừ đừ). Nhân bệnh mà tối tăm tán loạn.


meanings:
① Dối, lừa. Giấu cái tình thực đi để lừa dối người gọi là man. ||② Mắt mờ. ||③ Một âm là môn. Thẹn đỏ mặt, bẽn lẽn.


meanings:
① Trông thẳng, nhìn thẳng. Sanh hồ kì hậu 瞠乎其後 theo đuổi không kịp chỉ trừng mắt mà trông.


meanings:
① Mắt mờ. Măng măng 瞢瞢 mờ mịt. ||② Thẹn, buồn bực. ||③ Ðời xưa dùng như chữ mộng 夢.


meanings:
① Trơ mắt, nhìn đờ mắt. Song nhãn trừng trừng không tưởng tượng, Khả liên đối diện bất tương tri 雙眼瞪瞪空想像，可憐對面不相知 (Nguyễn Du 阮攸) hai mắt trừng trừng luống tưởng tượng, đáng thương đối mặt chẳng hay nhau.


meanings:
① Nháy mắt. ||② Thì giờ chóng quá gọi là thuấn, như nhất thuấn 一瞬 một cái chớp mắt.


meanings:
① Nhìn, coi. ||② Nhìn xuống, cúi xuống mà dòm.


meanings:
① Lòng tử, con ngươi. ||② Vô tâm nhìn thẳng, đờ mắt.


meanings:
① Mắt không có con ngươi, nom không rõ người nào, hồ đồ không biết gì gọi là lung quý 聾瞶 hay quý quý 瞶瞶.


meanings:
① Xem, ngửa mặt lên mà nhìn. Chiêm bỉ nhật nguyệt, du du ngã tư 瞻彼日月，悠悠我思 (Thi Kinh 詩經) ngửa xem trời trăng kia, dằng dặc ta lo.


meanings:
① Mù. Các nhạc quan ngày xưa dùng những người mù nên cũng gọi là cổ. Trang Tử 莊子: Cổ giả vô dĩ dữ hồ văn chương chi quan 瞽者無以與乎文章之觀 (Tiêu dao du 逍遙遊) kẻ mù không cách gì để dự xem vẻ văn hoa.


meanings:
① Thấy mà nao lòng, nhìn thấy mà giật mình (ngơ ngác). ||② Nhìn như vọ. ||③ Một thứ đồ binh như cái kích. Cũng đọc là chữ củ.


meanings:
① Loà. Có con ngươi mà không trông thấy gì gọi là mông.


meanings:
① Sợ, nhớn nhơ nhớn nhác. ||② Quắc thước 矍鑠 khỏe mạnh, người già mà sức vóc tinh thần còn khỏe mạnh gọi là quắc thước.


meanings:
① Súc nhiên 矗然 thẳng đườn, đứng sững. ||② Súc súc 矗矗 nổi cao gồ lên.


meanings:
① Cái giáo, một thứ đồ binh cán dài có mũi nhọn. ||② Nói năng tự trái ngược nhau gọi là mâu thuẫn 矛盾.


meanings:
① Xót thương. ||② Tự khoe mình. ||③ Giữ mình một cách nghiêm ngặt, như căng trì 矜持. ||④ Kính, khiến cho thấy người trông thấy mình làm phép gọi là căng thức 矜式. ||⑤ Cái cán giáo. ||⑥ Khổ nhọc. ||⑦ Nguy. ||⑧ Tiếc, giữ. ||⑨ Chuộng. ||⑩ Bền.


meanings:
① Rực rỡ, tốt đẹp. Như văn từ hay gọi là điển lệ duật hoàng 典麗矞皇, mây có ba sắc gọi là duật vân 矞雲. ||② Sợ hãi. Cùng nghĩa với kinh cụ 驚懼. ||③ Dối giả.


meanings:
① Cũng như chữ sáo 槊, tên vũ khí, một thứ giáo dài. Cũng đọc là chữ sác.


meanings:
① Cái tên. ||② Thề. Nghĩa như phát thệ 發誓. ||③ Nguyên là chữ thỉ 屎 cứt (phân). Liêm tướng quân tuy lão, thượng thiện phạn, nhiên dữ thần toạ, khoảnh chi, tam di thỉ hĩ 廉將軍雖老，尚善飯，然與臣坐，頃之，三遺矢矣 (Sử Kí 史記, Liêm Pha Lạn Tương Như truyện 廉頗藺相如傳) Liêm tướng quân tuy già nhưng ăn còn khỏe. Có điều ngồi với tôi một lúc mà bỏ đi đại tiện đến ba lần. ||④ Bầy. ||⑤ Thi hành ra. ||⑥ Chính, chính trực.


meanings:
① Vậy, lời nói dứt câu. ||② Dùng làm trợ từ, cũng như chữ tai 哉, như thậm hĩ ngô suy hĩ 甚矣，吾衰矣 (Luận ngữ 論語) tệ quá, ta suy quá lắm rồi. ||③ Dùng như chữ hồ 乎 để hỏi lại, như tắc tương yên dụng bỉ tướng hĩ 則將焉用彼相矣 (Luận ngữ 論語) thì sẽ dùng họ giúp làm gì ư?


meanings:
① Biết, tri thức. Phàm cái gì thuộc về tâm mình nhận biết, biện biệt, phán đoán, toan tính, ghi nhớ được đều gọi là tri. ||② Biết nhau, bè bạn chơi với nhau gọi là tri giao 知交. ||③ Hiểu biết. ||④ Muốn. ||⑤ Ghi nhớ. ||⑥ Sánh ngang, đôi. ||⑦ Khỏi. ||⑧ Làm chủ, như tri phủ 知府 chức chủ một phủ, tri huyện 知縣 chức chủ một huyện, v.v. ||⑨ Tri ngộ, được người ta biết mà đề bạt mình lên gọi là thụ tri 受知. ||⑩ Một âm là trí. Trí khôn, trí tuệ, cùng nghĩa với chữ trí 智.


meanings:
① Ví bằng, huống chi, dùng làm trợ từ. ||② Chân răng. ||③ Cũng.


meanings:
① Cái khuôn làm đồ vuông. ||② Khuôn phép.


meanings:
① Ngắn. ||② Ngặt, thì giờ ít ỏi gọi là đoản. ||③ Thiếu thốn, kém. Cái gì mình kém gọi là sở đoản 所短. ||④ Chỉ điều lỗi của người. ||⑤ Chết non.


meanings:
① Thấp bé, người lùn. ||② Hèn kém, thấp hẹp. Ta quen gọi là chữ nuỵ.


meanings:
① Nắn thẳng, cái gì lầm lỗi sửa lại cho phải gọi là kiểu chính 矯正. ||② Làm giả bộ. ||③ Khỏe khoắn, mạnh. ||④ Cất cao, bay lên.


meanings:
① Lấy tơ sống buộc tên bắn chim gọi là tăng.


meanings:
① Ðá. ||② Thạch (tạ), đong thì 100 thưng gọi là một thạch, cân thì 120 cân gọi là một thạch. ||③ Các thứ như bia, mốc đều gọi là thạch, khảo về các văn tự ở chuông, đỉnh, bia, mốc gọi là kim thạch chi học 金石之學. ||④ Cái gì không dùng được cũng gọi là thạch, như thạch điền 石田 ruộng không cầy cấy được, 'thạch nữ[/b] 石女 con gái không đủ bộ sinh đẻ. ||⑤ Tiếng thạch, một tiếng trong bát âm. ||⑥ Thuốc chữa, dùng đá để tiêm vào người chữa bệnh. ||⑦ Bắn đá ra. ||⑧ Lớn, bền.


meanings:
① Khốt khốt 矻矻 xốc vác (làm sa sả không nghỉ). Tục đọc là chữ ngột.


meanings:
① Xếp đá làm bệ để qua nước gọi là cang (bệ đá). ||② Một âm là khang. Thực thà. Tục quen đọc là chữ xoang.


meanings:
① Một chất lấy ở hoá học ra, dùng làm nguyên liệu như thuỷ tinh (silicon, Si).


meanings:
① Cát vàng, đá vụn, sỏi vụn gọi là sa. Xem chữ sa 沙.


meanings:
① Hoạch nhiên 砉然 xé toạc da thịt ra toàng toạc. Trang Tử 莊子: Hoạch nhiên hướng nhiên, tấu đao hao nhiên, mạc bất trúng âm 砉然嚮然，奏刀騞然，莫不中音 (Dưỡng sinh chủ 養生主) tiếng kêu lát chát, dao đưa soàn soạt, không tiếng nào là không đúng cung bậc.


meanings:
① Thềm. ||② Xếp, xếp đống chồng chất, xếp đá gạch chất từng đống gọi là đôi thế 堆砌, chắp nhặt các lời tản mát lại cho thành bài văn gọi là điền thế 塡砌.


meanings:
① Nghiền, đá bóng. Lấy đá bóng mài các thứ giấy hay vải tơ cho nhẵn bóng gọi là nhạ quang 砑光.


meanings:
① Một thứ đá có chất rất độc, lọc sạch gọi là tì sương 砒霜, cũng gọi là tín thạch 信石 (arsenic, As) uống chết người.


meanings:
① Kiếp mã 砝碼 một thứ quả cân dùng để cân nặng nhẹ. ||② Rắn. Tục đọc là chữ pháp.


meanings:
① Ðá mài, đá to gọi là lệ 礪, nhỏ gọi là chỉ 砥. ||② Dùi mài, nghĩa bóng là cái công học vấn khắc khổ, như hỗ tương chỉ lệ 互相砥礪 cùng mài giũa nhau gắng gỏi nhau. Ta quen đọc là để lệ 砥礪. ||③ Bằng, đều.


meanings:
① Ở núi lấy gỗ ken chung quanh làm hàng rào gọi là trại.


meanings:
① Cái chày đá để giặt áo. Tảo hàn dĩ giác vô y khổ, Hà xứ không khuê thôi mộ châm 早寒已覺無衣苦, 何處空閨催暮砧 (Nguyễn Du 阮攸) Lạnh sơ đã khổ phần không áo, Ðập vải nhà ai rộn bóng chiều.


meanings:
① Cái kim bằng đá. Ngày xưa có một khoa chữa bệnh, dùng kim đá tiêm vào da thịt gọi là biêm. Nay mượn dùng làm lời nói bóng về sự khuyên ngăn điều lầm lỗi nhau, như châm biêm 針砭 can ngăn.


meanings:
① Phá vỡ, như phá hoại 破壞, phá toái 破碎, phá trận 破陣, phá thành 破城, v.v. ||② Bổ ra, bửa ra, như phá qua 破瓜 bổ dưa, phá lãng 破浪 rẽ sóng, v.v. ||③ Giải thích nghĩa văn cho vỡ vạc, như trong văn có đoạn phá đề 破題. Sự bí mật mà làm cho bại lộ ra gọi là phá, như phá án 破案. ||④ Phí, như phá tài 破財 phí của, phá trái 破債 vỡ nợ. ||⑤ Tục nói quả dưa bổ ra như hai chữ bát 八, nên con gái 16 tuổi là tuổi có tình rồi cũng gọi là phá qua 破瓜.


meanings:
① Chất thân (arsenic, As). Tức là chất tì sương 砒霜 một nguyên chất trong loài phi kim.


meanings:
① Chu sa 硃砂 một thứ đá đỏ dùng làm thuốc được, dùng thuỷ ngân mà chế ra gọi là ngân chu 銀硃.


meanings:
① Nao sa 硇砂 (salammoniac) một chất đá như vỏ cây sinh ở bên núi lửa, dùng làm thuốc đánh màng mắt, và rất cần dùng về điện.


meanings:
① Hòn đá mài dao. ||② Tân phát ư hình 新發於硎 nói dụ tuổi trẻ mới ra đời tiến mạnh không sợ gì.


meanings:
① Nghiền nhỏ. ||② Nghiên cứu. ||③ Một âm là nghiễn. Cái nghiên mài mực.


meanings:
① Tiếng đá. ||② Một thứ đá nhỏ mà rắn, thường đem nói thí dụ về kiến thức hẹp hòi lại cố chấp.


meanings:
① Ðá tiêu. Chất trong suốt, đốt cháy dữ, dùng làm thuốc súng thuốc pháo và nấu thuỷ tinh.


meanings:
① Xa cừ 硨磲 con xa cừ, vỏ dùng làm đồ trang sức đẹp.


meanings:
① Lưu hoàng 硫黃 lưu hoàng, ta thường gọi là diêm vàng.


meanings:
① Cứng rắn. Nghĩa bóng là bướng bỉnh ương ngạnh.


meanings:
① Bằng sa 硼砂 (boron, B) một chất lấy ở mỏ, ta thường gọi là hàn the, dùng làm thuốc được. Dùng hoá học chế cho thật sạch gọi là bằng tố 硼素.


meanings:
① Hòn đá để ghi thuyền, cột thuyền, cũng có nghĩa là cái neo.


meanings:
① Cái nhà xây bằng đá để phòng giặc cướp (cái lô-cốt).


meanings:
① Lục lục 碌碌 hèn hạ, theo đuôi. Như thử đẳng lục lục tiểu nhân 此等碌碌小人 (Tam quốc diễn nghĩa 三國演義) cái hạng hèn hạ tiểu nhân này. ||② Nhiều việc bận rộn gọi là mang lục 忙碌.


meanings:
① Chất điển (iodine, I) dùng để làm thuốc để chụp ảnh, để nhuộm.


meanings:
① Hiểm, cùng nghĩa với chữ nham 巖.


meanings:
① Hòn đá đứng một mình, hòn đá mốc tròn, dùng để chôn mốc đất. Ta quen đọc là chữ kệ.


meanings:
① Ngọc bích. ||② Phàm cái gì sắc xanh đều gọi là bích, như xuân thảo bích sắc 春草碧色 sắc cỏ xuân xanh biếc.


meanings:
① To lớn, như thạc đức 碩德 đức lớn, người có danh dự to gọi là thạc vọng 碩望.


meanings:
① Ðá hoa. ||② Núi Nãng 碭山. ||③ Tràn lên, vọt lên. Trang Tử 莊子: Thôn chu chi ngư, nãng nhi thất thuỷ, tắc nghĩ năng khổ chi 吞舟之魚，碭而失水，則蟻能苦之 (Canh Tang Sở 庚桑楚) loài cá (to có thể) nuốt thuyền, vọt lên mà mất nước, thì giống kiến cũng làm khổ được. ||④ Quá. Cũng đọc là chữ nương.


meanings:
① Lấy đá chọi đá gọi là bính, lấy đầu đập xuống đất gọi là bính đầu 碰頭. Cũng đọc là chữ binh.


meanings:
① Mã não 碼瑙 đá mã não, rất quý rất đẹp. Cũng viết là 瑪瑙. ||② Pháp mã 砝碼 cái cân thiên bình. Có khi viết là 法馬. ||③ Mã hiệu, một thứ chữ riêng để biên số cho tiện, như sau này: chữ mã Tàu 〡〢〣〤〥〦〧〨〩十, chữ mã A-lạp-bá 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10, chữ mã La Mã I II II IV V VI VII VIII IX X. ||④ Bến tàu, bến đò, thường gọi là mã đầu 碼頭. ||⑤ Thước mã (yard), thước đo của người Anh.


meanings:
① Con lăn, ống trục nghiền như cái con lăn để tán thuốc vậy, dùng bánh tròn hay cột tròn lăn cho nhỏ đất cũng gọi là niễn. Cũng đọc là chữ chiển.


meanings:
① Từ thạch 磁石 đá nam châm. Tục dùng để gọi đồ sứ, như từ khí 磁器 đồ sứ.


meanings:
① Ðá rơi lộp cộp. ||② Một âm là bảng. Tên số cân của nước Anh Mĩ (tiếng Anh pound). Có hai thứ cân, cân thường thì mỗi bảng là 12 lạng 1 đồng 6 phân, cân quân bình thì mỗi bảng là 10 lạng Tàu.


meanings:
① Nhiều đá. ||② Cao lớn. ||③ Lỗi lạc 磊落 hoặc lỗi lỗi lạc lạc 磊磊落落 lỗi lạc, tài cán hơn người, tâm địa quang minh.


meanings:
① Mài, thợ làm đồ xương, khi đã gần xong đi mài lại đá màu cho nhẵn bóng gọi là tha. Nói bóng nghĩa là cùng với người khác bàn đi bàn lại cho kĩ, như tha thương 磋商 bàn kĩ.


meanings:
① Tảng đá lớn, ta hay nói an như bàn thạch 安如磐石 yên vững như tảng đá. ||② Bàn bạc 磐礡 rộng lớn mênh mông, đầy rẫy, lẫn lộn.


meanings:
① Cái cối tán, cái bàn tán. ||② Một âm là cai. Cai cai 磑磑 bền chắc, vững vàng.


meanings:
① Sả, xé xác phanh thây, một thứ hình ác đời xưa. ||② Ðời xưa, sả muông sinh tế thần gọi là trách. ||③ Nét phẩy.


meanings:
① Soang soảng, tiếng đá chọi với đá. Tục gọi dập đầu lạy là khái đầu 磕頭.


meanings:
① Lỗ sa 磠砂 tức là nao sa 鹵砂 hoặc 硇砂.


meanings:
① Bãi sa mạc, cát đùn cao làm mắc lối đi gọi là thích. ||② Cát đá nổi trong chỗ nước nông.


meanings:
① Mài, xát. Nghiên cứu học vấn gọi là thiết tha trác ma 切磋琢磨. Tuân Tử 荀子: Nhân chi ư văn học dã, do ngọc chi ư trác ma dã 人之於文學也，猶玉之於琢磨也 người học văn, cũng như ngọc phải giũa phải mài vậy. ||② Gian nan hiểm trở, ra đời bị những cái thất bại nó làm cho mình đau đớn gọi là ma chiết 磨折. ||③ Một âm là má. Cái cối xay bằng đá.


meanings:
① Ðống cát đá nổi trong nước. ||② Hòn đá ngăn giữa nước, đá làm tức nước gọi là ki (ngăn trở).


meanings:
① Nham đặng 巖磴 bậc đá, trên núi có bậc đá phẳng có thể lên được.


meanings:
① Nước chảy ở khe đá. ||② Một âm là lấn. Mỏng, mài mỏng.


meanings:
① Tục mượn dùng như chữ hoàng 黃 để gọi tên đá. ||② Cũng như chữ quáng 礦.


meanings:
① Tên đất. ||② Một âm là bà. Ðá dùng làm mũi tên.


meanings:
① Ðất xấu, đất sành sỏi. Ta quen đọc là chữ nghiêu.


meanings:
① Ðá ngầm, đá mọc ngầm trong nước trong bể, thuyền tầu nhỡ va phải là vỡ.


meanings:
① Một thứ đá độc, tính giống như tín thạch 信石.


meanings:
① Mông thạch 礞石 đá mông thạch, dùng để làm thuốc.


meanings:
① Quặng mỏ. Phàm vật gì lấy ở mỏ ra đều gọi là quáng, cũng dùng như chữ 鑛. Ta quen đọc là khuáng.


meanings:
① Ðá vụn, đá sỏi. Liễu Tông Nguyên 柳宗元: Kì bàng đa nham đỗng, kì hạ đa bạch lịch 其旁多巖洞，其下多白礫 ở bên có nhiều núi cao hang động, ở dưới nhiều đá nhỏ sỏi trắng.


meanings:
① Phèn. Có nhiều thứ phèn, thứ trắng gọi là minh phàn 明礬 hay bạch phàn 白礬 dùng để làm thuốc, để lọc nước, để nhuộm, dùng rất nhiều việc. Thứ xanh gọi là thanh phàn 青礬 cũng dùng để làm thuốc nhưng có độc. Thứ xanh lục gọi là tạo phàn 皂礬 hay thuỷ lục phàn 水綠礬, dùng để nhuộm màu đen.


meanings:
① Cái máy bắn đá, cái súng trái phá (đại bác).


meanings:
① Bàng bạc 旁礡 rộng lớn mênh mông, đầy rẫy, lẫn lộn.


meanings:
① Thần đất, cùng nghĩa với chữ kì 祇. ||② Một âm là thị. Bảo cho biết, mách bảo. Nay thường viết là 礻.


meanings:
① Ðền thờ thổ địa. ||② Xã hội, ngày xưa cứ mỗi khu 25 nhà là một xã, để cùng mưu tính các việc công ích gọi là xã hội 社會. Kết hợp nhiều người là một đoàn thể mà cùng có quan hệ chung như nhau cũng gọi là xã hội, vì thế hễ ai rủ rê các người đồng chí làm một việc gì gọi là kết xã 結社, như thi xã 詩社 làng thơ, hội thơ, văn xã 文社 làng văn, hội văn. Phàm họp nhiều người làm một việc gì cũng gọi là xã. Như hội xã 會社 cũng như công ti. ||③ Ngày xã, ngày mậu sau ngày lập xuân năm ngày gọi là ngày xuân xã 春社, ngày mậu sau ngày lập thu năm ngày gọi là ngày thu xã 秋社.


meanings:
① Ngày tế xuân gọi là tế dược 祭礿. Cũng đọc là thược.


meanings:
① Tế. ||② Năm, đầu năm gọi là nguyên tự 元祀.


meanings:
① Thịnh lớn. Như kì hàn 祁寒 rét dữ.


meanings:
① Thần đất. ||② Yên. ||③ Cả, lớn. ||④ Bệnh. ||⑤ Một âm là chi. Chỉ, vừa, những. Như chi giác ngã tâm 祇攪我心 (Thi Kinh 詩經) những làm rối loạn lòng ta.


meanings:
① Cầu cúng, cầu phúc. Như kì phúc 祈福 cầu phúc. ||② Báo đền.


meanings:
① Thần giúp. Khi thiên phụ nhân, quỷ thần bất hữu 欺天負人，鬼神不祐 (Lí Giai Phó 李娃傳) dối trời bỏ người, quỷ thần chẳng giúp.


meanings:
① Tế phụ, hết tang ba năm, rước thần chủ (神主) vào thờ với tiên tổ gọi là phụ. ||② Chôn chung (hợp táng).


meanings:
① Thần. ||② Bí mật, chức quan giữ các tờ bồi bí mật gọi là bí thư 祕書.


meanings:
① Ông, người đẻ ra cha mình. Tổ tiên. ||② Xa noi, như Trọng Ny tổ thuật Nghiêu Thuấn 仲尼祖述堯舜 ông Trọng Ny xa noi đạo vua Nghiêu vua Thuấn. ||③ Tế tổ, lúc sắp ra đi làm lễ thần đường, gọi là tế tổ 祭祖. Nay gọi sự tiễn người đi xa là tổ tiễn 祖餞 là noi ý ấy. ||④ Tổ sư, tu hành đắc đạo, được đời tôn kính gọi là tổ. ||⑤ Quen, biết. ||⑥ Bắt chước.


meanings:
① Kính, cung kính. ||② Chỉ, như thế thôi. Nhân sinh đại đại vô cùng dĩ, Giang nguyệt niên niên chi tương tự 人生代代無窮已，江月年年祗相似 (Trương Nhược Hư 張若虛) đời người ta đời này sang đời khác không cùng tận, (nhưng) mặt trăng năm này sang năm khác cũng vẫn như nhau.


meanings:
① Lộc, ngôi. Vận nước nối đời thịnh vượng gọi là tộ, như Hán tộ 漢祚 đời nhà Hán. ||② Phúc, như thụ tộ 受祚 chịu phúc. ||③ Năm.


meanings:
① Trừ đi, đuổi đi. Khư trừ mê tín 祛除迷信 bài trừ mê tín.


meanings:
① Khấn. ||② Chúc mừng. Chúc phúc 祝福. ||③ Cắt, như chúc phát 祝髮 cắt tóc. Xuất gia đi tu gọi là chúc phát cũng theo nghĩa ấy. ||④ Một âm là chú, cũng như chữ chú 咒.


meanings:
① Thiên thần. ||② Thần thánh, không ai lường biết được gọi là thần. ||③ Tinh thần, thần khí. ||④ Thần thông 神通 nhà Phật nói người ta vốn có tuệ tính thiên nhiên, thông suốt vô ngại, biến hoá bất thường, ai tu chứng được phần đó gọi là thần thông, như thiên nhãn thông 天眼通 con mắt thần thông trông suốt hết mọi nơi, tha tâm thông 他心通 có thần thông biết tẫn lòng người khác.


meanings:
① Ma làm, ma đói làm người để vòi ăn lễ. Trang Tử 莊子: Nhất tâm định nhi vương thiên hạ, kì quỷ bất tuý, kì hồn bất bì 一心定而王天下，其鬼不祟，其魂不疲 (Thiên đạo 天道) tấc lòng định mà làm vua thiên hạ, làm ma không trêu, làm hồn không mệt. Ta quen đọc là chữ truý.


meanings:
① Ðền thờ, nhà thờ. ||② Cúng tế. ||③ Tế xuân.


meanings:
① Ðiềm, điềm tốt gọi là tường 祥, điềm xấu gọi là bất tường 不祥. ||② Tang ba năm, tới một năm gọi là tiểu tường 小祥, tới một năm nữa gọi là đại tường 大祥. ||③ Phúc lành.


meanings:
① Nhà thờ để thần chủ đã lâu đời, như tổ tiên đã quá xa, lễ định thiên thần chủ đi chỗ khác. Ta quen đọc là chữ diêu.


meanings:
① Chứng chỉ, cái dấu hiệu để nêu tên cho dễ nhận. Như hối phiếu 匯票 cái phiếu đổi lấy tiền bạc. ||② Một âm là tiêu. Lửa lém, lửa bay. ||③ Lại một âm là phiêu. Nhẹ nhàng, nhanh.


meanings:
① Ông tổ đã thiên rồi đem tế chung ở miếu thuỷ tổ gọi là tế hợp 祭合.


meanings:
① Cúng tế. ||② Một âm là sái. Họ Sái.


meanings:
① Khí tẩm 氣祲 cái khí không lành, cũng như yêu khí 妖氣.


meanings:
① Khi cúng lễ rót rượu tưới xuống đất để cảm thần gọi là quán. Người sống uống rượu cũng gọi là quán.


meanings:
① Phúc, tốt lành. ||② Bổng lộc. ||③ Chết cũng gọi là bất lộc 不祿. ||④ Thiên lộc 天祿 tên một giống thú, ngày xưa hay chạm khắc hình nó như loài rồng phượng.


meanings:
① Cấm chế. ||② Chỗ vua ở gọi là cung cấm 宮禁. ||③ Giam cấm. ||④ Kiêng. ||⑤ Ðiều cấm. ||⑥ Cái đồ nâng chén rượu, cái khay. ||⑦ Một âm là câm. Ðương nổi, thơ Nguyễn Du 阮攸: Thành nam thùy liễu bất câm phong 城南垂柳不禁風 thành nam liễu rủ khôn ngăn gió.


meanings:
① Phất hễ 祓禊 một phép tế trừ cái quái ác, đem ra sông vẩy làm phép trừ ma, vì thế ngày xưa coi như trò chơi, xuân gọi là xuân hễ 春禊, thu gọi là thu hễ 秋禊.


meanings:
① Cúng tế hết lòng tinh thành gọi là nhân. Cũng đọc là chữ yên.


meanings:
① Phúc, những sự tốt lành đều gọi là phúc. Kinh Thi chia ra năm phúc: (1) Giàu 富 (2) Yên lành 安寧 (3) Thọ 壽 (4) Có đức tốt 攸好德 (5) Vui hết tuổi trời 考終命. ||② Giúp. ||③ Thịt phần tế. ||④ Rượu tế còn thừa. ||⑤ Vén vạt áo (lối đàn bà lạy).


meanings:
① Cân nhắc. ||② Nói phao lên, như xưng đạo 稱道 nói tưng bốc lên. ||③ Danh hiệu, như tôn xưng 尊稱 danh hiệu ngài. Tôn xưng Khổng Tử vi chí thánh tiên sư 尊稱孔子為至聖先師 tôn xưng Khổng Tử là bậc chí thánh tiên sư. ||④ Một âm là xứng. Cái cân. ||⑤ Xứng đáng. ||⑥ Vừa phải. ||⑦ Vay.


meanings:
① Suy cùng. Như cách trí 格致 suy cùng lẽ vật. Nghiên cứu cho biết hết thảy các vật có hình, vô hình trong khoảng trời đất, nó sinh, nó diệt, nó hợp, nó li thế nào gọi là cách trí 格致. ||② Hết, hết bổn phận mình với người, với vật gọi là trí. Như trí lực 致力 hết sức, trí thân 致身 đem cả thân cho người, v.v. Ðỗ Phủ 杜甫: Trường An khanh tướng đa thiếu niên, Phú quý ưng tu trí thân tảo 長安卿相多少年，富貴應須致身早 Tại Trường An, các khanh tướng phần nhiều ít tuổi, Cần phải sớm được giàu sang, sớm được dốc lòng phụng sự. ||③ Dùng kế lừa cho người đến chỗ chết gọi là trí chi tử địa 致之死地 lừa vào chỗ chết. Dùng phép luật cố buộc người vào tội gọi là văn trí 文致. ||④ Trao, đưa. Như trí thư 致書 đưa thư. ||⑤ Trả lại cũng gọi là trí. Như trí chánh 致政 trao trả chánh quyền về hưu. ||⑥ Lấy ý mình đạt cho người biết cũng gọi là trí. Như trí ý 致思 gửi ý. Vì gián tiếp mới đạt tới gọi là truyền trí 傳致 hay chuyển trí 轉致, v.v. ||⑦ Ðặt để. Như trí quân Nghiêu Thuấn 致君堯舜 làm cho vua tới bực giỏi như vua Nghiêu vua Thuấn, trí thân thanh vân 致身青雲 làm cho mình tới bậc cao xa. Cứ theo một cái mục đích mình đã định mà làm cho được đều gọi là trí. ||⑧ Phàm làm cái gì, hoặc vì trực tiếp hoặc vì gián tiếp, mà chịu được cái ảnh hưởng của nó đều gọi là trí. Như dĩ thương trí phú 以商致富 lấy nghề buôn mà đến giàu, trực ngôn trí hoạ 直言致禍 vì nói thẳng mà mắc hoạ. Không khó nhọc gì mà được hưởng quyền lợi gọi là toạ trí 坐致. Trong chốc lát mà liệu biện được đủ ngay gọi là lập trí 立致. ||⑨ Vời lại, vời cho đến với mình gọi là trí. Như la trí 羅致 vẹt tới, săn tới, chiêu trí 招致 vời tới. Chiếu trí nhân tài 招致人才 nghĩa là vời người hiền tài đến. ||⑩ Vật ngoài nó thừa cơ mà xâm vào cũng gọi là trí. Như nhân phong hàn trí bệnh 因風寒致病 nhân gió rét thừa hư nó vào mà đến ốm bệnh. Vì thế nên bị ngoại vật nó bức bách không thể không theo thế được cũng gọi là trí. Như tình trí 情致 chỗ tình nó đến, hứng trí 興致 chỗ hứng đến, v.v. ||⑪ Thái độ. Như nhã nhân thâm trí 雅人深致 người có thái độ nhã lạ. Tả cái tình trạng vật gọi là cảnh trí 景致, mộc mạc gọi là chuyết trí 拙致, khác với mọi người gọi là biệt trí 別致, v.v. đều là noi cái nghĩa ấy cả. ||⑫ Ðường lối. Như ngôn văn nhất trí 言文一致 lời nói lời văn cùng một lối, nói đại khái gọi là đại trí 大致 cũng do một nghĩa ấy cả. ||⑬ Cùng nghĩa với chữ chí 至. ||⑭ Cùng nghĩa với chữ trí 緻.


meanings:
① Cái đài. Xây nhà cho cao để ngắm bốn bên gọi là đài. Phàm chiếm một chỗ hơi cao để cho người dễ nhận biết cũng gọi là đài. Như giảng đài 講臺 toà giảng, vũ đài 舞臺 sân khấu, v.v. ||② Tên sở quan. Ngày xưa gọi quan thượng thư là trung đài 中臺, các quan nội các là đài tỉnh 臺省 hay đài các 臺閣, nhà Hán có ngự sử đài 御史臺. Vì thế nên đời sau gọi quan ngự sử là đài quan 臺官 hay gián đài 諫臺. ||③ Chữ dùng để tôn xưng bực trên. Như các quan dưới gọi quan trên là hiến đài 憲臺, bè bạn gọi nhau là huynh đài 兄臺, v.v. ||④ Việc hèn hạ.


meanings:
① Ðến, kịp. Như lão cảnh nhật trăn 老境日臻 cảnh già ngày đến.


meanings:
① Cái cối, làm bằng gỗ hay bằng đá để giã các thứ. Thạch cữu 石臼 cối đá.


meanings:
① Tu du 須臾 chốc lát, giây lát. ||② Một âm là dũng. Cùng nghĩa với chữ dũng 慂.


meanings:
① Cái chày để đắp tường. ||② Cái mai, cái thuổng. ||③ Cùng nghĩa với chữ tráp 插.


meanings:
① Ðâm, giã. Như thung mễ 舂米 giã gạo. ||② Cùng nghĩa với chữ xung 衝.


meanings:
① Giầy hai lần đế, giầy của vua đi gọi là xích tích 赤舃. Cũng viết là 舄. ||② Phù tích 鳧舃 một tích truyện Vương Kiều 王喬 tri huyện Diệp đời nhà Hán. Vì thế về sau gọi quan huyện là phù tích.


meanings:
① Ngang trái. Vương Bột 王勃: Ta hô! Thời vận bất tế, mệnh đồ đa suyễn 嗟乎！時運不齊，命途多舛 [b]Than ôi! Thời vận chẳng bình thường, đường đời nhiều ngang trái. ||② Lẫn lộn.


meanings:
① Múa, cầm cái quạt hay cái nhịp múa theo âm nhạc gọi là vũ. ||② Cầm đồ binh diễn các môn võ nghệ cũng gọi là vũ. Như vũ kiếm 舞劍 múa gươm. ||③ Hưng khởi. Nhân cái gì nó cảm xúc đến mình mà sinh ra lòng phấn khởi gọi là cổ vũ 鼓舞 khua múa. Thủ vũ túc đạo 手舞足蹈 múa tay dậm chân, v.v. ||④ Bay liệng. Như long tường phượng vũ 龍翔鳳舞 rồng bay phượng múa. Khí tượng hớn hở gọi là phi vũ 飛舞, như mi phi sắc vũ 眉飛色舞 mặt mày hớn hở. ||⑤ Biến đổi, lật lọng, làm cho điên đảo thị phi, khiến cho người không can vặn vào đâu được gọi là vũ. Như vũ văn 舞文 dùng văn chương hiểm hóc mà điên đảo thị phi.


meanings:
① Thuyền. Các cái như thuyền, bè dùng qua sông qua nước đều gọi là chu. Nguyễn Du 阮攸: Thiên địa thiên chu phù tự diệp, văn chương tàn tức nhược như ti 天地扁舟浮似葉, 文章殘息弱如絲 Chiếc thuyền con như chiếc lá nổi giữa đất trời, Hơi tàn văn chương yếu ớt như tơ. Bùi Giáng dịch thơ: Thuyền con chiếc lá giữa trời, thơ văn tiếng thở như lời tơ than. ||② Cái đài đựng chén. ||③ Ðeo.


meanings:
① San bản 舢板 cái thuyền con. Cũng viết là 舢舨 hay là 三板.


meanings:
① Thuyền, hai chiếc thuyền cùng sang gọi là hàng. ||② Vượt qua. Như hàng hải 航海 vượt bể, hàng lộ 航路 đường nước, v.v. ||③ Ken thuyền làm cầu nổi sang sông.


meanings:
① Cái thuyền, thuyền bành, hai thuyền cùng áp mạn nhau. Có khi đọc là chữ phang.


meanings:
① Quanh co. Như bàn du 般遊 chơi quanh mãi, bàn hoàn 般桓 quấn quít không nỡ rời. ||② Tải đi. Như bàn vận 般運 vận tải. ||③ Một âm là ban. Về. Như ban sư 般師 đem quân về. ||④ Bực. Như nhất ban 一般 một bực như nhau, giá ban 這般 bực ấy, v.v. ||⑤ Lại một âm là bát. Bát nhã 般若 dịch âm chữ Phạn, nghĩa là trí tuệ, trí tuệ thanh tịnh.


meanings:
① Phúc. ||② Cùng nghĩa với chữ kì 祇.


meanings:
① Tế đế, thiên tử tế tổ tiên sánh ngang với trời gọi là tế đế 祭禘.


meanings:
① Tế mã. Ðem quân đi đóng dinh chỗ nào tế thần đất chỗ ấy gọi là mã.


meanings:
① Chống lại, chống cự. ||② Ngăn. ||③ Ðịch. ||④ Cái phên che trước xe.


meanings:
① Phúc, tốt. Cung hạ tân hi 恭賀新禧, lời dùng để kính mừng phúc mới.


meanings:
① Quét đất mà tế gọi là thiện. Ngày xưa thiên tử đi tuần thú, phong núi Thái Sơn mà tế trời, quét núi nhỏ mà tế núi sông gọi là phong thiện 封禪. ||② Thay, trao. Thiên tử truyền ngôi cho người khác gọi là thiện vị 禪位, vì tuổi già mà truyền ngôi cho con gọi là nội thiện 內禪. Trang Tử 莊子: Ðế vương thù thiện, tam đại thù kế 帝王殊禪，三代殊繼 (Thu thuỷ 秋水) Ðế vương nhường ngôi khác nhau, ba đời nối ngôi khác nhau. ||③ Một âm là thiền. Lặng nghĩ suy xét. Ðạo Phật lấy thanh tĩnh xét tỏ chân lí làm tôn chỉ nên gọi là thiền. Cũng gọi là thiền na 禪那 (dhiana). Phép tu chuyên chú tâm vào một cảnh gọi là thiền định 禪定, môn tu theo phép thiền định thấy lòng tỏ tính thành Phật gọi là thiền tông 禪宗, lòng say mùi đạo gọi là thiền duyệt 禪悅.


meanings:
① Tế trừ phục, sau lễ đại tường ba tháng là trong kì đạm phục 禫服 trừ tang.


meanings:
① Lễ, theo cái khuôn mẫu của người đã qua định ra các phép tắc, từ quan, hôn, tang, tế cho đến đi đứng nói năng đều có cái phép nhất định phải như thế gọi là lễ. ||② Kinh Lễ. ||③ Ðồ lễ, nhân người ta có việc mà mình đưa vật gì tặng gọi là lễ.


meanings:
① Nhà thờ bố gọi là nỉ. Sống gọi là phụ 父, chết gọi là khảo 考, rước vào miếu thờ gọi là nỉ 禰.


meanings:
① Cầu cúng, ý mình muốn thế nào cầu người giúp cho cũng gọi là đảo.


meanings:
① Tế cầu mát, lễ tiễn, lễ cầu giải trừ tai hoạ.


meanings:
① Vết ngón chân giống thú dẫm xuống đất.


meanings:
① Tên núi, tên đất. ||② Khu, mỗi khu mười dặm là một ngu.


meanings:
① Lúa, lúa chưa cắt rơm rạ đi gọi là hoà.


