# tbl_dict_han

meanings:
① Ốt bột 榲桲 cây ốt bột, một thứ cây có quả ăn ngon.


meanings:
① Cái xà nhi. ||② Cái dùi trống. ||③ Một âm là phu. Cái bè.


meanings:
① Quang lang 桄桹 cây quang lang, trong lõi cây có phấn vàng làm bánh ăn được (một loài cây giống cây dừa). Cũng viết quang lang 桄榔.||② Minh lang 鳴桹 cái gõ cá, cái phách của người đánh cá dùng để gõ mà đánh cá.


meanings:
① Tục dùng như chữ 杆.||② Phép đo nước Anh, nước Mĩ cứ 165 mã là một hãn.||③ Cống hãn 槓桿 cái kích để bẩy vật nặng.


meanings:
① Cái cầu, chỗ ách yếu của sự vật gì gọi là tân lương 津梁 nghĩa là như cái cầu mọi người đều phải nhờ đó mà qua vậy. Chỗ đắp bờ để đơm cá gọi là ngư lương 魚梁. ||② Cái xà nhà. ||③ Chỗ gồ ghề của một vật gì cũng gọi là lương, như tị lương 鼻梁 sống mũi, tích lương 脊梁 xương sống, đồ gì có chuôi để cầm xách cho tiện đều gọi là lương cả. ||④ Lục lương 陸梁 chạy tán loạn, nay gọi giặc cỏ là tiểu xú khiêu lương 小醜跳梁. ||⑤ Cường lương 強梁 quật cường, hùng hổ. ||⑥ Nhà Lương. Lương Vũ Ðế 梁武帝 được nhà Tề trao ngôi cho làm vua gọi là nhà Lương (502-507). Lương Thái Tổ 梁太祖 được nhà Ðường trao ngôi cho làm vua gọi là nhà Hậu Lương (907-923). ||⑦ Nước Lương. ||⑧ Châu Lương, một châu trong chín châu của nước Tàu ngày xưa.


meanings:
① Một cành thẳng, vật gì có một mặt thẳng dườn ra cũng gọi là đĩnh. ||② Cái gậy, cái côn.


meanings:
① Cây mơ, đầu xuân đã nở hoa, có hai thứ trắng và đỏ. Thứ trắng gọi là lục ngạc mai 綠萼梅, nở hết hoa rồi mới nẩy lá, quả chua, chín thì sắc vàng. Kinh Thư có câu: Nhược tác hoà canh, nhĩ duy diêm mai 若作和羹，爾惟鹽梅 bằng nấu canh canh ăn, bui dùng muối mơ, nay gọi quan Tể tướng là điều mai 調梅 hay hoà mai 和梅 là bởi ý đó. Kinh Thi có thơ phiếu mai 標梅 nói sự trai gái lấy nhau cập thời, nay gọi con gái sắp đi lấy chồng là bởi cớ đó. ||② Mùa, các nơi ở phía đông nam bến bể, đầu mùa hè đã đổi gió hay mưa mà vừa gặp lúc mơ chín nên gọi mùa ấy là mai tiết 梅節.


meanings:
① Cái mõ dài, đục thủng lưng cây gỗ để ở các nhà quan để làm hiệu gọi là bang. Trong khúc nhạc cũng có thứ đánh thanh tre làm nhịp, tục gọi là bang tử xoang 梆子腔.


meanings:
① Cái cùm tay. ||② Rối loạn, sách Mạnh tử nói: Ðã rối loạn lương tâm rồi, thì khí tốt không còn đủ nữa, vì thế nên nay gọi những kẻ mất hết thiện lương là dạ khí cốc vong 夜氣梏亡.


meanings:
① Cây tử, dùng để đóng đàn. ||② Làm đồ gỗ, cỗ áo quan của vua thiên tử gọi là tử cung 梓宮. ||③ Khắc chữ lên bản gỗ. ||④ Quê cha đất tổ, chỗ làng sinh ra mình gọi là tử lí 梓里 hay tang tử 桑梓. ||⑤ Cây kiều cao mà ngửa lên, cây tử thấp mà cúi xuống, nên gọi cha con là kiều tử 喬梓.


meanings:
① Cây dành dành, hột nó là chi tử 梔子 dùng để nhuộm và làm thuốc, có khi gọi là sơn chi 山梔.


meanings:
① Cành cây. ||② Cánh bèo, bèo có cành không rễ, nổi trên mặt nước, không dính vào đâu, vì thế gọi các người bị trôi giạt là bình ngạnh 萍梗. ||② Cây cỏ đâm vào người gọi là ngạnh, đường sá mắc nghẽn gọi là ngạnh tắc 梗塞, làm ngăn trở sự gì gọi là tác ngạnh 作梗, v.v. ||③ Ngang ngạnh. ||④ Nhạnh khải, nói lược qua sự gì gọi là ngạnh. ||⑤ Ngay thẳng. ||⑥ Bệnh.


meanings:
① Cành nhỏ, cây mới nẩy cành gọi là trừu điều 抽條. Ðời thái bình gọi là phong bất minh điều 風不鳴條 nghĩa là bình yên như gió lặng chẳng rung cành. Ðiều là cái cành non thẳng, nên nay gọi các vằn hoa thẳng thắn là liễu điều 柳條, hình vóc dài mà nhỏ (thon thon) là miêu điều 苗條, đều là do nghĩa ấy cả. ||② Ðiều lí (ngành thớ), như hữu điều bất vặn 有條不紊 có ngành thớ không rối, ý nói như cành cây thẳng thắn rõ ràng không có lộn xộn vậy. ||③ Vật gì hẹp mà dài cũng gọi là điều, như ngư nhất điều 魚一條 một con cá, sự nhất điều 事一條 một điều đó, vì thế nên dâng sớ nói tách rõ từng việc gọi là điều tấu 條奏, điều trần 條陳, điều lệ 條例, điều ước 條約, v.v. ||④ Tiêu điều, nói cảnh tượng tiêu điều như lá rụng trụi chỉ còn cành lơ thơ vậy. ||⑤ Một âm là thiêu. Cành rụng, cành cây gẫy ra.


meanings:
① Con chim kiêu, một giống chim dữ giống như loài cú vọ, ngày núp trong hang, đêm mò chim chuột ăn thịt, ăn thịt cả mẹ đẻ. Con kiêu 梟 ăn thịt mẹ, con phá kính 破獍 (giòng muông) ăn thịt bố, con phá kinh người ta còn gọi là nó là con kính 獍, vì thế nên gọi kẻ bất hiếu là kiêu kính 梟獍. ||② Hình kiêu, một thứ hình chém đầu rồi bêu lên trên cây. ||③ Mạnh mẽ như kiêu kiệt 梟傑 người mạnh giỏi, kiêu kị 梟騎 quân kị mạnh, v.v. Tục gọi sự buôn muối lậu là diêm kiêu 鹽梟.


meanings:
① Cái ngưỡng cửa, cái xà ngang trên cửa.


meanings:
① Ngọn cây, sự gì đã kết cục rồi gọi là thu sao 收梢. ||② Cái đốc lá thuyền, như sao công 梢公 người lái đò. ||③ Cái cần. ||④ Một âm là tiêu. Cái ngòi bị nước chảy xói rộng dần ra.


meanings:
① Ngô đồng 梧桐 cây ngô đồng. ||② Chi ngô 枝梧 chống chỏi, có khi viết là chi ngô 支吾. ||② Một âm là ngộ, như khôi ngộ 魁梧 vạm vỡ, lanh mẩu. Ta quen đọc là chữ ngô cả.