meanings:
① Trụi, hói, người không có tóc gọi là ngốc. Nói rộng ra phàm cái gì có lông mà rụng trụi đều gọi là ngốc, như ngốc bút 禿筆 cái bút cùn.


meanings:
① Lúa đâm hoa. Phàm các loài cỏ nẩy hoa đều gọi là tú. ||② Ðẹp lạ, như tú lệ 秀麗 tốt đẹp lạ. Cũng như tú mĩ 秀美. ||③ Tú tài 秀才 bên Tàu thì người đi học đều gọi là tú tài. Như tú tài bất xuất môn, năng tri thiên hạ sự 秀才不出門，能知天下事 học trò không ra khỏi cửa, sao biết được chuyện trên đời. Ở ta thi hương không trúng kì phúc hạch mà được phân số khá thì đỗ tú tài. Người được vào học nhà học của vua cũng gọi là tú tài.


meanings:
① Riêng, cái gì không phải là của công đều gọi là tư, như tư tài 私財 của riêng, tư sản 私產 cơ nghiệp riêng, v.v. ||② Sự bí ẩn, việc bí ẩn riêng của mình không muốn cho người biết gọi là tư. Vì thế việc thông gian thông dâm cũng gọi là tư thông 私通. ||③ Riêng một, như tư ân 私恩 ơn riêng, tư dục 私慾 (cũng viết là 私欲) lòng muốn riêng một mình. ||④ Cong queo. ||⑤ Anh em rể, con gái gọi chồng chị hay chồng em là tư. ||⑥ Bầy tôi riêng trong nhà (gia thần). ||⑦ Các cái thuộc về riêng một nhà. ||⑧ Ði tiểu. ||⑨ Áo mặc thường. ||⑩ Lúc ở một mình.


meanings:
① Một thứ thóc không có nhựa dính mà chín sớm gọi là tiên, như lúa ba trăng ta.


meanings:
① Cầm, như bỉnh bút 秉筆 cầm bút. ||② Một thứ để đong ngày xưa, 16 hộc là một bỉnh. ||③ Lúa đầy chét tay. ||④ Cùng nghĩa với chữ bính 柄.


meanings:
① Mùa thu. Theo lịch tây thì từ mồng 8 tháng 8 đến mồng 8 tháng 11 là mùa thu. Theo lịch ta thì từ tháng 7 đến tháng 9 là mùa thu. Ðến mùa thu thì muôn vật điêu linh, khí trời sầu thảm, cho nên ai có dáng thương xót thê thảm thì gọi là thu khí 秋氣. Ðỗ Phủ 杜甫: Vạn lí bi thu thường tác khách 萬里悲秋常作客 ở xa muôn dặm, ta thường làm khách thương thu. ||② Mùa màng lúa chín gọi là hữu thu 有秋. ||③ Năm, như thiên thu 千秋 nghìn năm. ||④ Lúc, buổi. Như đa sự chi thu 多事之秋 lúc đang nhiều việc. ||⑤ Tả cái dáng bay lên.


meanings:
① Trình độ, phẩm cách, trong tràng học chia các khoa như văn khoa 文科 khoa học văn chương, lí khoa 理科 khoa học triết lí, v.v. ||② Thứ bực, như xạ bất chủ bì, vị lực bất đồng khoa, cổ chi đạo dã 射不主皮，為力不同科，古之道也 (Luận ngữ 論語) bắn, chủ đích không phải là cho lủng da, vì sức người chẳng cùng bực, phép xưa là như vậy. ||③ Hố, như doanh khoa nhi hậu tiến 盈科而後進 đầy hố mà sau chảy đi. ||④ Ðoán, buộc. Như khoa tội 科罪 sử đoán vào tội, buộc tội, theo luật định tội. ||⑤ Khoa học, phàm một học thuật nào có dòng phái có thể thống mà khả dĩ đứng một mình được đều gọi là khoa học 科學. ||⑥ Khoa đệ đời xưa chia ra từng khoa mà kén người, ai được trúng cách gọi là đăng khoa 登科 (đỗ). Có khi cùng một khoa mục mà chia ra thứ bực khác nhau nữa, như đỗ tiến sĩ gọi là giáp khoa 甲科, đỗ cử nhân gọi là ất khoa 乙科. Lại một nghĩa nữa là khoa thi, như khoa giáp tí, khoa bính ngọ, v.v. ||⑦ Cây cỏ có một thân cũng gọi là nhất khoa 一科. ||⑧ Cất mũ để đầu trần gọi là khoa đầu 科頭. ||⑨ Trong các bản tuồng chia ra từng tấn gọi là khoa bạch 科白, khoa là chỉ về phần cử động, bạch là chỉ về phần nói năng.


meanings:
① Tua lúa. ||② Giây, phép chia thời gian 60 giây là một phút.


meanings:
① Thứ lúa chín muộn mà ít nhựa, như lúa tám cánh ta.


meanings:
① Hạt lúa lép. ||② Chính trị không tốt gọi là bỉ chánh 秕政. ||③ Làm nhơ bẩn.


meanings:
① Thuế ruộng, bán ruộng cho người cấy thuê cũng gọi là điền tô 田租. ||② Cho thuê, phàm lấy vật gì cho người mượn dùng để lấy tiền thuê dều gọi là tô. Như các nước mượn đất nước Tàu sửa sang buôn bán theo chính trị mình gọi là tô giới 租界.


meanings:
① Thóc ngựa, những thứ gì để cho ngựa ăn, như rơm cỏ, v.v. đều gọi là mạt.


meanings:
① Nước Tần. ||② Nhà Tần (248-207, trước T.L.), Tần Thuỷ Hoàng 秦始皇 diệt cả sáu nước thay nhà Chu làm vua gọi là nhà Tần.


meanings:
① Mạ, gieo hạt thóc giống mọc mầm lên gọi là ương. ||② Phàm loài cây cỏ mới mọc, có thể san trồng đi chỗ khác được đều gọi là ương.


meanings:
① Trật tự, thứ tự. ||② Phẩm trật, một tên riêng để định phẩm hàm quan to quan nhỏ. ||③ Cung kính. ||④ Mười năm gọi là một trật, bảy mươi tuổi gọi là thất trật 七秩, tám mươi tuổi gọi là bát trật 八秩, v.v. ||⑤ Lộc. ||⑥ Thường.


meanings:
① Một thứ lúa nếp dùng để cất rượu (nếp rượu).


meanings:
① Lúa nếp đen, dùng để cất rượu, dùng men bằng uất kim gọi là rượu cự xưởng 秬鬯.


meanings:
① Mười vạn là một ức, mười ức là một tỉ.


meanings:
① Dời đi. ||② Biến dời, như di phong dịch tục 移風易俗 đổi dời phong tục. ||③ Ông quan này đưa tờ cho ông quan cùng hàng khác gọi là di văn 移文. ||④ Một âm là dị. Khen. ||⑤ Lại một âm là sỉ. Rộng rãi.


meanings:
① Thưa thớt. Ðịa quảng nhân hi 地廣人稀 đất rộng người thưa. ||② Lỏng, như hi chúc 稀粥 cháo loãng. ||③ Ít, hiếm có. Ðỗ Phủ 杜甫: Tửu trái tầm thường hành xứ hữu, Nhân sinh thất thập cổ lai hi 酒債尋常行處有，人生七十古來稀 Nợ rượu tầm thường đâu chẳng có, Ðời người bảy chục mấy xưa nay.


meanings:
① Cỏ vực, cỏ đồng, nghĩa như dã thảo 野草.


meanings:
① Thuế, món tiền nhà nước lấy vào của dân bao nhiêu đó để chi dùng việc nước gọi là thuế. Các hàng hoá đem bán phải nộp tiền rồi mới được bán gọi là thuế. ||② Thuê, mướn. Liêu trai chí dị 聊齋志異: Ðối hộ cựu hữu không chỉ, nhất lão ẩu cập thiếu nữ, thuế cư kì trung 對戶舊有空第，一老嫗及少女，稅居其中 ở trước nhà sẵn có gian buồng bỏ không, một bà cụ với một thiếu nữ đến thuê ở đó. ||③ Bỏ, như thuế giá 稅駕 tháo xe nghỉ ngơi. ||④ Ðưa cho, đưa tặng. ||⑤ Một âm là thối. Nghe tin muộn để tang muộn. ||⑥ Lại một âm là thoát. Cởi.


meanings:
① Cỏ đề, trong có hạt gạo nhỏ. Trang Tử 莊子: Kế trung quốc chi tại hải nội, bất tự đề mễ chi tại đại thương hồ 計中國之在海內，不似稊米之在大倉乎 (Thu thuỷ 秋水) kể Trung quốc ở trong bốn bể, chẳng cũng giống hạt gạo ở trong kho lớn sao? (ý nói rất nhỏ mà không đủ số, có lẽ là hạt kê).


meanings:
① Lúa tắc, thứ lúa cao, cây dài đến hơn một trượng, là một giống lúa chín sớm nhất, ngày xưa cho là thứ lúa quý nhất trong trăm giống lúa, cho nên chức quan coi về việc làm ruộng gọi là tắc. Thần lúa cũng gọi là tắc. Như xã tắc 社稷, xã là thần đất, tắc là thần lúa. ||② Nhanh, mau. ||③ Xế, xế bóng.


meanings:
① Lúa non, lúa muộn. ||② Giống vật còn bé cũng gọi là trĩ.


meanings:
① Lúa gié. Một thứ lúa ưa cấy ruộng có nước, một năm chín hai mùa.


meanings:
① Xét, như kê cổ 稽古 xét các sự tích xưa. Lời nói không có căn cứ gọi là vô kê chi ngôn 無稽之言. ||② Cãi cọ, như phản thần tuơng kê 反脣相稽 trở môi cãi lại, không chịu lời dạy bảo. ||③ Hoạt kê 滑稽 nói khôi hài. ||④ Lưu lại, ngăn cản lại. ||⑤ Ðến. ||⑥ Một âm là khể. Khể thủ 稽首 lạy rập đầu xuống đất.


meanings:
① Rơm rạ, lấy rơm rạ làm đệm gọi là cảo tiến 稿薦. ||② Bản thảo, như thi cảo 詩稿 bản thơ mới thảo. Phàm các bản khắc đều gọi là cảo, nghĩa là cứ theo như nguyên bản thảo chưa san sửa lại. Tục quen viết là 藁.


meanings:
① Lúa, loài thực vật dùng để ăn, như lúa tẻ lúa nếp đều gọi là cốc. Ngũ cốc 五穀 năm thứ cốc, là đạo, thử, tắc, mạch, thục 稻、黍、稷、麥、菽 lúa gié, lúa nếp, lúa tắc, lúa tẻ, đậu. ||② Hay, tốt lành. Như tiển cốc 戩穀 hay rất mực. ||③ Sống, như Kinh Thi nói: Cốc tắc dị thất 穀則異室 sống thì khác nhà. ||④ Nuôi. ||⑤ Trẻ con.


meanings:
① Một thứ lúa giống lúa thử mà không có nhựa dính.


meanings:
① Khuôn phép, như chương trình 章程, trình thức 程式 đều nghĩa là cái khuôn phép để làm việc cả. ||② Kì hẹn, việc làm hàng ngày, đặt ra các lệ nhất định, tất phải làm đủ mới thôi gọi là định trình 定程 hay khoá trình 課程. ||③ Cung đường, đường đi một thôi nghỉ gọi là nhất trình 一程. ||④ Con báo. ||⑤ Bảo.


meanings:
① Chút, như sảo đa chút nhiều. Sảo sảo 稍稍 hơi hơi, một ít thôi. ||② Thóc kho. ||③ Cách thành nhà vua 300 dặm gọi là sảo. ||④ Một âm là sao. Ngọn, như thảo sao 草稍 ngọn cỏ.


meanings:
① Lúa chín, được mùa. ||② Năm, lúa một năm chín một mùa cho nên gọi nhẫm là năm. ||③ Tích lâu, như nhẫm ác 稔惡 tội ác đã thâm. Ta quen đọc là chữ nẫm. ||④ Hiểu ra, thuộc cả. Vị nhẫm 未稔 chưa hiểu.


meanings:
① Một thứ cỏ giống lúa hơi đắng, có thể nấu cháo ăn được. ||② Nhỏ mợn, như bại thuyết 稗說 truyện tiểu thuyết, bại quan 稗官 chức quan bé.


meanings:
① Thơ bé, trẻ bé. Cái gì còn non nớt bé nhỏ đều gọi là trĩ. Con trẻ gọi là trĩ tử 稚子.


meanings:
① Oai linh. ||② Góc, vật gì có cạnh góc đều gọi là lăng. ||③ Một âm là lắng. Nhà làm ruộng chỉ ruộng xa gần nhiều ít là kỉ lắng 幾稜.


meanings:
① Người châu Thanh gọi lúa là khoa (Thanh khoa 青稞).


meanings:
① Vâng mệnh, bẩm mệnh. ||② Bẩm, kẻ dưới thưa việc gì với người trên xưng là bẩm. Tục viết là 禀. ||③ Bẩm phú, tính trời phú cho. ||④ Một âm là lẫm. Cấp lúa kho.


meanings:
① Nhiều, đông đúc. ||② Ðặc, chất nước gì đặc gọi là trù. ||③ Cùng âm nghĩa với chữ 調 (bộ 言).


meanings:
① Giống thóc. ||② Giống, loài. Như hoàng chủng 黃種 giống da vàng. ||③ Thứ, loài. ||④ Chủng chủng 種種 mọi giống, các loài tóc ngắn tun hủn. ||⑤ Một âm là chúng. Giồng (trồng), gieo. Như chúng thụ 種樹 trồng cây.


meanings:
① Hoà mục, như mục như thanh phong 穆如清風 (Thi Kinh 詩經) hoà như gió thanh. ||② Mục mục 穆穆 sâu xa. ||③ Hàng mục, một đời là hàng chiêu, hai đời là hàng mục, bên tả là hàng chiêu, bên hữu là hàng mục. ||④ Làm đẹp lòng, vui. ||⑤ Một âm là mặc. Mặc nhiên 穆然 lặng nghĩ.


meanings:
① Một giống lúa, Tàu gọi là lúa móng rồng.


meanings:
① Lấy, sống lại. Cùng nghĩa với chữ tô 蘇. ||② Gia tô 耶穌 dịch âm chữ Jésus, ông chúa sáng tạo ra đạo Thiên chúa.


meanings:
① Chứa góp. ||② Chồng chất. ||③ Tích lâu, như tích niên 積年 đã lâu năm. ||④ Cái số nhân được, như diện tích 面積 số đo bề mặt được bao nhiêu. ||⑤ Một âm là tí. Chất đống, dành dụm.


meanings:
① Bông lúa, ngọn lúa, mũi dao mũi dùi cũng gọi là dĩnh. ||② Ngòi bút. ||③ Khác lạ, người hay vật gì hơn cả trong đám trong loài gọi là dĩnh dị 穎異.


meanings:
① Cỏ xấu, cỏ lan ruộng lúa. ||② Dơ bẩn, vết xấu.


meanings:
① Yên ổn, ổn đáng, ổn thoả. Như an ổn 安穩, ổn định 穩定. ||② Ổn bà 穩婆 bà đỡ, bà mụ.


meanings:
① Thân cây lúa. Nhương nhương 穰穰 bông lúa sai núc nỉu, suy rộng ra, phàm vật gì nhiều tốt đều gọi là nhương nhương cả. ||② Một âm là nhưỡng. Hạo nhưỡng 浩穰 đông đúc nhiều nhõi.


meanings:
① Hang, ngày xưa đào hang ở gọi là huyệt cư 穴居. ||② Cái lỗ, các chỗ quan hệ ở thân thể người cũng gọi là huyệt. ||③ Huyệt, hố để mả. Ta gọi đào hố chôn xác là đào huyệt. ||④ Ðào. ||⑤ Bên.


meanings:
① Cùng cực, kết cục, như cứu cánh 究竟 xét cùng. ||② Xét tìm, như nghiên cứu 研究 nghiền ngẫm xét tìm. ||③ Mưu. ||④ Thác trong khe núi.


meanings:
① Truân tịch 窀穸 huyệt mả (cái hố chôn người chết). Việc tang gọi là truân tịch chi sự 窀穸之事.


meanings:
① Cao lớn, hình khum khum mà cao gọi là khung, như khung thiên 穹天 trời cao. Nhà rạp căng trông như rạp hát gọi là khung lư 穹廬. ||② Hình khom, vật gì hình nổi gồ lên đều gọi là khung. ||③ Sâu. ||④ Cùng nghĩa với chữ không 空.


meanings:
① Rỗng không, hư không. ||② Trời, như cao không 高空, thái không 太空 đều là tiếng gọi về trời cả. ||③ Ðạo Phật cho vượt qua cả sắc tướng ý thức là đạo chân thực, nên gọi là không môn 空門. ||④ Hão, như không ngôn 空言 nói hão, nói không đúng sự thực, nói mà không làm được. ||⑤ Hão, dùng làm trợ từ. ||⑥ Không không 空空 vơi vơi, tả cái ý để lòng như vẫn thiếu thốn, không tự cho là đầy đủ. Theo nghĩa nhà Phật là cái không cũng không nốt. ||⑦ Không gian 空間 nói về chiều ngang suốt vô hạn. Xem vũ trụ 宇宙. ||⑧ Thông suốt, như tạc không 鑿空 mở mang đường lối cho thông suốt. ||⑨ Một âm là khống. Nghèo ngặt, thiếu thốn. ||⑩ Tục gọi sự nhàn hạ là khống. ||⑪ Lại một âm là khổng. Cùng nghĩa với chữ khổng 孔.


meanings:
① Hố cạm, đào hố đặt bẫy để lừa bắt giống thú gọi là tỉnh.


meanings:
① Thủng lỗ. ||② Suốt, xâu qua, như xuyên châm 穿針 xỏ kim. ||③ Ðào, như xuyên tỉnh 穿井 đào giếng, xuyên du 穿窬 khoét ngạch, v.v. Luận ngữ 論語: Sắc lệ nhi nội nhẫm, thí chư tiểu nhân, kì do xuyên du chi đạo dã dư 色厲而內荏，譬諸小人，其猶穿窬之盜也與 những kẻ ngoài mặt oai lệ mà trong lòng nhu nhược, thì ta coi là hạng tiểu nhân, họ có khác nào bọn trộm trèo tường khoét vách đâu? ||④ Xuyên tạc 穿鑿 xuyên tạc, không hiểu thấu nghĩa chân thật mà cứ nói liều, viết liều, làm liều gọi là xuyên tạc.


meanings:
① Chợt, thốt nhiên. Thốt nhiên gặp nhau gọi là đột như kì lai 突如其來. ||② Xúc phạm đến, như xung đột 衝突, đường đột 唐突, v.v. ||③ Ống khói, khúc đột tỉ tân 曲突徙薪 dời củi xa ống khói để phòng khỏi cháy, ý nói dự phòng trước khi xảy ra. ||④ Ðào.


meanings:
① Chật, hẹp. Trách trách tiểu chu nan quá Hạ 窄窄小舟難過夏 (Nguyễn Du 阮攸) chiếc thuyền nhỏ chật khó qua đất Hạ.


meanings:
① Sâu thẳm. ||② Yểu nhiên 窅然 trướng nhiên, bâng khuâng, buồn bã. Trang Tử 莊子: Yểu nhiên táng kì thiên hạ yên 窅然喪其天下焉 (Tiêu dao du 逍遙遊) (vua Nghiêu) bâng khuâng quên mất thiên hạ của mình.


meanings:
① Hạ quan xuống huyệt, lời cáo phó về việc tang, cũng có khi xưng là cáo biếm 告窆.


meanings:
① Sâu xa. ||② Yểu điệu 窈窕 tả cái đức tính u nhàn của con gái, yểu điệu thục nữ, quân tử hảo cầu 窈窕淑女，君子好逑 (Thi Kinh 詩經) gái hiền yểu điệu, đôi tốt của người quân tử. ||③ Núi sông, nhà cửa thâm u cũng gọi là yểu điệu. Quy khứ lai từ 歸去來辭: Kí yểu điệu dĩ tầm hác, diệc khi khu nhi kinh khâu 既窈窕以尋壑，亦崎嶇而經丘 đã vào trong sâu tìm khe nước, lại gập ghềnh mà qua gò.


meanings:
① Lấp, bức tức. Thở hút không được thông gọi là trất tức 窒息. ||② Chất đạm khí lấy ở hoá học ra là trất tố 窒素. ||③ Mắc mứu, như trất ngại nan hành 窒礙難行 mắc mứu khó đi.


meanings:
① Áo yểu 奧窔 chỗ sâu thẳm. Góc tây bắc nhà gọi là áo, góc đông nam gọi là yểu. Ngày xưa làm nhà ngoài là nhà chơi, trong là nhà ở, cho nên dùng nói ví chỗ thâm thuý là áo yểu. Ta quen đọc là chữ diểu.


meanings:
① Yểu điệu 窈窕: xem chữ yểu 窈. ||② Nhỏ. ||③ Tốt đẹp. ||④ Một âm là thiêu. Cùng nghĩa với chữ điêu 佻.


meanings:
① Hầm, hố, đào đất chôn đồ gọi là diếu. ||② Tấm lòng sâu xa.


meanings:
① Cửa sổ, cửa sổ mở ở tường gọi là dũ 牖, mở ở trên cửa gọi là song 窗. Bây giờ thì gọi cửa sổ là song cả.


meanings:
① Cái hố sâu. Cũng đọc là chữ nảm.


meanings:
① Cái hang, cái hang của giống thú ở gọi là quật. ||② Lỗ hổng. ||③ Nhà hầm. ||④ Chỗ chất chứa nhiều vật.


meanings:
① Cái lỗ (trong cây), cái hang chỗ các giống động vật nương ở gọi là khoà. ||② Ðường triện nong. ||③ Số vật. ||④ Chỗ lõm.


meanings:
① Bột tốt 勃窣 đi lững thững. ||② Tất tốt 窸窣 cái tiếng huyên náo không yên. ||③ Ở trong hang vụt ra. ||④ Tốt đổ ba dịch theo âm tiếng Phạm, tức là cái tháp.


meanings:
① Ở lỗ, ở ổ. Như phong oa 蜂窩 tổ ong. ||② Oa tàng 窩藏, chứa chấp các kẻ vô lại cùng của ăn cắp gọi là oa tàng. Tục gọi là oa gia 窩家. Cũng gọi là oa chủ 窩主. ||③ Tục gọi các chỗ lõm xuống là oa.


meanings:
① Ðào tường, khoét ngạch (ăn trộm). ||② Cái lỗ nhỏ bên cửa.


meanings:
① Cùng cực, cái gì đến thế là hết nước đều gọi là cùng, như bần cùng 貧窮 nghèo quá, khốn cùng 困窮 khốn khó quá, v.v. ||② Nghiên cứu, như cùng lí tận tính 窮理盡性 nghiên cứu cho hết lẽ hết tính. ||③ Hết, như cùng nhật chi lực 窮日之力 hết sức một ngày.


meanings:
① Cái lò, cái lò nung vôi nung ngói, nung các đồ sứ, vì thế nên các đồ sành đồ sứ gọi là diêu.


meanings:
① Ðồ gốm xấu không dùng được gọi là khổ dũ 苦窳. ||② Lười biếng vô dụng gọi là noạ dũ 惰窳.


meanings:
① Ðiếu yểu 窵窅 sâu xa, điếu viễn 窵遠 cách xa, li sơn điếu viễn 離山窵遠 lìa núi thật xa, ý nói là rất xa cách quê hương, v.v.


meanings:
① Nghèo túng hủ lậu (ủ dột). Nghèo không theo như lễ được gọi là cũ. Ta quen đọc là chữ lũ.


meanings:
① Tất tốt 窸窣 cái tiếng huyên náo không yên.


meanings:
① Dòm, ngó. Chọc lỗ tường vách để dòm gọi là khuy. Lí Bạch 李白: Hán há Bạch Ðăng đạo, Hồ khuy Thanh Hải loan, Do lai chinh chiến địa, Bất kiến hữu nhân hoàn 漢下白登道，胡窺青海灣，由來征戰地，不見有人還 (Quan san nguyệt 關山月) quân Hán đi đường Bạch Ðăng, Rợ Hồ dòm ngó vịnh Thanh Hải, Xưa nay nơi chiến địa, Không thấy có người về.


meanings:
① Rỗng, chỗ hở, như phê khước đạo khoản 批郤導窾 trúng vào giữa chỗ yếu hại (lỡ hở). ||② Khô.


meanings:
① Khung lung 穹窿 khum khum, giữa cao mà bốn bề thấp xuống gọi là khung lung.


meanings:
① Chạy trốn, như bão đầu thoán thoán 抱頭竄竄 ôm đầu thui thủi chạy trốn. ||② Sửa đổi văn tự, như điểm thoán 點竄 xoá bỏ nguyên văn mà chữa vào. ||③ Sực mùi, như hương thoán 香竄 thơm sực, thơm nức. ||④ Giấu giếm. ||⑤ Giết, đuổi xa. ||⑥ Hun, xông, lấy thuốc xông.


meanings:
① Lỗ. Hai tai, hai mắt, miệng, hai lỗ mũi gọi là thất khiếu 七竅. Trang Tử 莊子: Nhân giai hữu thất khiếu dĩ thị thính thực tức 人皆有七竅以視聽食息 (Ứng đế vương 應帝王) người ta ai cũng có bảy lỗ để thấy, nghe, ăn và thở. Tục gọi sự gì thừa lúc hở cơ mà vào được là đắc khiếu 得竅.


meanings:
① Cái lỗ, ở nơi tường vách khoét một cái lỗ để chui vào gọi là đậu. ||② Khoi, tháo.


meanings:
① Bếp, nặn đất làm bếp đun cũng gọi là táo. Tục quen viết là chữ táo 灶.


meanings:
① Ăn cắp, ăn trộm. ||② Kẻ cắp. ||③ Riêng, như thiết tỉ 竊比 riêng ví, thiết tưởng 竊想 riêng tưởng (lời nói khiêm), v.v. ||④ Chiếm cứ, không phải vật của mình được giữ mà cứ giữ. ||⑤ Nông.


meanings:
① Ðứng thẳng. ||② Gây dựng, như lập đức 立德 gây dựng nên đức tốt cho người theo sau. ||③ Nên, như phàm sự dự tắc lập 凡事豫則立 phàm việc gì có dự bị sẵn mới nên. Có cái tài đức nghề nghiệp thông thường để tự nuôi lấy mình gọi là thành lập 成立. ||④ Ðặt để. ||⑤ Lên ngôi. ||⑥ Lập tức (ngay lập tức), lập khắc. ||⑦ Toàn khối, như lập phương 立方 vuông đứng, một vật gì vuông mà tính cả ngang dọc cao thấp gọi là lập phương.


meanings:
① Ðứng lâu. ||② Nhà trạm, chỗ giữa đường tạm trú, như dịch trạm 驛站 nhà trạm, lữ trạm 旅站 quán trọ, v.v. Tục gọi một cung đường là nhất trạm 一站.


meanings:
① Trọn, như cánh nhật 竟日 trọn ngày, hữu chí cánh thành 有志竟成 có chí trọn nên, v.v. ||② Hết, như trường tài vị cánh 長才未竟 chưa thả hết tài. ||③ Xong, như độc cánh 讀竟 đọc sách xong. ||④ Dùng làm trợ từ, như tất cánh 畢竟, cứu cánh 究竟 xét hết, kết cùng, xét đến cùng tột.


meanings:
① Văn chương, chương mạch. ||② Văn vẻ, như phỉ nhiên thành chương 斐然成章 rõ rệt nên văn vẻ. ||③ Phân minh, đời xưa chế ra quần áo để phân biệt kẻ sang người hèn gọi là chương, như bây giờ gọi những mề đay là huân chương 勲章, cái ngù ở vai là kiên chương 肩章, cái lon ở mũ là mạo chương 帽章 đều là noi nghĩa ấy cả. ||④ Văn của quần thần dâng cho vua cũng gọi là chương, như tấu chương 奏章 sớ tâu, phong chương 封章 sớ tâu kín, đàn chương 彈章 sớ hặc, v.v. ||⑤ Ðiều, như ước pháp tam chương 約法三章 ước phép ba điều. ||⑥ Chương trình, định ra từng điều để coi đó mà làm việc gọi là chương trình 章程. ||⑦ In, như đồ chương 圖章 tranh in. ||⑧ Lối chữ chương, lối chữ lệ biến ra. ||⑨ Phép lịch ngày xưa cho 19 năm là một chương.


meanings:
① Thôi, xong việc, như thuân sự 竣事 xong việc, thuân công 竣工 thành công, có khi đọc là chữ thuyên. ||② Ðứng lui.


meanings:
① Trẻ thơ, mười lăm tuổi trở lại gọi là đồng tử 童子, mười lăm tuổi trở lên gọi là thành đồng 成童. Luận ngữ 論語: Quán giả ngũ lục nhân, đồng tử lục thất nhân, dục hồ Nghi, phong hồ Vũ Vu, vịnh nhi quy 冠者五六人，童子六七人，浴乎沂，風乎舞雩，詠而歸 năm sáu người vừa tuổi đôi mươi, với sáu bảy đồng tử, dắt nhau đi tắm ở sông Nghi rồi lên hứng mát ở nền Vũ Vu, vừa đi vừa hát kéo nhau về nhà. ||② Trâu dê không có sừng, núi không có cây cỏ cũng gọi là đồng. ||③ Tuổi già trụi tóc cũng gọi là đồng. ||④ Ngày xưa dùng chữ đồng 童 như chữ đồng 僮 nghĩa là thằng nhỏ. Con trai có tội phải làm đầy tớ quan gọi là đồng.


meanings:
① Kính, như tủng tức 竦息 có dạng kính ghín như người nhịn hơi không thở, tủng lập 竦立 đứng một cách kính cẩn mạnh mẽ. ||② Sợ, động. ||③ Cất lên.


meanings:
① Giống người nước Chim Chích, giống người nhỏ bé. ||② Soạn, trọn. ||③ Cùng nghĩa với chữ tĩnh 靜.


meanings:
① Hết, như kiệt trung 盡忠 hết lòng trung, kiệt lực 竭力 hết sức, v.v. ||② Vác, đội.


meanings:
① Ngay thẳng. ||② Mầm mối, đầu mối, như kiến đoan 見端 mới thấy nhú mầm, tạo đoan 造端 gây mối. ||③ Tấm, một tấm vải gọi là bố nhất đoan 布一端. ||④ Mối, đầu, lớn bé dày mỏng, cùng đối đãi với nhau gọi là lưỡng đoan 兩端, như chấp kì lưỡng đoan 執其兩端 (Lễ kí 禮記) cầm cả hai mối. ||⑤ Ðoạn, điều kiện, như canh đoan 更端 đổi điều khác. ||⑥ Nguyên nhân, như vô đoan 無端 không có nguyên nhân gì, không có mối gì. ||⑦ Có ý đích xác, như đoan đích 端的 đích thực. ||⑧ Cái nghiên đá, xứ Ðoan Khê xuất sản nhiều thứ đá ấy nên gọi cái nghiên là cái đoan. ||⑨ Vải lụa đo gấp hai trượng gọi là đoan. ||⑩ Áo có xiêm liền gọi là đoan.


meanings:
① Mạnh, như hùng tâm cạnh khí 雄心競氣 tâm khí hùng mạnh. ||② Ganh, như cạnh tranh 競爭 ganh đua.


meanings:
① Cây trúc, cây tre, có nhiều giống khác nhau, dùng làm được nhiều việc. ||② Sách vở, ngày xưa chưa biết làm giấy, cứ lấy sơn viết vào cái thẻ tre hay mảnh lụa, vì thế nên gọi sách vở là trúc bạch 竹帛, như danh thùy trúc bạch 名垂竹帛 (Tam quốc diễn nghĩa 三國演義) tiếng ghi trong sách vở. ||③ Tiếng trúc, một thứ tiếng trong bát âm, như cái tiêu, cái sáo, v.v.


meanings:
① Thiên trúc 天竺 nước Thiên Trúc, tức là nước Ấn Ðộ bây giờ. Tức là chỗ sinh ra Phật tổ, nên gọi nước Phật là nước Trúc. ||② Một âm là đốc. Cùng nghĩa với chữ đốc 篤.


meanings:
① Cái vu, một thứ âm nhạc, giống như cái sênh, có ba mươi sáu cái vè đồng. Nam Quách Xử Sĩ 南郭處士 thổi vu cho Tề Tuyên Vương 齊宣王 nghe, mỗi lần lấy 300 người cùng thổi, đến đời Mân Vương 湣王 thì lại chỉ thích nghe từng người một thổi, nên Sử Sĩ bỏ trốn đi. Nay nói những người vô tài mà giữ chức quan là lạm vu 濫竽 là vì cớ ấy.


meanings:
① Cây tre, cần tre, một cành tre gọi là nhất can 一竿. Ngày xưa viết bằng thẻ tre nên gọi phong thư là can độc 竿牘, lại dùng làm số đo lường (con sào), như nhật cao tam can 日高三竿 mặt trời cao đã ba ngọn tre, thuỷ thâm kỉ can 水深幾竿 nước sâu mấy con sào, v.v. ||② Một âm là cán. Cái giá mắc áo.


meanings:
① Tre gai, thứ tre có gai giồng làm bờ rào. Tục gọi bờ rào là li ba 籬笆.


meanings:
① Tráo li 笊篱 cái vợt bằng tre. Cũng viết là 笊籬.


meanings:
① Cái hốt, ngày xưa vua quan ra chầu đều cầm cái hốt, hoặc làm bằng ngọc, hoặc làm bằng tre, ngà, có việc gì định nói thì viết lên giấy để phòng cho khỏi quên. Ðời sau hay làm bằng ngà voi mà chỉ các quan cầm thôi. ||② Một thoi vàng cũng gọi là nhất hốt 一笏.


meanings:
① Cười, vui cười. ||② Cười chê, như trào tiếu 嘲笑 cười cợt, cợt nhạo. Sự gì đáng chê gọi là tiếu đàm 笑談. Nguyễn Trãi 阮廌: Tiếu đàm nhân tại bích vân trung 笑談人在碧雲中 tiếng người cười nói trong mây biếc.


meanings:
① Cái sênh. Ngày xưa làm bằng quả bầu, khoét 13 lỗ, trong có máng đồng thổi ra tiếng hay. ||② Cái chiếu, như đào sanh 桃笙 thứ chiếu ken bằng đào trúc (chiếu trúc).


meanings:
① Cái sáo. Ðời sau gọi thứ sáo thổi dọc là cái tiêu 蕭, thứ thổi ngang là địch 笛. Nguyễn Du 阮攸: Ðoản địch thanh thanh minh nguyệt trung 短笛聲聲明月中 sáo vẳng từng hồi dưới sáng trăng.


meanings:
① Ðánh roi, đánh bằng bàn vả. Là một thứ hình trong ngũ hình ngày xưa.


meanings:
① Cái thẻ, làm bằng tre viết chữ vào rồi chẻ làm đôi, mỗi người giữ một mảnh khi nào sóng vào nhau mà đúng thì phải, là một vật để làm tin, ngày xưa phong các chư hầu hay sai các đại thần đi, đều lấy cái thẻ làm tin, cho nên gọi các phan (phiên) các trấn là phân phù 分符 hay phẩu phù 剖符, v.v. ||② Ðiềm tốt lành. ||③ Cái bùa, các thầy cúng vẽ son vẽ mực vào giấy để trừ ma gọi là phù, như phù lục 符籙, phù chú 符咒, v.v. Tục xưa cứ tết thì cắm cành đào lên mái nhà để trừ ma gọi là đào phù 桃符. ||④ Hợp, đúng, như tương phù 相符 cùng hợp, bất phù 不符 chẳng đúng, v.v.


meanings:
① Sù sì, cục kịch, vật gì nặng nề gọi là bổn trọng 笨重. Tục gọi kẻ ngu dốt là bổn.


meanings:
① Thứ chiếu đan bằng nan tre to. ||② Cái dây kéo thuyền.


meanings:
① Cái đệm lót giường. Những lời nói riêng trong chốn buồng the gọi là sàng chỉ chi ngôn 牀笫之言.


meanings:
① Thứ đệ, như đệ nhất 第一 thứ nhất, đệ nhị 第二 thứ hai, v.v. ||② Nhưng, dùng làm trợ từ. ||③ Nhà cửa, như môn đệ 門第. ||④ Khoa đệ, như thi đỗ gọi là cập đệ 及第, thi hỏng gọi là lạc đệ 落第.


meanings:
① Cái đó (để bắt cá). Cũng đọc là chư cẩu.


meanings:
① Cái kèn lá người mán cuốn lá lại thổi, gọi là hồ già 胡笳. Nguyễn Du 阮攸: Tín Dương thành thượng động bi già 信陽城上動悲笳 trên thành Tín Dương vang lên tiếng kèn ai oán.


meanings:
① Cái khuôn, lấy đất làm khuôn gọi là hình 型, lấy loài kim làm khuôn gọi là dong 鎔, lấy loài mộc làm khuôn gọi là mô 模, lấy tre làm khuôn gọi là phạm 笵.


meanings:
① Cái chổi, cái chổi làm bằng tre để rửa nồi chõ. ||② Lang tiển 狼筅 một thứ đồ binh.


meanings:
① Cái bút. ||② Chép truyện, như bút chi ư thư 筆之書於 chép vào trong sách. Ðức Khổng Tử san kinh Xuân Thu chỗ nào đáng chép thì chép đáng bỏ thì bỏ gọi là bút tước 筆削. Nay nhờ người ta sửa lại văn bài cho cũng gọi là bút tước là vì cớ ấy. ||③ Phàm các loài viết vẽ văn tự đều phải dùng đến bút cả, như bút pháp 筆法 phép viết, phép vẽ, thi bút 詩筆 phép thơ, v.v.


meanings:
① Giống trúc ở châu Cung, dùng làm gậy cho người già chống, như duệ cung 曳筇, phù cung 扶筇 chống gậy, v.v.


meanings:
① Bực, như xuất giáng nhất đẳng 出降一等 (Luận ngữ 論語) giáng xuống một bực, thượng đẳng 上等 bực trên nhất, trung đẳng 中等 bực giữa, hạ đẳng 下等 bực dưới nhất (hạng bét), v.v. ||② Cùng, đều, ngang, như mạc dữ đẳng luân 莫與等倫 chẳng ai cùng ngang với mình. ||③ Lũ, như công đẳng 公等 bọn ông, bộc đẳng 僕等 lũ tôi, v.v. ||④ So sánh, như đẳng nhi thượng chi 等而上之 bằng ấy mà còn hơn nữa (so còn hơn). ||⑤ Cái cân tiểu li. ||⑥ Ðợi chờ, như đẳng đãi 等待, đẳng hậu 等後 đều nghĩa là chờ đợi cả. ||⑦ Sao, dùng làm trợ từ.


meanings:
① Gân sức. Người già yếu ớt gọi là cân cốt tựu suy 筋骨就衰. Những thớ ở trong thịt giúp cho sức thịt co ruỗi mạnh mẽ đều gọi là cân cả.


meanings:
① Măng tre. ||② Cái sà ngang để treo chuông khánh. ||③ Một âm là tấn. Cái xe bằng trúc.


meanings:
① Cánh bè, tán dương phép Phật rất mầu cứu vớt cho người khỏi chìm đắm gọi là từ hàng bảo phiệt 慈航寶筏 ý nói cứu vớt được các chúng sinh vậy.


meanings:
① Ống tre, ống trúc, phàm vật gì tròn mà trong có lỗ đều gọi là đồng cả. Như bút đồng 筆筒 cái thắp bút, xuy đồng 吹筒 cái ống bắn chim, v.v.


meanings:
① Cái trâm cài đầu. Lệ ngày xưa con gái mười lăm tuổi thì cài trâm, vì thế con gái đến thì sắp lấy chồng gọi là cập kê 及筓. Mũ con trai đội có khi cài trâm cũng gọi là kê.


meanings:
① Thẻ gấp. Ngày xưa không có giấy, việc nhỏ biên vào cái thẻ một gọi là giản 簡, việc to biên vào cái thẻ ken từng mảng to gấp lại được gọi là sách 策. ||② Mệnh lệnh của thiên tử, như sách Tấn Hầu vi phương bá 策晉侯為方伯 sách mạng cho Tấn Hầu làm bá. ||③ Lời sách, bài của bầy tôi trả lời lại lời chiếu của vua gọi là sách. ||④ Kế sách, như thượng sách 上策 kế sách trên. ||⑤ Lối văn sách, người ta ra đầu bài hỏi về sự gì, mình lấy phương phép làm sao mà trả lời lại cho vỡ vạc gọi là sách lệ 策勵. ||⑥ Trong bài văn có câu gì hay gọi là cảnh sách 警策, đang chỗ văn khí bình thường bỗng có một câu hay trội lên khiến cho kẻ đọc phấn chấn tinh thần như ngựa bị roi chạy chồm lên. Nhà chùa sớm tối thường đọc bài văn thúc dục cho người tu hành cũng gọi là cảnh sách.


meanings:
① Thương lang 蒼筤 tre non. ||② Một thứ dùng làm đồ nghi vệ.


meanings:
① Cái ống trúc, một thứ âm nhạc cũng như cái sáo.


meanings:
① Bói cỏ thi, tới nhậm chức quan gọi là thệ sĩ 筮仕. Ta quen đọc là chữ phệ.


meanings:
① Dây tre. Giống rợ phía tây nam hay dùng dây tre để ròng vào trong nước, cho nên gọi giống ấy là cung tạc 筇筰.


meanings:
① Tre nhỏ, thông dụng như chữ 篠. ||② Tục mượn dùng làm chữ tiểu 小.


meanings:
① Cái rá vo gạo. ||② Ðẩu sao chi nhân 斗筲之人 hạng người khí cục hèn mọn. Y! Ðẩu sao chi nhân, hà túc toán dã 噫！斗筲之人，何足算也 (Luận ngữ 論語) ôi! Hạng người khí độ nhỏ nhen như cái đẩu cái sao ấy, đáng kể gì!


meanings:
① Cái cỏ thi trong lúc đã gắp ra. ||② Mưu kế, cùng nghĩa với chữ sách 策. ||③ Một âm là giáp. Ðũa. ||④ Lại một âm là hiệp. Gắp.


meanings:
① Cái chiếu trúc. Ngày xưa giải chiếu xuống đất ngồi, cho nên chỗ ngồi là diên. ||② Tục gọi tiệc rượu là diên tịch 筵席.


meanings:
① Ðũa. Tục hay gọi là khoái nhi 筷兒 đôi đũa.


meanings:
① Cái, quả. Tục gọi một quả là nhất cá 一箇. Lời nói chỉ vào cái gì, như giá cá 這箇 cái ấy, có khi viết là 个 hay 個.


meanings:
① Cuốn sách có chua ở trên và ở dưới để nêu rõ cái ý người xưa, hay lấy ý mình phán đoán khiến cho người ta dễ biết dễ nhớ gọi là tiên, như sách của Trịnh Khang Thành chú thích Kinh Thi gọi là Trịnh tiên 鄭箋. ||② Một lối văn tâu với các quan trên. ||③ Giấy hoa tiên 花箋, một thứ giấy khổ nhỏ mà vẽ màu đẹp dùng để viết thơ từ cho lịch sự gọi là giấy hoa tiên, vì thế mới gọi thư từ là tiên.


meanings:
① Cái đàn tranh có mười ba dây. Tục gọi cái diều giấy là phong tranh 風箏.


meanings:
① Rèm, như châu bạc 珠箔 bức rèm châu. Bạch Cư Dị 白居易: Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi, châu bạc ngân bình dĩ lị khai 攬衣推枕起徘徊，珠箔銀屏迤邐開 (Trường hận ca 長恨歌) kéo áo lên, đẩy gối, bồi hồi trở dậy, rèm châu bình bạc chầm chậm mở ra. ||② Các loài kim đập được mỏng ra đều gọi là bạc, như kim bạc 金箔 vàng thếp. ||③ Cái né chăn tằm.


meanings:
① Bá ki 簸箕 cái nia, cái sàng. ||② Ki cứ 箕踞 ngông ngáo, ngồi soạc hai chân, không có kính cẩn gọi là ki cứ. ||③ Vằn tay, hoa tay. ||④ Cái sọt rác. ||⑤ Sao Ki, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. Trang Tử có câu: Phó duyệt kị ki vĩ, tỉ ư liệt tinh 傅說騎箕尾,比於列星 (Ðại tông sư 大宗師) Phó Duyệt (sau khi chết) cưỡi sao Cơ sao Vĩ, sánh với các vì tinh tú. Vì thế nay gọi người chết là kị ki 騎箕. Ta quen đọc là chữ cơ.


meanings:
① Số vật, như vô toán 無算 rất nhiều không tính xiết. ||② Tính, tính số xem nhiều ít gọi là toán. Phép tính gọi là toán thuật 算術 hay toán học 算學. ||③ Mưu toan, như toán kế 算計 toan tính.


meanings:
① Tập sớ, tráp tâu. Ðời xưa các bầy tôi dùng để tâu vua gọi là tráp tử 箚子. ||② Tờ tráp, văn thư quan trên viết cho quan dưới quyền mình gọi là trát 札, viết cho quan lại không thuộc dưới quyền mình gọi là tráp 箚. ||③ Chép, thẻ chép riêng ra một mảnh để dễ nhớ gọi là tráp kí 箚記.


meanings:
① Cái xà ngang để treo chuông treo khánh.


meanings:
① Mái nhà. ||② Cái diềm, vành, như mạo diêm 帽簷 diềm mũ, vành mũ.


meanings:
① Dê, dê gạo cho sạch cám, gọi là bá. Cái nia để dê gọi là bá ki 簸箕.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ thiêm 籤, nghĩa là viết chữ lên cái thẻ tre làm dấu hiệu. ||② Ðề tên, kí tên, như thiêm danh 簽名 đề tên, kí tên vào.


meanings:
① Bức rèm, cái mành mành. Ngày xưa vua còn bé thì mẹ vua buông mành sử việc triều chính gọi là thùy liêm 垂簾, vua lớn lên, giao trả lại việc triều chính gọi là triệt liêm 撤簾. ||② Các quan đồng khảo thi hương thi hội gọi là liêm quan 簾官, chức giữ việc chấm văn gọi là nội liêm 內簾, chức giữ việc thu giữ quyển thì gọi là ngoại liêm 外簾.


meanings:
① Sổ sách, phàm những sách vở đặt ra để tùy thời ghi chép các sự vật đều gọi là bộ. ||② Lỗ bộ 鹵簿 các nghi vệ hầu hạ. ||③ Cái hốt. ||④ Một âm là bạc. Cái liếp, cái né. Như tàm bạc 蠶簿 cái né tằm, cũng như chữ bạc 箔.


meanings:
① Cái giỏ xách tay để đựng các đồ mua bán cho tiện (cái thùng có quai, cái làn).


meanings:
① Cái thẻ đếm (cái đồ để tính sổ). Ðánh cờ đánh bạc hơn nhau một nước gọi là lược thắng nhất trù 略勝一籌, cái dùng để ghi số chén rượu đã uống gọi là tửu trù 酒籌. Sách Thái bình ngự lãm 太平御覽 có chép truyện ba ông già gặp nhau, hỏi tuổi nhau, một ông già nói: Hải thuỷ biến tang điền, ngô triếp hạ nhất trù, kim mãn thập trù hĩ 海水變桑田，吾輒下一籌，今滿十籌矣 nghĩa là nước bể biến ra ruộng dâu, tôi bỏ một cái thẻ, nay vừa đầy mười cái thẻ rồi, tức là đúng một trăm tuổi. Vì thế chúc người thọ gọi là hải ốc thiêm trù 海屋添籌. ||② Trù tính, toan tính. Bó tay không có một kế gì nữa gọi là nhất trù mạc triển 一籌莫展.


meanings:
① Sách vở, sổ sách. Sách để ghi chép mọi sự cũng gọi là tịch. ||② Quê ở, đời đời làm dân ở một chỗ gọi là dân tịch 民籍, vì đi buôn mà làm nhà ở một nơi khác gọi là thương tịch 商籍. Sổ chép số dân gọi là hộ tịch 戶籍. ||③ Dẫm, xéo. Thửa ruộng nào vua thân chinh xéo xuống cày gọi là tịch điền 籍田. ||④ Tịch tịch 籍籍 tiếng nói rầm rầm, người nào có tiếng trong đời gọi là tịch thậm đương thời 籍甚當時. ||⑤ Tịch kí, nghĩa là bao nhiêu của cải đều biên vào sổ quan sung công cả. ||⑥ Bừa bãi, như lang tịch 狼籍. Ta quen đọc là lang tạ. Nguyễn Du 阮攸: Lang tạ tàn hồng vô mịch xứ 狼籍殘紅無覓處 cánh hồng tàn rụng ngổn ngang, biết tìm đâu?


meanings:
① Ðọc sách, diễn giải nghĩa sách. ||② Sử trứu 史籒 tên quan thái sử đời Chu Tuyên Vương 周宣王, làm ra lối chữ triện lớn 大篆, vì thế có lối chữ trứu 籒. Cũng viết là 籕.


meanings:
① Ðồ lục 圖籙 sách mệnh của thiên thần cho. Vua được làm chủ cả thiên hạ gọi là ưng đồ thụ lục 膺圖受籙. Cũng viết là 應圖受籙.


meanings:
① Tiên khanh 籛鏗 tức ông Lão Bành (Bành tổ 彭祖).


meanings:
① Cái tiêu. ||② Phàm những chỗ hư không phát ra tiếng đều gọi là lại, như thiên lại 天籟 tiếng trời, địa lại 地籟 tiếng đất, v.v.


meanings:
① Cái lồng đan bằng tre để đựng đồ hay đậy đồ. ||② Cái bu, để nhốt chim gà. Bắt người giam lại gọi là tù lung 囚籠. ||③ Một âm là lộng. Cái hòm đan bằng tre.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ thiêm 簽 nghĩa là viết chữ lên trên cái thẻ tre đề làm dấu hiệu. ||② Nhọn, xâu. Lấy kim xâu suốt vật gì gọi là thiêm. ||③ Nhật Bản gọi sự sổ số là phú thiêm 富籤 nghĩa là rút số để phân được thua vậy. Cuối đời nhà Thanh cho quan được xổ số để lấy lời gọi là thiêm quyên 籤捐. ||④ Cái thẻ, các đình chùa dùng để cho người xóc mà xem xấu tốt.


meanings:
① Cái thược, giống cái áo mà ngắn. ||② Then khoá.


meanings:
① Cái biên, ngày xưa dùng để bày hoa quả và xôi để cúng tế.


meanings:
① Cái lờ, cái đó. Cái đồ đan bằng tre để bắt cá.


meanings:
① Bờ rào, bờ giậu, đan tre chắn luỹ xung quanh gọi là li. Ðào Uyên Minh 陶淵明: Thải cúc đông li hạ, du nhiên kiến nam sơn 採菊東籬下，悠然見南山 hái cúc dưới bờ rào đông, nhàn nhã nhìn núi nam.


meanings:
① Cái rá vo gạo (đồ đan bằng tre dưới vuông trên tròn).


meanings:
① Cái hòm đóng bằng tre. Hoàng kim mãn doanh, bất như nhất kinh 黃金滿籯，不如一經 vàng đầy rương không bằng một cuốn kinh sách.


meanings:
① Kêu, gọi, thỉnh cầu. Như hô dụ vô môn 呼籲無門 không chỗ kêu cầu.


meanings:
① Gạo. ||② Mễ đột thước tây (mètre), gọi tắt là mễ. ||③ Nhật Bản gọi châu Mĩ là châu Mễ 洲米, nước Mĩ là nước Mễ.


meanings:
① Thóc nếp, xôi đựng trên đĩa cúng gọi là tư thình 粢盛. ||② Một âm là tế. Tế đề 粢醍 rượu đỏ.


meanings:
① Cháo. ||② Chúc chúc 粥粥 nhút nhát, rụt rè, tả cái dáng hèn yếu. ||③ Một âm là dục. Bán, cùng nghĩa với chữ dục 鬻.


meanings:
① Trang sức, các thứ để cho đàn bà tô điểm thêm vẻ đẹp đều gọi là trang. Có khi viết là 妝.


meanings:
① Lúa mạch mới mọc gọi là miêu 苗, có cuống dạ rồi gọi là hoà 禾, có hột gọi là túc 粟, gạo nó gọi là lương 粱.


meanings:
① Thứ gạo giã kĩ, gạo trắng tinh. Hình phép nhà Hán có thứ gọi là quỷ tân 鬼薪 và bạch sán 白粲. Quỷ tân là phải đi kiếm củi để cấp cho nhà tôn miếu. Bạch sán là bắt ngồi chọn lấy hạt gạo trắng gạo lành, cũng như hình phạt khổ sai bây giờ. ||② Tươi, rực rỡ, đẹp. ||③ Cười nhởn, phì cười, như vị chi sán nhiên 爲之粲然 làm cho phì cười cả.


meanings:
① Tục dùng như chữ canh 秔. Ta quen đọc là cánh hay ngạnh.


meanings:
① Bèn. Tiếng mở đầu (phát ngữ), như việt hữu 粵有 bèn có. ||② Nước Việt, đất Việt, cùng nghĩa như chữ việt 越. Tỉnh Quảng Ðông 廣東, Quảng Tây 廣西 nguyên trước là đất của Bách Việt 百粵, nên Tàu họ gọi hai tỉnh ấy là tỉnh Việt.


meanings:
① Chín chắn, thuần tuý, tinh tuý, chuyên nhất không tạp nhạp gọi là tuý.


meanings:
① Giã gạo cho trắng tinh (gạo ngon). ||② Phàm đem vật ngoài trừ đi cho nó sạch hết cũng gọi là tinh, như tinh quang 精光 sạch bóng. ||③ Vật gì đã lọc bỏ hết chất xấu rồi đều gọi là tinh. ||④ Tinh tế, lòng nghĩ chu đáo kĩ lưỡng gọi là tinh, như tinh minh 精明. ||⑤ Biết đến nơi, như tố tinh thư pháp 素精書法 vốn tinh nghề viết. Học vấn do chuyên nhất mà mau tiến gọi là tinh tiến 精進. ||⑥ Tinh thần 精神, tinh lực 精力 đều nói về phần tâm thần cả. ||⑦ Tinh, như sơn tinh 山精 giống tinh ở núi. ||⑧ Tinh tuỷ, một chất máu tốt đúc nên thành ra một nguyên chất sinh đẻ của các loài động vật, như di tinh 遺精 bệnh cứ tự nhiên tinh cũng thoát bật ra.


meanings:
① Hồ dính, hồ để dán. ||② Mô hồ 摸糊 lờ mờ, không rõ. ||③ Hồ đồ 糊塗 không có trí phán đoán rành rọt gọi là hồ đồ.


meanings:
① Ðường, ngày xưa dùng lúa chế ra đường tức là kẹo mạ. Ðến đời Ðường mới học được cách cầm mía làm đường, bên Âu châu dùng củ cải làm đường.


meanings:
① Gạo xay. ||② Vật gì chưa được làm kĩ gọi là thô tháo 粗糙.


meanings:
① Phân (cứt). Vật gì đáng khinh gọi là phần thổ 糞土. Tục ngữ có câu: Phật đầu trước phẩn 佛頭著糞 bỏ phân ở đầu tượng Phật, ý nói cái tốt bị cái xấu làm nhơ mất. ||② Bón, như phẩn điền 糞田 bón ruộng. ||③ Bỏ đi, như phẩn trừ 糞除 trừ bỏ đi, quét dọn.


meanings:
① Cặn rượu. Câu nói không có tinh thần gì gọi là tao phách 糟粕. ||② Vợ. Tống Hoằng có câu: Tao khang chi thê bất khả hạ đường 糟糠之妻不可下堂 người vợ cùng chịu cảnh nghèo hèn với mình không thể bỏ được, vì thế nên vợ cả gọi là tao khang chi thê. ||③ Ngâm rượu, như tao ngư 糟魚 lấy rượu ngâm cá. ||④ Bại hoại, hỏng, tan nát.


meanings:
① Trấu (vỏ hạt thóc). Xem tao khang 糟糠.


meanings:
① Thức ăn, lương ăn. Thức ăn lúc đi đường gọi là lương 糧, lúc ở ngay nhà gọi là thực 食. Nay gọi các vật dùng trong quân là lương. ||② Thuế ruộng, tục viết là 粮.


meanings:
① Mua thóc, đong thóc ngài mang về xứ mình gọi là địch (nhập cảng).


meanings:
① Men, mầm mạ dùng làm men rượu, vì thế nên gọi rượu là khúc nghiệt 麴糵. Dùng kế làm hại người gọi là môi nghiệt 媒糵. Chữ nghiệt cũng viết là 糱.


meanings:
① Bán thóc ra (xuất cảng), đem bán hạ giá ra để ganh lấy lợi gọi là bình thiếu 平糶.


meanings:
① Sợi tơ nhỏ. Số tơ của một con tằm nhả ra gọi là hốt 忽, năm hốt là mịch 糸, mười hốt là ti 絲. ||② Bây giờ dùng thay chữ ti để viết cho tiện.


meanings:
① Buộc, treo, như hệ niệm 系念 nhớ luôn, để việc vào mối nghĩ luôn. Cũng viết là 繫念. ||② Mối, liền nối. Như hết đời nọ đến đời kia gọi là thế hệ 世系. Về học thuật chia riêng từng khoa cũng gọi là phân hệ 分系. ||③ Tên riêng trong khoa học tính, do theo cái lí nhất định ở chỗ này mà suy ra tìm được cái lí nhất định ở chỗ kia gọi là hệ.


meanings:
① Xương sườn. Mỗi sườn có 6 cái xương, hai bên có 12 cái xương, hai cái dưới cùng mềm nhũn không dính với xương ngực gọi là phù lặc cốt 浮肋骨 xương sườn cụt. ||② Sự gì không có ý vị gì sâu xa gọi là kê lặc 雞肋 gân gà. Cũng viết là 鷄肋. Kê lặc công danh 雞肋工名 chữ của Tào Tháo 曹操 (155-220) ra lệnh khi đánh Hán Trung không được.


meanings:
① Chỗ dưới tim trên hoành cách mô gọi là hoang. Bệnh nặng gọi là bệnh nhập cao hoang 病入膏肓.


meanings:
① Giống. ||② Con không được như cha gọi là bất tiếu 不肖, người hư cũng gọi là bất tiếu. ||③ Một âm là tiêu. Suy vi. ||④ Mất mát, thất tán.


meanings:
① Khuỷu tay. Làm việc mà có người ngăn trở không được thẳng tay làm gọi là xế trửu 掣肘 bó cánh.


meanings:
① Bụng, tấm lòng. Như diện kết khẩu đầu giao, đỗ lí sinh kinh cức 面結口頭交，肚裏生荊棘 chơi lá mặt đầu lưỡi, trong lòng sinh gai góc. ||② Dạ dày.


meanings:
① Lỗ đít, miệng ruột thẳng. ||② Một âm là khang: béo, lớn. Ta quen đọc là chữ xoang cả.


meanings:
① Cũ. Như cựu học 舊學 lối học cũ. ||② Bạn cũ. Nguyễn Trãi 阮廌: Thành trung cố cựu như tương vấn, Vị đạo thiên nhai nhậm chuyển bồng 城中故舊如相問，爲道天涯任轉蓬 Bạn cũ trong thành nếu như có hỏi thăm, Nói hộ rằng (tôi nay) như cỏ bồng xoay chuyển ở tận phương trời. ||③ Lâu.


meanings:
① Áo lót mình. ||② Bẩn thỉu. ||③ Nhàm nhỡn, không có ý kính cẩn. ||④ Vào luôn, yết kiến luôn.


meanings:
① Khen, đem cái hay cái tốt của người phô bày ra gọi là bao. ||② Áo rộng. ||③ Một âm là bầu. Tụ lại, cùng nghĩa với bầu 裒.


meanings:
① Sửa trị giúp. Như tán tương 贊襄 giúp giập. ||② Tương sự 襄事 nên việc, xong việc. ||③ Ngựa kéo xe. Như thượng tương 上襄 con ngựa rất tốt. ||④ Cao. ||⑤ Thư sướng. ||⑥ Trừ đi. ||⑦ Sao đổi ngôi.


meanings:
① Xiêm may giảm bớt bức đi. ||② Bộc bị 襆被 gấp chăn lại.


meanings:
① Bức quần, nếp quần. Cũng đọc là chữ giản.


meanings:
① Bát thích 襏襫 áo vải dày, thứ vải may áo cho người lao động mặc. ||② Áo đi mưa.


meanings:
① Cái áo choàng trước ngực. ||② Cái màn xe. ||③ Chững chạc, ngay ngắn. ||④ Nách áo.


meanings:
① Gấp áo. Bích tích 襞襀 chăng vải lụa cho thẳng ra rồi gấp lại từng nếp.


meanings:
① Vạt áo, cổ áo. ||② Anh em rể gọi là liên khâm 連襟. ||③ Ôm ấp, ôm một mối tình hay chí gì ở trong lòng gọi là khâm. ||④ Phía nam nhà ở.


meanings:
① Áo không viền. ||② Lam lũ 襤褸 lam lũ, quần áo rách rưới bẩn thỉu.


meanings:
① Áo cánh, áo lót mình gọi là hãn nhu 汗襦. ||② Là lượt đặc (nhỏ mà khít). ||③ Cái yếm dãi.


meanings:
① Câu vè, bài hát có chương có khúc gọi là ca 歌, không có chương có khúc gọi là dao 謡. Như phong dao, ca dao, v.v. ||② Lời bịa đặt, như dao ngôn 謡言 lời nói bịa đặt.


meanings:
① Khánh khái 謦欬 tiếng cười nói. Tiếng nói nhẹ nhàng gọi là khánh, tiếng nói nặng mạnh gọi là khái.


meanings:
① Mưu đã định hẳn rồi gọi là mô. Như viễn mô 遠謨 mưu định sâu xa. ||② Mưu làm.


meanings:
① Khiển trách, trách phạt. Quan phạm tội phải đày ra ngoài biên thùy gọi là trích thú 謫戍 hay trích giáng 謫降. ||② Lỗi lầm. ||③ Biến khí.


meanings:
① Nói xằng, nói bậy. ||② Sai lầm. Sai chi hào li, mậu dĩ thiên lí 差之毫厘，謬以千里 sai một li, đi một dặm.


meanings:
① Cất tiếng cùng hát, ngợi hát. Âu ca tiên liệt anh hùng sự tích 謳歌先烈英雄事跡 ca ngợi sự tích anh hùng của các bậc tiên liệt. ||② Tiếng trẻ con.


meanings:
① Mỉa mai, chê. Mọi người cùng than thở gọi là ngao ngao 謷謷. ||② Rộng lớn, mông mênh.


meanings:
① Cẩn thận, cẩn trọng, nghĩa là làm việc để ý kĩ lưỡng không dám coi thường. ||② Kính. Như cẩn bạch 謹白 kính bạch.


meanings:
① Cái nhà hay cái đài làm biệt ra hẳn một chỗ.


meanings:
① Lừa dối, lấy lời nói bịp người gọi là mạn. ||② Trễ nải. ||③ Man mạc. Cũng đọc là chữ man.


meanings:
① Cong, bị cái địa vị bó buộc không cựa ra được, chật hẹp gọi là cục. Như cục xúc 跼促 co quắp, loanh quanh. Nhô lên lại sụt lại không tiến lên được. Cũng viết là 局促 hay 侷促.


meanings:
① Khiêu lương 跳踉 chân đi lăng quăng. ||② Một âm là lượng. Lượng thương 踉蹡 đi tập tễnh, đi thất thểu.


meanings:
① Nhảy. Như dũng dược 踊躍 nhảy nhót. Hăng hái làm việc cũng gọi là dũng dược. Giá hàng cao lên gọi là dũng quý 踊貴 cao vọt lên.


meanings:
① Chân sát xuống đất. Làm việc vững chãi không mạo hiểm gọi là cước đạp thực địa 腳踏實地. ||② Xéo, lấy chân xéo vào vật gì. ||③ Bước đi.


meanings:
① Xéo, giẫm vào. ||② Để chân tới, vua lên ngôi gọi là tiễn tộ 踐祚. ||③ Theo, noi. Như sách Luận ngữ 論語 nói: Bất tiễn tích 不踐迹 chẳng theo cái lối cũ. ||④ Xứng, đúng ý. Như tiễn ước 踐約 làm được y lời ước, tiễn ngôn 踐言 đúng như lời nói. ||⑤ Hàng lối. ||⑥ Thực hành.


meanings:
① Vượt qua. ||② Túc tích 踧踖 lật đật, tả cái dáng cung kính không yên.


meanings:
① Cái mắt cá chân. ||② Gót chân. Ta quen đọc là chữ khoã.


meanings:
① Ngồi dãi thẻ, người xưa ngồi ở chiếu xoạc chân ra, ngồi xoạc chân chữ bát.


meanings:
① Trì trù 踟躕 lần lữa, dùng dằng, chần chừ không bước đi được.


meanings:
① Co quắp. Như quyền ngoạ 踡臥 nằm co.


meanings:
① Đá. Như quyền đả cước thích 拳打腳踢 tay đấm chân đá.


meanings:
① Ngã, té. Như Phấu địa bất khởi 踣地不起 té xuống đất không dậy. ||② Ngã chết giữa đường gọi là phấu. Cũng đọc là chữ bặc.


meanings:
① Thiếp điệp 踥蹀 bước rảo, dáng đi vội vã.


meanings:
① Dây chặp ba lần, vì thế cái gì do mọi cái kết hợp lại mà thành đều gọi là củ, như củ chúng 糾眾 nhóm họp mọi người. ||② Ðốc trách, như củ sát 糾察 coi xét. Phàm kiểu chính lại sự lầm lỗi cũng đều gọi là củ, như thằng khiên củ mậu 繩愆糾謬 kiểu chính chỗ lầm lạc, vì thế hặc bẻ lỗi người cũng gọi là củ cử 糾舉. ||③ Thu lại, họp lại. ||④ Vội, gấp. ||⑤ Một âm là kiểu. Yểu kiểu 窈糾 tả cái vẻ thư thái.


meanings:
① Gỡ sợi tơ, gỡ mối tơ rối, vì thế nên liệu lí xong công việc gọi là kinh kỉ 經紀. ||② Kỉ cương bộc 紀綱僕 chức coi tất cả mọi việc về điển chương pháp độ. Tục gọi đầy tớ là kỉ cương 紀綱, có khi gọi tắt là kỉ 紀. ||③ Giường mối, như cương kỉ 綱紀 cái dây lớn ngoài mép lưới gọi là cương 綱, cái dây bé gọi là kỉ 紀, vì thế nên cái gì quan hệ đến lễ phép đều gọi là kỉ. Như kỉ luật 紀律, luân kỉ 倫紀, ý nói có có đầu có ngành như giường lưới mắt lưới vậy. ||④ Mười hai năm gọi là nhất kỉ 一紀. Bây giờ gọi năm tuổi là niên kỉ 年紀. ||⑤ Ghi chép, như kỉ niên 紀年 ghi chép chuyện hàng năm. Như sử chép chuyện cứ y thứ tự mà chép gọi là lối kỉ niên. ||⑥ Hội họp. ||⑦ Ðạo. ||⑧ Nước Kỉ.


meanings:
① Chữ dùng để đặt tên hèm, kẻ nào tàn nhẫn bất nghĩa thì gọi là trụ. Vua Ðế Tân 帝辛 nhà Ân 殷 đốt chết kẻ trung lương, mổ đàn bà chửa, cho nên thiên hạ gọi là vua Trụ 紂王. ||② Dây câu đuôi ngựa.


meanings:
① Dây tơ, dây đánh mỏng mà to (bẹt) gọi là tổ 組, tròn mà nhỏ gọi là xuyên 紃.


meanings:
① Thắt, bó, như ước phát 約髮 búi tóc, ước túc 約足 bó chân. ||② Hạn chế, như ước thúc 約束 thắt buộc, kiểm ước 檢約 ràng buộc, ý nói lấy lễ phép làm khuôn mà bắt phải theo để cho không vượt ra ngoài được. ||③ Ðiều ước, hai bên lấy quyền lợi nghĩa vụ cùng ước hẹn với nhau gọi là ước, như người nước này vào trong nước kia buôn bán, phải kí kết mọi điều với nhau để cùng noi giữ gọi là điều ước 條約. ||④ Ước hẹn, hẹn nhau ngày nào giờ nào đến gọi là ước, như tiễn ước 踐約 y hẹn, thất ước 失約 sai hẹn, v.v. Nguyễn Trãi 阮廌: Tha niên Nhị Khê ước, đoản lạp hạ xuân sừ 他年淽溪約，短笠荷春鋤 năm nào hẹn về Nhị Khê (quê hương của Nguyễn Trãi), đội nón lá, vác cuốc đi làm vụ xuân. ||⑤ Giản ước, tự xử một cách sơ sài gọi là kiệm ước 儉約, ở cảnh nghèo khổ gọi là khốn ước 困約. ||⑥ Ước lược, như đại ước 大約 cũng như ta nói đại khái, đại suất 大率, v.v. Nói không được tường tận gọi là ẩn ước 隱約, sự vật gì không biết được đích số gọi là ước, như ta nói ước chừng, phỏng chừng, v.v. ||⑦ Lúc cùng túng.


meanings:
① Ðỏ hồng (sắc hồng nhạt). ||② Sắc hồng là màu đỏ tươi hơn các sắc đỏ khác, cho nên gọi các kẻ được yêu dấu vẻ vang là hồng. ||③ Ðẹp đẽ, rộn rịp, như hồng trần 紅塵 chốn bụi hồng (nói các nơi đô hội), hồng nhan 紅顏 đàn bà đẹp, v.v. ||④ Giống cây phần nhiều hoa đỏ, nên hoa rụng cũng gọi là lạc hồng 落紅. ||⑤ Ðời xưa dùng như chữ 工 hay 功.


meanings:
① Quanh co. ||② Trong lòng uất kết cũng gọi là hu. Cũng đọc là chữ u.


meanings:
① Tên người, Thúc Lương Hột 叔梁紇 ông thân sinh ra đức Khổng Tử 孔子. ||② Hồi hột 回紇 giống Hồi Hột. ||③ Sợi tơ rủ xuống.


meanings:
① Lụa nõn, cũng có khi dùng làm quạt, cho nên gọi quạt tròn là hoàn phiến 紈扇.


meanings:
① Xỏ chỉ, sợi phải xe lại rồi mới xỏ vào kim mà khâu được, cho nên may áo gọi là phùng nhân 縫紉. ||② Tâm phục, như cảm nhân thịnh tình 感紉盛情 cảm phục tình hậu. ||③ Xe sợi. Ta quen đọc là chữ nhận.


meanings:
① Rối, như hữu điều bất vặn 有條不紊 có ngành thớ không rối.


meanings:
① Vân, vằn gấm vóc. Vật gì có vằn có ngấn cũng gọi là văn, như ba văn 波紋 vằn sóng. ||② Văn ngân 紋銀 bạc nén, bạc đúc thành thoi trên có hoa vằn gọi là văn ngân, gọi tắt là văn.


meanings:
① Vào, như xuất nạp 出納 số ra vào. Nói rộng ra phàm cái gì làm cho đến gần mình đều gọi là nạp, như duyên nạp 延納, tiếp nạp 接納 đều nghĩa là mời vào chơi cả, bây giờ gọi sự lấy vợ là nạp phụ 納婦 cũng là do nghĩa ấy. ||② Dâng nộp, như nạp thuế 納稅 nộp thuế, nạp khoản 納款 dâng nộp khoản gì làm lễ xin hàng phục, v.v. ||③ Thu nhận, như tiếu nạp 笑納 vui lòng nhận cho.


meanings:
① Cái quạt, cái núm. ||② Buộc, thắt. Tục gọi cái cúc áo là nữu khấu 紐扣.


meanings:
① Hoãn. ||② Giải, gỡ, như huỷ gia thư nạn 毀家紓難 phá nhà gỡ nạn.


meanings:
① Thành thực, như thuần hiếu 純孝 người hiếu thực. ||② Thuần, không lẫn lộn gì, như thuần tuý 純粹. ||③ Toàn, như thuần bạch 純白 trắng tuyền. ||④ Ðều. ||⑤ Lớn. ||⑥ Một âm là chuẩn. Ven, vệ, mép áo dày viền màu khác để cho đẹp đều gọi là chuẩn. ||⑦ Lại một âm là đồn. Bó, buộc, một xếp vải hay lụa cũng gọi là đồn. ||⑧ Lại một âm là nữa là truy. Cùng nghĩa với chữ truy 緇.


meanings:
① Trang sức. ||② Viền mép. ||③ Một âm là phi. Phi mậu 紕繆 lầm lẫn.


meanings:
① Sa, lụa mỏng. Một thứ dệt bằng tơ mỏng mà thưa để làm mũ hay áo mặc mát gọi là sa, như ta nói sa Tàu, sa Tây vậy. Vương Duy 王維: Thùy liên Việt nữ nhan như ngọc, Bần tiện giang đầu tự hoán sa 誰憐越女顏如玉，貧賤江頭自浣紗 ai thương cho cô gái Việt mặt đẹp như ngọc, lại nghèo hèn tự mình giặt lụa ở đầu sông? ||② Sợi vải.


meanings:
① Tua lèo mũ, thắt ở dưới cằm, có tua chỉ hạt bột rủ xuống. ||② Mối giường. ||③ Rộng lớn.


meanings:
① Giấy. Sái Luân nhà Hán sáng tạo ra phép làm giấy trước nhất.


meanings:
① Bậc, mỗi một bậc thềm gọi là một cấp, vì thế lên thềm gọi là thập cấp 拾級. Phàm sự gì có thứ bậc cũng gọi là cấp cả, như làm quan lên một bậc gọi là nhất cấp 一級. ||② Phép nhà Tần cứ chém được một đầu giặc được thăng một cấp, nên gọi cái đầu là thủ cấp 首級.


meanings:
① Rối rít. ||② Nhiều nhõi, như phân phiền 紛煩, phân vân 紛紜 đều nghĩa là ngổn ngang nhiều việc, bối rối.


meanings:
① Phân vân 紛紜 bối rối. ||② Nhung nhúc, bộn rộn.


meanings:
① Tơ trắng. ||② Trắng nõn, như tố thủ 素手 tay trắng nõn. Người có phẩm hạnh cao khiết cũng gọi là tố, như tố tâm 素心 lòng trong sạch. Nói rộng ra phàm cái gì nhan sắc mộc mạc cũng gọi là tố cả, như phác tố 朴素 mộc mạc, để tang mặc áo vải trắng to gọi là xuyên tố 穿素. Ðồ gì không có chạm vẽ cũng gọi là tố, như tố đoạn 素緞 đoạn trơn. ||③ Không, không làm gì mà hưởng lộc gọi là tố xan 素餐. Tấn Ðỗ Dư gọi đức Khổng Tử 孔子 là tố vương 素王 nghĩa là không có chức tước gì mà thế lực như vua vậy. Không có tước vị gì mà giàu gọi là tố phong 素封 cũng là do nghĩa ấy. ||④ Chất, nhà hoá học gọi nguyên chất là nguyên tố 原素. Bản tính người gọi là tình tố 情素. ||⑤ Chỗ quen cũ, như dữ mỗ hữu tố 與某有素 cùng mỗ là chỗ biết nhau đã lâu, tố giao 素交 người bạn vẫn chơi với nhau từ trước, bình tố 平素 vốn xưa, v.v. ||⑥ Vốn thường, như Trung Dong nói tố phú quý 素富貴 vốn giàu sang, tố bần tiện 素貧賤 vốn nghèo hèn, đều là nói không đổi cái địa vị ngày thường vậy. ||⑦ Tục gọi rau dưa là tố, cho nên ăn chay gọi là nhự tố 茹素.


meanings:
① Các thứ dệt bằng tơ đông đặc mềm nhũn tục gọi là phưởng trù 紡綢. ||② Xe sợi, đánh sợi.


meanings:
① Dây tơ. ||② Huyền tác 弦索 đồ âm nhạc bằng dây. ||③ Phép độ. ||④ Tan tác, như hứng vị tác nhiên 興味索然 hứng thú tan tác, li quần tác cư 離群索居 lìa đàn ở một mình, v.v. ||⑤ Hết, như tất tác tệ phú 悉索敝賦 nhặt nhạnh hết cả của sở hữu. ||⑥ Một âm là sách. Lục lọi, đòi, cầu. ta quen đọc là chữ sách cả.


meanings:
① Sắc tía, sắc tím. ||② Dây thao, đời xưa có chức kim tử quang lộc đại phu 金紫光祿大夫 nghĩa là chức quan được dùng ấn vàng dây thao tím, vì thế nên gọi những người bỗng dưng mà phú quý là thủ thanh tử như thập giới 取青紫如拾芥.


meanings:
① Trừu, một thứ dệt bằng tơ to. ||② Quấn sợi, xe sợi. ||③ Kéo ra, như trừu dịch 紬繹 gỡ kéo đầu mối ra. ||④ Chắp nhặt.


meanings:
① Chét, bó, một gói đồ cũng gọi là nhất trát. ||② Ðóng quân, như trát doanh 紮營 đóng dinh.


meanings:
① Trói. ||② Một âm là luỹ. Thêm, như tích luỹ 積累 tích thêm mãi, luỹ thứ 累次 nhiều lần, lần ấy, lần khác. ||③ Lại một âm là luỵ. Liên lụy, chịu lụy, như thụ lụy bất thiển 受累不淺 chịu lụy không ít, tục lụy 俗累 thói tục làm lụy mình, gia lụy 家累 vì gia đình làm lụy mình, v.v. Phàm sự gì phiền đến thân đều gọi là lụy cả. Mang nợ cũng gọi là khuy lụy 虧累.


meanings:
① Nhỏ, như tế cố 細故 cớ nhỏ, tế ngữ 細語 nói nhỏ. ||② Tinh tế, tế mật, trái lại với thô suất gọi là tế.