meanings:
① Cái thoi dệt cửi, cái thoi nó đi lại rất nhanh, nên nói đến thì giờ nhanh chóng gọi là nhật nguyệt như toa 日月如梭 ngày tháng như thoi đưa. ||② Quan chức đi lại đốc suất binh phu gọi là toa tuần 梭巡. Ta quen đọc là chữ thoa.


meanings:
① Ðồ khí giới, như binh giới 兵械 đồ binh. ||② Cái cùm chân tay. ||③ Thuật khéo, người hay dối dá gọi là ki giới bách xuất 機械白出 dối trá trăm điều. ||④ Bó buộc.


meanings:
① Gắng sức, cố, gắng, ráng sức: 努力向前跑 Cố hết sức chạy; ② Lồi 眼睛努出來了 Mắt lồi, lòi mắt.


meanings:
① Công, chung: 公款 Tiền của công; 公物 Của chung; 公私要分清 Công và tư phải rành rọt; ② Công bằng: 公賣公買 Mua bán công bằng; 分配不公 Chia nhau (phân phối) không công bằng; 秉公辦理 Xử lí cho công bằng; ③ Công khai, công bố: 公告 Công bố; 公諸於世 Công bố cho mọi người biết; ④ Đực, trống: 公羊 Dê đực; 公雞 Gà trống; ⑤ Ông: 外公 Ông ngoại; 張公 Ông Trương; ⑥ Cha chồng; ⑦ (cũ) Tên chức quan thời xưa: 三公 Tam công (gồm các quan Thái sư, Thái phó, Thái bảo); ⑧ Tước công (trong năm tước công, hầu, bá, tử, nam); ⑨ [Gong] (Họ) Công.


meanings:
Cái thìa, cái môi, cái muỗng, cái vá (múc canh). Cg. 調羹 [tiáogeng] hay 羹匙 [geng chí]. Cv .㔭. Xem 匙 [shi].


meanings:
① Thợ: 鐵匠 Thợ rèn; 木匠 Thợ mộc; ② Bậc thầy, người kiệt xuất: 文壇巨匠 Bậc thầy trên văn đàn; 使用語言的巨匠 Người kiệt xuất trong việc dùng ngôn ngữ; ③ (văn) Khéo: 匠心 Ý khéo.


meanings:
(văn) ① Sửa cho chính lại, sửa sang lại: 管仲相桓公，霸諸侯一匡天下 Quản Trọng giúp Hoàn Công, làm bá các chư hầu, sửa sang lại cả thiên hạ (Luận ngữ); ② Giúp đỡ, giúp giập, cứu giúp: 匡乏困，救災患 Giúp người nghèo thiếu, cứu kẻ nạn tai (Tả truyện); 匡襄 Giúp giập; ③ Hao hụt, mòn khuyết: 月盈而匡 Trăng đầy rồi khuyết (Quốc ngữ).


meanings:
(văn) (trợ) Hề, chừ, a: 歸去來兮，田圓將蕪，胡不歸？ Về đi thôi, vườn ruộng sắp hoang vu, sao không về? (Đào Uyên Minh: Quy khứ lai từ).


meanings:
(văn)① Cung kính (dùng như 恭, bộ 心); ② Cung cấp (dùng như 供, bộ 亻); ③ Đủ: 共張 Bày ra đủ thứ.


meanings:
(văn) ① Chắp tay (dùng như 拱, bộ 扌); ② Xoay vòng xung quanh, vây quanh (dùng như 拱, bộ 扌): 居其所而衆星共之 Ở vào chỗ của nó mà các sao khác chầu xung quanh (Luận ngữ: Vi chính).


meanings:
① Cùng, chung: 同呼吸，共命運 Cùng một nhịp thở, chung một số phận; 共飲 Cùng uống; ② Cả thảy, tổng số, cộng: 這兩個集子共收短篇小說十二篇 Hai tập này gồm cả thảy 12 truyện ngắn; ③ Đảng Cộng sản (nói tắt): 中共 Đảng Cộng sản Trung Quốc.


meanings:
① Quân, quân sự, quân đội, lính, binh, chiến sĩ: 民兵 Dân quân; 練兵 Huấn luyện quân đội, tập luyện (quân sự); 士兵 Binh lính, chiến sĩ; 步兵 Bộ binh; ② Việc binh, việc quân cơ: 兵者，國之大事 Việc binh là việc lớn của quốc gia (Tôn tử binh pháp); 兵貴神速 Việc binh quý ở thần tốc; 紙上談兵 Bàn việc quân trên qiấy, lí luận suông; ③ (văn) Binh khí, võ khí; ④ Con tốt (chốt) trong cờ tướng.


meanings:
(văn) Trợ từ cuối câu (vô nghĩa): 夜如何其？ Đêm thế nào rồi? (Thi Kinh: Tiểu nhã, Đình liệu).


meanings:
① Người ấy, họ, nó, chúng (ngôi thứ ba): 不能任其搗亂 Không thể để mặc chúng quấy rối; 親之慾其貴也 Thân mến em thì muốn cho em (cho nó) được sang trọng (Mạnh tử); 鳥，吾知其能飛 Loài chim, ta biết nó biết bay (Sử kí); ② Của người ấy, của họ, của nó, của chúng: 周雖舊邦，其命維新 Nhà Chu tuy là nước cũ, nhưng mệnh của nó là mệnh mới (Thi Kinh); 回也，其心三月不違仁 Nhan Hồi, lòng của ông ta đến ba tháng cũng không trái với đức nhân; 樂，聽其音而知其俗 Nhạc, nghe âm của nó thì biết được tục của nó (Hoài Nam tử); ③ Đó, ấy, cái đó, cái ấy, việc đó: 今慾舉大事，將非其人不可 Nay muốn làm việc lớn, nếu không có người đó thì không thể được (Sử kí); 其時 Khi ấy, lúc ấy; 其後有了進步 Sau đó có sự tiến bộ; 促其早日實現 Thúc đẩy việc đó thực hiện cho sớm; ④ (văn) Của mình: 勿敗其志 Đừng làm hỏng chí mình; 各安其分 Mỗi người yên với số phận của mình; ⑤ (văn) Trong số đó (biểu thị sự liệt kê): 其一能鳴，其一不能鳴 Một con biết kêu, một con không biết kêu (Trang tử: Sơn mộc); ⑥ (văn) Nếu (biểu thị ý giả thiết): 其無知，悲不幾時 Nếu chết rồi mà không biết thì đau thương chẳng bao lâu (Hàn Dũ: Tế Thập Nhị lang văn); ⑦ (văn) Hay là (biểu thị ý chọn lựa): 秦誠愛趙乎？其實憎齊乎？ Tần thật yêu nước Triệu, hay là ghét nước Tề? (Sử kí); 丘也眩與，其信然與？ Ông Khổng Khâu bị hoa mắt rồi chăng, hay là thật như thế? (Trang tử); ⑧ (văn) Sẽ (biểu thị một tình huống sẽ xảy ra): 以殘年餘力，曾不能毀山之一毛，其如土石何？ Với sức tàn của ông, một cọng cỏ trên núi còn không huỷ đi được, thì đất đá kia sẽ dọn như thế nào? (Liệt tử: Thang vấn); 今殷其淪喪 Nay nhà Ân sẽ bị diệt vong (Thượng thư: Vi tử); ⑨ (văn) Há, làm sao (biểu thị ý phản vấn): 慾加之罪，其無辭乎？ Muốn đổ tội cho người, há chẳng có lời lẽ gì sao? (Tả truyện: Hi công thập niên); ⑩ (văn) Đại khái, có lẽ, e rằng (biểu thị ý suy trắc, ước đoán): 爲政者，其韓子乎？ Người nắm việc chính trị có lẽ là Hàn Khởi chăng? (Tả truyện: Tương công tam thập nhất niên); 若小人者，其不幸歟！ Như kẻ tiểu nhân tôi đây, có lẽ là (e là) điều bất hạnh ư! (Lưu Vũ Tích: Thượng Đỗ Tư đồ thư); ⑪ (văn) Hãy, mong hãy (biểu thị ý khuyến lệnh): 君其勿復言！ Mong ông hãy đừng nói nữa (Sử kí); 王參軍，人倫之表，汝其師之！ Vương Tham quân là người tiêu biểu cho đạo đức nhân luân, ngươi hãy coi ông ấy là thầy mình (Thế thuyết tân ngữ); 張儀曰：王其爲臣約車並幣，臣請試之！ Trương Nghi nói: Đại vương hãy vì tôi mà chuẩn bị xe cộ, bạc tiền, tôi xin thử tính việc đó cho đại vương! (Chiến quốc sách); ⑫ (văn) Còn, mà còn (thường đi chung với liên từ 況 biểu thị ý tăng tiến, hoặc phó từ 胡 biểu thị ý phản vấn): 覽椒蘭其若茲兮，又況揭車與江離！ Xem Tiêu Lan mà còn như thế, huống gì Yết Xa và Giang Li (Khuất Nguyên: Li tao); 天其弗識，人胡能覺？ Trời còn không biết, thì người làm sao cảm thấy được (Liệt tử: Dụng mệnh); ⑬ (văn) Trợ từ đầu câu (vô nghĩa): 其如是，孰能禦之？ Như thế, thì ai có thể chế ngự nó được? (Mạnh tử: Lương Huệ vương thượng); ⑭ (văn) Trợ từ giữa câu (vô nghĩa): 鳳縹縹其高逝兮 Con phượng đã nhẹ nhàng bay lên cao hề... (Hán thư: Giả Nghị truyện); 北風其涼 Ngọn gió bấc mát mẻ (Thi Kinh: Bội phong, Bắc phong); ⑮【其實】kì thực [qíshí] Thực ra, kì thực: 其實情況不是那樣 Thực ra tình hình không phải như thế; 這個問題似乎很難解決，其實并不難 Vấn đề này hình như rất khó giải quyết, kì thực chẳng khó gì cả.