meanings:
① Cái dải áo to. ||② Cái đai áo chầu. Thường gọi các nhà quan là tấn thân 縉紳. Vì thế nên khi quan về hưu gọi là thân sĩ 紳士 hay thân khâm 紳衿, gọi tắt là thân 紳.


meanings:
① Sợi gai, vải mặc mùa hè thường gọi là trữ.


meanings:
① Nối, con em nối được nghiệp của ông cha, gọi là khắc thiệu cơ cừu 克紹箕裘. ||② Nối liền, làm cho hai bên được biết nhau gọi là thiệu giới 紹介. Cũng như giới thiệu 介紹.


meanings:
① Xanh biếc, tục gọi là màu thiên thanh, màu xanh sẫm ánh đỏ.


meanings:
① Dây tam cố, dây để buộc quan tài. ||② Dây giong quan, vì thế nên đưa ma gọi là chấp phất 執紼.


meanings:
① Chuyển, dây xoăn lại. ||② Vặn, như chẩn kì huynh chi tí nhi đoạt chi thực 紾其兄之臂而奪之食 (Mạnh Tử 孟子) vặn tay anh mà cướp lấy ăn. ||③ Một âm là diễn. Lớp xớp, không nhẵn.


meanings:
① Khíu, may. ||② Thiếu, không đủ. Như doanh truất 嬴絀 thừa thiếu. Cũng đọc là chuyết, tương hình kiến chuyết 相形見絀 cùng so thấy vụng, thiếu.


meanings:
① Hết, như chung nhật bất thực 終日不食 hết ngày chẳng ăn. Nguyễn Trãi 阮廌: chung tiêu thính vũ thanh 終宵聽雨聲 suốt đêm nghe tiếng mưa. ||② Sau, như thuỷ chung 始終 trước sau. ||③ Trọn, như chung chí bại vong 終至敗亡 trọn đến hỏng mất. ||④ Chết, như thọ chung 壽終 chết lành, được hết tuổi trời. ||⑤ Kết cục, như hết một khúc nhạc gọi là nhất chung 一終. ||⑥ Một năm cũng gọi là chung. ||⑦ Ðã. ||⑧ Ðất vuông nghìn dặm gọi là chung.


meanings:
① Dây đàn. ||② Xe tơ sống xát keo vào để làm dây đàn gọi là huyền. ||③ Ðời xưa ví vợ chồng như đàn sắt đàn cầm, cho nên vợ chết gọi là đoạn huyền 斷絃, lại lấy vợ nữa gọi là tục huyền 續絃. ||④ Có khi viết là huyền 弦.


meanings:
① Dây thao, đời xưa dùng dây thao để đeo ấn, cho nên gọi người bỏ chức quan về là giải tổ 解組. ||② Liên lạc, như tổ chức 組織 liên lạc nhau lại làm một sự gì, một bộ đồ cũng gọi là nhất tổ 一組.


meanings:
① Mặc lồng, như ý cẩm thượng quýnh 衣錦尚絅 áo gấm chuộng mặc lồng, nghĩa là mặc áo gấm trong ngoài mặc phủ một cái áo đơn nữa.


meanings:
① Cùm ngựa. ||② Buộc chân, làm mất tự do, ngăn trở người ta không làm được gì gọi là bán trụ 絆住.


meanings:
① Cương ngựa, nguyên là chữ tiết 紲, có khi viết là 緤. ||② Luy tiết 縲絏 dây trói kẻ có tội, xiềng xích.


meanings:
① Thắt nút dây. Ðời xưa chưa có chữ, cứ mỗi việc thắt một nút dây để làm ghi gọi là kết thằng chi thế 結繩 hay kết thằng kí sự 結繩記事. Tết dây thao đỏ lại để làm đồ trang sức cũng gọi là kết. ||② Cùng kết liên với nhau, như kết giao 結交 kết bạn với nhau, kết hôn 結婚 kết làm vợ chồng, v.v. ||③ Cố kết, như kết oán 結怨, kết hận 結恨 đều nghĩa là cố kết sự oán hận cả. Nhà Phật cũng gọi những mối oan thù kiếp trước là kết. ||④ Ðông lại, đọng lại. Như kết băng 結冰 nước đóng lại thành băng, kết hạch 結核 khí huyết đọng lại thành cái hạch, v.v. ||⑤ Kết thành quả, các loài thực vật ra hoa thành quả gọi là kết quả 結果. ||⑥ Thắt gọn, như tổng kết 總結 tóm tắt lại, thắt gọn lại bằng một câu; cam kết 甘結 làm tờ cam đoan để cho quan xử cho xong án, v.v.


meanings:
① Ðứt, phàm cái gì sấn đứt ngang đều gọi là tuyệt, nhì tuyệt lưu nhi độ 絕流而渡 rẽ ngang dòng nước mà sang. ||② Dứt, hết. Như tuyệt mệnh 絕命 chết mất, tuyệt tự 絕嗣 không có con cháu gì, v.v. ||③ Tuyệt vô, như tuyệt đối tán thành 絕對贊成 hết sức tán thành, ý nói tán thành đến kì cùng. ||④ Có một không hai, như tuyệt sắc 絕色 đẹp lạ. ||⑤ Cách tuyệt không thông, như tuyệt địa 絕地 nơi cách tuyệt không thông ra đâu cả. ||⑥ Cự tuyệt, tuyệt hẳn không chơi với nữa là tuyệt giao 絕交. ||⑦ Rất, tiếng trợ từ, như tuyệt trọng kì nhân 絕重其人 rất trọng người ấy. ||⑧ Tuyệt cú 絕句, lối thơ có bốn câu, cũng gọi là tứ tuyệt 四絕. Câu có bảy chữ gọi là thất tuyệt 七絕. Câu có năm chữ gọi là ngũ tuyệt 五絕.


meanings:
① Dây đánh bằng tơ. ||② Thao trùng 絛蟲 giun, sán. Một thứ sâu dài mà giẹp sống nhờ ở trong thân thể giống động vật. Có khi viết là 縧.


meanings:
① Sạch sẽ. ||② Một âm là hiệt. Ðo, độ. Sách Ðại Học 大學 có câu: Thị dĩ quân tử hữu hiệt củ chi đạo 是以君子有絜矩之道 vì thế nên người quân tử có cái đạo đo vuông. Ta quen đọc là khiết.


meanings:
① Vắt, thắt chặt, như giảo thủ cân 絞毛巾 vắt khăn tay. ||② Hình giảo, hình thắt cổ cho chết gọi là giảo. ||③ Sỗ sàng. ||④ Một âm là hào. Màu xanh vàng. ||⑤ Cái đai liệm xác.


meanings:
① Quấn quanh, xe, quay. Như lạc ti 絡絲 quay tơ, nghĩa là quấn tơ vào cái vòng quay tơ, vì thế nên cái gì có ý ràng buộc đều gọi là lạc, như lung lạc 籠絡, liên lạc 連絡, lạc dịch 絡繹 đều nói về ý nghĩa ràng buộc cả. ||② Ðan lưới, mạng. Lấy dây màu đan ra giềng mối để đựng đồ hay trùm vào mình đều gọi là lạc. Như võng lạc 網絡, anh lạc 纓絡 tức như chân chỉ hạt bột bây giờ. ||③ Cái dàm ngựa. ||④ Khuôn vậy, như thiên duy địa lạc 天維地絡 nói địa thế liên lạc như lưới chăng vậy. ||⑤ Bao la, như võng lạc cổ kim 網絡古今 bao la cả xưa nay. ||⑥ Các thần kinh và mạch máu ngang ở thân thể người gọi là lạc, như kinh lạc 經絡, mạch lạc 脈絡, v.v. ||⑦ Thớ quả, trong quả cây cũng có chất ràng rịt như lưới, nên cũng gọi là lạc, như quất lạc 橘絡 thớ quả quít.


meanings:
① Ðủ dùng, như gia cấp nhân túc 家給人足 nhà no người đủ. ||② Ðủ, cấp giúp, giúp thêm cho. Chức quan chực sẵn chờ khi sai khiến gọi là cấp sự 給事, về sau dùng như chức ngự sử là cấp gián 給諫. ||③ Bẻo lẻo, lém mép, như ngữ nhân dĩ khẩu cấp 禦人以口給 (Luận ngữ 論語) lấy lời bẻo lẻo mà chống người. ||④ Cung cấp.


meanings:
① Nhung, một thứ dệt bằng lông giống thú vừa dày vừa ấm gọi là nhung. ||② Sợi tơ bông gọi là nhung tuyến 絨線.


meanings:
① Nhân uân 絪縕 nguyên khí un đúc đầy dẫy. Dịch Kinh 易經: Thiên địa nhân uân, vạn vật hoá thuần 天地絪縕，萬物化醇 trời đất un đúc giao cảm mà vạn vật hoá thuần.


meanings:
① Cho kén vào nước sôi rồi gỡ ra chỗ nào săn đẹp gọi là miên 綿, chỗ nào sù sì gọi là nhứ 絮. ||② Sợi bông. ||③ Thứ hoa nào chất mềm nhẹ bay bốc ra được đều gọi là nhứ, như liễu nhứ 柳絮 bông liễu, lư nhứ 蘆絮 bông lau, v.v. Nguyễn Du 阮攸: Nhứ phi hoa lạc vô nhân quản, Nhất dạ tùy lưu đáo Quảng Ðông 絮飛花落無人管，一夜隨流到廣東 tơ bay, hoa rụng không ai để ý, một đêm chảy theo dòng đến Quảng Ðông. ||④ Nhai nhải, như nhứ ngữ 絮語 nói nhai nhải.


meanings:
① Thứ gai để làm đồ tang. ||② Mũ gai, thắt lưng gai đều gọi là điệt.


meanings:
① Mối tơ. Sự gì có manh mối có thể tìm ra được gọi là thống hệ 統系. Ðời đời nối dõi không dứt cũng gọi là thống, như ngôi vua truyền nối nhau gọi là hoàng thống 皇統, thánh hiền nối nhau gọi là đạo thống 道統, v.v. ||② Tóm trị, như thống lĩnh 統領 tóm lĩnh cả. Chức quan cầm đầu một nước dân chủ gọi là tổng thống 總統. ||③ Hợp lại, như thống nhất 統一 hợp cả làm một. ||④ Ðầu gốc.


meanings:
① Tơ tằm. ||② Phàm thứ gì nhỏ mà hình như đan sợi đều gọi là ti, như thù ti 蛛絲 mạng nhện, vũ ti 雨絲 mưa dây, v.v. ||③ Tiếng ti, như đàn nhị phải dùng dây tơ mới gảy mới kéo ra tiếng được nên gọi là tiếng ti. ||④ Ti, một phần trong mười vạn phần gọi là một ti 絲. Mười ti 絲 là một hào 毫.


meanings:
① Lụa sống, lụa mộc. ||② Cùng nghĩa với chữ quyến 罥.


meanings:
① Trói chặt cánh khỉ, trói quặt ra đằng sau.


meanings:
① Lụa sống, thứ lụa dệt bằng tơ sống. ||② Cái xà treo cánh buồm.


meanings:
① Dây kéo nước, dây dong gáo xuống giếng múc nước.


meanings:
① Vải dày, đũi. Ðề bào tương tặng 綈袍相贈 tặng cho áo đũi dày. Lúc Phạm Tuy bị nạn, có người bạn tặng cho cáo áo đũi dày, vì thế gọi cái nghĩa bè bạn là đề bào 綈袍.


meanings:
① Cái dây lớn, cùng nghĩa với chữ phất 紼. ||② Chiếu thư của vua gọi là luân phất 綸綍.


meanings:
① Dây chằng xe để bíu (níu) lên cho tiện. ||② Yên, như tuy phủ 綏撫, tuy phục 綏服 đều nghĩa là vỗ về người ta quy phục cả. ||③ Lui quân. ||④ Cờ tinh. ||⑤ Một âm là thoả. Cùng nghĩa với chữ thoả 妥.


meanings:
① Thường, đạo đức pháp luật đã định không thể đổi được gọi là kinh, như thiên kinh địa nghĩa 天經地義 nói cái đạo thường như trời đất không thể di dịch được. ||② Kinh sách, như Kinh Thi 詩經, Kinh Thư 書經, Hiếu Kinh 孝經, v.v. Sách của các tôn giáo cũng gọi là kinh, như kinh Phật có các kinh: Lăng Nghiêm 楞嚴經, Lăng Già 楞伽經, Bát Nhã 般若經, v.v. Các sách về các khoa lặt vặt cũng gọi là kinh, như ngưu kinh 牛經 sách xem tướng trâu và chữa trâu, mã kinh 馬經 sách xem tướng ngựa và chữa ngựa, v.v. ||③ Ðường dọc, sợi thẳng. ||④ Sửa, như kinh lí 經理 sửa trị, kinh doanh 經營 sửa sang, v.v. ||⑤ Qua, kinh lịch 經歷 trải qua, kinh thủ 經手 qua tay, v.v. ||⑥ Thắt cổ, như tự kinh 自經 tự tử, tự thắt cổ chết. ||⑦ Kinh nguyệt 經月, đàn bà mỗi tháng máu giàn ra một kì, đúng kì không sai nên gọi là kinh. ||⑨ Chia vạch địa giới. ||⑩ Kinh mạch, sách thuốc chia 12 kinh phân phối với các tạng phủ. ||⑪ Về đường sá thì phía nam bắc gọi là kinh 經, phía đông tây gọi là vĩ 緯. ||⑫ Về khoảng trời không và quả đất thì lấy con đường nam bắc cực chính giao với xích đạo là kinh. Như kinh tuyến 經線 theo hướng nam bắc, vĩ tuyến 緯線 theo hướng đông tây.


meanings:
① Ðem dệt sợi nọ với sợi kia gọi là tống, vì thế sự gì lẫn lộn với nhau gọi là thác tống 錯綜. ||② Họp cả lại, như tống lí 綜理, cũng như 總理. Ta quen đọc là chữ tông.


meanings:
① Sắc xanh biếc, xanh mà lại lẫn cả sắc vàng gọi là lục. ||② Một nguyên chất nhà hoá học tìm thấy ở loài phi kim chlorine, thành một chất hơi xanh vàng, mùi rất hăng rất độc, hít vào có thể hộc máu ra.


meanings:
① Ðông đặc. ||② Trù mâu 綢繆 ràng buộc. ||③ Các thứ dệt bằng tơ. ||④ Một âm là thao. cất, chứa.


meanings:
① Khiển quyển 繾綣 quyến luyến không rời nhau. Nguyên Chẩn 元稹: Lưu liên thời hữu hạn, khiển quyển ý nan chung 留連時有限，繾綣意難終 bên nhau thời ngắn ngủi, quyến luyến ý khôn cùng.


meanings:
① Xanh nhợt, thứ lụa màu xanh nhợt. ||② Viền da hay các vải màu vào mép giầy cũng gọi là kì. ||③ Rất, như kì trọng 綦重 rất nặng. ||④ Cũng đọc là chữ ki.


meanings:
① Buộc, như duy hệ 維繫, duy trì 維持 ràng buộc giữ gìn cho khỏi đổ hỏng. ||② Mép lưới, bốn giường lưới gọi là duy, vì thế bốn phương cũng gọi là tứ duy 四維. Bên bờ cõi nước cũng gọi là duy, như thiên duy 天維 bên trời, khôn duy 坤維 bên đất, v.v. ||③ Phàm vật gì nhỏ mà dài đều gọi là duy, như cái loài động vật thực vật có chất như sợi nhỏ và dài như xơ mướp, xơ thịt, v.v. gọi là tiêm duy chất 纖維質. ||④ Bui, tiếng đệm. Cũng như chữ duy 惟 hay 唯.


meanings:
① Cái bao đựng kích, khể kích 綮戟. ||② Một âm là khính. Khẳng khính 肯綮 đầu gân, nơi ách yếu của sự gì lẽ gì cũng gọi là khẳng khính.


meanings:
① Giềng lưới. Lưới có giềng mới kéo được các mắt, cho nên cái gì mà có thống hệ không thể rời được đều gọi là cương. Cương thường 綱常 đạo thường của người gồm: tam cương 三綱 là quân thần, phụ tử, phu phụ 君臣、父子、夫婦, ngũ thường 五常 là nhân, lễ, nghĩa, trí, tín 仁、義、禮、智、信.Cương kỉ 綱紀 giềng mối, v.v. ||② Phàm sự gì lấy một cái làm cốt rồi chia ra các ngành đều gọi là cương. Như sử cương mục 史綱目 nghĩa là lối chép sử theo cách này. ||③ Vận tải hàng hoá kết từng bọn đi cũng gọi là cương, như trà cương 茶綱 tụi buôn chè (trà).


meanings:
① Cái lưới, cái chài. ||② Phàm cái gì kết thành từng mắt đều gọi là võng, như thù võng 蛛網 mạng nhện. ||③ Cái để ràng buộc người và vật, như trần võng 塵網 lưới trần, ý nói sự đời nó ràng buộc người như thể phải bị mắc vào lưới vậy, vì thế nên gọi pháp luật là văn võng 文網.


meanings:
① Nối liền, khíu liền, khâu lại. ||② Một âm là chuyết. Ngăn cấm. ||③ Bó buộc. Ta quen đọc là chữ xuyết.


meanings:
① Tơ màu, tua màu, tục gọi hàng tơ là ngũ sắc là thải.


meanings:
① Tuý sái 綷縩 xoàn xoạt, tiếng áo động nhau.


meanings:
① Dây thao xanh. ||② Luân cân 綸巾 thứ khăn xếp bằng dây thao xanh. ||③ Mười sợi tơ đánh lại một sợi gọi là luân. Kinh Lễ kí 禮記 có câu: Vương ngôn như ti, kì xuất như luân 王言如絲，其出如綸 lời vua nói như tơ, ảnh hưởng ra như sợi lớn, ý nói do nhỏ mà hoá ra lớn vậy. Ngày xưa gọi tờ chiếu vua là luân âm 綸音, ti luân 絲綸 là do lẽ ấy. ||④ Chằng buộc, quấn cuộn. Vì thế nên tổ chức làm việc gọi là di luân 彌綸 hay kinh luân 經綸. ||⑤ Sự vật gì phiền phức lẫn lộn gọi là phân luân 紛綸. ||⑥ Dây câu, như thùy luân 垂綸 câu cá, thu luân 收綸 nghỉ câu, v.v.


meanings:
① Hai mươi sợi tơ gọi là lữu. ||② Phàm các thứ dây đánh bằng sợi đều gọi là lữu. Tục cũng gọi là dây buộc đồ, như kẻ cắp cắt dây lấy đồ gọi là tiễn lữu 剪綹. ||③ Chòm, như ngũ lữu trường nhiêm 五綹長髯 năm chòm râu dài.


meanings:
① Các thứ the lụa có hoa bóng chằng chịt không dùng sợi thẳng, đều gọi là khỉ. ||② Xiên xẹo, lầm lẫn, như khỉ đạo 綺道, khỉ mạch 綺陌 nói đường lối ngoắt ngoéo ra như vằn tơ xiên xẹo vậy. ||③ Tươi đẹp, như khỉ tình 綺情 cái tình nẫu nà, khỉ ngữ 綺語 lời nói thêu dệt, v.v. Ta quen đọc là chữ ỷ.


meanings:
① Ðường khâu áo, như thoát trán 脫綻 áo sứt chỉ. ||② Ðầy, như bão trán 飽綻 no phích.


meanings:
① Thong thả. ||② Xước ước 綽約 ẻo lả. Liêu trai chí dị 聊齋志異: Mẫu kiến kì xước ước khả ái, thuỷ cảm dữ ngôn 母見其綽約可愛，始敢與言 bà mẹ thấy người xinh đẹp ẻo lả dễ thương, mới dám nói chuyện. ||③ Rộng rãi thừa thãi, như xước hữu dư địa 綽有餘地 rộng rãi thừa thãi.


meanings:
① Bông mới. Cho kén vào nước sôi rồi gỡ ra chỗ nào săn đẹp gọi là miên 綿, chỗ nào sù sì gọi là nhứ 絮. ||② Dài dặc, như miên duyên 綿延 dài dặc, miên viễn 綿遠 dài xa, v.v. ||③ Ràng rịt, như triền miên 纏綿. ||④ Miên man 綿蠻 líu lo, ríu rít (tiếng chim). ||⑤ Mềm yếu.


meanings:
① Lụa thâm. ||② Nhà chùa hay mặc áo đen nên gọi các sư là truy lưu 緇流, cắt tóc đi tu gọi là phi truy 披緇.


meanings:
① Trói chặt, căng, đánh sợi soăn mau. Vì thế nên sự gì cần kíp lắm đều gọi là khẩn, như khẩn yếu 緊要, khẩn cấp 緊急 đều nghĩa là sự cần kíp cả.


meanings:
① Cái lèo mũ, dây vịn. Tục đọc là chữ tuy, cùng nghĩa với chữ tuy 綏.


meanings:
① Ðầu mối sợi tơ. Gỡ tơ phải gỡ từ đầu mối, vì thế nên sự gì đã xong hẳn gọi là tựu tự 就緒 ra mối. Sự gì bối rối ngổn ngang lắm gọi là thiên đầu vạn tự 千頭萬緒 muôn đầu nghìn mối. ||② Sự gì cứ nối dõi mãi mà có manh mối tìm thấy được đều gọi là tự, như công tự 功緒 công nghiệp, tông tự 宗緒 đời nối, dòng dõi, v.v. ||③ Mối nghĩ, như ý tự 思緒 ý nghĩ, càng nghĩ càng ra như thể kéo sợi vậy, tình tự 情緒 mối tình, sầu tự 愁緒 mối sầu, v.v. ||④ Thừa, như tự dư 緒餘 cái đã tàn rớt lại. ||⑤ Bày, như tự ngôn 緒言 lời nói mở đầu.


meanings:
① Lụa vàng phơn phớt, ngày xưa hay dùng để viết, nên gọi sách vở là phiếu tương 縹緗 hay kiêm tương 縑緗.


meanings:
① Phong, bịt, ngậm, như giam khẩu bất ngôn 緘口不言 ngậm miệng không nói. Phong thơ, phong bì cũng gọi là giam.


meanings:
① Chỉ khâu. ||② Chiều dài, phép tính đo chiều dài gọi là tuyến, như trực tuyến 直線 chiều thẳng, khúc tuyến 曲線 chiều cong. Phàm con đường từ chỗ này đến chỗ nọ tất phải qua mới tới được đều gọi là tuyến, như lộ tuyến 路線 đường bộ, hàng tuyền 航線 đường bể, v.v. ||④ Suy cầu cái mạnh khỏe của sự bí mật gọi là tuyến sách, có khi gọi là tắt là tuyến. Lùng xét tung tích trộm cướp gọi là nhãn tuyến 眼線.


meanings:
① Chắp sợi, đánh thừng. ||② Viền mép, viền gấu. ||③ Chắp nối, như biên tập 編緝 biên chép. Sách đã rách nát biên chép chắp nối lại gọi là biên tập. Bây giờ thường dùng chữ tập 輯 nghĩa là biên tập tài liệu các sách lại cho thành một tập cho gọn gàng. ||④ Lùng bắt, như tập đạo 緝盜 bắt cướp.


meanings:
① Ðoạn. Có thứ đoạn hoa, có thứ đoạn trơn.


meanings:
① Ràng buộc, như đế giao 締交 kết bạn, đế nhân 締姻 kết dâu gia.


meanings:
① Ðường viền áo. ||② Một âm là duyên. Nhân, cái nhân kết thành cái gì gọi là duyên, như duyên cố 緣故 duyên cớ. Nhà Phật cho vì nhân mà được quả là duyên, như nhân duyên, duyên phận 緣分, v.v. ||② Leo, như duyên mộc cầu ngư 緣木求魚 leo cây tìm cá. ||③ Di duyên 夤緣 nương cậy, liên lạc. Cầu thân với nhà quyền quý cũng gọi là di duyên.


meanings:
① May áo. Mạnh Giao 孟郊: Từ mẫu thủ trung tuyến, Du tử thân thượng y. Lâm hành mật mật phùng, Ý khủng trì trì quy. Thùy ngôn thốn thảo tâm, Báo đắc tam xuân huy? 慈母手中線，遊子身上衣，臨行密密縫，意恐遲遲歸，誰言寸草心，報得三春輝 (Du tử ngâm 遊子吟) Sợi chỉ trong lòng bàn tay người mẹ hiền giờ đây ở trên áo người con đi chơi xa. Ðó là sợi dây tình mật thiết ràng buộc bước chân người du tử, khiến dù đi xa muôn dặm, cũng không quên lãng gia đình. Lúc người con lên đường, bà mẹ khâu sợi chỉ ấy kĩ càng lên trên vạt áo, ý e ngại rằng con vì vui thú nơi xa mà trễ đường về. Lòng mẹ hiền thương mến con mới rộng rãi làm sao! Ai dám nói rằng lòng con nhỏ hẹp lại có thể báo đền được tấm lòng bát ngát kia! Cũng như ai nói rằng lòng của một tấc cỏ ngắn ngủi, hẹp hòi lại có thể báo đáp được ánh nắng ba mùa xuân chan hoà đầm ấm. Câu Liệu đem tấc cỏ quyết đền ba xuân của Nguyễn Du 阮攸 mượn ý hai câu cuối cùng trong bài thơ này. ||② Chắp vá. ||③ Một âm là phúng. Ðường khâu.


meanings:
① Dây lưng, khăn giắt. ||② Cái khăn tân nhân. Lúc con gái về nhà chồng dùng cái khăn đỏ phủ kín mặt gọi là kết li 結縭. ||③ Buộc. ||④ Kẽ.


meanings:
① Thẳng, như tự phản nhi súc 自反而縮 từ xét lại mình mà thẳng. ||② Rượu lọc. ||③ Thiếu, như doanh súc 贏縮 thừa thiếu. ||④ Lùi lại, như thoái súc 退縮 sụt sùi. ||⑤ Rụt, như súc tiểu 縮小 rụt nhỏ lại, co lại.


meanings:
① Buông tha, thả ra, như túng tù 縱囚 tha tù ra, thao túng 操縱 buông thả. ||② Túng tứ. ||③ Phiếm, như túng đàm 縱談 bàn phiếm. ||④ Túng sử, dùng làm tiếng trợ ngữ. ||⑤ Tên bắn ra. ||⑥ Một âm là tổng. Như: tổng tổng 縱縱 Vội vã, hấp tấp. ||⑦ Lại một âm là tung. Ðường dọc, bề dọc từ nam đến bắc. ||⑧ Ðời Chiến quốc 戰國 (403-221 trước T.L.) có một phái học về lối tung hoành. Hợp các nước ở phía nam phía bắc lại gọi là tung 縱, kết liên các nước đông tây lại gọi là hoành 橫. Tung hoành có khi viết là 從衡.


meanings:
① Cái dây đen, để trói những kẻ có tội. Vì thế gọi kẻ đang bị tù là tại luy tiết chi trung 在縲絏之中 (Luận ngữ 論語).


meanings:
① Các đồ tơ lụa không có vằn bông (hoa vă n 花紋) đều gọi là man. Cái gì không có văn sức cũng gọi là man cả. ||② Một âm là mạn. Trẩm giải, lan rộng.


meanings:
① Buộc, trói. ||② Cùm, bắt giam lại gọi là bị trập 被縶.


meanings:
① Sợi tơ, sợi gai. ||② Một âm lâu. Lam lâu 藍縷 rách rưới bẩn thỉu. Ta quen đọc là chữ lũ cả.


meanings:
① Lụa màu hồ thuỷ, màu vừa xanh vừa trắng. Ngày xưa dùng may túi để đựng sách vở, nên gọi sách vở là tương phiếu 緗縹. ||② Một âm là phiêu. Phiêu miểu 縹緲 xa tít thăm thẳm. Cũng viết là 縹渺.


meanings:
① Ràng buộc, như cơ mi 羈縻 lấy ân ý mà ràng buộc lòng người. ||② Vòng cổ, cái vòng cổ chân.


meanings:
① Góp, họp, tóm. Như tổng luận 總論 bàn tóm lại. ||② Tết, như tổng giác 總角 tết trái đào, lúc còn bé kết tóc làm trái đào, nên lúc bé gọi là tổng giác. ||③ Ðứng đầu, cầm đầu. Như tổng thống 總統 chức tổng thống cầm đầu cả việc nước. ||④ Tổng, họp mấy làng lại làm một tổng. ||⑤ Bó dạ. ||⑥ Hết đều. ||⑦ Cái trang sức xe, ngựa.


meanings:
① Thừng, để dắt các giống muông như trâu, dê, v.v.


meanings:
① Vải gai nhỏ, dùng làm đồ để trở (để tang) các hàng thân vừa vừa.


meanings:
① Cái lề sách, như Khổng Tử độc Dịch, vi biên tam tuyệt 孔子讀易，韋編三絕 (Hán thư 漢書) đức Khổng Tử đọc Kinh Dịch ba lần đứt lề sách. Bây giờ cũng gọi sách vở là biên. ||② Cứ thuận thứ tự đều gọi là biên, như biên liệt 編列 xếp bày. ||③ Ðan, ken. Như biên trúc 編竹 ken tre, biên bồ 編蒲 ken cỏ bồ.


meanings:
① Thong thả, như hoãn bộ 緩步 bước thong thả. ||② Chánh trị không nghiệt gọi là khoan hoãn 寬緩.


meanings:
① Xa tít. ||② Nghĩ triền miên, như miễn hoài 緬懷, miễn tưởng 緬想 đều là tưởng nghĩ triền miên cả. ||③ Miễn điện 緬甸 tên nước, còn gọi là Miễn điện liên bang 緬甸聯邦 (Union of Mianmar). Ta quen gọi là chữ diến.


meanings:
① Sợi ngang. Phàm thuộc về đường ngang đều gọi là vĩ. Xem chữ kinh 經. ||② Tên sách, sáu kinh đều có vĩ, như dịch vĩ 易緯, thi vĩ 詩緯, v.v. Tương truyền là chi lưu của kinh, cũng do tay đức Khổng Tử 孔子 làm cả. Người sau thấy trong sách có nhiều câu nói về âm dương ngũ hành nên mới gọi sự chiêm nghiệm xấu tốt là đồ vĩ 圖緯 hay sấm vĩ 讖緯.


meanings:
① Phiếu miểu 縹緲 thăm thẳm, xa tít mù. Ta quen đọc là chữ diểu.


meanings:
① Lụa chuội trắng nõn. ||② Duyệt lịch, như lịch luyện 歷練 luyện tập đã nhiều, từng quen. ||③ Luyện tập, như huấn luyện 訓練 luyện tập. ||④ Luyện, học tập hay làm gì mà đã tinh tường lắm đều gọi là luyện, như am luyện 諳練 đã quen, đã tinh lắm. ||⑤ Kén chọn. ||⑥ Tế tiểu tướng gọi là luyện.


meanings:
① Ðánh dây, bện. Nay gọi cái thắt lưng đũi hẹp là biền tử 緶子.


meanings:
① Lụa đỏ, lụa màu phơn phớt. Các võ sĩ ngày xưa quàng khăn đỏ nên gọi là đề kị 緹騎.


meanings:
① Tỉ mỉ, kín, kĩ. Như công trí 工緻 khéo mà kĩ, tinh trí 精緻 tốt bền, trí mật 緻密 đông đặc, liền sít.


meanings:
① Quay quanh, vòng quanh. Như oanh hồi 縈回 vòng quanh lại. Cũng viết là 縈迴.


meanings:
① Lụa đào. ||② Tấn thân 縉紳 người cầm hốt mà xoả tay áo đỏ, quan viên hoặc người thượng lưu. Liêu trai chí dị 聊齋志異: Quảng Ðông hữu tấn thân Phó thị, niên lục thập dư 廣東有縉紳傅氏，年六十餘. Ở Quảng Ðông có Phó ông vốn dòng thế phiệt, tuổi ngoài sáu mươi. Tấn thân 縉紳 có khi viết là 搢紳.


meanings:
① Thắt cổ. Tự ải 自縊 tự thắt cổ chết.


meanings:
① Lấy dây buộc vật gì thòng từ trên cao xuống dưới (buông dây).


meanings:
① Vải nhỏ, các hàng dệt thứ nào có vằn trun lại đều gọi là trứu, như trứu sa 縐紗 sa trun, trứu bố 縐布 vải trun, v.v.


meanings:
① Lụa nhũn, ngày xưa dùng để viết nên gọi sách vở là kiêm tương 縑緗 hay kiêm tố 縑素.


meanings:
① Sắc đỏ hoe, vừa đỏ vừa vàng. ||② Một âm là uân. Nhân uân 絪縕 nguyên khí đầm ấm đầy dẫy. Phân uân 紛縕 đầy dẫy, lẫn lộn, rối beng. ||③ Lại một âm là uẩn. Gai, bông. Như ý tệ uẩn bào 衣敝縕袍 (Luận ngữ 論語) mặc áo vải gai rách, mặc áo bông rách.


meanings:
① Trói buộc, như tựu phược 就縛 bắt trói, chịu trói. ||② Bó buộc, như trần phược 塵縛 bị sự đời bó buộc, danh phược 名縛 bị cái danh bó buộc. Ta quen đọc là chữ phọc.


meanings:
① Kín đáo, bền bỉ, như chẩn mật 縝密 kín đáo cẩn thận. ||② Lụa mỏng mà mau.


meanings:
① Ðồ lụa nhiều màu, sặc sỡ. Vì thế nên lời văn chải chuốt gọi là phồn nhục 繁縟 hay cẩm nhục 錦縟.


meanings:
① Ghim lại, niêm phong lại. Kim đằng 金縢 một thiên trong Kinh Thư 書經, vua Vũ Vương 武王 ốm, ông Chu Công 周公 viết các lời vua Vũ dặn lại cho vào trong hòm, lấy vàng gắn lại, không cho ai biết nên gọi là kim đằng. ||② Bó buộc, quấn xà cạp.


meanings:
① Treo, cùng nghĩa với chữ huyền 懸. ||② Một âm là huyện. Huyện, Tần Thuỷ Hoàng 秦始皇 bỏ phép phong kiến mà chia nước ra từng quận từng huyện, vì thế nên đời sau cũng theo đó mà chia mỗi tỉnh ra mấy huyện.


meanings:
① Ðánh sợi, xe sợi. ||② Công nghiệp, sự gì tích luỹ mãi đến thành hiệu cũng gọi là tích, như công tích 功績 công cán, lao tích 勞績 công lao. Xét công các quan lại để thăng thưởng gọi là khảo tích 考績.


meanings:
① Trục cờ, khổ vải thẳng ở trên cờ để đính lèo vào gọi là sam.


meanings:
① Nhiều. Như phồn thịnh 繁盛 nhiều nhõi đông đúc, phồn diễn 繁衍 nhung nhúc, đầy đàn, đầy lũ. ||② Một âm là bàn. Cái dây thắng đái ngựa.


meanings:
① Buộc, thầy thuốc dùng vải mềm buộc các vết thương gọi là banh. Ta quen đọc là chữ băng.


meanings:
① Ấy, dùng làm tiếng trợ ngữ, như nhĩ hữu mẫu di, ê ngã độc vô 爾有母遺，繄我獨無 (Tả truyện 左傳) ngươi có mẹ còn, ấy ta một không. ||② Một âm là ế. Tiếng than thở.


meanings:
① Ươm tơ. Kéo tơ ở cái kén ra gọi là sào. ||② Một âm là tảo. Mùi sặc sỡ lang lổ, cùng nghĩa với chữ tảo 藻 chỉ ngũ sắc.


meanings:
① Trù mâu 綢繆 ràng buộc. ||② Một âm là cù. Vặn. ||③ Lại một âm là mậu. Lầm lỗi. ||④ Giả dối. ||⑤ Một âm nữa là mục. Cùng nghĩa với chữ mục 穆. Cũng cùng âm nghĩa như chữ 繚.


meanings:
① Tốt tươi. ||② Ngày xưa dùng như chữ 謠 hay chữ 徭. ||③ Một âm là do. Cùng nghĩa với chữ do 由. ||④ Lại một âm là chựu. Lời xem trong quẻ bói. Ta quen đọc là chữ lựu.


meanings:
① Quan tiền. ||② Cái địu, buộc ở sau lưng để đèo trẻ con.


meanings:
① Dệt, dệt tơ dệt vải đều gọi là chức. ||② Phàm sự gì dùng tài sức kết hợp lại mà gây nên đều gọi là chức, như tổ chức 組織, la chức 羅織, v.v. ||③ Một âm là chí. Lụa dệt bằng tơ mùi. ||④ Lại một âm là xí. Cùng nghĩa với chữ xí 幟.


meanings:
① Sửa, chữa. Như tu thiện 修繕 sửa sang. Sửa sang đồ binh gọi là chinh thiện 征繕 hay chỉnh thiện 整繕. ||② Thiện tả 繕寫 viết rõ ràng, tinh tả.


meanings:
① Phấp phới. ||② Phiên dịch, dịch chữ nước này ra chữ nước kia gọi là phiên.


meanings:
① Ðủ cả năm mùi. ||② Lấy tơ thêu thanh năm màu.


meanings:
① Vẽ thuốc, vẽ màu. Cùng nghĩa với chữ hội 繪. ||② Lụa thêu, tua lụa.


meanings:
① Dây, dùng gai hay tơ đánh thành dây gọi là thằng. ||② Thẳng, thợ mộc dùng dây để lấy mực thẳng, như thằng mặc 繩墨 mực thước. ||③ Sửa lại, sửa chữa lại điều lỗi cho người cũng gọi là thằng, như thằng khiên củ mậu 繩愆糾謬 chữa điều lỗi lầm lại. ||④ Nối.


meanings:
① Thêu năm màu. ||② Vẽ thuốc. ||③ Vẽ, như hội đồ 繪圖 vẽ tranh.


meanings:
① Trói buộc, như bị hệ 被繫 bị bắt giam. ||② Hệ niệm 繫念 nhớ nghĩ luôn. ||③ Liên lạc, sự gì có can thiệp cả hai bên gọi là quan hệ 關繫, để cho vật này thuộc với vật kia cũng gọi là hệ, như Kinh Dịch có hệ từ 繫詞 nghĩa là những lời giải ở dưới các quẻ trong kinh vậy. ||④ Treo. Luận ngữ 論語: Ngô khởi bào qua dã tai, yên năng hệ nhi bất thực? 吾豈匏瓜也哉？焉能繫而不食 ta đâu phải là trái bầu khô người ta treo mà không ăn được ư? (ý nói có tài mà không được dùng).


meanings:
① Cái kén tằm, tức là cái tổ của con tằm nó tụ nhả tơ ra để che mình nó. ||② Những mạng của các loài sâu bọ để bảo hộ mình nó cũng gọi là kiển. ||③ Phồng da chân, như trùng kiển 重繭 phồng mọng lên.


meanings:
① Cương ngựa. ||② Bó buộc, như danh cương lợi toả 名繵利鎖 lợi danh ràng buộc. Tục viết là 韁.


meanings:
① Buộc thòng lọng, thắt cổ chết gọi là hoán thủ 繯首.


meanings:
① Tên buộc sợi, buộc tên vào dây kéo ra mà bắn gọi là chước. ||② Một âm là kiểu. Nộp, như kiểu thuế 繳稅 nộp thuế. ||② Mang trả. Ðem đồ trả lại chủ cũ gọi là kiểu.


meanings:
① Gỡ mối tơ, tìm cho hết manh mối cũng gọi là dịch, như diễn dịch 演繹 suy diễn sự lí cho cùng lẽ. ||② Liền, như lạc dịch bất tuyệt 絡繹不絕 liền nối không dứt. ||③ Bày dãi. ||④ Tế dịch.


meanings:
① Lụa màu. ||② Dấu hiệu, phép nhà binh đời xưa lấy lụa viết dấu hiệu riêng rồi xé làm hai mảnh, sai ai đi đâu thì giao cho một nửa để làm tin gọi là quân nhu 軍繻.


meanings:
① Nối theo, nối dõi. Như kế vị 繼位, kế thừa 繼承. ||② Tiếp sau, tiếp theo, như kế nhi hữu sư mệnh 繼而有帥命 (Mạnh Tử 孟子) tiếp sau bèn có việc quân.


meanings:
① Tân phân 繽紛 rực rỡ, rối loạn. Ðào Uyên Minh 陶淵明: Phương thảo tiên mĩ, lạc anh tân phân 芳草鮮美，落英繽紛 cỏ thơm tươi đẹp, hoa rụng rực rỡ.


meanings:
① Sắc hoe hoe đỏ. ||② Thứ lụa đỏ phơn phớt cũng gọi là huân.


meanings:
① Dây lụa đỏ, một thứ hàng dệt như dây thao mà đỏ. ||② Biên tập sách vở.


meanings:
① Mấu tơ. Vật gì có vết cũng gọi là tì lỗi 疵纇.


meanings:
① Liền nối, đứt rồi lại nối liền gọi là tục. Như liên tục 連續, tiếp tục 接續. Nay gọi lấy vợ kế là dao tục 膠續 hay tục huyền 續弦, nói ý như đàn đứt lại căng dây khác vậy. ||② Nối đời, như tự tục 嗣續 con cháu. ||③ Người nổi lên sau gọi là tục.


meanings:
① Xâu liền, lấy dây xâu từng cái lại hay xếp cho liền nối nhau gọi là luy, như luy noãn 纍卵 xếp trứng chồng lên. ||② Dây to. ||③ Bắt giam. ||④ Cái đồ đựng áo dày. ||⑤ Không đến nỗi vì tội mà chết. ||⑥ Quấn quanh, như cát luỹ luy chi 葛藟纍之 dây sắn quấn vào. ||⑦ Một âm là luỵ. Lụy đến.


meanings:
① Ràng rịt, quấn quanh, vây bọc, như triền nhiễu 纏繞 chèn chặn. ||② Người theo đạo Hồi lấy vải chằng chịt vào đầu gọi là triền hồi 纏回.


meanings:
① Lèo mũ, giải mũ. Nhà nào nối đời được chịu chức tước gọi là trâm anh 簪纓. ||② Ngày xưa con gái mười lăm tuổi thì gả chồng, được thắt dây lưng bằng tơ màu gọi là hương anh 香纓. ||③ Hán Chung Quân 漢終軍 tâu xin vua Hán mang dây tơ dài sang trói vua Nam Việt đem về trị tội, vì thế sau này gọi sự đi tòng quân là thỉnh anh 請纓. ||④ Cái dàm ở cổ ngựa.


meanings:
① Vừa, chỉ. Như phương tài 方纔 vừa rồi. Tài kiến bệnh tiện thị dược 纔見病便是葯 vừa thấy bệnh là biết cách chữa ngay.


meanings:
① Nhỏ, thứ lụa nhỏ mặt gọi là tiêm, vì thế nên vật gì nhỏ mọn đều gọi là tiêm. Vương Bột 王勃: Sảng lãi phát nhi thanh phong sinh, tiêm ca ngưng nhi bạch vân át 爽籟發而清風生，纖歌凝而白雲遏 tiếng vui phát sinh, gió mát nổi dậy, ca nhẹ lắng chìm, mây trắng lưu lại. ||② Hàng dệt đường dọc đen đường ngang trắng gọi là tiêm. ||③ Hà tiện, sẻn. ||④ Ðâm, xiên.


meanings:
① Nối, nối theo theo làm các việc người trước chưa làm xong gọi là toản. Nghĩa như kế thừa 繼承.


meanings:
① Cái lưới bịt tóc. ||② Thứ sa mắt vuông. ||③ Một âm là suỷ. Táp suỷ 颯纚 dài thườn thượt, lòng thòng. ||④ Lại một âm là lí. Kéo nhằng mãi ra, quấn quít liền nối nhau.


meanings:
① Cờ tiết mao. Vua đi cắm một cái cờ ở bên tả xe gọi là tả đạo 左纛. ||② Cái cờ cái, kéo ở trung quân cũng gọi là đạo. Cũng đọc là độc.


meanings:
① Cái bình phình giữa, miệng nhỏ bụng to.


meanings:
① Cái chén uống rượu. Chén ngoài có vẽ hình mây sấm (vân lôi 雲雷) nên gọi là lôi 罍.


meanings:
① Cũng như chữ đàm 壜 nghĩa là cái vò rượu.


meanings:
① Cái lọ nhỏ. Như trà anh 茶罐 lọ đựng chè (trà).


meanings:
① Cái lưới đánh chim đánh cá. Ngày xưa viết là 网, bây giờ hay viết là網. ||② Giáng võng 降罔 giáng tội, mắc vào lưới tội. ||③ Vu khống, lừa. ||④ Không, dùng làm trợ từ, như võng hoang vu du 罔荒于遊 chớ có chơi bời hoang đãng. ||⑤ Không thẳng.


meanings:
① Ít, như hãn hữu 罕有 ít có. Vật gì hiếm có gọi là trân hãn 珍罕 hay hãn dị 罕異. ||② Lưới đánh chim. ||③ Cờ Hãn.


meanings:
① Cái lưới săn thỏ. ||② Phù ti 罘罳 cái chấn song, cái bình phong, nay thường viết là 浮思. Cũng viết là 罦罳.


meanings:
① Cái lưới. ||② Hình phép, như uý thử tội cổ 畏此罪罟 sợ cái lưới tội ấy. Ý nói hình phép nghiệt ngã, thêu dệt tội người như vây lưới lại vậy.


meanings:
① Thiên cương 天罡 sao Thiên Cương. Nhà đạo sĩ gọi sao bắc đẩu 北斗 là sao Thiên Cương. Chính âm là cang.


meanings:
① Ngại, làm trở ngại. Nay gọi các quan đang tại chức bị trách phạt là quái ngộ 罣誤. Có khi đọc là chữ khuể. Tâm vô quái ngại 心無罣礙 tâm không vướng ngại (Bát nhã ba la mật đa tâm kinh 般若波羅密多心經).


meanings:
① Ngăn trở, gàng quải. Tục gọi các loài sâu bọ nó giăng lưới để bắt sâu khác là quyến (như mạng nhện).


meanings:
① Quăng lưới đánh cá. ||② Rịt, thầy thuốc chữa bệnh lấy nước đá hay nước sôi tẩm vào miếng bông hay miếng giẻ đắp vào chỗ đau gọi là yểm. Có khi đọc là chữ ấp.


meanings:
① Cái lờ bắt cá. ||② Ðậy, lấy cái lồng bàn hay cái gì đậy đồ cho kín gọi là tráo. Áo có làn bọc ngoài gọi là tráo bào 罩袍.


meanings:
① Tội lỗi. Làm phạm phép luật phải phạt gọi là tội. ||② Làm quan tự nói nhún mình là đãi tội 待罪, nghĩa là tự nói nhún mình là tài không xứng ngôi vậy. ||③ Lỗi lầm. ||④ Làm lầm, làm bậy khiến cho người ta giận gọi là đắc tội 得罪, tự nhận lỗi mình gọi là tạ tội 謝罪. ||④ Người ta lầm lỗi mình tự cho là vì mình không biết răn bảo cũng gọi là tội. Các vua ngày xưa ban chiếu tự nhận là có lỗi với dân gọi là tội kỉ chiếu 罪己詔.


meanings:
① Trở ngại. ||② Trong bàn cờ bạc kẻ từng ô vuông gọi là phương quải 方罫. Phàm cái gì vạch từng ô vuông đều gọi là phương quải cả.


meanings:
① Ðể, cầm đồ gì để yên vào đâu đều gọi là trí. ||② Vứt bỏ, như phế trí 廢置 bỏ đi, các trí 擱置 gác bỏ. ||③ Yên để, như thố trí 措置 đặt để, vị trí 位置 ngôi ở, nghĩa là đặt để ngôi nào vào chỗ ấy. ||④ Ðặt dựng, như trí huyện 置縣 đặt ra từng huyện, trí quan 置官 đặt quan, v.v. ||⑤ Nhà trạm, như Ðức chi lưu hành, tốc ư trí bưu nhi truyền mệnh 德之流行，速於置郵而傳命 (Mạnh Tử 孟子) sự lưu hành của đức, còn chóng hơn đặt trạm mà truyền tin tức.


meanings:
① Hình phạt, phạm vào phép luật gọi là tội. Phép để trị tội gọi là hình 刑, có tội lấy hình pháp mà trị gọi là phạt 罰. ||② Bỏ tiền ra chuộc tội gọi là phạt, như phạt khoản 罰欵 khoản tiền phạt. ||③ Ðánh đập.


meanings:
① Cái đăng bắt cá. ||② Lấy nước cỏ bón ruộng gọi là lãm hà nê 罱河泥.


meanings:
① Ðặt, như bộ thự 部署 đặt ra từng bộ. ||② Nêu tỏ ra, để một vật gì làm dấu hiệu gọi là thự, vì thế nên gọi các sở quan là thự, nghĩa là nêu rõ cái nơi làm việc. Như quan thự 官署, công thự 公署. ||③ Ghi chữ, như thự danh 署名 kí tên. ||④ Tạm nhận chức việc, như thự lí 署理 tạm trị, tạm coi sóc công việc, v.v. Cũng như thụ sự 署事, thụ nhậm 署任.


meanings:
① Phù ti 罘罳 cái chấn song, cái bình phong, nay thường viết là 浮思. Cũng viết là 罦罳.


meanings:
① Mắng chửi. Nguyễn Du 阮攸: Tặc cốt thiên niên mạ bất tri 賊骨天年罵不知 nắm xương giặc (chỉ Tào Tháo) nghìn năm bị chửi rủa mà không biết.


meanings:
① Nghỉ, thôi. Như bãi công 罷工 thôi không làm việc nữa, bãi thị 罷市 bỏ không họp chợ nữa. ||② Xong rồi, như chiến bãi 戰罷 đánh xong, trang bãi 粧罷 trang sức xong, bãi quan 罷官 bị thải về không cho làm quan nữa. ||③ Thôi! dùng làm tiếng cuối câu. ||④ Một âm là bì. Mỏi mệt. Cùng nghĩa với chữ bì 疲.


meanings:
① Lo. ||② Gặp, mắc, người bị mắc hoạn nạn gọi là li. Ta quen đọc là chữ duy.


meanings:
① Cái đăng, cái xăm, ngoài đan bằng tre đích ken bằng tơ để cho cá tôm vào không ra được nữa.


meanings:
① Cái lưới đánh cá, chim. ||② Là, một thứ sệt bằng tơ mỏng để mặc mát. ||③ Bày vùng. Như la liệt 羅列 bày vòng quanh đầy cả. La bái 羅拜 xúm lại mà lạy. Bạch Cư Dị 白居易: Bình sinh thân hữu, la bái cữu tiền 平生親友，羅拜柩前 bạn bè lúc còn sống, xúm lạy trước linh cữu. ||④ Quây lưới để bắt chim. Vì thế nên chiêu tập được nhiều người tài đến với mình gọi là la trí 羅致. ||⑤ La la 羅羅 thoáng, không đặc rít gọi là la la.


meanings:
① Con bi, to hơn con gấu, lông vàng phớt, cổ dài, chân cao, đứng thẳng được như người.


meanings:
① Ở nhờ, gửi, người đi đường ngủ nhờ ngủ trọ gọi là ki lữ 羇旅.


meanings:
① Ràng giữ, buông thả. Duy trì để cho không đến nỗi tuyệt hẳn gọi là ki mi 羈縻. ||② Kiềm chế, như bất ki 不羈 không kiềm chế được. ||③ Cái dàm đầu ngựa. ||④ Búi tóc. ||⑤ Giắt.


meanings:
① Con dê. ||② Một âm là tường, ngày xưa dùng như chữ 祥.


meanings:
① Rợ Khương (ở phía tây).||② Bèn, dùng làm ngữ từ.


meanings:
① Ðẹp, cái gì có vẻ đẹp khiến cho mình thấy lấy làm thích đều gọi là mĩ, như mĩ thuật 美術. ||② Khen ngợi, như mĩ Triệu Bá 美召伯 khen ông Triệu Bá. ||③ Nước Mĩ (Mĩ Lợi Kiên Hợp Chúng Quốc 美利堅合眾國 United States of America). ||④ Châu Mĩ (Mĩ Lợi Gia 美利加 America).


meanings:
① Gắng gỏi làm thiện dắt dẫn. ||② Tên đất, Dũ Lí 羑里. Một nghĩa là ngục Dũ Lí, ngày xưa người Trụ giam vua Văn Vương 文王 ở ngục Dũ Lí. Ta quen đọc là chữ dữu. Cũng viết là 羐.


meanings:
① Thịt ướp. Chúa Liêu là Gia Luật Ðức Quang chết, người nước mổ bụng cho muối vào ướp đem về, người nhà Tấn gọi là đế ba 帝羓.


meanings:
① Con dê con. Da áo cừu mỏng gọi là cao bì 羔皮.


meanings:
① Linh dương 羚羊 con linh dương, một giống dê ở rừng, sừng dùng làm thuốc.


meanings:
① Dâng đồ ăn. ||② Ðồ ăn ngon, đồ ăn gì ngon cũng gọi là tu, như trân tu 珍羞. ||③ Xấu hổ, thẹn thùng, như hàm tu 含羞 có vẻ thẹn thùng.


meanings:
① Nhung, một thứ dệt bằng lông dê nhỏ rất ấm, cùng nghĩa với chữ 絨.


meanings:
① Bè bạn, như li quần tác cư 離羣索居 lìa xa anh em bạn. Tài học hơn cả các bạn học gọi là trác lạc bất quần 卓犖不羣. ||② Ðàn, bầy, lấy tình hoà hảo mà ở với nhau gọi là quần, như hợp quần 合羣 họp đàn. Chim muông xúm xít với nhau từ ba con trở lên cũng gọi là quần, như điểu quần 鳥羣 đàn chim.


meanings:
① Tham muốn, lòng ham thích cái gì gọi là tiện. ||② Thừa, như dĩ tiện bổ bất túc 以羨補不足 lấy chỗ thừa bù chỗ thiếu. Số tiền thừa ngạch cũ gọi là tiện dư 羨餘.


meanings:
① Sự phải chăng, lẽ phải chăng, nên. Ðịnh liệu sự vật hợp với lẽ phải gọi là nghĩa. ||② Ý nghĩa, như văn nghĩa 文義 nghĩa văn, nghi nghĩa 疑義 nghĩa ngờ. ||③ Vì nghĩa, làm việc không có ý riêng về mình gọi là nghĩa. Như nghĩa sư 義師 quân đi vì nghĩa, không phải vì lợi mà sát phạt. ||④ Cùng chung, như nghĩa thương 義倉 cái kho chung, nghĩa học 義學 nhà học chung, v.v. ||⑤ Làm việc vì người là nghĩa, như nghĩa hiệp 義俠, nghĩa sĩ 義士, v.v. ||⑥ Lấy ân cố kết với nhau là nghĩa, như kết nghĩa 結義 anh em kết nghĩa, nghĩa tử 義子 con nuôi, v.v. Vì thế nên cái gì phụ thêm ở trên cũng gọi là nghĩa, như nghĩa kế 義髻 búi tóc mượn. ||⑦ Nước Nghĩa, tức nước Nghĩa Ðại Lợi 義大利 nước Ý (Itali).


meanings:
① Con dê đã thiến rồi. ||② Giống Yết. Một chi rợ Hung Nô 匈奴 vào ở xứ Yết Thất, vì thế gọi là giống Yết.


meanings:
① Phục hi 伏羲 vua Phục hi đời thượng cổ, có khi gọi là vua Bào hi 庖羲. ||② Ðào Uyên Minh 陶淵明: Bắc song cao ngoạ, như hi Hoàng thượng nhân 北窗高臥如羲皇上人 nằm dài trước cửa sổ như người ở trên đời vua hi Hoàng, ý nói ở cảnh thái bình thanh tú tịch mịch như đời thượng cổ vậy.


meanings:
① Gầy. ||② Yếu đuối. ||③ Giằng co. ||④ Giật đổ. Ta quen đọc là chữ nuy.


meanings:
① Canh. ||② Một âm là lang. Bất lang 不羹 tên đất nước Sở 楚.


meanings:
① Lông chim. ||② Cái vẩy tên, tên cắm vào sâu gọi là một vũ 沒羽 hay ẩm vũ 飲羽. ||③ Tiếng vũ, một tiếng trong ngũ âm. ||④ Cái vũ, một thứ làm bằng đuôi con trĩ để cầm lúc hát múa gọi là can vũ 干羽. ||⑤ Loài chim. ||⑥ Cánh sâu.


meanings:
① Tên người (ngươi Nghệ). Hậu Nghệ xạ nhật 后羿射日 Hậu Nghệ bắn mặt trời.


meanings:
① Cha, mình gọi cha người khác, gọi là tôn ông 尊翁. ||② Ông già. Nguyễn Du 阮攸: Ðồng du hiệp thiếu tẫn thành ông 同遊俠少盡成翁 bạn bè hào hiệp lúc nhỏ đều thành ông già. ||③ Tiếng gọi tôn quý, như nàng dâu gọi bố chồng là ông, con rể gọi bố vợ cũng xưng là ông. Bạn bè tôn nhau cũng xưng là ông. ||④ Ông trọng 翁仲 ông phỗng đá. Tạc đá làm hình người đứng chầu trước lăng mộ gọi là ông trọng. Ðời Nguỵ Minh Ðế 魏明帝 đúc hai người để ngoài cửa tư mã 司馬 gọi là ông trọng, vì thế đời sau mới gọi các ông phỗng đá là ông trọng. ||⑤ Lông cổ chim.


meanings:
① Cánh, cánh của các loài chim loài sâu đều gọi là sí. ||② Vây cá, ngư sí 魚翅. ||③ Cùng nghĩa với chữ thí 啻. Như hề sí thực trọng 奚翅食重 sao những lấy ăn làm trọng.


meanings:
① Ngày mai, kì tới. Dực nhật 翌日 ngày mai, dực niên 翌年 năm tới.


meanings:
① Lông cánh chim. ||② Cái vầy tên. ||③ Hoa linh 花翎, lam linh 藍翎 một thứ mũ trang sức của nhà Thanh 清, để thưởng cho các người có công.


meanings:
① Học đi học lại, như giảng tập 講習, học tập 學習, v.v. ||② Quen, thạo. Như tập kiến 習見 thấy quen, tập văn 習聞 nghe quen. ||③ Tập quen, phàm cái gì vì tập quen không đổi đi được đều gọi là tập, như tập nhiễm 習染. ||④ Chim bay vì vụt. ||⑤ Chồng, hai lần.


meanings:
① Liệng quanh. Nguyễn Du 阮攸: Ðương thế hà bất nam du tường 當世何不南遊翔 thời ấy sao không bay lượn sang Nam chơi? ||② Cao tường 翺翔 ngao du đùa bỡn. ||③ Cùng nghĩa với chữ tường 詳. ||④ Ði vung tay.


meanings:
① Hợp, như dư luận hấp nhiên 輿論翕然 dư luận hợp nhau. ||② Thu liễm, đóng lại. Như tịch hấp 闢翕 mở đóng. ||③ Dẫn, kéo.


meanings:
① Tiêu tiêu 翛翛 ấp cánh, lông che kín. ||② Một âm là dựu. Vội vã, tả cái dáng vội vàng.


meanings:
① Lông trĩ, đuôi con trĩ ở núi dài và đẹp. Trong khi nhạc múa dùng cầm cho đẹp. ||② Cùng nghĩa với chữ địch 狄 giống rợ Ðịch. ||③ Một âm là trạch. Họ Trạch.


meanings:
① Phỉ thuý 翡翠 con chả, lông nó rất đẹp, dùng làm đồ trang sức ở trên đầu gọi là điểm thuý 點翠. ||② Một thứ đá đẹp sản xuất ở Diến Ðiện 緬甸 gọi là ngọc thuý 玉翠. ||③ Màu xanh biếc.


meanings:
① Phỉ thuý 翡翠 con chả, lông nó rất đẹp, dùng làm đồ trang sức ở trên đầu gọi là điểm thuý 點翠.


meanings:
① Cái quạt vả. ||② Một thứ trang sức ở ngoài áo quan, làm hình như cái quạt, trên vẽ mây tản hay các văn vẻ rồi ấp hai bên quan tài cho đẹp.


meanings:
① Cái kéo, tục quen viết là 剪. ||② Xén, cắt. ||③ Phát sạch, như tiễn diệt 翦滅 trừ cho tiệt hết. ||④ Nông, nhạt, sắc nhạt.


meanings:
① Phiên phiên 翩翩 bay vùn vụt. Phàm nói hình dung về sự nhanh nhẹn đều gọi là phiên phiên. ||② Hớn hở tự mừng. ||③ Bóng bẩy, tả cái vẻ phong lưu văn nhã. ||④ Liên phiên 聯翩 liền nối, san sát.


meanings:
① Quen thường, cùng tập quen nhau không để ý đến gọi là ngoạn. ||② Cùng nghĩa với chữ ngoạn 玩.


meanings:
① Lông cánh chim, lông cánh chim dài mà cứng gọi là hàn, vì thế nên bay cao cũng gọi là hàn. ||② Giúp rập, thiên tử phong các công thần làm chư hầu để che chở nhà vua gọi là bình hàn 屏翰 hay phan hàn 藩翰 nói ý như cái cánh chim để che chở thân chim vậy. ||③ Ngày xưa dùng lông chim làm bút viết, cho nên gọi hàn là cái bút. Thơ từ chính tay viết ra gọi là thủ hàn 手翰. Cũng như thủ thư 手書. ||④ Quan hàn lâm coi về việc văn thư. ||⑤ Cỗi gốc. ||⑥ Gà trời. ||⑦ Ngựa trắng.


meanings:
① Cái lọng, cái quạt lông, lúc múa cầm để che mình. ||② Che lấp, như thụ mộc ẩn ế 樹木隱翳 cây cối che lấp. ||③ Màng mắt, đau mắt có màng gọi là ế.


meanings:
① Cao tường 翺翔 rong chơi, ngao du, đùa bỡn.


meanings:
① Lông mã đuôi. Cái lông dài nhất ở đuôi chim gọi là kiều. ||② Cất lên, như kiều túc nhi đãi 翹足而待 kiễng chân mà đợi. ||③ Cái gì trội hơn cả gọi là kiều, như kiều tú 翹秀 tốt đẹp hơn cả. Bạch Cư Dị 白居易: Hoa điền uỷ địa vô nhân thâu, Thuý kiều kim tước ngọc tao đầu 花鈿委地無人收，翠翹金雀玉搔頭 hoa trang sức trên đầu, thoa bằng vàng ngọc hình chim thuý chim tước rớt xuống đất không ai nhặt. Tản Ðà dịch thơ là: Ai người nhặt hoa rơi bỏ đất, Ôi! Thuý kiều ngọc nát vàng phai. ||④ Kiều kiều 翹翹 cao ngất nghểu. ||⑤ Ngẩng đầu lên.


meanings:
① Phiên phiên 翻翻 bay vùn vụt, bay. ||② Lật lại, như phiên cung 翻供 lật lời cung lại.


meanings:
① Cánh chim, chỗ cánh mọc lông ra để bay gọi là dực. Cánh của các loài sâu cũng gọi là dực. ||② Giúp, ở bên mà giúp đỡ gọi là dực, như phụ dực 輔翼 giúp rập, dực đái 翼帶 phò tá, v.v. Phép quân ngày xưa chia làm ba cánh, hai cánh bên gọi là tả dực 左翼 và hữu dực 右翼. ||③ Che chở, nên, loài chim ấp con gọi là dực, như yến dực 燕翼 chim yến ấp con. Vì thế nên người ta mưu tính cho đàn sau gọi là yến dực di mưu 燕翼詒謀. Nuôi nấng che chở cho nên người gọi là noãn dực 卵翼, v.v. ||④ Cùng nghĩa với chữ dực 翌. ||⑤ Sao Dực. ||⑥ Vây cá. ||⑦ Thuyền. ||⑧ Kính.


meanings:
① Hối hối 翽翽 bay vù vù. Thi Kinh 詩經: Phượng hoàng vu phi, hối hối kì vũ 鳳皇于飛，翽翽其羽 chim phượng hoàng bay đi, vù vù lông cánh.


meanings:
① Cái đao, một thứ làm bằng lông cầm để múa.


meanings:
① Rọi sáng, sáng soi, sáng ở chỗ này soi tới chỗ kia gọi là diệu. ||② Vẻ vang, rực rỡ, cái gì của mình được hưởng mà người khác lấy làm hâm mộ thèm thuồng là diệu.


meanings:
① Người già bảy mươi tuổi. Phàm người nào có tuổi tác đều gọi là lão. ||② Tước vị tôn trọng cũng gọi là lão, như nguyên lão 元老 vị trọng thần của nhà nước, trưởng lão 長老 sư cụ. Nay bè bạn chơi với nhau, trong lúc trò chuyện gọi nhau là mỗ lão 某老 cũng noi nghĩa ấy cả. Có khi dùng để nói đùa nhau, như lão mỗ 老某 cũng như ta nói thằng cha ấy. ||③ Suy yếu, như cáo lão 告老 cáo rằng già yếu xin thôi việc quan về nhà nghỉ. ||④ Lâu, như lão ư kì sự 老於其事 làm việc đã lâu. ||⑤ Cứng rắn, tục gọi vật rắn chắc là lão. Văn viết đanh thép gọi là lão luyện 老煉 hay lão đương 老當. Vương Bột 王勃: Lão đương ích tráng, ninh tri bạch thủ chi tâm 老當益壯，寧知白首之心 tuổi già càng phải mạnh hơn, nên hiểu lòng ông đầu bạc. ||⑥ Ông Lí Nhĩ 李耳 nhà Chu 周 gọi là Lão tử 老子, viết Ðạo Ðức Kinh 道德經, là tổ Ðạo giáo, nên gọi Ðạo giáo là đạo Lão. ||⑦ Binh đóng ở ngoài đã lâu.


meanings:
① Thọ khảo, già nua. ||② Bố đã chết rồi gọi là khảo. Các tiên nhân về bên đàn ông đều dùng chữ khảo cả, như tổ khảo 祖考 ông. ||③ Khảo xét. ||④ Thí, như khảo thí 考試 thi khảo. Lấy các bài văn học để chọn lấy học trò xem ai hơn ai kém gọi là khảo. ||⑤ Xong, khánh thành nhà. ||⑥ Ðánh, khua. ||⑦ Trọn, kết cục. ||⑧ Vết.


meanings:
① Lời phân biệt, trong câu văn có chữ giả là để phân biệt chỗ cách nhau, như nhân giả nhân dã, nghĩa giả nghi dã 仁者人也，義者宜也 nhân ấy là đạo làm người, nghĩa ấy là sự làm phải vậy. ||② Lời nói chuyên chỉ về một cái gì, như hữu kì sĩ chi nhân giả 友其士仁者 chơi bạn phải chơi với kẻ sĩ có nhân. ||③ Ấy, như giả cá 者箇 cái ấy, giả phiên 者番 phen ấy, v.v.


meanings:
① Già sáu mươi gọi là kì. ||② Người nào tuổi cao lịch duyệt nhiều cũng gọi là kì, như kì nho 耆儒 người học lão luyện. ||③ Một âm là chỉ. Ðến. ||④ Lại cùng âm nghĩa với chữ thị 嗜.


meanings:
① Mày, như nhi ông 而翁 cha mày. ||② Mà, vậy, dùng làm trợ ngữ như nhi kim an tại 而今安在, dĩ nhi 已而 đã mà. ||③ Bèn, lời nói chuyển xuống, như nhi mưu động can qua ư bang nội 而謀動干戈於邦內 bèn mưu khởi sự đánh nhau ở trong nước. ||④ Lông má.


meanings:
① Ðùa bỡn. Ðồ của trẻ con chơi gọi là sái hoá 耍貨. Ta quen đọc là chữ soạ.


meanings:
① Chịu nhịn, như nại cơ 耐飢 chịu nhịn được đói, nại khổ 耐苦 chịu nhịn được khổ. ||② Râu mép. ||③ Một âm là năng. Ngày xưa dùng như chữ năng 能.


meanings:
① Vun gốc lúa. Cũng đọc là chữ tì.


meanings:
① Cầy ruộng. ||② Phàm dùng sức làm một việc gì khó nhọc mới được miếng ăn đều gọi là canh. Như thiệt canh 舌耕 cầy bằng lưỡi (tức dạy học), bút canh 筆耕 viết thuê, v.v. ||③ Gắng sức làm không mỏi cũng gọi là canh.


meanings:
① Hao sút, như háo phí ngân tiền 耗費銀錢 hao phí tiền bạc. ||② Tin tức, như âm háo 音耗 tăm hơi. ||③ Một âm là mạo. Ðần độn. ||④ Lại một âm là mao. Không, hết.


meanings:
① Cái lưỡi cầy. Tục đọc là chữ cử.


meanings:
① Bừa đất. Cũng viết là sừ 鋤. Nguyễn Trãi 阮廌: Ðoản lạp hạ xuân sừ 短笠荷春鋤 đội nón lá, vác cuốc đi làm vụ xuân. ||② Một âm là sự. Giúp đỡ.


meanings:
① Hai người cùng cầy, vì thế nên hai người gọi là ngẫu. Vợ chồng gọi là phối ngẫu 配耦 cũng là theo cái nghĩa hai người cùng nhau làm lụng cả. ||③ Ðối, câu đối gọi là ngẫu ngữ 耦語. ||④ Ðôi, số lẻ gọi là cơ 奇, số chẵn gọi là ngẫu 耦. ||⑤ Lưỡi cầy rộng năm tấc gọi là phạt 伐, hai phạt gọi là ngẫu 耦.


meanings:
① Cái dầm, dùng để đào đất xáo cỏ. ||② Làm cỏ.


meanings:
① Bừa phủ, gieo hạt giống rồi lại bừa phủ một lượt đất nữa lên gọi là ưu. ||② Cái đầm, dùng để đập các hòn đất to cho phẳng.


meanings:
① Tai, dùng để nghe. ||② Nghe, như cửu nhĩ đại danh 久耳大名 nghe tiếng cả đã lâu, nhĩ thực 耳食 nghe lỏm. ||③ Hàng chắt của chắt mình là nhĩ tôn 耳孫 tức là cháu xa tám đời. ||④ Phàm cái gì có quai có vấu ở hai bên như hai tai người đều gọi là nhĩ, như đỉnh nhĩ 鼎耳 cái quai vạc. ||⑤ Nhĩ môn 耳門 cửa nách. ||⑥ Thôi vậy, vậy. Tiếng nói dứt lời.


meanings:
① Vậy vay, vậy rư! Dùng làm trợ từ, nói sự còn ngờ. ||② Cùng nghĩa với chữ gia 爺. ||③ Da-tô giáo 耶穌教 có khi gọi tắt là Da giáo 耶教 là gọi đạo Thiên Chúa, giáo chủ là ngài Jesus Christ, người nước Do Thái 猶太.


meanings:
① Tai vẹt, tai vẹt không có vành tai là đam. ||② Tên người. Cũng đọc là chữ tham.


meanings:
① Vui, quá vui gọi là đam. ||② Cùng nghĩa với chữ đam 眈. ||③ Tai to và dái tai thõng xuống.


meanings:
① Sáng. Bạch Cư Dị 白居易: Trì trì chung cổ sơ trường dạ, Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên 遲遲鐘鼓初長夜，耿耿星河欲曙天 tiếng chuông, trống điểm thong thả báo hiệu mới đêm dài, những ngôi sao trên sông ngân (tinh hà) sáng lấp lánh như muốn là rạng đông. Tản Ðà dịch thơ: Tiếng canh tối tùng tùng điểm trống, Năm canh dài chẳng giống đêm xưa, Sông Ngân lấp lánh sao thưa, Trời như muốn sáng, sao chưa sáng trời? ||② Thắc mắc, như trung tâm cảnh cảnh 忠心耿耿 trong lòng thắc mắc không yên. ||③ Cảnh giới 耿介 chính trực, có chí tiết không a dua với người (thanh cảnh).


meanings:
① Tục dùng như chữ đam 耽. ||② Lão Ðam 老聃 tức Lão Tử 老子.


meanings:
① Nghe, nghe rồi, lĩnh được ý gọi là linh.


meanings:
① Hãy, cũng. Như liêu phục nhĩ nhĩ 聊復爾爾 hãy lại như thế như thế. ||② Nhờ, như dân bất liêu sinh 民不聊生 dân không biết nhờ vào đâu mà sống được. ||③ Tình ý buồn bã gọi là vô liêu 無聊. Liêu trai chí dị 聊齋志異: Ư thị chí vô liêu thời, nữ triếp nhất chí 於是至無聊時，女輒一至 từ đó cứ lúc quạnh hiu buồn bã, nàng lại đến luôn. ||④ Tai ù.


meanings:
① Om sòm, nói rát tai, người ta không muốn nghe mà mình cứ nhai nhải mãi cũng gọi là quát. Tục thường nói là quát sảo 聒吵. ||② Quát quát 聒聒 ngây ngô.


meanings:
① Thánh, tu dưỡng nhân cách tới cõi cùng cực gọi là thánh, như siêu phàm nhập thánh 超凡入聖 vượt khỏi cái tính phàm trần mà vào cõi thánh. Phàm cái gì mà tới tột bực đều gọi là thánh, như thi thánh 詩聖 thánh thơ. ||③ Lời nói tôn kính nhất, như lời dụ của vua gọi là thánh dụ 聖諭, thánh huấn 聖訓, v.v. ||④ Sáng suốt, cái gì cũng biết tỏ.


meanings:
① Tìm hỏi, mời đón. Nghe biết ai có tài có đức sinh lòng kính lễ, lấy các đồ quý báu đến tặng để cầu thân hay cầu giúp mình gọi là sính. ||② Hỏi thăm, các nước sai sứ đi thông hiếu với nhau gọi là sính. ||③ Lễ cưới, do người mai mối đem lễ vật đến giạm hỏi cũng gọi là sính.


meanings:
① Họp, như tụ hội 聚會 tụ họp. ||② Súc tích, tích ít thành nhiều gọi là tụ. ||③ Làng, xóm.


meanings:
① Nghe thấy, như phong văn 風聞 mảng nghe, truyền văn 傳聞 nghe đồn, v.v. Thân tới tận nơi để nghe gọi là dự văn 預聞. ||② Trí thức. Phàm học thức duyệt lịch đều nhờ tai mắt mới biết, cho nên gọi người nghe nhiều học rộng là bác học đa văn 博學多聞, là bác văn cường chí 博聞強識. Gọi người hẹp hòi nghe ít là cô lậu quả văn 孤陋寡聞. ||③ Truyền đạt, như phụng văn 奉聞 kính bảo cho biết, đặc văn 特聞 đặc cách báo cho hay. ||④ Ngửi thấy. ||⑤ Một âm là vấn. Tiếng động tới, như thanh vấn vu thiên 聲聞于天 tiếng động đến trời. ||⑥ Danh dự, như lệnh vấn 令聞 tiếng khen tốt. Ta quen đọc là vặn.


meanings:
① Liền nối. ||② Họp, họp các nước nhỏ hay các khu vực nhỏ lại thành một nước lớn gọi là liên bang chế độ 聯邦制度 như nước Mĩ hay nước Ðức vậy. ||③ Câu đối, như doanh liên 楹聯 câu đối dán cột. Văn thơ hai câu đối nhau gọi là nhất liên 一聯. Nguyễn Du 阮攸: Xuân liên đãi tuế trừ 春聯待歲除 câu đối xuân chờ hết năm cũ.


meanings:
① Sáng, tai nghe sáng suốt gọi là thông, như thông minh 聰明 sáng suốt, vì có tai mắt cảm giác nhanh nhẹn thì mới nghe thấy được nhiều mà nẩy ra trí tuệ vậy.


meanings:
① Tiếng. Nguyễn Trãi 阮廌: Chung tiêu thính vũ thanh 終宵聽雨聲 suốt đêm nghe tiếng mưa. ||② Ðời xưa chia ra năm thứ tiếng là cung, thương, giốc, chuỷ, vũ 宮、商、角、徵、羽. Âm nhạc cứ noi đấy làm mẫu mực. Còn tiếng người thì chia ra bốn thứ tiếng là bình, thượng, khứ, nhập 平、上、去、入. Âm chữ cứ noi đấy làm mẫu mực. ||③ Âm nhạc, như thanh dong 聲容 tiếng tăm dáng dấp, thanh sắc 聲色 tiếng hay sắc đẹp. ||④ Lời nói, như trí thanh 致聲 gửi lời đến. ||⑤ Tiếng khen. ||⑥ Kể, như thanh tội trí thảo 聲罪致討 kể tội mà đánh. ||⑦ Nêu rõ, như thanh minh 聲明 nêu rõ việc làm ra.


meanings:
① Cao vót. ||② Rung động, như tủng cụ 聳懼 nhức sợ. Cũng viết là 悚懼.


meanings:
① Ðiếc, sinh ra đã điếc rồi gọi là hội. ||② U mê.


meanings:
① Nói thầm. ||② Họ Niếp. ||③ Thịt thái mỏng. Ta quen đọc là chữ nhiếp.


meanings:
① Chức, phàm các việc quan đều gọi là chức, như xứng chức 稱職 xứng đáng với cái chức của mình. Vì thế nên ngôi quan cũng gọi là chức. Như văn chức 文職 chức văn, vũ chức 武職 chức võ, v.v. Ngày xưa chư hầu vào chầu thiên tử xưng là thuật chức 述職 nghĩa là bày kể công việc của mình làm. Ðời sau các quan ngoài vào chầu vua cũng xưng là thuật chức là vì đó. ||② Chức phận, các việc mà bổn phận mình phải làm gọi là chức, như tử chức 子職 chức phận làm con, phụ chức 婦職 chức phận làm vợ, chức vụ 職務, chức nghiệp 職業, v.v. ||③ Bui, chỉ, dùng làm trợ từ, như chức thị chi cố 職是之故 chỉ vì cớ ấy. ||④ Chuyên chủ.