meanings:
① Đồ dùng: 文具 Đồ dùng văn phòng; 家具 Đồ dùng trong nhà; 臥具 Đồ nằm; 雨具 Đồ đi mưa; ② Cái, chiếc: 兩具尸首 Hai cái xác chết; 一具鬧鐘 Một cái đồng hồ báo trước; 旃席千具 Một ngàn chiếc thảm lông (Sử kí: Hoá thực liệt truyện); ③ Có: 初具規模 Có quy mô bước đầu; 獨具只眼 Có tầm mắt sáng suốt hơn người; ④ Viết, kí: 具名 Viết tên, kí tên; ⑤ (văn) Làm, sửa soạn đủ, bày biện đủ, chuẩn bị đủ (thức ăn), cụ bị: 具結 Làm xong, xong; 謹具薄禮 Xin sửa (một) lễ mọn; 具食 Bày biện đủ các thức ăn; 請語魏其具 Xin bảo với Nguỵ Kì chuẩn bị sẵn thức ăn (Hán thư); ⑥ (văn) Đủ, đầy đủ, tất cả, toàn bộ: 問所從來，具答之 Hỏi từ đâu tới thì đều trả lời đầy đủ (Đào Uyên Minh: Đào hoa nguyên kí); 良乃入，具告沛公 Trương Lương bèn vào, nói hết đầu đuôi cho Bái Công nghe (Sử kí); ⑦ (văn) Thuật, kể: 命條具風俗之幣 Bảo phải kể lại từng điều về những cái tệ hại trong phong tục (Tống sử: Lương Khắc Gia truyện); ⑧ Gọi là cho đủ số (dùng với ý khiêm tốn): 具臣 Gọi là dự vào cho đủ số bầy tôi (chứ chẳng tài cán gì); 具文 Gọi là cho đủ câu văn (chứ chẳng hay ho gì); ⑨ (văn) Tài năng: 治世之具 Tài cai trị (Tam quốc chí: Ngụy thư, Võ đế kỉ); ⑩ (văn) Thức ăn, đồ ăn: 食以草具 Ăn các thức rau cỏ đạm bạc (Chiến quốc sách: Tề sách).


meanings:
① Mẫu, mẫu mực, phép thường.【典範】điển phạm [diănfàn] Mẫu mực, kiểu mẫu, gương mẫu; ② Điển, kinh điển: 詞典 Từ điển; 藥典 Dược điển; ③ Chuyện cũ, việc cũ, điển.【典故】điển cố [diăngù] Điển, điển tích, điển cố; ④ Lễ, lễ nghi: 盛典 Lễ lớn, 開國大盛典 Lễ dựng nước, lễ quốc khánh; ⑤ (văn) Chủ trì, chủ quản, coi giữ: 典試 Quan coi thi; 典獄 Người giữ ngục; 典祀 Quan coi việc cúng tế; 典禮司 Cơ quan coi về các việc nghi tiết, điển lễ; 專典機密 Chuyên coi giữ việc cơ mật (Tam quốc chí); ⑥ Cầm, cầm cố: 出典房子 Đem nhà đi cầm cố; ⑦ [Diăn] (Họ) Điển.


meanings:
① Kiêm, gồm cả, chung cả, có cả: 副總理兼外交部長 Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ ngoại giao; 這個字兼有褒貶兩義 Chữ này có cả hai nghĩa tốt và xấu; 兼管 Coi sóc chung cả; 兼人 Người làm kiêm thêm việc khác; 兼愛 Yêu gồm hết mọi người; ② Thêm, gấp (đôi): 兼人之量 Thêm số người; 兼旬 Hai tuần (20 ngày); ③ (văn) Kiêm tính, thôn tính, nhập chung (vào của mình): 秦人以急農兼天下 Người nước Tần nhờ coi trọng nghề nông mà thôn tính được cả thiên hạ (Tào Tháo: Trí đồn điều lịnh).


meanings:
① (văn) Muốn, mong mỏi, hi vọng: 冀其成功 Mong... thành công; ② Tên gọi tắt tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc, xưa là châu Kí); ③ [Jì] (Họ) Kí.


meanings:
Chỗ khá xa bên ngoài cõi nước. Xem 坰 (bộ 土).


meanings:
(văn) ① Thu nhận, thu nạp, dung nạp (dùng như 納，bộ 糸): 向使四君却客而不内 Nếu bốn ông vua đó ruồng đuổi khách xa mà không dung nạp (Lí Tư: Gián trục khách thư); ② Nộp, giao nộp (dùng như 納，bộ 糸): 百姓内粟千石，拜爵一級 Trong dân ai nộp một ngàn thạch thóc thì ban tước cấp một (Sử kí: Tần Thuỷ hoàng bản kỉ).


meanings:
① Trong, bên trong, nội: 房子内外都很乾淨 Trong nhà ngoài sân đều rất sạch sẽ; 在三日内 Nội trong 3 ngày; 國内形勢很好 Tình hình trong nước rất tốt; ② Vợ: 内子 (hoặc 内人, 賤内): Vợ tôi; 内親 Họ hàng bên vợ; ③ Những người thân của bên vợ: 内兄弟 Anh em vợ.


meanings:
① (văn) Dần dần: 旭日冉冉東升 Mặt trời mới mọc lên cao dần ở hướng đông; ② (văn) Yếu ớt; ③ (văn) Rìa ngoài của mai rùa; ④ [Răn] (Họ) Nhiễm.


meanings:
① Sổ: 戶口册 Sổ hộ khẩu, hộ tịch; ② Sách: 小册子 Cuốn sách nhỏ; 名册 Danh sách; ③ Cuốn, quyển: 全書共十册 Trọn bộ mười quyển; ④ Hiệu lệnh của vua để ban cho những tước cao quý: 册封 Phong tước.