meanings:
① Cung kính, ngay ngắn nghiêm nghị, không có cái dáng trễ nải gọi là túc. ||② Răn, bảo, thi hành mệnh lệnh nghiêm ngặt cho người sợ không dám làm bậy gọi là túc thanh 肅清, túc tĩnh 肅靜, v.v. Lạy rập đầu xuống gọi là túc bái 肅拜, gọi tắt là túc. Như trong lối viết thư hay dùng những chữ kính túc 敬肅, túc thử 肅此 cũng là nói nghĩa ấy cả (kính viết thư này). ||③ Gấp, kíp. ||④ Tiến vào, mời vào. ||⑤ Thu liễm lại, rụt lại.


meanings:
① Cùng cực, rất, phóng túng, ý muốn thế nào cứ làm thích thế gọi là tứ, như túng tứ 縱肆, phóng tứ 放肆, v.v. ||② Phơi bày, bêu. Luận ngữ 論語 có câu: Ngô lực do năng tứ chư thị triều 吾力猶能肆諸市朝 sức ta có thể làm (cho phải tội) chết mà bêu thây ở chợ hoặc triều đình. Vì thế nên các nơi bày hàng hoá cũng gọi là tứ, như trà tứ 茶肆 hàng nước, tửu tứ 酒肆 hàng rượu, v.v. ||③ Bốn, tục mượn dùng thay chữ tứ 四 gọi là chữ tứ kép, dùng để viết giấy má về tiền tài cho không thay đổi được. ||④ Bèn, dùng làm lời đưa đẩy. ||⑤ Cho nên, lời nói thay sang đầu đề khác. ||⑥ Cầm. ||⑦ Thẳng. ||⑧ Duỗi ra, mở rộng ra. ||⑨ Hoãn, thong thả. ||⑩ Dài. ||⑪ Chăm, siêng năng. ||⑫ Thử qua. ||⑬ Chuông khánh bày đủ cả. ||⑭ Một âm là thích. Pha thịt. Cùng nghĩa với chữ dị 肄.


meanings:
① Bắt đầu, gây mới, phát sinh. Như triệu hoạ 肇禍 gây vạ. Có khi viết là 肈. ||② Chính, sửa cho ngay. ||③ Mưu loạn.


meanings:
① Thịt. Là do chất như lòng trắng trứng gà cấu tạo nên, là chất mềm chơn để bao bọc gân xương cho các giống động vật. Nay ta gọi trong họ thân là cốt nhục 骨肉 nghĩa là cùng một ông cha sinh đẻ san sẻ ra vậy. ||② Phần xác thịt, như nhục dục 肉慾 cái ham muốn về xác thịt, như rượu chè trai gái, v.v. Cũng viết là 肉欲. Nhục hình 肉刑 hình phạt đến da thịt, như kìm kẹp xẻo đánh, v.v. đều nói về ngoài xác thịt cả. Những kẻ vô học vô tri gọi là hành thi tẩu nhục 行尸走肉 thịt chạy thây đi, nói kẻ chỉ có phần xác mà không có tinh thần vậy. ||③ Thịt ăn. Các thứ thịt giống vật có thể ăn được đều gọi là nhục. Người giầu sang gọi là nhục thực 肉食. Lấy thế lực mà ăn hiếp người gọi là ngư nhục 魚肉, như ngư nhục hương lí 魚肉鄉里 hà hiếp làng mạc. ||④ Cùi, cùi các thứ quả. ||⑤ Một âm là nhụ. Bắp thịt nở nang, mập mạp. ||⑥ Cũng đọc là chữ nậu.


meanings:
① Gan, một cơ quan sinh ra nước mật, ở mé tay phải bên bụng, sắc đỏ lờ lờ, có bốn lá. ||② Can đảm, gan góc.


meanings:
① Ðùi vế. ||② Ðùi vế là một bộ phận trong thân thể, cho nên một bộ phận của một sự gì gọi là cổ. Như một cánh quân gọi là nhất cổ binh 一股兵, mấy người góp vốn buôn chung gọi là hợp cổ 合股. ||③ Câu cổ 勾股 trong hình tam giác vuông, bề ngang ngắn gọi là câu 勾, bề dọc dài gọi là cổ 股, cạnh dài nhất đối diện với góc vuông gọi là huyền 弦.


meanings:
① Chân tay người, chân giống thú, chân cánh giống chim đều gọi là chi. ||② Sống lưng.


meanings:
① Béo, phàm các giống động vật thực vật mà có nhiều chất béo gọi là phì, như phì mĩ 肥美 béo ngậy, ngậy ngon. ||② Ðầy đủ, thừa thãi, như phân phì 分肥 chia của. ||③ Bón ruộng, các thứ dùng để bón ruộng đều gọi là phì, như phì liệu 肥料 đồ bón tốt.


meanings:
① Vai. ||② Gánh vác, trút được hết trách nhiệm gọi là tức kiên 息肩. ||③ Dùng. ||④ Giống muông ba tuổi.


meanings:
① Chi phương 脂肪 mỡ lá, chất bổ của loài cây cỏ cũng gọi là chi phương.


meanings:
① Truân truân 肫肫 chăm chỉ, chăm chắm. ||② Tục gọi mề chim, mề gà, mề vịt là truân. ||③ Một âm là thuần. Thịt khô còn nguyên.


meanings:
① Ột nạp 膃肭 con chó bể, một thứ hải sản đầu như chó, cái hột dái nó gọi là ột nạp tề 膃肭臍 dùng làm thuốc được, còn gọi là hải cẩu thận 海狗腎.


meanings:
① Khá, ừ được. Bằng lòng cho gọi là khẳng. ||② Một âm là khải. Thịt thăn, thịt áp xương. Chỗ cần cốt của sự lí gì cũng gọi là khải khính 肯綮.


meanings:
① Cánh tay (từ khuỷu tay đến bàn tay). ||② Bầy tôi chân tay gọi là cổ quăng 股肱. Thư Kinh 書經 có câu: Lương y tam chiết quăng 良醫三折肱 ý nói thầy thuốc trải nhiều bệnh khó rồi mới giỏi, nói ví như người có từng trải nhiều sự biến rồi mới lõi vậy.


meanings:
① Nuôi, nuôi cho khôn lớn gọi là dục. ||② Sinh, như dục lân 育麟 sinh con trai. ||③ Thơ bé.


meanings:
① Ðồ nhắm, các thứ thịt cá đem làm chín ăn gọi là hào. Nguyễn Du 阮攸: Hành nhân bão thực tiện khí dư, Tàn hào lãnh phạn trầm giang để 行人飽食便棄餘，殘肴冷飯沉江底 Người đi (thuyền) ăn no, thừa vứt bỏ, Cơm nguội, thức ăn đổ chìm xuống đáy sông.


meanings:
① Vang dậy. ||② Hật hưởng 肸蠁 loài muỗi nhặng, vì nó bay họp từng đàn rất đông, nên nói về sự gì hưng thịnh cũng gọi là hật hưởng.


meanings:
① Phổi, ở hai bên ngực, bên tả hai lá, bên hữu ba lá. Nay gọi tấm lòng là phế phủ 肺腑.


meanings:
① Dạ dày, dùng để đựng và tiêu hoá đồ ăn. Vì thế nên tục gọi sự muốn ăn là vị khẩu 胃口. ||② Sao Vị, một ngôi sao trong nhị thập bát tú.


meanings:
① Vai, hai bên sau lưng ngang với ngực gọi là bối. Vai ở đằng sau người, nên cái gì ở đằng sau cũng gọi là bối. Như ốc bối 屋背 sau nhà. ||② Vai lưng súc vật đều ở trên, cho nên cái gì ở trên cũng gọi là bối. Như kiều bối 橋背 sống cầu, lưng cầu, bồng bối 蓬背 mui thuyền, v.v. ||③ Mặt trái, như chỉ bối 紙背 mặt trái giấy. ||④ Một âm là bội. Trái, như bội minh 背盟 trái lời thề. ||⑤ Bỏ đi, như kiến bội 見背 chết đi. ||⑥ Ðọc thuộc lòng, như bội tụng 背誦 gấp sách lại mà đọc.


meanings:
① Có mang ba tháng gọi là thai. Lúc con còn ở trong bụng đều gọi là thai, như thai giáo 胎教 dạy từ lúc còn trong bụng. ||② Cái khuôn, cái cốt chế nên đồ.


meanings:
① Lớn, mập. ||② Thư thái. ||③ Một âm là phán. Một nửa mình muông sinh. ||④ Thịt bên xương sườn.


meanings:
① Thịt phần, thịt tế rồi đem chia phần gọi là tạc. ||② Báo đáp. ||③ Phúc, cũng đọc là chữ tộ.


meanings:
① Chửa, có mang mới được một tháng gọi là phôi. ||② Ðồ chưa xong hẳn gọi là phôi, nghĩa là mới có hình. Phôi thai 胚胎 cái gì mới ở bước đầu, cái mầm mới sinh ra. Có khi viết là phôi 肧.


meanings:
① Bên bả vai, chỗ giữa hai vai liền nhau gọi là kiên giáp 肩胛.


meanings:
① Biền chi 胼胝 da dày, chai. Như thủ túc biền chi 手足胼胝 chân tay chai cộp, nghĩa là làm ăn vất vả da chân da tay thành chai ra. Ta quen đọc là chữ đê.


meanings:
① Bào thai 胞胎, lúc con còn ở trong bụng mẹ, ngoài có cái mạng bao bọc gọi là bào (nhau). ||② Phàm vật gì hình tròn ngoài có mạng bọc đều gọi là bào. Như tế bào 細胞 một chất nhỏ kết cấu thành các sinh vật. ||③ Bọc, anh em cùng một cha mẹ gọi là đồng bào 同胞 anh em ruột. Nói rộng ra, anh bố gọi là bào bá 胞伯 bác ruột, em bố gọi là bào thúc 胞叔 chú ruột. Người trong một nước cũng gọi là đồng bào, nghĩa là cùng là con cháu một ông tổ sinh ra vậy. ||④ Cùng nghĩa với chữ bào 庖.


meanings:
① Mở, như khư khiếp 胠篋 mở tráp, cũng có nghĩa là ăn cắp. Trang Tử 莊子: Tương vi khư khiếp thám nang phát quỹ chi đạo 將為胠篋探囊發匱之盜 đề phòng những kẻ ăn trộm mở tráp, moi đẫy, cậy rương. ||② Sườn, nách. ||③ Ði. ||④ Cánh quân bên hữu.


meanings:
① Yếm cổ, dưới cổ có mảng thịt sa xuống gọi là hồ. Râu mọc ở đấy gọi là hồ tu 胡鬚. Tục viết là 鬍. ||② Cổ họng, nói năng không được rành mạch gọi là hàm hồ 含胡. Cũng viết là 含糊. Nói quàng gọi là hồ thuyết 胡說, làm càn gọi là hồ vi 胡爲 hay hồ náo 胡鬧 đều noi cái ý ấy cả. ||③ Sao vậy? dùng làm trợ từ, như hồ bất 胡不 sao chẳng?, hồ khả 胡可 sao khá?, sao được?, v.v. ||④ Rợ Hồ. ||⑤ Bát hồ, một đồ dùng về việc lễ. ||⑥ Một thứ đồ binh hình cong có lưỡi đâm ngang. ||⑦ Xa xôi.


meanings:
① Sắc người đẹp, tươi sáng. Cùng nghĩa với chữ diễm 豔.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ diễm 艷 hay 豔.


meanings:
① Ổ của giống thú. ||② Cỏ giao, dùng để làm thuốc. Vì nó sinh ra ở vùng Thiểm Tây nên gọi là tần giao 秦艽. ||③ Một âm là cừu. Xa xôi, hoang đãng. Tục đọc là chữ bông.


meanings:
① Cây ngải cứu. Dùng lá ngải khô quấn thành cái mồi châm lửa cháy rồi đốt vào chỗ đau cho kẻ ốm gọi là cứu 灸. ||② Xinh đẹp. Như tri hiếu sắc tắc mộ thiếu ngải 知好色則慕少艾 biết hiếu sắc thì mến gái tơ. ||③ Thôi. Sự gì chưa xong gọi là vị ngải 未艾. ||④ Già. ||⑤ Nuôi. ||⑥ Hết. ||⑦ Báo đáp. ||⑧ Một âm là nghệ. Cắt cỏ. ||⑨ Trị yên.


meanings:
① Bồng bồng 芃芃 tốt um, tốt tươi. ||② Ðuôi dài thườn thượt.


meanings:
① Hoàn lan 芄蘭 cỏ hoàn lan (metaplexis japonica).


meanings:
① Khoai nước. Ta quen đọc là chữ vu. ||② Một âm là hu. To lớn.


meanings:
① Kịp, lan tới, ơn lây. Phép ngày xưa nhà vua có việc gì mừng thì phong tặng cho tổ tiên các quan gọi là đàm ân 覃恩. ||② Sâu rộng, như đàm phủ 覃府 phủ sâu rộng, nói tôn quý dinh phủ nhà người khác là sâu và rộng. ||③ Một âm là diễm. Sắc.


meanings:
① Lật lại, kẻ nào hay giở giáo gọi là kẻ phản phúc vô thường 反覆無常. ||② Nghiêng đổ. Như tiền xa chi phúc, hậu xa chi giám 前車之覆後車之鑒 cái vết xe trước đổ, là cái gương cho xe sau coi. ||③ Thua. Như toàn quân phúc một 全軍覆沒 cả cánh quân thua chết hết. ||④ Xét kĩ. Như phúc thí 覆試 xét thi lại cho tường, phúc tra 覆查 tra xét lại cho kĩ. ||⑤ Lại. Như phúc tín 覆信 viết thư trả lời lại. Cũng như chữ phúc 復. ||⑥ Một âm là phú. Che trùm, ấp. Như thiên phú địa tải 天覆地載 trời che đất chở, điểu phú dực chi 鳥覆翼之 chim xoã cánh ấp. ||⑦ Phục binh.


meanings:
① Nối dõi, con cháu đời đời nối dõi gọi là dận, như huyết dận 血胤 dòng dõi máu mủ.


meanings:
① Ðều, như tư khả 胥可 đều khá. ||② Ðợi, như thiểu tư 少胥 đợi một chút, tư mệnh 胥命 đợi mệnh lệnh, v.v. ||③ Cùng coi, dò xét, như vu tư tư nguyên 于胥斯原 (Thi Kinh 詩經) cùng coi cánh đồng để định chỗ cho dân ở. ||④ Thứ nhân làm quan gọi là tư. Ðời sau gọi thơ lại là tư lại 胥吏 là bởi đó (tức ta gọi là nhà tơ). ||⑤ Giúp. ||⑥ Sơ, xa.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ yết 咽. ||② Yên chi Yên chi 燕脂 phấn, đàn bà dùng để làm dáng. Nguyên viết là 燕支. Có khi viết là 胭脂 hay 臙脂. Tục gọi tắt là chi 脂, như chi phấn 脂粉 phấn sáp.


meanings:
① Dưới bẹn, háng. Như khố hạ 胯下 dưới háng. Cũng đọc là chữ khoá.


meanings:
① Thịt thăn. ||② Tục gọi sà phòng là di tử 胰子.


meanings:
① Bàng quang 膀胱 cái bong bóng, bọng đái.


meanings:
① Cái thân người, từ cổ xuống đến bẹn, trừ chân tay ra, gọi là đỗng. ||② Ruột già.


meanings:
① Ngực. ||② Tấm lòng, như hung khâm 胸襟, hung thứ 胸次, v.v. đều nói về phần mang chứa trong lòng cả. Trang Tử 莊子: hỉ nộ ai lạc, bất nhập ư hung thứ 喜怒哀樂，不入於胸次 mừng giận thương vui không vào tới trong lòng.


meanings:
① Tài năng, như năng viên 能員 chức quan có tài. ||② Hay, sức làm nổi gọi là năng. Như thị bất vi dã, phi bất năng dã 是不爲也，非不能也 ấy là không làm, chứ không phải là không làm nổi vậy. ||③ Thuận theo, như nhu viễn năng nhĩ 柔遠能邇 (Thi Kinh 詩經) khiến cho kẻ xa quy phục về gần. ||④ Con năng, một loài như con gấu. ||⑤ Một âm là nai. Con ba ba có ba chân. ||⑥ Lại một âm nữa là nại. Cùng nghĩa với chữ nại 耐. ||⑦ Vật lí gọi cái gì tạo ra công sức là năng, như điện năng 電能.


meanings:
① Mỡ tảng, mỡ dót lại từng mảng. ||② Yên chi 燕脂 phấn, đàn bà dùng để làm dáng. Nguyên viết là 燕支. Có khi viết là 胭脂 hay 臙脂. Tục gọi tắt là chi 脂, như chi phấn 脂粉 phấn sáp.


meanings:
① Giòn, yếu. Như tùng thuý 鬆脃 giòn xốp, dễ bóp vỡ. ||② Thanh thuý, tiếng trong trẻo mà đi xa gọi là thanh thuý 清脃. ||③ Khinh bạc, như phong tục thuý bạc 風俗脃薄 phong tục khinh bạc.


meanings:
① Sườn, ở hai bên ngực. Như Tấn công tử Trùng Nhĩ biền hiếp 晉共公重耳駢脅 công tử Trùng Nhĩ xương sườn liền thành một mảng. ||② Ăn hiếp, như hiếp chế 脅制 bắt hiếp người, bắt ép phải làm xằng gọi là hiếp tòng 脅從. ||③ Trách móc.


meanings:
① Mạch máu, mạch máu đỏ gọi là động mạch 動脈, mạch máu đen gọi là tĩnh mạch 靜脈. Ngày xưa viết là 衇. Tục viết là 脉. ||② Phàm vật gì có ngánh thớ mà liền với nhau đều gọi là mạch. Như sơn mạch 山脈 mạch núi, toàn mạch 泉脈 mạch nước, v.v. ||③ Mạch, thầy thuốc xem mạch động ở vệ cổ tay để phân biệt chứng bệnh. ||④ Xương lá, các đường gân trên lá cây gọi là diệp mạch 葉脈. ||⑤ Mạch mạch 脈脈 trông nhau đăm đắm.


meanings:
① Xương sống, có 24 đốt. ||② Phàm cái gì cao mà ở giữa đều gọi là tích, như ốc tích 屋脊 cái nóc nhà. ||③ Lẽ.


meanings:
① Tục gọi cái cổ là hạng bột 項脖 hay bột tử 脖子.


meanings:
① Khóe môi, hợp liền. Tục dùng như chữ vẫn 吻.


meanings:
① Phần trong của dạ dày, trên rốn năm tấc gọi là thượng quản 上脘, trên rốn bốn tấc chính giữa dạ dày gọi là trung quản 中脘, trên rốn hai tấc gọi là hạ quản 下脘. Ta quen đọc là chữ oản.


meanings:
① Cẳng chân, từ đầu gối đến chân gọi là hĩnh. Nguyễn Du 阮攸: Tính thành hạc hĩnh hà dung đoạn 性成鶴脛何容斷 chân hạc tánh vốn dài, cắt ngắn làm sao được.


meanings:
① Bành hanh 膨脝 trương phềnh. Vì thế nên sự gì ngày một mở rộng hơn lên gọi là bành trướng 膨漲. Cũng viết là 膨脹.


meanings:
① Tùng thoả 叢脞 tủn mủn, không có chí to lớn. Ta quen đọc là chữ toả.


meanings:
① Môi. Thần vong xỉ hàn 脣亡齒寒 môi hở răng lạnh, ý nói các nước láng giềng với nhau phải dựa lẫn nhau mới đủ chống với nước khác, nếu tự chia rẽ nhau thì tất bị kẻ mạnh tàn phá.


meanings:
① Giảm bớt, rút bớt. ||② Một âm là thôi. Dái trẻ con.


meanings:
① Nem, thịt thái bóp thính cho khô gọi là tu. Ngày xưa đến chơi đâu mang một gói nem để làm quà. Học trò đến xin học cũng mang theo bó nem (thúc tu 束脩) làm lễ. Vì thế nên đời sau gọi những bổng lộc của thầy giáo là thúc tu, có khi gọi tắt là tu. Luận ngữ 論語: Tự hành thúc tu dĩ thượng, ngô vị thường vô hối yên 自行束脩以上，吾未嘗無誨焉 ai dâng lễ để xin học thì từ một bó nem trở lên, ta chưa từng (chê là ít) mà không dạy. ||② Sửa, dài. Cùng nghĩa với chữ tu 修. ||③ Khô kháo.


meanings:
① Róc, lóc, bóc tuột. Thịt đã lạng xương đi rồi gọi là thoát. Vật gì rời ra đều gọi là thoát. Như thoát li quan hệ 脫離關係 đã lìa hẳn mối quan hệ, thoát quan 脫冠 cất mũ. ||② Sơ lược. Người nào không câu chấp lễ tục gọi là sái thoát 灑脫 hay siêu thoát 超脫. ||③ Rơi mất. Như thoát lạc 脫落 lọt rơi đi mất. ||④ Khỏi, thoát khỏi. ||⑤ Hoặc giả thế chăng. ||⑥ Một âm là đoái. Ðoái đoái 脫脫 thư thái, thong thả.


meanings:
① Nem, thịt luộc chín rồi phơi khô gọi là bô. ||② Các thứ quả khô cũng gọi là bô. Như đào bô 桃脯 đào phơi khô.


meanings:
① Cổ, chỗ cổ dưới cằm gọi là đậu.


meanings:
① Trương. Bụng đầy rán lên gọi là phúc trướng 腹脹. Nề sưng gọi là thũng trướng 腫脹.


meanings:
① Lá lách. ||② Tục gọi tính tình người là tì khí 脾氣.


meanings:
① Chai dộp. Làm ăn khó nhọc chân tay chai ra gọi là biền đê 胼胝.


meanings:
① Hậu, đầy đặn. Vật gì không được đầy đủ là bất thiển 不腆. ||② Khéo, hay. ||③ Chủ, cũng như chữ chủ 主. Ta quen đọc chữ điến.


meanings:
① Nách. Nách liền ngay với cánh tay, vì thế sự gì thiết cận gọi là trửu dịch 肘腋. ||② Da nách con hồ. Như tập dịch thành cừu 集腋成裘 họp da hồ thành áo cừu. Vì thế sự gì linh tinh mà thu xếp lại cho tề chỉnh cũng gọi là tập dịch 集腋.


meanings:
① Ướp, lấy muối ướp các thứ thịt cá cho khỏi thiu thối gọi là yêm. ||② Tục gọi mùi hôi thối không sạch là yêm châm 腌臢.


meanings:
① Bồ dục, quả cật. ||② Ngoại thận 外腎 hạt dái. Một tên là cao hoàn 睪丸.


meanings:
① Thối nát. ||② Cũ rích, không thông đạt. Như hủ nho 腐儒 người học trò hủ lậu. ||③ Hủ hình 腐刑 hình thiến dái. Tư Mã Thiên 司馬遷 đã chịu khổ hình này. ||④ Ðậu hủ 豆腐 đậu phụ.


meanings:
① Dạ dày, mật, ruột già, ruột non, bong bóng, ba mạng mỡ: trung y thượng chỉ vị, đảm, đại tràng, tiểu tràng, bàng quang, tam tiêu 中醫上指胃、膽、大腸、小腸、膀胱、三焦 gọi là lục phủ 六腑. Xem ngũ tạng 五臟. ||② Tục gọi tấm lòng là phế phủ 肺腑.


meanings:
① Bọng chân, bắp chân. ||② Ðau, ốm. ||③ Lành.


meanings:
① Xương rỗng, các loài động vật như sâu bọ, san hô gọi là khang tràng động vật 腔腸動物 loài động vật ruột rỗng. ||② Chỗ rỗng không ở trong ngực cũng gọi là khang. ||③ Ðiệu hát. Ta quen đọc là chữ xoang.


meanings:
① Cổ tay. Người ta tới lúc thất ý thường chống tay thở dài, nên toan tính không ra gọi là ách oản 扼腕.


meanings:
① Thớ da, chỗ da ngoài da trong giáp nhau gọi là thấu lí 腠理.


meanings:
① Thịt sống. Luận ngữ 論語: Quân tứ tinh, tất thục nhi tiến chi 君賜腥，必熟而薦之 vua ban thịt tươi thì cho nấu chín, cúng tổ tiên rồi mới ăn. ||② Tanh.


meanings:
① Óc. Phần ở khắp cả bộ đầu gọi là óc lớn: đại não 大腦, chủ về việc tri giác vận động, phần ở sau óc lớn hình như quả bóng nhỏ tiểu não: 小腦, chuyên chủ về vận động, ở dưới đáy óc lớn gọi là óc giữa trung não: 中腦, dưới liền với tuỷ xương sống, gọi là duyên tuỷ 延髓, đều chủ sự thở hút. Do óc giữa xuống tuỷ chia ra các dây nhỏ đi suốt cả mình gọi là não khí cân 腦氣筋 dây gân óc, hay là não thần kinh 腦神經.


meanings:
① Sưng, nề. Vật gì nặng nề bung sung lắm cũng gọi là ủng thũng 擁腫. Trang Tử 莊子: Ngô hữu đại thụ, nhân vị chi Vu, kì đại bản ủng thũng nhi bất trúng thằng mặc 吾有大樹，人謂之樗，其大本擁腫，而不中繩墨 tôi có một cây lớn, người ta gọi nó là cây cây xư, gốc lớn nó lồi lõm, không đúng dây mực. ||② Nhọt. Cũng đọc là chữ trũng.


meanings:
① Lưng. Tục gọi quả cật là yêu tử 腰子. ||② Eo. Chỗ đất nào hai đầu phình giữa thắt lại gọi là yêu, như hải yêu 海腰 eo bể.


meanings:
① Ðầu gân. Như chỗ đầu gân các giống vật nấu làm đồ ăn ngon, ta gọi là sụn. Cũng đọc là chữ kiên.


meanings:
① Cẳng chân. ||② Chân để đi, vì thế nên số tiền tặng để ăn đường gọi là thuỷ cước 水腳. ||③ Dưới, như sơn cước 山腳 chân núi. ||④ Phàm cái gì bám ở sau đều gọi là cước. Như trong một câu văn hay một đoạn sách có chua thêm mấy chữ nhỏ ở bên gọi là chú cước 注腳 hay thiết cước 切腳.


meanings:
① Chỗ sệ bụng, chỗ thịt béo nhũn đều gọi là du. ||② Dày đẹp, béo tốt, như đất ruộng tốt gọi là cao du 膏腴. ||③ Ruột lợn, ruột chó.


meanings:
① Ruột. Phần nhỏ liền với dạ dầy gọi là tiểu tràng 小腸 ruột non, phần to liền với lỗ đít gọi là đại tràng 大腸 ruột già. Còn đọc là trường. ||② Ðoạn tràng 斷腸 rất đau lòng. Lí Bạch 李白: Nhất chi hồng diễm lộ ngưng hương, Vân vũ Vu sơn uổng đoạn trường 一枝紅艷露凝香，雲雨巫山枉斷腸 Nàng (Dương Quý Phi 楊貴妃) như một cành hồng đẹp phủ móc đọng hương, (khiến cho) thần nữ mây mưa ở Vu sơn cũng phải đứt ruột.


meanings:
① Bụng, dưới ngực là bụng. Bụng ở đằng trước mình người ta, nên cái gì ở đằng trước cũng gọi là phúc. Như phúc bối thụ địch 腹背受敵 trước sau bị giặc vây cả. ||② Tấm lòng. Như cảm bố phúc tâm 敢布腹心 (Tả truyện 左傳) dám bày dãi tấm lòng. ||③ Ðùm bọc.


meanings:
① Trong thể xác các động vật chỗ nào bật chất nước ra gọi là tuyến. Như nhũ tuyến 乳腺 hạch sữa, hãn tuyến 汗腺 hạch mồ hôi.


meanings:
① Ðùi. Ðùi vế gọi là đại thối 大腿, bắp chân gọi là tiểu thối 小腿. Nguyên viết là thối 骽.


meanings:
① Bàng quang 膀胱 bong bóng, bọng đái. ||② Tục gọi bắp vai là kiên bàng 肩膀.


meanings:
① Xương sống. Xương sống là cái trụ cốt cả mình người, nên gọi sức vóc là lữ lực 膂力.


meanings:
① Cổ họng ăn, cái diều các giống thú. Cũng như chữ tố 嗉.


meanings:
① Mạng ngực, tức là cái hoành cách mô 橫膈膜 ở dưới ngực trên bụng, để phân giới hạn ngực và bụng.


meanings:
① Bắp tay, phần tay gần vai gọi là thượng bác 上膊, phần tay ở dưới gọi là hạ bác 下膊. ||② Nem. ||③ Phanh thây xé xác.


meanings:
① Mỡ. Mỡ miếng gọi là chi 脂, mỡ nước gọi là cao 膏. Như lan cao 蘭膏 dầu thơm, cao mộc 膏沐 sáp bôi, v.v. ||② Ðồ ăn béo ngậy gọi là cao. Như cao lương 膏粱 thịt béo gạo trắng, ý nói là kẻ ăn ngon mặc sướng. Chỗ đất tốt mầu gọi là cao du chi địa 膏腴之地. ||③ Chỗ dưới quả tim gọi là cao hoang chi tật 膏肓之疾 bệnh vào chỗ nguy hiểm, bệnh nặng. ||④ Nhuần thấm, như cao lộ 膏露 móc ngọt, sương móc mát mẻ. Ngày xưa lấy mưa móc ví với ân trạch, cho nên gọi ân trạch là cao, như cao trạch hạ ư dân 膏澤下於民 (Mạnh Tử 孟子) ân trạch thấm tới dân. ||⑤ Thuốc cao, thuốc đun cho cô đặc để lâu không thiu gọi là cao. Các thức ăn cô đông đặc cho tiện để dành cũng gọi là cao. ||⑥ Một âm là cáo. Thấm. Như âm vũ cáo chi 陰雨膏之 (Thi Kinh 詩經) mưa dầm thấm cho.


meanings:
① Da ngoài. Sự tai hại đến thân gọi là thiết phu chi thống 切膚之痛 đau như cắt da. ||② Ở ngoài vào. Như phu thụ chi tố 膚受之愬 sự cáo mạch ở ngoài, không phải trong có tội thực. Luận ngữ 論語: Tẩm nhuận chi trấm, phu phụ chi tố, bất hành yên, khả vị minh dã dĩ hĩ 浸潤之譖，膚受之愬，不行焉，可謂明也已矣 những lời gièm pha thấm nhuần, những lời vu cáo như đâm vào da thịt, (những lời đó) nếu không tác động gì đến ta, thì có thể gọi là sáng suốt. Học thuật không tinh gọi là mạt học phu thụ 末學膚受 ý nói chỉ biết lờ mờ, hiểu không được thâm. Văn chương nông nổi gọi là phu thiển 膚淺 hay phu phiếm 膚泛, v.v. ||③ Lớn. Như phu công 膚功 công lớn. ||④ Vốc bốn ngón tay lại gọi là phu. Một cách đong lường của đời xưa, cũng như ta xúc vào tay khum bốn ngón tay lại gọi là một lẻ. Nên nói về bề mặt hẹp nhỏ thì gọi là phu thốn 膚寸. ||⑤ Thịt lợn. ||⑥ Thịt thái.


meanings:
① Nơi trống không ở trong mình người, như hung thang 胸膛 trong ngực. ||② Phàm vật gì trong lòng rỗng đều gọi là thang. Như tiền thang 前膛 lòng súng trước, hậu thang 後膛 lòng súng sau, v.v.


meanings:
① Màng, một thứ màng mỏng để ràng rịt tạng phủ và các cơ quan trong mình. Như nhãn mô 眼膜 màng mắt, nhĩ mô 耳膜 màng tai, v.v. Nói rộng ra như mạng mỏng ở trong các thứ quả cây cũng gọi là mô cả. ||② Mô bái 膜拜 quỳ dài mà lạy.


meanings:
① Ðầu gối. Ðầu gối có khớp co lại duỗi ra được, cho nên gọi quỳ là khuất tất 屈膝 uốn gối. Nịnh nọt để cầu cạnh người cũng gọi là khuất tất. Ðối với cha mẹ gọi là tất hạ thừa hoan 膝下承歡 nương vui dưới gối.


meanings:
① Xương đùi. ||② Cái chốt quay của của thợ gốm. Cũng đọc là chữ thuyền.


meanings:
① Keo. Lấy da các loài động vật nấu thành cao gọi là giao. ||② Goá vợ lại lấy vợ khác gọi là giao tục 膠續. Liêu trai chí dị 聊齋志異: Công đại ưu, cấp vi giao tục dĩ giải chi, nhi công tử bất lạc 公大憂，急為膠續以解之，而公子不樂 ông lo lắm, gấp tìm vợ khác giải muộn cho con, nhưng công tử không vui. ||③ Phàm vật gì dính cũng gọi là giao. Như thụ giao 樹膠 nhựa cây. ||④ Gắn liền. Như giao trụ cổ sắt 膠柱鼓瑟 đè chặt phím gảy đàn, ý nói kẻ câu nệ không biết biến thông. ||⑤ Bền chặt. Như giao tất 膠漆 keo sơn, ý nói bè bạn chơi với nhau thân thiết như keo sơn không rời. ||⑥ Thuyền mắc cạn. ||⑦ Tên tràng học ngày xưa.


meanings:
① Béo, đồ ăn có chất béo ngậy gọi là nị. ||② Trơn nhẵn. Như cơ lí tế nị 肥理細膩 da dẻ nõn nà, sờ thấy nhẵn nhụi. ||③ Cáu bẩn. Ta quen đọc là chữ nhị.


meanings:
① Thịt phần tế, thịt luộc chín đem tế rồi chia phần gọi là phiền nhục 膰肉. Ta quen đọc là chữ phần.


meanings:
① Cỗ ăn. ||② Chức quan coi việc nấu nướng cho vua ăn gọi là thiện tể 膳宰. ||③ Tục gọi ăn cơm là dụng thiện 用膳.


meanings:
① Miếng thịt lớn. ||② To lớn, đầy đủ. Như dân tuy mĩ hô 民雖靡膴 dân dù chẳng đủ (Thi Kinh 詩經). ||③ Một âm là vũ. Như vũ vũ 膴膴 tốt mầu, tốt tươi.


meanings:
① Chỗ mỡ vàng bám liền vào lá lách để sinh ra nước ngọt thấm vào dạ dày để giúp sức tiêu hoá các đồ ăn. Cũng viết là 脺.


meanings:
① Ngực. Khâm phục ai như ôm vào lòng gọi là phục ưng 服膺. ||② Chịu, đương lấy. Như mậu ưng tước vị 謬膺爵位 lầm đương lấy ngôi tước, lời nói tự nhún mình đảm đương lấy ngôi tước này là vua lầm cho, chứ thực ra thì tài mình không đáng. ||③ Ðánh, như nhung địch thị ưng 戎狄是膺 rợ mọi phải đánh, ý nói rợ mọi phải đánh đuổi đi không cho xâm lấn vào trong nước. ||④ Cương ngựa, đai ngựa.


meanings:
① Mật, ở nép trong lá gan thường rỉ nước đắng ra để tiêu chất mỡ. ||② Ngày xưa bảo người ta có gan góc là vì cái mật, cho nên người không e sợ gì gọi là đại đảm 大膽, người có lòng sốt sắng vì nghĩa quên mình gọi là can đảm 肝膽. ||③ Nỗi lòng, như phi can lịch đảm 披肝瀝膽 phơi gan rạch mật, ý nói tỏ hết nỗi lòng cho người biết. ||④ Lòng trong của cái đồ gì, như cái cựa gà ở trong đàn, sáo, cái nòng lót ở trong ấm pha chè, tục đều gọi là đảm cả. ||⑤ Lau sạch đi, chùi đi.


meanings:
① Nem, thịt thái nhỏ. Tục đọc là khoái. Luận ngữ 論語: Tự bất yếm tinh, khoái bất yếm tế 食不厭精，膾不厭細 cơm càng trắng tinh càng thích, gỏi thái càng nhỏ càng tốt.


meanings:
① Hông, chỗ liền với lưng gọi là đồn. ||② Trôn, đáy, dưới trôn dưới đáy cái đồ gì đều gọi là đồn.


meanings:
① Cánh tay trên. Nói bóng về sự cùng nhau đi ẩn gọi là bả tí nhập lâm 把臂入林 khoác tay vào rừng. Hai bên trái nhau gọi là thất chi giao tí 失之交臂 không khoác tay nữa. ||② Cái áo trấn thủ gọi là bán tí 半臂 cái áo cộc tay. ||③ Giống gì có tay như cánh tay người đều gọi là tí. Như đường tí đương xa 螳臂當車 cánh tay bọ ngựa chống xe, ý nói không biết lượng sức vậy.


meanings:
① Ngực. Nói bóng nghĩa là tấm lòng, như tư ức 私臆 nỗi riêng. ||② Lấy ý riêng đoán, như ức đạc 臆度 đoán phỏng, ức thuyết 臆說 nói phỏng, v.v.


meanings:
① Má, chỗ má giáp với mặt. ||② Sắc mặt, vẻ mặt, đọc là chữ liệm. Ta quen đọc là chữ thiểm.


meanings:
① Mùi thịt tanh hôi. ||② Thẹn đỏ mặt. Ta quen đọc là chữ táo.


meanings:
① Rốn, lúc đứa trẻ mới sinh còn có cuống nhau dính vào trong bụng gọi là tề đái 臍帶 cuống rốn. ||② Vật gì lũm xuống đều gọi là tề. Như qua tề 瓜臍 núm dưa. ||③ Yếm cua.


meanings:
① Xương bạnh chè, xương mặt đầu gối. Vì thế nên ai bị hình phạt chặt mất xương đầu gối đi gọi là tẫn. Cũng đọc là chữ bận.


meanings:
① Cánh tay trên, chân trên của các giống súc gọi là mao. ||② Một âm là nhu. Mềm, mềm sụn.


meanings:
① Tế chạp. Lễ nhà Chu, cứ cuối năm tế tất niên gọi là đại lạp 大臘, vì thế nên tháng 12 cuối năm gọi là lạp nguyệt 臘月 tháng chạp. ||② Thịt cá ướp. ||③ Tuổi sư. Phật pháp cứ đi hạ được một năm kể là một tuổi, gọi là lạp hay hạ lạp, chứ không kể tuổi đời. ||④ Mũi nhọn.


meanings:
① Bày, xếp bày gọi là lư liệt 臚列. ||② Truyền, trên truyền bảo dưới gọi là lư. Phép đời khoa cử thi đình xong, sáng sớm xướng danh các người đỗ gọi là truyền lư 傳臚. ||③ Bụng trước.


meanings:
① Trần truồng. Cũng như chữ loả 裸. ||② Giống thú ít lông.


meanings:
① Tạng, một danh từ để gọi tóm các khí quan ở trong bụng. Tim, gan, lá lách, phổi, bầu dục: tâm, can, tì, phế, thận 心、肝、脾、肺、腎, gọi là ngũ tạng 五臟. Xem lục phủ 六腑.


meanings:
① Thịt thái từng miếng, như cấm luyến 禁臠 thị cấm. Truyện đời Tấn Nguyên đế 晉元帝, ý nói thịt ấy chỉ để vua ăn, không ai được ăn vậy. Sau vua Hiếu Vũ kén rể cho Tấn Lăng công chúa, để ý đến Tạ Côn luôn. Chưa bao lâu, Viên Tùng cũng muốn gả con gái cho Tạ Côn, nên Viên Tuân mới bảo Viên Tùng rằng: Anh đừng có mò vào miếng thịt cấm ấy. Vì thế nên sự vật gì đáng quý gọi là cấm luyến 禁臠 và gọi rể là cấm luyến khách 禁臠客 đều vì cớ đó.


meanings:
① Bầy tôi. Quan ở trong nước có vua gọi là thần. ||② Kẻ chịu thống thuộc dưới quyền người cũng gọi là thần. Như thần bộc 臣僕 tôi tớ, thần thiếp 臣妾 nàng hầu, v.v. Ngày xưa gọi những kẻ làm quan hai họ là nhị thần 貳臣. ||③ Cổ nhân nói chuyện với bạn cũng hay xưng là thần 臣, cũng như bây giờ xưng là bộc 僕.


meanings:
① Nằm. Vương Hàn 王翰: Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu, Cổ lai chinh chiến kỉ nhân hồi 醉臥沙場君莫笑，古來征戰幾人回 Say nằm ở sa trường xin bạn đừng cười, xưa nay chinh chiến mấy người về. ||② Nghỉ ngơi. ||③ Dẹp hết, thôi, như ngoạ danh lợi giả tả sinh nguy 臥名利者寫生危 dẹp hết cái lòng danh lợi thì không bị cái luỵ hiểm nguy. ||④ Ngắm nghía, đời Lục triều gọi sự đọc sách là ngoạ du 臥遊 ý nói không phải đi đâu mà được ngắm nghía các thắng cảnh vậy. ||⑤ Phàm vật gì để ngang cũng gọi là ngoạ cả.


meanings:
① Hay, tốt. ||② Tang hoạch 臧獲 tôi tớ. Tư Mã Thiên 司馬遷: Thả phù tang hoạch tì thiếp, do năng dẫn quyết, huống bộc chi bất đắc dĩ hồ 且夫臧獲婢妾，由能引決，況僕之不得已乎！ bọn tôi tớ tì thiếp còn biết giữ tiết, tự quyết được, huống hồ kẻ hèn này lại không hiểu cái lẽ có khi bất đắc dĩ phải chết sao?


meanings:
① Ở trên soi xuống. Như giám lâm 監臨 soi xét, đăng lâm 登臨 ngắm nghía. Ðỗ Phủ 杜甫: Hoa cận cao lâu thương khách tâm, Vạn phương đa nạn thử đăng lâm 花近高樓傷客心，萬方多難此登臨 Hoa ở gần lầu cao làm đau lòng khách, (Trong khi) ở muôn phương nhiều nạn, ta lên lầu này ngắm ra xa. ||② Tới, lời nói kính người đoái đến mình, như quang lâm 光臨 ngài đoái đến nhà tôi thêm rạng rỡ. ||③ Kịp, như lâm hành 臨行 kịp lúc đi. Mạnh Giao 孟郊: Lâm hành mật mật phùng, Ý khủng trì trì quy 臨行密密縫，意恐遲遲歸 Lúc (người con) lên đường, (bà mẹ) khâu sợi chỉ ấy kĩ càng lên trên vạt áo, ý e ngại rằng con (vì vui thú nơi xa mà) trễ đường về. ||④ Một âm là lấm. Mọi người cùng khóc.


meanings:
① Bởi, từ. Như sinh hữu tự lai 生有自來 sinh có từ đâu mà sinh ra. ||② Mình, chính mình. Như tự tu 自修 tự sửa lấy mình. ||③ Tự nhiên, không phải miễn cưỡng.


meanings:
① Cái ngưỡng cửa. ||② Phép. Như khuê nghiệt 圭臬 cái đồ lường bóng mặt trời để biết cao thấp. Vì thế nên khuôn phép để noi mà làm việc gọi là khuê nghiệt. Về bên toà án gọi là nghiệt ti 臬司 cũng là noi nghĩa ấy cả. Ta quen đọc là chữ niết.


meanings:
① Mùi. Như kì xú như lan 其臭如蘭 (Dịch Kinh 易經, Hệ Từ thượng 繫辭上) mùi nó như hoa lan. Bây giờ thì thông dụng để chỉ về mùi hôi thối. ||② Tiếng xấu. Như di xú vạn niên 遺臭萬年 để tiếng xấu muôn năm. ||③ Một âm là khứu. Cùng nghĩa với chữ khứu 嗅.


meanings:
① Ðến. Như tân chí như quy 賓至如歸 khách đến như về chợ. ||② Kịp. Như tự thiên tử dĩ chí ư thứ nhân 自天子以至於庶人 từ vua đến dân thường. ||③ Rất, cùng cực. Như chí thánh 至聖 rất thánh, bực thánh nhất, chí tôn 至尊 rất tôn, bực tôn trọng nhất, v.v. ||④ Ðông chí 冬至 ngày đông chí, hạ chí 夏至 ngày hạ chí. Sở dĩ gọi là chí vì bấy giờ vòng mặt trời đã xoay đến nam cực bắc cực vậy.||⑤ Cả, lớn.


meanings:
① Cậu, anh em với mẹ gọi là cữu. ||② Bố chồng. ||③ Chồng gọi bố vợ là ngoại cữu 外舅. Các anh em vợ cũng gọi là cữu cả, như ta nói các cậu.


meanings:
① Kịp, cùng. Như phú dữ quý 富與貴 giàu cùng sang. ||② Ðều. Như khả dữ ngôn thiện 可與言善 khá đều nói việc thiện. ||③ Chơi thân. Như tương dữ 相與 cùng chơi, dữ quốc 國與 nước đồng minh, đảng dữ 黨與 cùng đảng, v.v. ||④ Hứa cho, giúp cho. Như bất vi thời luận sở dữ 不爲時論所與 không được dư luận người đời bằng lòng. ||⑤ Cấp cho. Như phó dữ 付與 giao cho, thí dữ 施與 giúp cho, v.v. ||⑥ Dữ kì 與其 ví thử, dùng làm ngữ từ. Như lễ, dữ kì xa dã, ninh kiệm 禮，與其奢也，寧儉 (Luận ngữ 論語) ví thử lễ mà xa xỉ, thà tằn tiện còn hơn. ||⑦ Dong dữ 容與 nhàn nhã. ||⑧ Một âm là dự. Tham dự vào. Như dự văn kì sự 與聞其事 dự nghe việc đó, nói trong khi xảy ra sự việc ấy, mình cũng nghe thấy, cũng dự vào đấy. ||⑨ Lại một âm là rư. Dùng làm ngữ từ, nghĩa là vậy vay! Lại dùng làm lời nói còn ngờ, nghĩa là vậy rư? thế ru? Nay thông dụng chữ dư 歟.


meanings:
① Dậy. Như túc hưng dạ mị 夙興夜寐 thức khuya dậy sớm. ||② Thịnh. Như trung hưng 中興 giữa quãng lại thịnh, một nhà hay một nước trải qua một hồi suy lại có một hồi thịnh nữa gọi là trung hưng. Hưng vượng 興旺 thịnh vượng. ||③ Nổi lên, làm lên. Như đại hưng thổ mộc 大興土木 nổi làm nhiều việc xây đắp, làm nhiều nhà cửa. ||④ Dấy lên. Như dao trác phồn hưng 謠諑繁興 lời dèm pha dấy lên mãi. ||⑤ Cất lên. ||⑥ Một âm là hứng. Hứng, nhân nhìn cảnh vật cảm đến tính tình mà phát ra gọi là hứng. Như thấy cảnh nẩy ra lời thơ gọi là thi hứng 詩興. ||⑦ Vui thích, ý tứ phát động sinh ra vui thích gọi là hứng. Như hứng trí 興致 hứng thú thanh nhàn, hứng hội 興會 ý hứng khoan khoái, cao hứng 高興 hứng thú bật lên, dư hứng 餘興 hứng thú còn rơi rớt lại, v.v.


meanings:
① Cất lên, giơ lên, cất nổi. Như cử thủ 舉手 cất tay, cử túc 舉足 giơ chân, cử bôi 舉杯 cất chén, v.v. ||② Cử động. Như cử sự 舉事 nổi lên làm việc, cũng như ta nói khởi sự 起事. Thế cho nên có hành động gì đều gọi là cử cả. Như cử động 舉動, cử chỉ 舉止, v.v. Sự không cần làm nữa mà cứ bới vẽ ra gọi là đa thử nhất cử 多此一舉. ||③ Tiến cử. Như suy cử 推舉 suy tôn tiến cử lên, bảo cử 保舉 bảo lĩnh tiến cử lên, v.v. Lệ thi hương ngày xưa ai trúng cách (đỗ) gọi là cử nhân 舉人. ||④ Phàm khen ngợi hay ghi chép ai cũng gọi là cử, như xưng cử 稱舉 đề cử lên mà khen, điều cử 條舉 ghi tường từng điều để tiêu biểu lên. ||⑤ Sinh đẻ, đẻ con gọi gọi là cử 舉, không sinh đẻ gọi là bất cử 不舉. ||⑥ Lấy được, đánh lấy được thành gọi là cử. ||⑦ Bay cao, kẻ sĩ trốn đời gọi là cao cử 高舉. Ðời sau gọi những người có kẻ có tài hơn người là hiên hiên hà cử 軒軒霞舉 cũng noi nghĩa ấy. ||⑧ Ðều cả. Như cử quốc 舉國 cả nước. ||⑨ Ðều. ||⑩ Họp.


meanings:
① Lưỡi. ||② Lưỡi dùng để nói, nên người nào nói nhiều gọi là nhiêu thiệt 饒舌, người diễn dịch sách gọi là thiệt nhân 舌人.||③ Vật gì tròn mà rỗng trong có cựa gà cũng gọi là thiệt.


meanings:
① Quán trọ. Nhà ở cũng gọi là xá. Như mao xá 茅舍 nhà tranh. ||② Tiếng để gọi các người thân hàng dưới mình. Như xá đệ 舍弟 em nó, xá điệt 舍姪 cháu nó, v.v. ||③ Nghỉ. Như Xá ư mỗ địa 舍於某地 nghỉ trọ ở đất mỗ. ||④ Quân đi một đêm gọi là xá, tức là một quãng đường xa 30 dặm. ||⑤ Một âm là xả. Bỏ. Tục bảo tha ra là nhiêu xả 饒舍, lấy của gì của người cho là thí xả 施舍. ||⑥ Thôi ngưng.


meanings:
① Liếm, lấy lưỡi liếm vật gì gọi là thỉ. Ta quen đọc là chữ để. Trang Tử 莊子: Tần vương hữu bệnh triệu y, phá ung toà giả đắc xa nhất thặng, thỉ trĩ giả đắc xa ngũ thặng 秦王有病召醫，破癰痤者得車一乘，舐痔者得車五乘 vua Tần bị bệnh, vời thầy thuốc lại, kẻ mổ vỡ nhọt lớn, được xe một cỗ, kẻ liếm trĩ được xe năm cỗ.


meanings:
① Thư thái, thư sướng. ||② Thư thả. ||③ Duỗi ra, mở ra.


meanings:
① Ðằng đuôi thuyền gọi là trục 舳, đằng đầu thuyền gọi là lô 艫. Như trục lô thiên lí 舳艫千里 đầu cuối cùng liền nối với nhau, tả sự nhiều thuyền san sát với nhau.


meanings:
① Cũng như chữ đà 柁, cái bánh lái thuyền.


meanings:
① Tàu buồm, thuyền lớn đi bể. ||② Hàng hoá ở xứ khác chở đến xứ mình gọi là bạc lai phẩm 舶來品.


meanings:
① Thuyền mành, thuyền to. Vương Bột 王勃: Khả hạm mê tân, thanh tước hoàng long chi trục 舸艦迷津，青雀黃龍之舳 thuyền bè chật bến sông, đuôi thuyền vẽ chim sẻ xanh, rồng vàng.


meanings:
① Cái thuyền, chữ để gọi chung các thuyền. Nguyễn Trãi 阮廌: Cố sơn tạc dạ triền thanh mộng, nguyệt mãn Bình Than tửu mãn thuyền 故山昨夜纏清夢，月滿平灘酒滿船 Núi cũ đêm qua vương vấn mộng, Trăng ngập đầy sông (Bình Than), rượu ngập thuyền.


meanings:
① Ðuôi thuyền. Tục gọi lái thuyền là sao công 艄公.


meanings:
① Cái thoi, thứ thuyền nhỏ mà dài. ||② Tiềm thuỷ đĩnh 潛水艇 tàu ngầm.


meanings:
① Chiếc thuyền. Ta quen đọc là chữ sưu.


meanings:
① Mông đồng 艨艟 thuyền trận, tàu chiến.


meanings:
① Tàu trận. Nay gọi quân đánh trên mặt bể là hạm đội 艦隊, tàu trận gọi là quân hạm 軍艦.


meanings:
① Quẻ cấn 艮. Một quẻ trong tám quẻ, bát quái 八卦, nghĩa là thôi, ngăn lại. ||② Bền.


meanings:
① Lành, tính chất thuần tốt bền giữ không đổi gọi là lương. Như trung lương 忠良, hiền lương 賢良, v.v. Cái tâm thuật của người gọi là thiên lương 天良, tục gọi là lương tâm 良心. Tục gọi con nhà thanh bạch, không có tiếng tăm gì xấu là lương gia tử đệ 良家子弟 con em nhà lương thiện. Cô đầu nhà thổ giũ sổ về làm ăn lương thiện gọi là tòng lương 從良. ||② Tốt, vật gì hoàn toàn tốt đẹp gọi là lương. ||③ Sâu, thâm. Như huyền hệ lương thâm 懸系良深 mong nhớ thâm thiết. Sự gì hơi lâu gọi là lương cửu 良久 hồi lâu. ||④ Dùng làm trợ ngữ, nghĩa là tin. Như lương hữu dĩ dã 良有以也 tin rằng có vậy.


meanings:
① Khó khăn, sự gì bị ngăn trở khó làm cho được gọi là gian 艱, làm việc thấy khó lòng trôi chảy gọi là nan 難. ||② Lo. Lúc có tang cha mẹ gọi là đinh ưu 丁憂 hay đinh gian 丁艱. ||③ Hiểm.


meanings:
① Sắc, màu. Là cái hiện tượng của bóng sáng nó chiếu vào hình thể vật, ta gọi xanh, vàng, đỏ, trắng, đen là ngũ sắc 五色 năm sắc. ||② Bóng dáng. Như thân thừa sắc tiếu 親承色笑 được thân thấy bóng dáng. Vì sợ hãi hay giận dữ mà đổi nét mặt gọi là tác sắc 作色. Lấy bề ngoài mà tìm người tìm vật gọi là vật sắc 物色 xem xét. ||③ Sắc đẹp, gái đẹp. Như hiếu sắc 好色 thích gái đẹp. ||④ Cảnh tượng. Như hành sắc thông thông 行色匆匆 cảnh tượng vội vàng. Nguyễn Du 阮攸: Hành sắc thông thông tuế vân mộ, Bất câm bằng thức thán quy Dư 行色匆匆歲雲暮，不禁憑式歎歸與 Cuộc hành trình vội vã, năm đã muộn, Bất giác nương nơi ván chắc trước xe mà than Về thôi. ||⑤ Tục gọi một thứ là nhất sắc 一色. ||⑥ Sắc tướng. Nhà Phật cho biết hết thảy cái gì có hình có tướng đều gọi là sắc. Như sắc giới 色界 cõi đời chỉ có hình sắc, không có tình dục. Sắc uẩn 色蘊 sắc nó tích góp che mất chân tính. Sắc trần 色塵 là cái cảnh đối lại với mắt.


meanings:
① Thược dược 芍葯 cây thược dược, hoa đẹp, củ làm thuốc. thứ trắng gọi là bạch thược 白芍, thứ đỏ gọi là xích thược 赤芍.


meanings:
① Khung cùng 芎藭 cỏ khung cùng, sinh ở đất Thục gọi là xuyên khung 川芎, củ dùng làm thuốc.


meanings:
① Lúa khỉ (kê trắng). ||② Rau diếp. ||③ Cùng nghĩa với chữ kỉ 杞.


meanings:
① Cỏ gai, lá nhỏ dài mà rắn sắc, đâm vào người như mũi dao nhọn, cái bẹ nó dùng làm giày đi gọi là mang hài 芒鞋. ||② Ngọn cỏ, tức là chỗ nó nhú đầu nhọn lên. Vì thế những rua hạt thóc gọi là đạo mang 稻芒. Nó rộng ra thì vật gì có mũi nhọn đều gọi là mang. Như quang mang 光芒 tia sáng nhoáng, phong mang 鋒芒 mũi nhọn. ||③ Nhọc phờ, phờ phạc. Như mang mang nhiên quy 芒芒然歸 nhọc phờ ra về. ||④ Rộng lớn. ||⑤ Xa thăm thẳm. ||⑥ Ngớ ngẩn.


meanings:
① Một loài cỏ như nấm, mọc ở các cây đã chết, hình như cái nấm, cứng nhẵn nhụi, có sáu sắc xanh, đỏ, vàng, trắng, đen, tía. Người xưa cho đó là cỏ báo điềm tốt lành, nên gọi là linh chi 靈芝.


meanings:
① Củ súng (Euryale ferox). Tục gọi là kê đầu tử 雞頭子.


meanings:
① Phù dĩ 芣苢 cỏ phù dĩ. Ngày xưa bảo tức là cây bông mã đề. Còn gọi là cây xa tiền 車前.


meanings:
① Rau cải. ||② Hạt cải. Hạt cải nhỏ lắm, nên cái gì nhỏ mọn gọi là tiêm giới 纖芥. ||③ Phận hèn hạ gọi là thảo giới 草芥 cỏ rác.


meanings:
① Cây trữ. Bạch trữ 白芧 cỏ tranh trắng. Có khi đọc là chữ tự.


meanings:
① Bạch cập 白芨 cây bạch cập, dùng làm thuốc hồ trát.


meanings:
① Cỏ cầm, mọc ở các chỗ thấp ướt (Phragmites japonica). ||② Hoàng cầm 黄芩 một thứ cỏ, rễ dùng làm thuốc được. Thứ nào để lâu, trong lòng rỗng, ngoài vàng, trong đen gọi là phiến cầm 片芩. Thứ mới đào, trong đặc gọi là điều cấm 條芩.


meanings:
① Hoàng kì 黄芪 thứ cỏ, rễ dùng làm thuốc. Thứ nào sinh ở Miên Thượng thì tốt, cho nên gọi là miên kì 緜芪, còn viết là 綿芪. Chữ kì 芪 có khi viết là 蓍.


meanings:
① Cây nguyên hoa 芫花, lá độc, người đánh cá cứ giã nó ra ném xuống sông, cá chết nổi lên, vì thế lại gọi là ngư độc 魚毒.


meanings:
① Mùi cỏ thơm. Các đồ ăn có mùi thơm cũng gọi là phân phương 芬芳. ||② Nổi lên, lùm lùm. ||③ Cùng nghĩa với chữ phân 紛.


meanings:
① Cỏ ba, một thứ cỏ thơm. ||② Cùng nghĩa với chữ ba 葩.||③ Ba tiêu 芭蕉 cây chuối: xem chữ 蕉 ở dưới.


meanings:
① Nhỏ xíu. ||② Bến sông. ||③ Tên một nước đời xưa.


meanings:
① Bấc đèn. Ruột một thứ cỏ dùng để thắp đèn gọi là đăng tâm 燈芯.


meanings:
① Một thứ củ ấu có bốn cạnh. Củ có hai cạnh gọi là lăng 菱.


meanings:
① Hoa, hoa của cây cỏ. ||② Tục gọi các vật loang lổ sặc sỡ như vẽ vời thuê thùa là hoa. ||③ Danh sắc phiền phức cũng gọi là hoa. Như hoa danh 花名 một bộ có nhiều tên. ||④ Nốt đậu. Trẻ con trồng đậu gọi là chủng hoa 種花, lên đậu mùa gọi là thiên hoa 天花. ||⑤ Hao phí. Như hoa phí 花費 tiêu phí nhiều. ||⑥ Nhà trò, con hát. ||⑦ Năm đồng tiền gọi là một hoa.


meanings:
① Cỏ thơm. Như phương thảo 芳草 cỏ thơm. Nó rộng ra thì vật gì mùi thơm đều gọi là phương. Như phương danh 芳名 tiếng thơm. ||② Ðức hạnh danh dự lưu truyền lại cũng gọi là phương. Như lưu phương bách thế 流芳百世 để tiếng thơm trăm đời.


meanings:
① Một thứ cỏ thơm, rễ làm thuốc gọi là bạch chỉ 白芷. Nguyễn Du 阮攸: Thử địa do văn lan chỉ hương 此地猶聞蘭芷香 đất này còn nghe mùi hương của cỏ lan cỏ chỉ.


meanings:
① Một thứ cỏ thơm (mần tưới), thường gọi là cỏ vân hương 芸香, lấy lá hoa nó gấp vào sách thì khỏi mọt. Vì thế nên gọi quyển sách là vân biên 芸編. ||② Làm cỏ lúa.


meanings:
① Rau cần. Kinh Thi 詩經 có câu: Tư nhạo Phán thuỷ, bạc thái kì cần 思樂泮水，薄采其芹 nghĩ thích sông Phán, chúng hái rau cần, là bài thơ khen vua hi Công có công sửa lại nhà học phán cung. Vì thế đời sau nói học trò được vào tràng học nhà vua là thái cần 采芹 hay nhập phán 入泮 vậy.


meanings:
① Cắt cỏ, người cắt cỏ. ||② Loài vật ăn cỏ gọi là sô. ||③ Rơm, cỏ khô. Như sô cẩu 芻狗 con chó rút bằng rơm bằng cỏ, ý nói là vật bỏ đi. Lão Tử 老子: Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu 天地不仁、以萬物爲芻狗 trời đất bất nhân, coi vạn vật như chó rơm. Từ Nhụ viếng mẹ Quách Lâm chỉ đưa có một nhúm cỏ khô, vì thế tục gọi lễ phúng là sinh sô 生芻.


meanings:
① Lựa, lẩy lấy. ||② Rau mạo. ||③ Một âm là mao. Cỏ mao.


meanings:
① Mầm. Như đậu nha 荳芽 mầm đậu. ||② Sự vật gì mới phát ra cũng gọi là nha. ||③ Quặng mỏ.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ 茀. ||② Tế phất 蔽芾 nhỏ xíu.


meanings:
① Vườn nuôi giống thú. ||② Phàm chỗ nào tích góp nhiều thứ đều gọi là uyển. Như văn uyển 文苑 rừng văn, nghệ uyển 藝苑, nói chỗ có nhiều văn hay có nhiều nghề khéo. ||③ Cung diện, như nội uyển 内苑 cung trong. ||④ Một âm là uất. Bị ức, chất chứa. Có khi đọc là chữ uẩn.


meanings:
① Phục linh 茯苓 một loài thực vật như loài nấm, dùng làm thuốc. ||② Trư linh 豬苓 cũng là một loài nấm, mọc ở cây phong, từng hòn đen đen như phân lợn, nên gọi là trư linh, dùng làm thuốc.


meanings:
① Rêu. ||② Cũng là một loài thực vật nở hoa ngầm, mọc ở các cây cổ thụ, các chỗ đất ướt hay trên tảng đá, có thứ xanh nhạt, có thứ xanh ngắt, rễ lá rất nhỏ không phân biệt được, trông ở ngoài như cây rêu. Bài thơ Quách Phác 郭璞 tặng Ôn Kiệu 溫嶠 có câu rằng: Cập nhĩ xú vị, dị đài đồng sầm 及爾臭味，異苔同岑 xét đến mùi mẽ rêu khác mà cùng núi. Vì thế hai người khác họ, kết làm anh em, gọi là đài sầm 苔岑. ||③ Ban. Như thiệt đài 舌苔 ban lưỡi. Sốt thì lưỡi ban, thầy thuốc nhờ đó xem biết được bệnh.


meanings:
① Hoa lau, cành nứt nở ra hoa, không có bầu có cánh. Nay ta gọi trẻ con thông minh xinh đẹp là điều tú 苕秀 ý nói như hoa lau một ngọn đã nứt ra hoa vậy. Người ta lại dùng những cánh nó làm chổi gọi là điều trửu 苕帚 chổi lau. Ta quen đọc là chữ thiều.


meanings:
① Lúa non, lúa mới cấy chưa tốt. ||② Mầm. Như đậu miêu 豆苖 mầm đậu. ||③ Mầm mống. Như miêu duệ 苖裔 nòi giống, tức chỉ về con cháu vậy. Nguyễn Du 阮攸: Bách man khê động lưu miêu duệ 百蠻谿峒留苖裔 trong các khe động đất Man còn để lại con cháu (của Hàn Tín). ||④ Giống Miêu, một giống mán mọi. ||⑤ Lễ sâu mùa hè.


meanings:
① Chuồng lợn. ||② Cỏ lập, tức cỏ Bạch nhĩ.


meanings:
① Nghiệt ác. Làm việc xét nét nghiêm ngặt quá đều gọi là hà. Chánh lệnh tàn ác gọi là hà chánh 苛政. Lễ kí 禮記: Hà chánh mãnh ư hổ dã 苛政猛於虎也 chính sách hà khắc còn tàn bạo hơn cọp ||② Ghen ghét. ||③ Phiền toái. ||④ Trách phạt. ||⑤ Quấy nhiễu.


meanings:
① Mục túc 苜蓿 một thứ rau trồng để ăn. Nguyễn Trãi 阮廌: Thập tải độc thư bần đáo cốt, Bàn vô mục túc toạ vô chiên 十載讀書貧到骨，盤無苜蓿坐無氈 Mười năm đọc sách nghèo đến tận xương, Mâm ăn không rau đậu, ngồi không nệm.


meanings:
① Cỏ bao, rò nó rắn chắc, dùng để đan dép và dệt chiếu. ||② Ðài hoa, cái lá đỡ dưới cành hoa gọi là bao. ||③ Cây cỏ mọc từng bụi gọi là bao. Nói rộng ra cây cỏ mọc rậm rạp tốt tươi đều gọi là bao. Như trúc bao tùng mậu 竹苞松茂 tùng trúc tốt tươi. ||④ Bọc.


meanings:
① Cẩu thả. Như viết được tốt đẹp không hỏng một chữ nào gọi là nhất bút bất cẩu 一筆不苟 một nét không cẩu thả. ||② Tạm. Như cẩu an đán tịch 苟安旦夕 tạm yên sớm tối, cẩu toàn tính mệnh 苟全性命 tạm cầu cho còn tính mạng. Phàm sự gì không có ý lo tới chỗ lâu dài đều gọi là cẩu. Như lấy vợ lấy chồng không có đủ lễ chính đáng gọi là cẩu hợp 苟合. ||③ Ví thực, dùng làm trợ từ. Luận ngữ 論語: Cẩu chí ư nhân hĩ, vô ác dã 苟志於仁矣，無惡也 (Lí nhân 里仁) nếu quyết chí thực hành đức nhân thì không làm điều ác.


meanings:
① Phầu dĩ 芣苡 cỏ phầu dĩ (Coix lacryma-jobi). Cũng viết là 芣苢. ||② Ý dĩ 薏苡 một thứ cỏ có quả, trong có nhân trắng, tục gọi là ý mễ 薏米, dùng nấu cháo ăn và làm thuốc được.


meanings:
① Thuận. Như vũ dương thời nhược 雨暘時若 mưa nắng thuận thời tiết. ||② Mày, ngươi. Như nhược thuộc 若屬 lũ mày. Trang Tử 莊子: [b]Nhiên tắc ngã dữ nhược dữ nhân câu bất năng tương tri dã 然則我與若與人俱不能相知也 (Tề vật luận 齊物論) Vậy thì, ta cùng ngươi, cùng người đó, không thể biết được nhau. ||③ Như, tự nhiên, giống. Như thần sắc tự nhược 神色自若 thần sắc vẫn y như (tự nhiên), tương nhược 相若 cùng giống, bất nhược 不若 chẳng bằng. ||④ Bằng, dùng làm ngữ từ, nói sự chưa quyết định. Như nhược sử như thử 若使如此 bằng khiến như thế. Số đếm chưa nhất định là nhược can 若干 ngần ấy. ||⑤ Kịp, hoặc. ||⑥ Thuận. ||⑦ Thần Nhược, thần bể.


meanings:
① Ðắng. Như khổ qua 苦瓜 mướp đắng. ||② Khốn khổ, tân khổ. Phàm những gì khó nhịn được đều gọi là khổ. Như khổ cảnh 苦境 cảnh khổ, khổ huống 苦况 nỗi khổ, người ít từng trải gọi là bất tri cam khổ 不知甘苦 không biết ngọt đắng. Nguyễn Du 阮攸: Tảo hàn dĩ giác vô y khổ 早寒已覺無衣苦 Lạnh sơ đã khổ phần không áo. ||③ Lo quá, vì cảnh ngoài bách đến làm cho khó chịu gọi là khổ, như khổ hàn 苦寒 rét khổ, khổ nhiệt 苦熱 nóng khổ. ||④ Chịu khó. Như khắc khổ 刻苦, khổ tâm cô nghệ 苦心孤詣 khổ lòng một mình tới. ||⑤ Rất, mãi. Như khổ khẩu 苦口 nói mãi, khổ cầu 苦求 cầu mãi. ||⑥ Lo, mắc. ||⑦ Một âm là cổ. Xấu xí.


meanings:
① Trữ ma 苧麻 cỏ gai, vỏ dùng đánh sợi để dệt.


meanings:
① Một loài như cỏ tranh. Vì thế ken cỏ tranh lợp nhà gọi là thiêm. Có tang phải nằm chiếu cỏ, nên tang cha mẹ trong trăm ngày gọi là tại thiêm 在苫.


meanings:
① Hoa các loài cây cỏ. Vì thế nên vật gì tốt đẹp khác thường đều gọi là anh. Như văn từ hay gọi là hàm anh trớ hoa 含英咀華. ||② Tài năng hơn người. Như anh hùng 英雄, anh hào 英豪, anh kiệt 英傑. ||③ Nước Anh. ||④ Chất tinh tuý của vật. ||⑤ Núi hai trùng. ||⑥ Dùng lông trang sức trên cái giáo.


meanings:
① Thứ gai có hạt. ||② Bọc, gói. Ðưa đồ lễ cho người gọi là bao tư 苞苴. ||③ Cái mê cỏ lót trong giày dép. ||④ Một âm là trạ. Thổ trạ 土苴 cỏ nhào với phân. ||⑤ Lại một âm nữa là tra. Thứ cỏ nổi trên mặt nước.


meanings:
① Niết nhiên 苶然 nhọc thừ, mệt mỏi.


meanings:
① Cỏ bình, một loài thanh hao trắng. ||② Một âm là biền. Xe biền.


meanings:
① Cỏ phù, cũng gọi là cỏ mắt quỷ. ||② Hoàn Phù 萑苻 tên riêng của Trịnh Trạch đời Xuân Thu, vì Trạch đánh giặc ở Hoàn Phù giết sạch. Ðời sau gọi trộm giặc là hoàn phù là vì đó. Có khi viết là hoàn bồ 萑蒲.


meanings:
① Cỏ tốt bượp, cỏ mọc um tùm. Vì thế nên đường xá nghẽn mắc gọi là phất. Dọn cỏ cũng gọi là phất. ||② Che, cái mui che ở đằng sau xe. ||③ Phúc, sự may mắn.


meanings:
① Nẩy mầm, cỏ mới mọc mầm lú nhú. ||② Giống vật sinh trưởng cũng gọi là truất. ||③ Truất tráng 茁壯 khỏe, mạnh, chắc nịch.


meanings:
① Tốt, cây cỏ tốt tươi. Như trúc bao tùng mậu 竹苞松茂 tùng trúc tốt tươi. ||② Sự nghiệp được thịnh vượng cũng gọi là mậu. ||③ Tốt đẹp. Như mậu tài 茂才 tài giỏi.


meanings:
① Con ong, con ong trên đầu có mũ. ||② Họ Phạm. ||③ Cùng nghĩa với chữ phạm 範.


meanings:
① Cây cà. Như ba gia 番茄 cà chua, còn gọi là tây hồng thị 西紅柿. ||② Cuống sen, giò sen.


meanings:
① Cỏ tranh, lá dùng lợp nhà, rễ dùng làm thuốc và đánh dây. ||② Rơm rác. Nói ví cảnh nhà quê. Như thảo mao hạ sĩ 草茅下士 kẻ sĩ hèn ở nhà quê. ||③ Núi Mao 茅山. Ðời nhà Hán có Mao Doanh 茅盈 và hai em là Chung, Cố tới ở núi Cú Khúc 句曲山 gọi là tam mao quân 三茅君, vì thế mới gọi là núi Mao.


meanings:
① Rau lữu (Brasenia schreberi). Cũng đọc là chữ mao, cùng một nghĩa với chữ mao 茅.


meanings:
① Cái lều tranh. ||② Rễ cỏ. ||③ Một âm là bát. Tất bát 蓽茇 cây lá lốt. ||④ Lại một âm là bái. Hoa lăng tiêu 凌霄花.


meanings:
① Mạt lị 茉莉 cây mạt lị, hoa thơm dùng ướp chè (trà) được, tức là hoa nhài (Jasmin). Mạt lị hoa trà 茉莉花茶 trà hoa nhài.


meanings:
① Nõn ché, mầm chè. ||② Thứ chè hái muộn cũng gọi là minh. ||③ Chè, trà. Như hương minh 香茗 trà thơm, trà hương.


meanings:
① Cỏ thiến, rễ dùng nhuộm đỏ, nên sa đỏ gọi là thiến sa 茜紗. ||② Sắc đỏ.


meanings:
① Lợp cỏ tranh. ||② Cỏ tật lê, thứ cỏ có gai. ||③ Tì cô 茨菰 cây tì cô. Có khi viết là 茨孤. Cũng gọi là từ cô 慈姑. ||④ Chất chứa.


meanings:
① Thương mang 滄茫 mênh mông. ||② Mang mang 茫茫 man mác. ||③ Ngây ngô, mờ mịt. Tả cái dáng không biết gì. Như mang nhiên 茫然 mờ mịt vậy.


meanings:
① Phục linh 茯苓 một giống nấm sống nhờ ở gốc rễ cây thông, hình như quả bóng, da đen thịt trắng gọi là bạch linh 白苓, thứ đỏ gọi là xích linh 赤苓 dùng để làm thuốc.


meanings:
① Thù du 茱萸 cây thù du. Có ba thứ, một thứ gọi là ngô thù du 吳茱萸 dùng làm thuốc, một thứ gọi là thực thù du 食茱萸 dùng pha đồ ăn, một thứ gọi là sơn thù du 山茱萸.


meanings:
① Ích, thêm. Thông dụng như chữ tư 滋. ||② Ấy. Như tư sự thể đại 茲事體大 sự ấy lớn. ||③ Chiếu. ||④ Năm, mùa. ||⑤ Một âm là từ. Quy Từ 龜茲 nước Quy Từ ở Tây Vực 西域.


meanings:
① Hồi hương 茴香 cây hồi hương hoa có tám cánh, mùi thơm lạ, hoặc dùng ép dầu để xoa, hoặc dùng làm thuốc, hoặc nấu đồ ăn.


meanings:
① Ðệm, chiếu kép, đệm xe. ||② Nhân trần 茵陳 một thứ cỏ dùng làm thuốc.


meanings:
① Cây chè (trà), lá dùng chế ra các thứ chè uống. ||② Sơn trà 山茶 một thứ cây lá thường xanh, hoa trắng, có thứ đỏ, dùng làm cảnh chơi.


meanings:
① Mầm nõn, lá nõn. ||② Thứ dệt bằng lông giống thú có lông tuyết lún phún cũng gọi là nhung. ||③ Lộc nhung 鹿茸 nhung hươu, sừng hươu mới nhú còn mọng như thoi thịt và máu gọi là nhung, rất bổ và quý. Sâm nhung tửu 參茸酒 rượu sâm nhung. ||④ Tán loạn, rối ren. ||⑤ Một âm là nhũng. Lần, thứ.


meanings:
① Rễ quấn, rễ cây quấn nhau gọi là như. Vì thế quan chức này tiến cử quan chức khác gọi là bạt mao liên như 拔茅連茹. ||② Một âm là nhự. Ăn. Như nhự tố 茹素 ăn chay. Cũng như nói ngật tố 吃素 hay thực trai 食齋. ||③ Thối nát.


meanings:
① Sung uý 茺蔚 cây ích mẫu, tức ích mẫu thảo 益母草.


meanings:
① Ðồng hao 茼蒿 rau đồng hao. Tục gọi là rau bồng hao 蓬蒿.


meanings:
① Tên một nước đời xưa. ||② Họ Tuân. ||③ Cỏ tuân.


meanings:
① Cỏ thơm. ||② Cái nơm, cùng nghĩa với chữ thuyên 筌. ||③ Vải nhỏ.


meanings:
① Cỏ, chữ để gọi tóm các loài cỏ, đời xưa viết là 艸. ||② Qua loa. Như thảo suất 草率, thảo sáng 草創 đều nghĩa là mới có qua loa, chưa được hoàn toàn vậy. ||③ Ở nhà quê. Như thảo mãng 草莽, thảo trạch 草澤 đều là chỉ về người nhà quê cả. Dân lành đi làm giặc gọi là lạc thảo 落草. ||④ Bỏ phí. Như thảo gian nhân mệnh 草菅人命 coi mệnh người như cỏ rác. ||⑤ Thảo, mới viết qua chưa định hẳn gọi là bản thảo. Như thảo hịch 草檄 thảo bài hịch, thảo biểu 草表 thảo bài biểu, v.v. ||⑥ Chữ thảo, một lối chữ trước từ nhà Hán, để viết cho nhanh. ||⑦ Cắt cỏ.


meanings:
① Cây kinh, một loài cây mọc từng bụi, cao bốn năm thước, lá như cái bàn tay, hoa nhỏ, sắc tím hơi vàng, cành gốc cứng rắn, mọc rải rác ở đồng áng làm lấp cả lối đi. Cho nên đường đi hiểm trở gọi là kinh trăn 荊榛, kinh cức 荊棘, v.v. Sở Thanh Tử 楚聲子 gặp Ngũ Cử 伍舉 ở đường, lấy cành cây kinh đàn ra ngồi nói chuyện gọi là ban kinh đạo cố 班荊道故 trải cành kinh nói chuyện cũ. Ở nhà quê hay dùng cây kinh để đan phên, vì thế nên cánh cửa phên gọi là sài kinh 柴荊. Nước Sở 楚 có nhiều cây kinh nên gọi là Kinh 荊 hay Kinh Sở 荊楚. ||② Cây roi. Ngày xưa dùng cây kinh để đánh kẻ có tội. Thầy học cũng dùng để đánh học trò, gọi là giạ sở 夏楚. Liêm Pha 廉頗 mang bó kinh đến nhà ông Lạn Tương Như 藺相如 tạ tội cũng là theo ý đó. ||③ Tử kinh 紫荊 cũng một loài cây mọc từng bụi, sinh liền cành nhau. Xưa ba anh em Ðiền Chân 田真 lúc ở chung hoà hợp với nhau thì cây kinh trước nhà tươi tốt, lúc chia nhau ra ở riêng thì cây kinh héo úa. Vì thế đời sau mới đem hai chữ tử kinh mà ví với những nhà anh em hoà mục. Thơ Quách Tấn có bài Nhớ em dùng điển tích này: Thiêm thiếp lòng mong đợi, Vùng nghe chim tích linh, Vội vàng xô gối dậy, Ðầy thềm hoa tử kinh (Mộng Ngân Sơn). ||④ Vợ Lương Hồng nhà Hán là bà Mạnh Quang lấy cành kinh làm hoa đeo, vì thế đời sau gọi vợ là kinh. Như chuyết kinh 拙荊 ý nói người vợ vụng dại của tôi, kinh thất 荊室 nhà tôi (vợ), v.v. đều vì tích này. ||⑤ Châu Kinh 荊州, nay thuộc vào vùng Hồ Nam, Hồ Bắc, Quảng Tây, Quý Châu. Hàn Chiểu Tôn làm quan Trưởng Sử Kinh Châu, Lí Bạch 李白 viết thư sang thăm có câu: Sinh bất dụng phong vạn hộ hầu, đãn nguyện nhất thức Hàn Kinh Châu 生不用封萬戶侯，但願一識韓荊州 nghĩa là không cần được phong vạn hộ hầu, chỉ mong được biết Hàn Kinh Châu. Vì thế bạn bè mới biết nhau gọi là thức kinh 識荊.