meanings:
① Nhiều lần, lại, nữa: 一再表示 Bày tỏ nhiều lần; 再考慮 Suy nghĩ lại; 再說一遍 Nhắc lại lần nữa; ② Hãy, sẽ: 吃完飯再回去 Ăn cơm xong hãy về; 以後再說 Sau này sẽ hay; ③ Hơn: 再小一點就好了 Bé hơn tí nữa thì càng hay; 再好沒有了 Không còn gì tốt hơn.


meanings:
① Sủi lên, bốc lên, đổ ra: 冒煙 Bốc khói; 冒泡 Sủi bọt; 冒汗 Đổ mồ hôi; ② Mạo hiểm, xông pha, bất chấp: 冒險 Xông pha nơi nguy hiểm; 冒風雨Xông pha mưa gió; 冒着敵人的炮火前進 Xông lên bất chấp súng đạn của địch; 冒天下之大不韙 Bất chấp lẽ phải trên đời; ③ Lỗ mãng, bừa, ẩu: 冒進 Làm bừa; ④ Giả mạo, mạo xưng: 冒認 Mạo nhận; 謹防假冒 Coi chừng giả mạo; ⑤ (văn) Che trùm; ⑥ (văn) Hấp tấp: 冒昧 Mạo muội, lỗ mãng, làm cản; ⑦ [Mào] (Họ) Mạo.


meanings:
(văn) Chỗ hẻo lánh trong cung, phòng kín: 中冓 Trong cung kín, việc kín giữa vợ chồng; 中冓之言 Lời nói trong phòng kín (Thi Kinh).


meanings:
(văn) Mũ hu (một loại mũ miện đời nhà Ân, Trung Quốc thời xưa).


meanings:
Mũ miện (dành cho quan đại phu trở lên): 加冕禮 Lễ đăng quang.


meanings:
① Tản mạn, thừa, nhiều: 冗詞贅句 Câu văn rườm rà; 冗文 Văn rườm; 冗員 Viên chức dư thừa (ăn không ngồi rồi); 冗費 Phí nhảm vô ích; ② Bận rộn rối rít, phiền nhiễu: 希撥冗參加 Mong gác bỏ mọi việc bận rộn để đến dự; ③ (văn) Hèn kém; ④ Dân không có chỗ ở yên.


meanings:
① Mũ, nón: 衣冠整齊 Mũ áo gọn gàng; ② Mào: 雞冠 Mào gà. Xem 冠 [guàn].


meanings:
① (văn) Đội mũ, lễ đội mũ; ② Nhất, đứng đầu: 冠軍 Quán quân, nhất, vô địch, đứng đầu; 這裡生產的棉花爲全國之冠 Bông sản xuất ở đây đứng đầu cả nước; ③ [Guàn] (Họ) Quán. Xem 冠 [guan].


meanings:
① Như 塚 (bộ 土); ② (văn) Đỉnh, chóp; ③ (văn) Lớn, tối cao: 冢宰 Quan tể tướng; ④ (văn) Trưởng, cả: 冢子 Con trưởng.


meanings:
Tụng, đọc. 【唪經】phủng kinh [fângjing] Tụng kinh.


meanings:
Đe doạ, nạt nộ, doạ nạt, doạ dẫm: 她沒被唬住 Cô ta không bị doạ nạt được; 你別唬人了 Anh đừng doạ dẫm người ta nữa. Xem 唬 [xià].


meanings:
① Chỉ. Như 惟 [wéi] nghĩa ①. 【唯獨】duy độc [wéidú] (văn) Chỉ (có), duy chỉ: 齊城之不下者，唯獨莒，即墨 Những thành của Tề chưa bị hạ, chỉ còn (thành) Cử và (thành) Tức Mặc (Chiến quốc sách: Yên sách); ② (văn) Chỉ (đặt trước tân ngữ để đảo tân ngữ ra trước động từ, theo cấu trúc 唯 + tân ngữ + 是): 唯命是聽 Chỉ vâng theo mệnh (Tả truyện: Tương công nhị thập bát niên); 唯余馬首是瞻 Chỉ nhìn đầu ngựa ta cưỡi (Tả truyện: Tương công thập tứ niên); ③ (văn) Vâng, phải, đúng vậy: 子曰：參乎，吾道一以貫之。曾子曰：唯 Khổng Tử nói: Sâm ơi, đạo ta do một lẽ mà thông suốt tất cả. Tăng Tử đáp: Vâng (phải) (Luận ngữ: Lí nhân); ④ Tuy, dù: 天下之人，唯各特意哉，然而有所共予也 Người trong thiên hạ, tuy mỗi người một ý riêng, song cũng có chỗ đồng ý nhau (Tuân tử: Đại lược); 唯信，亦以爲大王弗如也 Cho dù là Hàn Tín tôi đi nữa, cũng cho rằng đại vương không bằng ông ấy (Hán thư: Hàn Tín truyện); ⑤ (văn) Do ở, vì: 唯不信，故質其子 Do bất tín, nên phải đưa con đi làm con tin (Tả truyện: Chiêu công nhị niên); 予唯 不食“嗟來之食”，以至于斯也 Tôi vì không ăn “của bố thí” mà đến nỗi nước này (Lễ kí: Đàn cung hạ); ⑥ (văn) Trợ từ đầu câu: 今乃立六國後，唯無復立者 Nay lập đời sau của sáu nước (ngoài nước Tần), không thể lại lập người khác nữa (Hán thư: Trương Lương truyện); ⑦ (văn) Mong hãy, xin hãy: 唯君圖之 Mong ông hãy nghĩ việc đó (Tả truyện). Xem 唯 [wâi].


meanings:
① Hát: 唱一支歌 Hát một bài; 跟著大家唱 Hát theo mọi người; ② Hát trước, xướng lên trước, đề xướng; ③ Gọi, (gà) gáy: 唱名 Gọi tên, xướng danh; 雞唱三遍 Gà đã gáy ba đợt rồi; ④ [Chàng] (Họ) Xướng.


meanings:
① Đưa bột thức ăn hoặc bột thuốc vào trong miệng; ② (Phạn ngữ) Tiếng khởi đầu câu thần chú của nhà Phật.


meanings:
(văn) ① Than thở; ② Tiếng than thở; ③【唶唶】 giới giới [jièjiè] Tiếng chim kêu.


meanings:
(văn) ① Hô to, hô lớn; ② Hút: 唶血 Hút máu.


meanings:
(văn) (Chim, cá) mổ, đớp (mồi).【唼喋】xiệp điệp [shàdié] (văn) Mổ, đớp (mồi). Xem 啑 [shà].


meanings:
① Nước bọt: 吐唾液 Nhổ nước bọt; ② Nhổ (nước bọt): 唾手可得 Dễ như lật bàn tay, dễ như bỡn; ③ Phỉ nhổ.


meanings:
【啁啾】chu thu [zhoujiu] (văn) Chiêm chiếp, chích chích, ríu rít (tiếng chim kêu). Xem 啁 [zhao].


meanings:
【啁哳】triêu triết [zhouzha] (văn) (Tiếng chim kêu) líu lo, ríu rít. Xem 啁 [zhou].


meanings:
Gặm, nhấm (như 齦, bộ 齒): 螞蟻啃骨 Kiến nhấm xương. Xem 齦 [yín].


meanings:
① Bàn bạc: 有要事相商 Có việc quan trọng cần bàn với nhau; 面商 Bàn bạc trực tiếp; ② Buôn bán: 商業 Thương nghiệp, nghề buôn; 通商 Thương mại, buôn bán với nhau; ③ Người đi buôn bán: 商人 Người buôn, nhà buôn, lái buôn, con buôn; 布商 Người buôn vải; ④ Số thương: 八被二除商數是四 Thương số 8 chia cho 2 là 4; ⑤ Dùng một con số nhất định làm thương số: 二除八商四 8 chia cho 2 được 4; ⑥ [Shang] Đời Thương (thời cổ Trung Quốc, từ 1711-1066 trước CN); ⑦ (nhạc) Một trong năm âm trong nhạc cổ Trung Quốc: Xem 五音 [wưyin]; ⑧ (văn) Khắc (đồng hồ thời xưa); ⑨ [Shang] Sao Thương; ⑩ [Shang] (Họ) Thương.


meanings:
① Hừm! (tiếng biểu thị sự phát cáu); ② Lừa bịp.


meanings:
(thán) Ô, ồ (từ đặt đầu câu để tỏ ý vui mừng, khen ngợi hay ngạc nhiên): 啊，球打得多好！ Ồ, đá banh hay quá!; 啊，這花多好看哇！Hoa đẹp quá nhỉ!; 啊，你病了！ Ô! anh bệnh rồi!


meanings:
(thán) Từ đặt đầu câu tỏ ý nghi vấn hay hỏi lại: 啊，他已經走了？ Nó đã đi rồi à?; 啊，你說什麼？ Anh nói gì cơ (đấy)? Xem 嗄 [shà].


meanings:
(thán) Ủa (từ đặt đầu câu tỏ ý thắc mắc, khó hiểu): 啊，這是怎麼回事啊？ Ủa, thế là thế nào nhỉ?; 啊？收音機剛買回來怎麼就壞了？ Ủa, cái rađiô mới mua về sao đã hỏng rồi?


meanings:
(thán) A, ờ (từ đặt đầu câu để tỏ ý chấp thuận hoặc tỏ rằng mình mới nhận ra hay nhớ ra điều gì): 啊，好吧 Ờ, cũng được; 啊，原來是你呀！ A, thì ra là cậu đấy à!; 啊，我就來 Vâng, tôi sẽ đến ngay.


meanings:
(trợ) ① Chứ, ạ (từ đệm đặt ở cuối câu, biểu thị sự ca ngợi, khẳng định hoặc nghi vấn): 快些來啊！ (đọc thành 呀 [ya]) Đến nhanh lên đi chứ!; 你好啊！ (đọc thành 哇 [wa]) Chào anh (ạ)!; 這塔多高啊！ Cái tháp này cao thật!; 這話說得對啊！ Nói thế đúng quá!; 他明天來不來啊？ Mai anh ấy có đến không vậy?; ② Đặt giữa câu, biểu thị sự đình đốn: 來啊，咱們一起幹吧！ Lại đi, chúng cùng làm; ③ Đặt sau những sự vật được liệt kê: 魚啊，肉啊，青菜啊，蘿蔔啊，菜場裡樣樣都有 Nào cá, nào thịt, nào rau xanh, nào củ cải, trong chợ các thức đều đủ cả.


meanings:
【啍啍】thôn thôn [tuntun] Nặng nề chậm chạp.


meanings:
① Hỏi: 我問你 Tôi hỏi anh; ② Hỏi, thăm hỏi, thăm, thăm viếng: 趙威后問齊使 Triệu Uy hậu hỏi thăm sứ nước Tề; ③ Hỏi cung, vặn hỏi, tra vấn: 審問 Thẩm vấn, xét hỏi; ④ Quan tâm đến, can thiệp; ⑤ (văn) Làm quà; ⑥ (văn) Nghe (như 聞, bộ 耳); ⑦ (văn) Mệnh lệnh; ⑧ [Wèn] (Họ) Vấn.


meanings:
① Nhổ, khạc: 啐了一口唾沫 Nhổ nước bọt; ② Nếm; ③ Cáu, gắt nhau; ④ (thán) Ối! (biểu thị sự khinh bỉ): 啐！不要臉 Ối! Thật vô liêm sỉ!


meanings:
(văn) ① Như 唼: 啑喋 Đớp (mồi); ② Như 歃 (bộ 欠): 啑血 Uống máu ăn thề.


meanings:
(văn) ① Ăn: 飲啖如常 Ăn uống như thường; ② Nuôi, cho ăn; ③ Nhử, dụ dỗ: 啖以私利 Đưa lợi ra nhử (dụ dỗ); ④ [Dàn] (Họ) Đạm.


meanings:
(văn) ① Kia: 不以夫一害此一 Không lấy cái một kia hại cái một này (Tuân tử: Giải tế); 則夫二人者，魯國社稷之臣也 Thì hai người kia là đại thần chỗ dựa của đất nước Lỗ (Tả truyện: Thành công thập lục niên); ② Trợ từ đầu câu (thường để mở đầu một đoạn văn nghị luận): 夫戰，勇氣也 Đánh giặc là dũng khí vậy (Tả truyện); 夫積貯，天下之大命也 Công việc tích trữ là mệnh lớn của thiên hạ (Giả Nghị: Luận tích trữ sớ); ③ Trợ từ cuối câu (biểu thị sự khẳng định): 唯我與爾有是夫 Chỉ có ta với ngươi là như thế (Luận ngữ); ④ Trợ từ cuối câu (biểu thị nghi vấn): 然則公慾秦之利夫？ Thế thì ông muốn cho nước Tần được lợi ư? (Lã thị Xuân thu); ⑤ Trợ từ cuối câu (biểu thị ý cảm thán): 逝者如斯夫 Đi mãi như thế thay! (Luận ngữ); 今若是焉，悲夫！ Nay như thế đó, thương thay! (Liễu Tôn Nguyên: Cầm chi lư); ⑥ Trợ từ giữa câu (biểu thị sự thư hoãn ngữ khí): 食夫稻，衣夫錦 Ăn lúa nếp hương, mặc đồ gấm (Luận ngữ); 予觀夫巴陵勝狀，在洞庭一湖 Ta ngắm thấy thắng cảnh Ba Lăng chỉ ở trong một hồ Động Đình (Phạm Trọng Yêm: Nhạc Dương lâu kí).


meanings:
① Giữa, trung tâm: 在河中央 Ở giữa sông; ② Yêu cầu, cầu cạnh, cầu xin: 央人作保 Cầu xin người bảo trợ. 【央求】 ương cầu [yangqiú] Yêu cầu, cầu xin, van xin: 央求寬恕 Xin tha thứ cho; ③ (văn) Hết: 夜未央 Đêm chưa hết, đêm chưa tàn; ④【央央】ương ương [yangyang] (văn) Rờ rỡ.


meanings:
① Dùng sức để nâng; ② Vật nặng; ③ Cái đầm, cái nện (để đắp đê); ④ Đầm, nện (đất): 打夯 Đầm đất.


meanings:
① Mất: 遺失 Đánh mất, sót mất; 失物拾領 Nhận của đánh mất; 坐失良機 Để mất dịp tốt; ② (Ngr) Sai lầm, làm trái ngược: 失信 Không giữ lời hứa, thất tín; 失約 Sai hẹn, lỡ hẹn; ③ Lạc: 失群之鳥 Chim lạc đàn; 迷失方向 Lạc hướng, mất phương hướng; ④ Không cẩn thận, lỡ, nhỡ: 失足 Lỡ bước, trượt chân; 失言 Lỡ lời; ⑤ Không đạt mục đích, thua thiệt: 失意 Bất đắc ý, thất ý, chán nản; 失望 Thất vọng, chán nản; ⑥ Sai lầm, lầm lẫn, sơ hở: 千慮一失 Suy nghĩ chu đáo thế mà vẫn có chỗ sơ hở; ⑦ Dáng bộ thất thường: 失聲痛哭 Khóc không ra tiếng (nức nở); 失色 Thất sắc, tái mặt; ⑧ (văn) Như 佚 (bộ 亻).


meanings:
(văn) ① Yên, bình yên: 化險爲夷 Biến nguy thành yên; ② Di, mọi rợ (tiếng thời xưa Trung Quốc dùng để gọi các dân tộc phương Đông); ③ (cũ) Người ngoại quốc, người nước ngoài; ④ San bằng (phẳng): 夷爲平地 San phẳng. (Ngr) Tiêu huỷ, tiêu diệt, giết; ⑤ (văn) Công bằng: 夷考其行 Xét một cách công bằng hành vi của người khác; ⑥ (văn) Bị thương; ⑦ (văn) Ngang, bằng; ⑧ (văn) Bày biện; ⑨ (văn) Thường (dùng như 彛, bộ 彐).


meanings:
① Khoác lác, khoe khoang: 夸口 Nói khoác; ② Khen, khen ngợi: 人人都夸小闌學習好 Mọi người đều khen em Lan học giỏi; ③ (văn) Nói viển vông; ④ (văn) Tốt đẹp.


meanings:
【夾肢窩】 giáp chi oa [gazhiwo] Nách. Cv. 胳肢窩. Xem 夹 [jia], [jiá].


meanings:
① Kẹp, cặp: 書裡夾着一張紙 Có một tờ giấy kẹp ở giữa quyển sách; ② Gắp: 用筷子夾菜 Gắp thức ăn bằng đũa; ③ Cắp: 夾書 (Nách) cắp sách; ④ Nằm ở giữa, xen vào: 兩座紅樓夾一座灰樓 Một ngôi nhà xám ở nằm (xen vào) giữa hai ngôi nhà đỏ; 夾在人群裡 Xen trong đám đông; ⑤ Cái cặp, cái ví: 皮夾兒 Cái ví da; 髮夾 Cái cặp tóc; ⑥ Cái nhíp (để gắp đồ); ⑦ (văn) Bến đỗ thuyền; ⑧ (văn) Gần, giáp, tiếp giáp. Xem 夹 [ga], [jiá]; 挟 [xié].


meanings:
Hai lớp, kép, đôi: 夾祅 Áo kép; 夾褲 Quần kép; 夾被 Chăn đơn (làm bằng hai lớp vải). Xem 夹 [ga], [jia]; 袷 [qia].


meanings:
(văn) ① Quan hoạn (dùng như 閹，bộ 門): 奄人 Quan hoạn; ② Lâu, để lâu (dùng như 淹，bộ 氵).


meanings:
(văn) ① Bao trùm, bao phủ: 奄有 Có đủ hết tất cả; ② Bỗng, đột nhiên, chợt, vội: 王師奄到 Quân nhà vua chợt đến (Nguỵ thư).


meanings:
① Lẻ. 【奇數】cơ số [jishù] (toán) Số lẻ. Cg. 單數 [danshù]; ② (văn) Số lẻ: 一百有奇 Một trăm có lẻ. Xem 奇 [qí].


meanings:
① Lạ, kì: 奇事 Chuyện lạ; 奇功 Kì công; ② Bất ngờ, đột ngột: 出奇製勝 Đánh thắng bất ngờ, dùng kế hay để thắng; ③ Lấy làm lạ: 引以爲奇 Lấy (đó) làm lạ; 不足爲奇 Không lấy gì làm lạ; ④ Vô cùng, hết sức, rất: 奇痛奇癢 Rất ngứa rất đau; 權奇愛之 Tôn Quyền rất yêu ông ta (Tam quốc chí: Ngô thư, Phan Chương truyện). Xem 奇 [ji].


meanings:
① (văn) Đối phó, làm sao đối phó: 唯無形者無可奈也 Chỉ có cái vô hình kia là không làm sao đối phó được (Hoài Nam tử: Binh lược huấn); 無計奈 Không cách gì để đối phó; ② (văn) Chịu được, có thể (dùng như 耐, bộ 而): 鶯喧奈細聽 Tiếng chim oanh kêu vang chịu được lắng tai nghe nhỏ (Tư Không Đồ: Thoái cư mạn đề); ③ Khổ nỗi: 汝雖深通謀略，此地奈無城郭，又無險阻，守之極難 Ông tuy am hiểu mưu lược, nhưng vùng này khổ nỗi không có thành quách, lại không hiểm trở, rất khó giữ được (Tam quốc diễn nghĩa); ④ 【奈何】nại hà [nàihé] Thế nào, ra sao, làm sao được: 奈何他不得 Không làm thế nào nó được; 民不懼死，奈何以死懼之？ Dân không sợ chết, sao lại lấy cái chết doạ dân?; 無可奈何花落去 Hoa đã rụng đi rồi không làm sao được (Án Thù: Hoán khê sa); ⑤ 【奈…何】 nại... hà [nài... hé] (văn) Làm thế nào đối với, đối phó thế nào, làm sao được: 韓，魏能奈我何！ Hàn và Nguỵ làm gì được ta! (Hàn Phi tử).


meanings:
① (văn) Mang, bưng, (bằng hai tay): 臣願奉璧往使 Thần xin mang viên ngọc bích đi sứ (Sử kí); ② Dâng (lễ vật) cho người bề trên; ③ Cung kính tiếp nhận, vâng theo: 奉命 Vâng theo mệnh lệnh, vâng mệnh; ④ Được: 奉到命令 Được lệnh; ⑤ Tôn trọng, tôn thờ: 崇奉 Suy tôn; ⑥ Tin theo: 信奉佛教 Tin theo đạo Phật; ⑦ Phụng dưỡng, cung phụng, hầu hạ: 奉養父母 Phụng dưỡng cha mẹ; ⑧ Kính (lời nói lễ phép): 奉托 Nhờ..., làm ơn...; 奉陪 Ngồi tiếp, theo hầu; 奉勸 Xin khuyên; 奉答 Kính trả lời; 奉告 Kính báo; ⑨ Như 俸 (bộ 亻); ⑩ [Fèng] (Họ) Phụng.


meanings:
Sao Khuê (một ngôi trong nhị thập bát tú).


meanings:
① Tấu (nhạc), cử (nhạc): 獨奏 Độc tấu; 奏國歌 Cử quốc ca; ② Tâu (lên vua), tấu: 先斬後奏 Tiên trảm hậu tấu; ③ Lập nên, làm nên, đạt được: 大奏奇功 Lập nên công lớn; ④ (văn) Chạy; ⑤ (văn) Như 腠 (bộ 肉); ⑥ (văn) Như 輳 (bộ 車).


meanings:
(văn) ① Nhiều, dồi dào; ② Văn vẻ, văn hoa, văn vẻ mĩ miều, rực rỡ văn hay.


meanings:
① Văn tự, văn khế: 地契 Văn tự ruộng; 房契 Văn tự nhà; ② Đồ dùng để bói thời xưa; ③ Hợp ý nhau, ăn ý nhau, tương hợp: 默契 Thoả thuận ngấm ngầm, ăn ý nhau; ④ (văn) Nhận, chọn; ⑤ (văn) Cắt, khắc, chạm.


meanings:
Tên người (tổ tiên của nhà Thương, Trung Quốc cổ đại).


meanings:
Tên địa phương: 奓山Tra Sơn (ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc). Xem 奓 [zhà].


meanings:
(đph) (Tóc) xoã, (bàn tay) xòe: 奓着頭髮 Xoã tóc. Xem 奓 [Zha].


meanings:
① Đi vội, chạy, chạy trốn: 狂奔 Chạy bán sống bán chết; 飛奔 Chạy nhanh như bay; 東奔西跑 Chạy ngược chạy xuôi, chạy lăng xăng; ② (văn) Ngựa chạy nhanh; ③ (văn) (Con gái) bỏ theo trai (không làm lễ cưới): 文君夜亡奔相如 Trác Văn Quân ban đêm bỏ nhà trốn theo Tương Như (Sử kí); ④ [Ben] (Họ) Bôn. Xem 奔 [bèn].


meanings:
① Chạy về, tiến về, lao đến, cần đâu... có đó: 直奔工地 Tiến thẳng về công trường; 林沖就…直奔廟裡來 Lâm Xung bèn... chạy thẳng về phía ngôi miếu (Thuỷ hử truyện); ② Kiếm, chạy (vạy): 你們還缺什麼材料？我去奔 Các anh còn cần những vật liệu gì? Để tôi chạy cho; ③ Tuổi đã gần..., tuổi đã sắp...: 他是奔六十的人了 Ông ấy tuổi đã gần 60 rồi; 雖是我們年輕，…也奔四十歲的人了 Tụi tôi tuy trẻ, ... cũng gần bốn mươi tuổi rồi (Hồng lâu mộng). Xem 奔 [ben].


meanings:
① 【奕奕】dịch dịch [yìyì] a. Hồng hào, dồi dào, to lớn, lù lù, quắc thước: 神採奕奕 Nét mặt hồng hào, tinh thần quắc thước; 精神奕奕 Tinh thần dồi dào; b. Lo; c. Sáng láng: 精神奕奕 Tinh thần sáng láng; d. (văn) Như 弈 (bộ 艹); ② 【奕葉】dịch diệp [yìyè] (văn) Nối đời.


meanings:
① Vật bọc ngoài: 手套 Găng tay; 外套 Áo ngoài, áo khoác; 枕套 Áo gối; ② Chụp vào, trùm vào, mặc (bên ngoài): 套上毛衣 Mặc thêm áo len (bên ngoài); ③ Vỏ, bao đựng: 筆套 Tháp bút; 被套 Vỏ chăn bông; ④ Bộ: 做一套衣服 May một bộ quần áo; 買一套書 Mua một bộ sách; ⑤ Rập khuôn, khuôn sáo, bê nguyên xi: 這段是從別人文章上套下來的 Đoạn này bê nguyên xi từ bài văn của một người khác; 脫套 Ra khỏi khuôn sáo, thoát ngoài thói đời; 套語 Lời khuôn sáo; ⑥ Thòng lọng: 套索 Thòng lọng; ⑦ Buộc súc vật kéo vào xe, đóng xe.【套車】sáo xa [tàoche] Đóng xe, mắc xe vào súc vật; ⑧ (văn) Khúc cong: 河套 Khúc sông cong.


meanings:
① (văn) Lớn, to lớn; ② (đph) Sỗ sàng, cứng nhắc. Xem 奘 [zhuăng].


meanings:
(đph) To, lớn, to lớn: 身高腰奘 Vóc người to cao; 這棵樹很奘 Cây này rất to. Xem 奘 [zàng] .


meanings:
① (văn) Đứa ở, đầy tớ gái; ② Tại sao, thế nào, ở đâu, cái gì, bao giờ, lúc nào: 子奚不爲政？ Sao thầy không làm chính trị? (Luận ngữ); 君奚爲不見孟軻也？ Sao ông không đến gặp Mạnh Kha? (Mạnh tử); 彼且奚適也？ Ông ấy định đi đâu vậy? (Trang tử); 而人主奚時得悟乎？ Mà bậc vua chúa thì lúc nào mới tỉnh ngộ ra được? (Hàn Phi tử). 【奚啻】hề xí [xichì] (văn) Há chỉ...? (biểu thị sự phản vấn): 跖之徒問于跖曰：“盜有道乎？”跖曰：“奚啻其有道也？” Học trò của Đạo Chích hỏi Đạo Chích: Kẻ trộm cướp có đạo lí không? Đạo Chích nói: Há chỉ bọn trộm cướp có đạo lí ư? (Lã thị Xuân thu);【奚故】hề cố [xi gù] (văn) Vì cớ gì, vì sao?: 越人興師誅田成子，曰：奚故殺君而取國？ Người nước Việt đem binh giết chết Điền Thành Tử, và hỏi: Vì sao giết vua mà lấy nước? (Lã thị Xuân thu); 【奚詎】hề cự [xijù] (văn) Như 奚遽；【奚遽】hề cự [xijù] (văn) Sao lại? (biểu thị sự phản vấn): 今先王之愛民不過父母之愛子，子未必不亂也，則民奚遽治哉？Nay các tiên vương yêu dân không hơn cha mẹ yêu con, đứa con chưa chắc không làm loạn, thì dân sao lại chịu yên phận họ được? (Hàn Phi tử);【奚如】hề như [xirú] (văn) Như thế nào, thế nào, ra sao?: 日在天，視其奚如？ Mặt trời trên bầu trời, trông nó thế nào? (Lã thị Xuân thu); 【奚若】 hề nhược [xiruò] (văn) Như thế nào, làm thế nào, cho là thế nào?: 吾子以爲奚若？ Ngài cho là thế nào? (Trang tử: Tề vật luận); 【奚爲】hề vị [xiwèi] (văn) Vì sao?: 奚爲不受？ Vì sao không nhận? (Thuyết uyển);【奚暇】hề hạ [xixiá] (văn) Rảnh đâu? (biểu thị sự phản vấn): 此惟救死而恐不贍，奚暇治禮義哉？ Như thế muốn cứu cho khỏi chết còn không xong, thì rảnh đâu mà lo việc lễ nghĩa? (Mạnh tử: Lương Huệ vương thượng);【奚以】hề dĩ [xi yê] (văn) a. Làm sao, làm thế nào? (hỏi về cách thức): 夫爲天下者亦奚以異乎牧馬者哉？ Làm sao (làm thế nào) phân biệt người cai trị thiên hạ với kẻ chăn ngựa? (Trang tử: Từ Vô Quỷ); b. Vì sao?: 其在上也奚以喜？其在下也奚以悲？ Nếu ở trên thì vì sao mừng? Nếu ở dưới thì vì sao buồn? (Hàn Dũ: Tống Mạnh Đông Dã tự);【奚以…爲】hề dĩ ...vi [xiyê...wéi] (văn) Làm gì?: 君長有齊，奚以薛爲？ Nhà vua mãi mãi có đất Tề, thì còn muốn đất Tiết nữa làm gì? (Hàn Phi tử: Thuyết lâm hạ); 【奚用…爲】hề dụng ...vi [xiyòng... wéi] (văn) Như 奚以…爲 [xiyê... wéi]: 吾得一人而一國盜爲盡矣，奚用多爲？ Ta có được một người mà trộm cướp trong cả nước bị trừ sạch, thì nhiều (người) nữa làm gì? (Liệt tử: Thuyết phù); 【奚由】hề do [xiyóu] (văn) Từ đâu, do đâu, làm thế nào? (để hỏi về nơi chốn hoặc cách thức): 雖有賢者而無禮以接之，賢奚由盡忠？ Tuy có người hiền nhưng nếu không dùng lễ để tiếp nhận họ, thì người hiền kia làm sao hết lòng hết sức được (Lã thị Xuân thu: Bản vị); 民日病，國奚由足？ Dân càng lúc càng mệt mỏi khốn quẫn, thì nước làm sao giàu có no đủ được? (Minh sử: Trần Long Chính truyện); ③ [Xi] Dân tộc Hề (thời cổ, Trung Quốc); ④ [Xi] (Họ) Hề.


meanings:
① Đặt để. 【奠基】 điện cơ [diànji] Đặt móng, đặt nền móng: 奠基典禮 Lễ đặt móng; 魯迅是中國新文學的奠基人 Lỗ Tấn là người đặt nền móng cho nền văn học mới Trung Quốc; ② Định yên; ③ Cúng, tế: 祭奠 Cúng tế.


meanings:
(văn) ① Tên một đại lực sĩ đời nhà Hạ, Trung Quốc (theo truyền thuyết); ② Khỏe, cứng cáp; ③ Ngạo mạn, ngạo ngược (dùng như 傲， bộ 亻)：無若丹奡 Đừng ngạo mạn như Đan Chu (Thượng thư: Ích Tắc).


meanings:
① Xa xỉ: 窮奢極慾 Vô cùng xa hoa đàng điếm; ② Quá đáng, thái quá: 奢望 Mong mỏi thái quá; 所望不奢 Không mong mỏi nhiều quá.


meanings:
① Sâu xa khó hiểu: 深奥 Sâu kín; 奥義 Ý nghĩa sâu xa khó hiểu; ② Thần áo (thời xưa được thờ ở góc tây nam nhà): 與其媚於奥，寧媚於竈 Nếu xiểm nịnh thần áo thì thà xiểm nịnh thần táo còn hơn (Luận ngữ); ③ [Ào] Nước Áo (nói tắt): 奥地利 Nước Áo (ở châu Âu); ④ [Ào] (Họ) Áo.


meanings:
(văn) ① Chỗ uốn khúc trên bờ sông (dùng như 澳, bộ 氵): 瞻彼淇奥 N°­hìn xem chỗ khúc quanh trên sông Kì (Thi Kinh: Vệ phong, Kì úc); ② Ấm, ấm áp (dùng như 燠，bộ 火)： 昔我往矣，日月方奥 Xưa khi ta ra đi, trời đang ấm áp (Thi Kinh: Tiểu nhã, Tiểu minh).


meanings:
Cái hộp đựng gương để trang điểm (của phụ nữ thời xưa). Cv. 匳.


meanings:
① Cướp: 掠奪 Cướp đoạt; 劫奪 Cướp bóc; 巧取豪奪 Lừa gạt cướp bóc; ② Giật: 奪錦標 Giật giải (thưởng); 奪紅旗 Giật cờ đỏ; ③ Tước (đoạt), lấy đi: 剝奪 Tước đoạt; ④ (văn) Giải quyết, quyết định: 定奪 Định đoạt; 裁奪 Quyết định; ⑤ (văn) Sót rớt: 訛奪 Sai sót; ⑥ (văn) Đường hẹp.


meanings:
(văn) ① Màu đỏ; ② Thịnh; ③ Tức giận, nổi nóng; ④ [Shì] Ông Thích (tên người).


meanings:
① Lạ, quái dị, quái gở, quái lạ, (văn) việc quái lạ, điều quái lạ, chuyện quái lạ: 怪旳現狀 Hiện trạng quái lạ; 那有什麼 可怪的？ Việc đó có gì lạ?; 齊諧者，志怪者也 "Tề hài" là sách chép những chuyện quái lạ (Trang tử); ② Quái, lạ, rất, lắm: 怪好的天氣 Trời đẹp lạ; 這孩子怪討人 歡喜的 Đứa bé này làm cho người ta vui thích lắm; 解析幾何怪難的，可他學得很好 Môn hình học giải tích khó lắm, nhưng nó học rất giỏi; ③ Trách: 要怪你自己，別怪 他人 Anh hãy trách anh chứ đừng trách người khác; 見怪 Bị trách; 招怪 Rước lấy sự trách móc; ④ Quái, yêu quái: 鬼怪 Quỷ quái; ⑤ (văn) Nghi sợ, kinh dị, lấy làm kì lạ, cho là lạ: 卒買魚烹之，得魚 腹中書，固以怪之矣 Quân lính mua cá về nấu, thấy được quyển sách trong bụng cá, vốn đã lấy làm lạ về việc đó rồi (Sử kí); ⑥ (văn) Nghi kị, nghi ngờ; ⑦ [Guài] (Họ) Quái.


meanings:
Sợ, nhát, khiếp đảm: 膽怯 Nhát gan, sợ sệt, khiếp sợ.


meanings:
(văn) ① Nản lòng, chán nản, thất vọng; ② Điên, ngông cuồng, rồ dại.


meanings:
(văn) ① Sợ hãi: 怵惕 Hoảng sợ, cảnh giác; ② Xót xa; ③ Doạ nạt.


meanings:
(đph) Người (đại từ nhân xưng ngôi thứ ba, biểu thị ý tôn kính).


meanings:
(đph) ① Như thế, như vậy, thế, vậy: 恁大 膽 To gan thế; 要不了恁些 Không cần đến nhiều thế; ② Ấy, đó: 恁時 Lúc đó, thời ấy; ③ (văn) Nghĩ, nhớ.


meanings:
(văn) ① Tin; ② Thật thà: 恂恂如也 Có vẻ tin cẩn thật thà; ③ Đột ngột; ④ Sợ hãi: 恂慄 Sợ hãi.


meanings:
Cậy, nương dựa, ỷ lại vào: 有恃無恐 Có chỗ dựa, không lo ngại gì.


meanings:
① Lâu dài, thường xuyên, bền bỉ, kiên trì, mãi mãi: 行之有恆 Việc làm giữ được bền bỉ (thường xuyên); ② Thường, bình thường, thông thường: 人之恆情 Lẽ thường của con người.


meanings:
(văn) Ý chỉ, tôn chỉ, mục đích (như 旨, bộ 日).


meanings:
① 【恍然】 hoảng nhiên [huăngrán] Bỗng nhiên (tỉnh ngộ), bừng (tỉnh), chợt: 恍然大悟 Bỗng nhiên thức tỉnh, chợt vỡ lẽ, chợt tỉnh ngộ; ② Hình như, tựa hồ, tựa như, giống như, khác nào, phảng phất: 恍為夢境 Tựa hồ trong mộng, phảng phất chiêm bao.


meanings:
① Sợ hãi, sợ sệt, lo sợ; ② E, e rằng, có lẽ: 恐不可 信 E không đáng tin. 【恐怕】 khủng phạ [kôngpà] a. E sợ, lo sợ, ngại rằng: 恐怕他不會贊成 E rằng anh ấy sẽ không bằng lòng; b. E chừng, ước chừng: 她走了恐怕有十天了 Cô ấy đi chừng 10 hôm rồi; ③ (văn) Doạ nạt.


meanings:
【恓恓】tây tây [xixi] (văn) Buồn tẻ, vắng vẻ.


meanings:
① Tha thứ, khoan thứ: 寬恕 Dung thứ; ② Xin lỗi: 恕不招待 Xin lỗi không tiếp đãi được; ③ (văn) Tính rộng lượng, sự thông cảm (với người khác).


meanings:
(văn) ① Bệnh, bệnh tật, ốm đau: 偶染微恙 Gần đây hơi khó ở; ② Việc gì: 安然無恙 Bình yên không có việc gì; 歲亦無恙耶？民亦無恙耶？ Mùa năm nay được chứ? Dân vẫn bình yên chứ? (Chiến quốc sách).


meanings:
(văn) Oán, tức giận: 恚恨 Oán hận, oán giận.


meanings:
(văn) Lơ là, quên bẵng, trong lòng không có gì bận bịu.


meanings:
① Lớn, rộng: 恢弘 Rộng lớn; ② Lấy lại được, khôi phục.


meanings:
① Buông thả, phóng túng.【恣意】tứ ý [zìyì] Bừa bãi, làm liều, tha hồ, mặc sức, tùy tiện: 不能恣意妄爲 Không thể tự tiện làm càn; ② (đph) Dễ chịu; ③ 【恣睡】thư tuy [zìsui] (văn) ① Lườm mắt, trợn mắt nhìn; ② Làm liều, làm bậy.


meanings:
① Thương xót: 憐恤 