meanings:
① Thứ đậu to. ||② Nhu mì, nhu nhược, mềm. Luận ngữ 論語: Sắc lệ nhi nội nhẫm, thí chư tiểu nhân, kì do xuyên du chi đạo dã dư 色厲而內荏，譬諸小人，其猶穿窬之盜也與 (Dương hoá 陽貨) những kẻ ngoài mặt oai lệ mà trong lòng nhu nhược, thì ta coi là hạng tiểu nhân, họ có khác nào bọn trộm trèo tường khoét vách đâu? ||③ Nhẫm nhiễm 荏苒 thấm thoát.


meanings:
① Hai lần. Ðói luôn hai ba năm gọi là tiến cơ 荐饑. ||② Tiến cử. Cùng nghĩa với chữ tiến 薦.


meanings:
① Mầm cỏ tranh. Cây cỏ mới nhú mầm đều gọi là đề. ||② Một âm là di. Cắt cỏ. ||④ Cỏ di.


meanings:
① Bỏ hoang, đất đầy những cỏ gọi là hoang. Nên ruộng chưa vỡ cỏ, chưa cầy cấy được gọi là hoang điền 荒田 ruộng hoang. Khai hoang 開荒, khẩn hoang 墾荒 đều nghĩa là khai khẩn ruộng bỏ hoang cả. Ruộng vẫn cấy được, mà vì tai biến lúa không chín được, cũng gọi là hoang. Như thuỷ hoang 水荒 bị lụt, hạn hoang 旱荒 đại hạn. ||② Việc gì đang làm nửa chừng mà bỏ gọi là hoang. Như hoang khoá 荒課 bỏ dở khoá học. ||③ Phóng túng, không biết giữ gìn gọi là hoang. Như hoang đường 荒唐, hoang mậu 荒謬. ||④ Cõi đất xa xôi. Như bát hoang 八荒 tám cõi xa xôi, chỗ đất vắng vẻ ít người ở gọi là hoang lương 荒涼. ||⑤ Bỏ. ||⑥ To lớn. ||⑦ Hư không. ||⑧ Che lấp. ||⑨ Mê man không tự xét lại.


meanings:
① Cây đậu. Cùng nghĩa với chữ đậu 豆. ||② Ðậu khấu 荳蔻 cây đậu khấu.


meanings:
① Hoa sen. ||② Bạc hà 薄荷 cây bạc hà, dùng cất dầu làm thuốc. ||③ Một âm là hạ. Gánh vác. ||④ Nhờ ơn. ||⑤ Tự đảm đang lấy.


meanings:
① Bột tề 荸薺 tục gọi là cây mã đề 馬蹄 hay là cây địa lật 地栗, ăn được.


meanings:
① Cỏ địch, một loài cỏ lau. Ông Âu Dương Tu 歐陽修 nhà Tống 宋 thuở bé mồ côi bố, nhà lại nghèo quá, bà mẹ dạy học cứ lấy cỏ lau vạch chữ xuống đất cho học. Vì thế khen người mẹ hiền cũng hay dùng chữ hoạch địch 畫荻.


meanings:
① Rau đồ, một loài rau đắng. ||② Một loài cỏ có hoa trắng như bông lau, tua xúm xít nhau mà bay phấp phới. Nay ta thấy đám quân đi rộn rịp rực rỡ thì khen là như hoả như đồ 如火如荼 là mường cái dáng nó tung bay rực rỡ vậy. ||③ Hại. Như đồ độc sinh linh 荼毒生靈 làm hại giống sinh linh. ||④ Một âm là gia. Gia Lăng 荼陵 tên đất.


meanings:
① Hồ tuy 胡荽 một thứ rau, lá non dùng nấu đồ ăn thơm ngon.


meanings:
① Tới, trị, thống trị. Cũng như chữ lị 涖. Lão Tử 老子: dĩ đạo lị thiên hạ 以道涖天下 dùng đạo để trị thiên hạ.


meanings:
① Tiệp phủ 萐莆 một thứ cỏ báo điềm lành đời vua Nghiêu. ||② Một âm là bồ. Bồ Ðiền 莆田 huyện Bồ Ðiền.


meanings:
① Nghiêm trang, sắc mặt kính cẩn chính đính gọi là trang. ||② Ngả sáu, con đường thông sáu mặt gọi là trang. ||③ Trang trại, chỗ nhà cửa có người ở trong làng gọi là trang. Vì thế nên ruộng nương của cải cũng gọi là trang. ||④ Nhà chứa hàng. Như y trang 衣莊 cửa hàng bán áo. ||⑤ Chỗ chứa các hàng hoá để gửi đi các nơi gọi là trang. Như dương trang 洋莊 cửa hàng bán buôn các hàng tây. Nhà đổi tiền cũng gọi là trang. ||⑥ Lập riêng cơ sở ở ngoài thành thị cũng gọi là trang. ||⑦ Chỗ nhà làm ruộng lớn cũng gọi là trang.


meanings:
① Cỏ gấu. Củ nó gọi là hương phụ tử 香附子 củ gấu, dùng làm thuốc. ||② Một âm là sa. Sa kê 莎雞 con giọt sành.


meanings:
① Rêu. ||② Môi môi 莓莓 ruộng ngon, thửa ruộng bằng phẳng. ||③ Thảo môi 草莓 quả dâu tây, cây dâu tây.


meanings:
① Cái rò cây cỏ, thân cây cỏ. ||② Cái chuôi. Một sợi tóc gọi là nhất hành phát 一莖髮.


meanings:
① Sân sân 莘莘 đông đúc, từng đàn từng lũ. ||② Một âm là tân. Tế tân 細莘 một thứ cỏ thơm, rễ dùng làm thuốc. Thường viết là 細辛.


meanings:
① Cỏ cói, dùng dệt chiếu. ||② Một âm là hoản. Hoản nhĩ 莞爾 mỉm cười. Khuất Nguyên 屈原: Ngư phủ hoản nhĩ nhi tiếu 漁父莞爾而笑 (Sở từ 楚辭) ông chài mỉm cười.


meanings:
① Cỏ vực, hay mọc trong ruộng lúa làm hại lúa. Cho nên cái gì ác hại cũng gọi là dửu. Tục dân tốt gọi là lương 良, tục dân xấu gọi là dửu 莠. Ta quen đọc là chữ tú.


meanings:
① Quả của các loài đậu. Phàm cây cỏ giống như quả đậu đều gọi là giáp. Như tạo giáp 皂莢 quả bồ kết.


meanings:
① Lang đãng 莨菪 một thứ cỏ để làm thuốc. Tục gọi là thiên tiên tử 天仙子. ||② Thự lang 薯莨 một thứ cỏ có nhiều nhựa dùng để nhuộm dây gai, dây đay cho bền, có khi dùng để nhuộm vải nữa.


meanings:
① Cái màng bao ngoài cái mầm các giống thực vật mới nở. ||② Gia phu 葭莩 cái mạng mỏng trong thân cây lau, người ta thường bóc ra để làm mạng sáo. Vì nó mỏng mà lại ở trong thân cây, nên đời sau gọi họ xa là gia phu. ||③ Một âm là biễu. Cùng nghĩa với chữ biễu 殍 chết đói.


meanings:
① Tuyệt không, chẳng ai không. Như mạc bất chấn cụ 莫不震懼 chẳng ai là chẳng sợ run. ||② Chớ, lời cấm chỉ. Như quân mạc vũ 君莫舞 anh chớ có múa. Lí Bạch: Nhân sinh đắc ý tu tận hoan, Mạc sử kim tôn không đối nguyệt 人生得意須盡歡，莫使金樽空對月 Người ta ở đời khi đắc ý, hãy tận vui hưởng, Chớ để chén vàng trống không trước vầng trăng. ||③ Quảng mạc 廣莫 bát ngát. ||④ Cùng nghĩa với chữ mạc 羃. ||⑤ Yên định. ||⑥ Vót. ||⑦ To lớn. ||⑧ Cùng nghĩa với chữ mạc 瘼. ||⑨ Một âm là mộ. Cũng như chữ mộ 暮. ||⑩ Lại một âm là mạch. Kì diệp mạch mạch 其葉莫莫 lá nó rậm rạp. ||⑪ Một âm nữa là bá. Lặng. Quân phụ bá bá 君婦莫莫 vợ anh tính yên lặng. ||⑫ Họ Mạc.


meanings:
① Cỏ. ||② Mãng mãng 莽莽 rậm rạp, cỏ tốt bượp. Người ở nhà quê tự xưng là thảo mãng chi thần 草莽之臣 ý nói thôi không làm quan nữa. ||③ Mãng thảo 莽草 một thứ cây mọc từng bụi, mùi hăng mà độc, dùng đánh bả chuột. ||④ Thô lỗ. Như lỗ mãng 鹵莽 người thô lỗ, bạ đâu nói đấy, bạ gì làm nấy.


meanings:
① Tốt tươi. ||② Uất. ||③ Tử uyển 紫菀 cây tử uyển, rễ dùng làm thuốc.


meanings:
① Vu tinh 蕪菁 rau cải thìa. ||② Tinh tinh 菁菁 hoa cỏ rậm rạp tốt tươi. Vì thế phần tinh tuý của vật gọi là tinh hoa 菁華.


meanings:
① Cỏ gian, cỏ may. Coi rẻ tính mạng người cứ giết bừa đi gọi là thảo gian nhân mệnh 草菅人命.


meanings:
① Nấm. Như hương cô 香菇 nấm hương.


meanings:
① Cỏ lục. ||② Lục đậu 菉豆 đậu xanh. Cũng viết là 綠豆.


meanings:
① Hoa cúc. Ðào Uyên Minh 陶淵明: Tam kính tựu hoang, tùng cúc do tồn 三 徑 就 荒，松 菊 猶 存 ra lối nhỏ đến vườn hoang, hàng tùng hàng cúc hãy còn đây.


meanings:
① Cây nấm, có thứ ăn ngon, có thứ độc lạ. ||② Một giống động vật rất nhỏ, sống nhờ ở trong các loài vật ôi thối gọi là vi khuẩn 微菌, sống nhờ ở trong than thể người hay giống vật gọi là tế khuẩn 細菌 sinh ra lắm bệnh lạ.


meanings:
① Lô bặc 蘆菔 rau cải. Có khi gọi là la bặc 蘿菔 hay 蘿蔔.


meanings:
① Xương bồ 菖蒲 cỏ xương bồ, mọc ở vệ sông vệ suối, mùi thơm sặc, dùng làm thuốc được. Tục cứ mùng năm tháng năm lấy lá xương bồ cắt như lưỡi gươm treo ở cửa để trừ tà gọi là bồ kiếm 蒲劍.


meanings:
① Rau. Thứ rau cỏ nào ăn được đều gọi là thái. Người đói phải ăn rau trừ bữa nên gọi là thái sắc 菜色. ||② Tục gọi các đồ ăn cơm là thái.


meanings:
① Thỏ ti 菟絲 cỏ thỏ ti, là một giống tầm gửi, sống nhờ ở các cây khác, hạt nó dùng làm thuốc, gọi là thỏ ti tử 菟絲子 tức dây tơ hồng (Cuscuta chinensis). Cũng đọc là chữ thố. ||② Một âm là đồ. Người nước Sở 楚 gọi con hổ là ư đồ 於菟.


meanings:
① Ba lăng 菠薐 một thứ rau thường ăn (như lá đơn).


meanings:
① Hạm đạm 菡萏 hoa sen. Tên khác của hà hoa 荷花.


meanings:
① Bồ đề 菩提 dịch âm chữ Phạm bodhi, nghĩa là tỏ biết lẽ chân chính. Tàu dịch là chính giác 正覺. ||② Trong loài thực vật có thứ hạt tròn dùng làm tràng hạt, cho nên gọi là bồ đề tử 菩提子 tức hạt bồ hòn. ||③ Bên Ấn Ðộ có cây Tất-bát-la. Vì Phật tu đắc đạo ở dưới gốc cây ấy nên gọi là bồ đề thụ 菩提樹 cây bồ đề. ||④ Bồ tát 菩薩 dịch âm tiếng Phạm bodhisattva, nói đủ là Bồ-đề-tát-đoả 菩提薩埵 nghĩa là đã tự giác ngộ lại giác ngộ cho chúng sinh.


meanings:
① Lang đãng 莨菪. Xem chữ lang 莨.


meanings:
① Nước Tàu. Nước Tàu tự gọi là Trung Hoa 中華, người Tàu là Hoa nhân 華人. ||② Màu mỡ, rực rỡ. Phàm sự gì hiện rõ ra đều gọi là hoa. Như quang hoa 光華, vinh hoa 榮華, v.v. ||③ Văn sức, cái để trang sức bề ngoài cũng gọi là hoa. Như hoa lệ 華麗, hoa mĩ 華美, v.v. Xa phí cũng gọi là xa hoa 奢華, son phấn màu mỡ gọi là duyên hoa 鉛華, nhà cửa sơn đỏ gọi là hoa ốc 華屋, v.v. Chỉ vụ bề ngoài không chuộng sự thực gọi là phù hoa 浮華, phồn hoa 繁華, v.v. đều là cái nghĩa trang sức bề ngoài cả. ||④ Tinh hoa. Văn từ hay gọi là hàm anh trớ hoa 含英咀華 bao hàm chất tinh hoa, v.v. ||⑤ Có tài nổi tiếng. Như tài hoa 才華, thanh hoa 聲華, v.v. ||⑥ Rực rỡ. Như thiều hoa 韶華 bóng mặt trời mùa xuân, cảnh sắc bốn mùa gọi là vật hoa 物華 hay tuế hoa 歲華, v.v. Khen cái tuổi trẻ của người gọi là niên hoa 年華, chỗ đô hội nhiệt náo gọi là kinh hoa 京華, v.v. ||⑦ Tóc bạc gọi là hoa phát 華髮. ||⑧ Cùng nghĩa với chữ hoa 花. ||⑨ Một âm là hoá. Núi Hoá sơn 華山.


meanings:
① Vân đài 蕓薹 rau vân đài, lá non để ăn, hạt để ép dầu.


meanings:
① Cỏ du, lá như răng cưa, mùi rất hôi, cho nên hay dùng để ví với kẻ tiểu nhân. Như huân du bất đồng khí 薰蕕不同器 cỏ huân cỏ du không để cùng một đồ chứa, ý nói quân tử tiểu nhân không cử ở với nhau được.


meanings:
① Phù cừ 芙蕖 tên riêng của hoa sen. Còn gọi là hà hoa 荷花.


meanings:
① Củi rạc. ||② Kẻ kiếm củi gọi là nhiêu. ||③ Cây nhiêu, vỏ dùng làm giấy. Ta quen đọc là chữ nghiêu.


meanings:
① Cây hoa huệ. ||② Cao nhã, thanh khiết. Như huệ chất lan tâm 蕙質蘭心 chất huệ lòng lan, chỉ người cao nhã, thanh khiết.


meanings:
① Mao toát 茅蕝 bó cỏ gianh lại từng chỗ để nêu rõ ngôi thứ, lệ đời xưa khi họp triều đình.


meanings:
① Nhỏ tí. Như tối nhĩ quốc 蕞爾國 nước bé tí. Có khi đọc là tụi.


meanings:
① Hoa nở thịnh rủ xuống. ||② Nuy nhuy 萎蕤. Xem chữ nuy 萎.


meanings:
① Một loài thực vật nở hoa ngầm, lá non ăn được.


meanings:
① Mông mênh, bát ngát. ||② Bình dị, than thán, thảnh thơi. Luận ngữ 論語: Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân trường thích thích 君子坦蕩蕩，小人長戚戚 (Thuật nhi 述而) người quân tử thì thản nhiên thư thái, kẻ tiểu nhân thì thường lo lắng u sầu. ||③ Quẫy động. Như đãng tưởng 蕩槳 quẫy mái chèo, tâm đãng 心蕩 động lòng. ||④ Phóng đãng, phóng túng, không biết giữ gìn gọi là đãng. Như kẻ không có nghề gì, chỉ chơi lu bù gọi là đãng tử 蕩子, đàn bà dâm dật bất chính gọi là đãng phụ 蕩婦. ||⑤ Quét sạch, rửa sạch, dẹp yên giặc giã gọi là tảo đãng 掃蕩 quét sạch hay đãng bình 蕩平 dẹp yên. ||⑥ Hỏng hết. Như kỉ cương đãng nhiên 紀綱蕩然 giềng mối hỏng hết. Kinh Thi 詩經 có hai thiên bản đãng 板蕩 là thơ cảm thán nhà Chu 周 suy đồi mà làm. Cho nên nay gọi gọi đời loạn là trung nguyên bản đãng 中原板蕩. ||⑦ Chằm nước, hồ ao nào có lợi cá nước đều gọi là đãng. ||⑧ Một âm là đảng. Khơi, tháo.


meanings:
① Bỏ hoang, cỏ rác bừa bãi gọi là vu. Như vu thành 蕪城 thành bỏ hoang. ||② Tạp nhạp, lời văn lộn xộn gọi là văn từ vu tạp 文詞蕪雜. ||③ Vu tinh 蕪菁. Xem chữ tinh 菁.


meanings:
① Cỏ tiêu, cỏ hao. ||② Chỗ kín, chỗ bên trong. Vì thế loạn ở trong gọi là tiêu tường chi ưu 蕭牆之憂. ||③ Tiêu tiêu 蕭蕭: (1) Ngựa thét the thé. Ðỗ Phủ 杜甫: Xa lân lân, mã tiêu tiêu, Hành nhân cung tiễn các tại yêu 車轔轔，馬蕭蕭，行人弓箭各在腰 (Binh xa hành 兵車行) Tiếng xe ầm ầm, tiếng ngựa hí vang, Người ra đi sẵn sàng cung tên bên lưng. (2) Gió thổi vù vù. Tư Mã Thiên 司馬遷: Phong tiêu tiêu hề Dịch thuỷ hàn, Tráng sĩ nhất khứ hề bất phục hoàn 風蕭蕭兮易水寒，壯士一 去兮不復還 (Kinh Kha truyện 荊軻傳) Gió vi vút chừ sông Dịch lạnh tê, Tráng sĩ một đi chừ không trở về. (3) Tiếng lá rụng. Ðỗ Phủ 杜甫: Vô biên lạc diệp tiêu tiêu há, Bất tận Trường giang cổn cổn lai 無邊落木蕭蕭下，不盡長江袞袞來 (Ðăng cao 登高) Lá cây rụng ào ào dường như không bao giờ hết, Sông Trường giang cuộn chảy không ngừng. ||④ Buồn bã, thâm trầm. Như tiêu sắt 蕭瑟 tiếng buồn bã, rầu rĩ, tiêu điều 蕭條 phong cảnh buồn tênh. ||⑤ Vẻ buồn bã, rầu rĩ.


meanings:
① Lời tục ngữ. ||② Viếng thăm. ||③ Thô tục.


meanings:
① Quên, cũng như chữ huyên 諠. ||② Cùng nghĩa với chữ huyên 萱, như yên đắc huyên thảo, ngôn thụ chi bối 焉得諼草言樹之背 (Thi Kinh 詩經) sao được cỏ huyên, trồng ở sau nhà. ||③ Lừa dối.


meanings:
① Dạ. Dạ nhanh gọi là duỵ 唯, dạ thong thả gọi là nặc 諾. Thiên nhân chi nặc nặc, bất như nhất sĩ chi ngạc 千人之諾諾，不如一士之諤 nghìn người vâng dạ, không bằng một người nói thẳng. ||② Vâng, ừ, ưng cho. Như [/b] bất khinh nhiên nặc[/b] 不輕然諾 không dám vâng xằng. Tục ngữ nước Sở có câu: Đắc hoàng kim bách cân, bất như đắc Quý Bố nhất nặc 得黃金百斤不如得季布一諾 được trăm cân vàng, không bằng được một lời vâng của ông Quý Bố. Bây giờ gọi lời vâng, lời hứa là kim nặc 金諾 là vì đó. ||③ Văn thư có chữ kí riêng làm dấu hiệu gọi là nặc. Như hoạch nặc 畫諾 kí tên kèm làm hiệu.


meanings:
① Đứng dừng lại không tiến lên nữa gọi là đậu lưu 逗遛.


meanings:
① Trốn, lẩn. ||② Tự lánh đi. ||③ Nhún thuận. ||④ Kém.


meanings:
① Thay đổi, lần lượt. ||② Một âm là đái. Xúm quanh.


meanings:
① Xa, trái lại với chữ cận 近. ||② Sâu xa. ||③ Dài dặc. ||④ Họ Viễn. ||⑤ Một âm là viển. Xa lìa. ||⑥ Xa đi, coi sơ. ||⑦ Bỏ đi.


meanings:
① Rèn đúc. Rèn đúc các loài kim cho đến tốt gọi là luyện. ||② Ðiêu luyện. Phàm cái gì đến cõi tinh đều gọi là luyện. Như luyện tự 鍊字 chữ dùng luyện lắm.


meanings:
① Cái bầu dầu (trong xe có cái bầu dầu đựng dầu mỡ cho trục nó chạy trơn). ||② Cái nồi hông, nồi, xanh, chảo, xoong. Như đồng oa 銅鍋 nồi đồng.


meanings:
① Mạ. Lấy vàng bạc kền, v.v. Mạ trên mặt đồ cho đẹp gọi là độ. Như độ kim 鍍金 mạ vàng.


meanings:
① Cắt cỏ. Con dao cắt cỏ gọi là trát đao 鍘刀.


meanings:
① Gió sắt, rèn sắt. ||② Rửa, mài giũa cho sắc bén. Như đoán luyện 鍛鍊 rèn đúc, rèn luyện.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ khắc 刻. Khiết kim ngọc 鍥金玉 chạm ngọc trổ vàng. ||② Cái liềm. ||③ Cắt đứt.


meanings:
① Cái mai, cái rầm, xẻng, thuổng. Như chữ thiêu 鍬.


meanings:
① Phép cân đời xưa, cứ sáu lạng gọi là một hoàn. Nộp tiền chuộc tội, cứ tính số hoàn. Cho nên số tiền chuộc tội gọi là phạt hoàn 罰鍰.


meanings:
① Lá đồng lá sắt. Đồng sắt đàn mỏng ra từng phiến gọi là diệp.


meanings:
① Rau phỉ, củ cải. ||② Ít, mọn, sơ sài. Như phỉ ẩm thực 菲飲食 ăn uống sơ sài. Tặng đồ gì cho người nói nhún là phỉ kính 菲敬 kính dâng lễ mọn. ||③ Một âm là phi. Như phương phi thời tiết 芳菲時節 thời tiết thơm tho, nói ví dụ mùa xuân hoa cỏ tươi tốt vậy.


meanings:
① Héo, úa. ||② Một âm là yên. cây thuốc lá.


meanings:
① Dưa muối. Dưa muối để cả cây gọi là trư 菹, thái nhỏ ra gọi là tê 齏. ||② Chỗ chằm cỏ mọc um tùm gọi là trư. Cũng đọc là thư. ||③ Bằm xương thịt (một hình phạt tàn khốc thời xưa).


meanings:
① Ðậu, tên gọi cả các giống đậu. Lễ kí 禮記 có câu: Xuyết thục ẩm thuỷ tận kì hoan, tư chi vị hiếu 啜菽飲水盡其歡，斯之謂孝 ăn đậu uống nước hết tình vui, thế gọi là hiếu. Nay ta nói thờ kính cha mẹ là thục thuỷ thừa hoan 菽水承歡.


meanings:
① Rau điềm, tục gọi là quân đạt thái 莙薘菜 củ cải đỏ.


meanings:
① Dây đậu. Tào Thực 曹植 (192-232) có câu thơ rằng: Chữ đậu nhiên đậu ki 煮豆燃豆萁 nấu đậu đun bằng dây đậu, là vì bị anh là Tào Phi ức hiếp mà nói thế. Nay ta nói anh em tàn hại lẫn nhau là đậu ki 豆萁 là vì thế. ||② Cỏ ki.


meanings:
① Họp. ||② Ðàn. ||③ Cùng nghĩa với chữ tuỵ 悴. ||④ Sắc cỏ.


meanings:
① Bồ đào 葡萄 cây nho, quả ăn ngon và làm rượu vang. Vương Hàn 王翰: Bồ đào mĩ tửu dạ quang bôi 葡萄美酒夜光杯 (Lương Châu từ 涼州詞) rượu ngon bồ đào đựng chén dạ quang.


meanings:
① Tì giải 萆薢 cỏ tì giải, củ dùng làm thuốc. ||② Một âm là tí. Áo tơi, áo đi mưa.


meanings:
① Trường sở 萇楚 cây trường sở, mọc từng bụi, quả giống quả đào mà đắng, nên cũng gọi là cây dương đào 楊桃. Ta quen dọc là chữ trành.


meanings:
① Cỏ lai. Cỏ mọc ở trong ruộng lúa gọi là thảo lai 草萊. ||② Lai bặc 萊菔 tức là ba lặc 蘿蔔. Xem chữ bặc 蔔.


meanings:
① Kính cẩn. ||② Thê thê 萋萋 tốt um. Thôi Hiệu 崔顥: Phương thảo thê thê Anh Vũ châu 春草萋萋鸚鵡洲 cỏ thơm mọc tốt tươi ở trên bãi Anh Vũ. Tản Ðà dịch thơ: Bãi xa Anh Vũ xanh đầy cỏ non.


meanings:
① Mầm cỏ, cây cỏ mới mọc đều gọi là manh nẩy mầm. ||② Nói sự gì mới có điềm ra cũng gọi là manh. Như nhị hoạ vị manh 弭禍未萌 ngăn hoạ từ lúc chưa xảy ra. ||③ Bừa cỏ. ||④ Cùng nghĩa với chữ manh 氓.


meanings:
① Bèo. Vì nó nổi ở trên mặt nước nên gọi là phù bình 浮萍. Nguyễn Du 阮攸: Phù bình nhiễu nhiễu cánh kham ai 浮萍擾擾更堪哀 (Lưu Linh mộ 劉伶墓) cánh bèo trôi giạt đáng thương thay.


meanings:
① Héo, cây cỏ héo. ||② Ốm chết. Như triết nhân kì nuy hồ 哲人其萎乎 (Lễ kí 禮記) người hiền triết ốm chết mất ư. ||③ Nuy nhuy 萎蕤 hoa nuy nhuy, có khi gọi là uy nhuy 葳萎, dùng để làm thuốc. Một tên gọi là ngọc trúc 玉竹.


meanings:
① Hạm đạm 菡萏 hoa sen. Còn gọi là hà hoa 荷花.


meanings:
① Cỏ hoàn, cỏ lau. ||② Một âm là chuy. Cỏ bượp, cỏ mọc nhiều. ||③ Cỏ ích mẫu.


meanings:
① Muôn, mười nghìn là một vạn. ||② Lời nói quá lắm. Như vạn nan 萬難, khó quá lắm, vạn vạn bất khả 萬萬不可 không nên lắm lắm, thật là không thể. ||③ Nói ví dụ về số nhiều. Như vạn năng 萬能 nhiều tài lắm. ||④ Tên điệu múa. ||⑤ Họ Vạn.


meanings:
① Cỏ huyên. Một tên là vong ưu 忘憂, lại gọi là nghi nam 宜男 hoa lá đều ăn được cả. Kinh Thi 詩經 có câu: Yên đắc huyên thảo, ngôn thụ chi bối 焉得萱草，言樹之背 sao được cỏ huyên, ở sau nhà phía bắc, tức là hoa này vậy. Nhà phía bắc là chỗ đàn bà ở, vì thế gọi mẹ là huyên đường 萱堂.


meanings:
① Oa cự 萵苣 một thứ rau ăn, rau diếp.


meanings:
① Phiên súc 萹蓄 một thứ cỏ để làm thuốc. ||② Phiên đậu 萹豆 một thứ đậu để làm thuốc. Ta gọi là biển đậu.


meanings:
① Ðài hoa, cái bầu để bảo hộ cánh hoa. Nay ta lấy hai chữ hoa ngạc 花萼 để nói về tình anh em, cũng là lấy cái ý đài với hoa cùng bảo hộ nhau vậy.


meanings:
① Rụng. Lá rụng, hoa rụng gọi là lạc. Như ngô đồng nhất diệp lạc, thiên hạ cộng tri thu 梧桐一葉落，天下共知秋 một lá ngô đồng rụng, mọi người đều biết là mùa thu (đến). ||② Cũng dùng để tả cái cảnh huống của người. Như lãnh lạc 冷落 lạnh lùng tẻ ngắt, luân lạc 淪落 chìm nổi, lưu lạc 流落, đoạ lạc 墮落, v.v. đều chỉ về cái cảnh suy đồi khốn khổ cả. ||③ Rơi xuống. Như lạc vũ 落雨 mưa xuống, lạc tuyết 落雪 tuyết sa, v.v. ||④ Ruồng bỏ, không dùng cũng gọi là lạc. Như lạc đệ 落第 thi hỏng, lạc chức 落職 bị cách chức. ||⑤ Sót, mất. Như lạc kỉ tự 落幾字 bỏ sót mất mấy chữ, san lạc phù từ 刊落浮詞 xoá bỏ lời nhảm nhí đi. ||⑥ Thưa thớt. Như liêu lạc thần tinh 寥落晨星 lơ thơ sao buổi sáng. ||⑦ Rộng rãi. Như khoát lạc 闊落. ||⑧ Chỗ ở, chỗ người ta ở tụ với nhau gọi là lạc. Như bộ lạc 部落 chòm trại, thôn lạc 村落 chòm xóm. Vì thế nên bờ rào bờ giậu cũng gọi là phan lạc 藩落, nền nhà gọi là toạ lạc 坐落, v.v. ||⑨ Mới. Mới làm nhà xong làm tiệc ăn mừng gọi là lạc thành 落成. ||⑩ Lạc lạc 落落 lỗi lạc, không có theo tục. ||⑪ Về. ||⑫ Bỏ hổng. ||⑬ Nước giọt gianh.


meanings:
① Cỏ cây mọc từng bụi, um tùm. Như đầu như bồng bảo 頭如蓬葆 tóc rối như bòng bong. ||② Giấu kĩ, cất kĩ. Giữ gìn cho tinh khí vững bền ở trong không tiết ra ngoài gọi là bảo. ||③ Rộng lớn. ||④ Cùng nghĩa với những chữ bảo sau đây: 保, 褓, 堡, 寶.


meanings:
① Lá, lá cây cỏ, cánh hoa. Như trúc diệp 竹葉 lá tre, thiên diệp liên 千葉蓮 hoa sen nghìn cánh. ||② Tờ, thếp. Một tờ giấy gọi là nhất diệp 一葉, vàng nện mỏng ra từng mảnh gọi là diệp kim 葉金 vàng thếp. ||③ Ðời. Như mạt diệp 末葉 đời cuối, đời đời nối dõi gọi là dịch diệp 奕葉. ||④ Ngành họ, họ nhà vua gọi là kim chi ngọc diệp 金枝玉葉 cành vàng lá ngọc. ||⑤ Tên đất.


meanings:
① Rau phong. ||② Một âm là phúng. Nấm mọc từng chùm mà rễ quấn quýt nhau gọi là phúng.


meanings:
① Sáng, rõ rệt. Như trứ danh 著名 nổi tiếng. ||② Soạn thuật sách vở. Như trứ thư lập thuyết 著書立說 làm ra sách vở. ||③ Nêu lên. Như vĩnh trứ vi lệnh 永著爲令 cứ nêu thế làm phép mãi mãi. ||④ Một âm là trước. Mặc. Như trước y 着衣 mặc áo. ||⑤ Ðánh nước cờ. Vì thế nên sự gì tính lầm lỡ việc gọi là thất trước 失著 tính lầm. ||⑥ Bám. Người ở một chỗ không rời đi đâu gọi là thổ trước 土著. Cây có hoa gọi là trước hoa 著花. Vương Duy 王維: Lai nhật ỷ song tiền, Hàn mai tước hoa vị 來日綺窗前，寒梅著花未 (Tạp thi 雜詩) Ngày bạn đến đây, trước cửa sổ đẹp, Cây mai lạnh đã nở hoa chưa? ||⑦ Ði đến đâu gọi là trước xứ 著處. ||⑧ Ðược. Dùng làm trợ từ. Như kiến trước 見著 thấy được, phùng trước 逢著 gặp được. ||⑨ Lời mệnh lệnh. Như trước chiếu sở thỉnh 著照所請 cứ xét điều đã xin. ||⑩ Sự gì có quy thức gọi là trước. Như trước thực 著實 đúng thực, trước lạc 著落 đúng chỗ. Tục hay viết là 着. ||⑪ Một âm nữa là trữ. Chỗ khoang cửa cách bình phong. ||⑫ Ngôi thứ. ||⑬ Tích chứa.


meanings:
① Ruộng vỡ cấy đã được một năm. ||② Cỏ mọc um tùm. Một âm là tai. Cùng nghĩa với chữ tai 災.


meanings:
① Quả dâu. Có khi đọc là chữ thầm.


meanings:
① Dây sắn. Rễ dùng làm thuốc gọi là cát căn 葛根, vỏ dùng dệt vải gọi là cát bố 葛布. Ngày xưa mùa hè hay mặc áo vải sắn, nên mặc áo mùa hè thường gọi là cát. Dây sắn mọc quấn quýt nhau, nên sự gì bối rối khó gỡ gọi là củ cát 糾葛 hay giao cát 膠葛.


meanings:
① Bồ đào 葡萄. Xem chữ đào 萄. ||② Bồ Ðào Nha 葡萄牙 tên nước (Portugal).


meanings:
① Ðốc trách. Như đổng sự 董事 giữ quyền đốc trách công việc. ||② Cốt đổng 骨董 tạp nhạp láo nháo. Ðồ cổ gọi là cổ đổng 古董 hay cốt đổng 骨董. ||③ Họ Ðổng.


meanings:
① Rau đắng, dùng để làm đồ gia vị. ||② Một âm là lục. Cao lớn, tốt um. Kinh Thi 詩經 có bài Lục nga 蓼莪 cỏ nga cao lớn. Ông Vương Biều nhà Tấn đọc bài thơ ấy tới câu: Ai ai phụ mẫu, sinh ngã cù lao 哀哀父母，生我劬勞 liền chảy nước mắt, học trò thấy thế, bỏ thơ Lục nga không học nữa. Vì thế nên thường dùng thơ này để chỉ người có lòng hiếu nhớ đến cha mẹ.


meanings:
① Cây tất, cây mọc thành từng bụi, tức là cây kinh 荊. Dùng cỏ kinh đan làm cánh cửa gọi là tất môn 蓽門 chỉ nhà nghèo. Cũng viết là 篳門.


meanings:
① Mục túc 苜蓿. Xem chữ mục 苜.


meanings:
① Không. Như miệt dĩ gia thử 蔑以加此 không gì hơn thế nữa. ||② Khinh thường. Như miệt thị 蔑視 coi rẻ, khinh miệt. ||③ Dối lừa. Như vũ miệt 侮蔑 khinh nhờn lừa gạt. ||④ Nhỏ. ||⑤ Tinh vi. ||⑥ Bỏ.


meanings:
① Các loài thực vật rò bò dài dưới đất gọi là mạn. ||② Sự gì ở một nơi rồi lan đến các nơi là mạn duyên 蔓延, làm vương vít liên can đến mọi người gọi là qua mạn nhi 瓜蔓兒.


meanings:
① Núm quả. ||② Nói đến cỗi nguồn của sự gì gọi là căn đế 根蔕. Như căn thâm đế cố 根深蔕固 rễ sâu núm chặt. ||③ Vướng. Hai bên ý kiến chưa thiệt hợp nhau gọi là đế giới 蔕芥. Tục viết là 𧀱.


meanings:
① Cây mía, tục gọi là cam giá 甘蔗. ||② Ngon ngọt. Ông Cố Khải Chi mỗi khi ăn mía thì ăn từ ngọn tới gốc và nói rằng dần dần vào cảnh thú (tiệm chí giai cảnh 漸至佳境). Vì thế nên sự gì bởi khổ mà đến sướng gọi là giá cảnh 蔗境.


meanings:
① Cỏ uý. Sung uý 茺蔚. Xem chữ sung 茺. ||② Xanh tốt, cây cỏ xanh tốt. ||③ Hưng thịnh. Như văn phong uý khởi 文風蔚起 văn phong hưng thịnh. ||④ Sắc sẫm, vằn thâm mật gọi là uý tảo 蔚藻 hay bân uý 彬蔚. ||⑤ Một âm là uất. Tên đất.


meanings:
① Cỏ lâu, mầm ăn được. ||② Lâu hao 蔞蒿 loại cỏ sống nhiều năm, hoa có màu hơi vàng, cọng ăn được, cả cây dùng làm thuốc.


meanings:
① Cái né tằm. ||② Một âm là thấu. Thái thấu 太蔟 khúc nhạc thái thấu.


meanings:
① Con rùa lớn. ||② Nước Thái 蔡, chư hầu thời nhà Chu 周. Ta quen đọc là chữ sái. ||③ Một âm là tát. Ðuổi xa.


meanings:
① Một loài nấm. ||② Một âm là tưởng. Nước Tưởng. Họ Tưởng.


meanings:
① Hành, cùng nghĩa với chữ thông 葱. ||② Màu xanh. ||③ Tốt tươi.


meanings:
① Một thứ cây mọc từng bụi, tức là cây thỏ ti tử 菟絲子. Kinh Thi 詩經 có câu điểu dữ nữ la thí ư tùng bách 蔦與女蘿施於松栢 cây điểu cùng cây nữ la bám vào cây tùng cây bách. Bây giờ hay dùng chữ điểu la 蔦蘿 để gọi các người thân thuộc, ý nói như dây điểu dây la được bám vào cây tùng cây bách, cũng như các người họ hàng được nhờ vào chỗ cao môn vậy.


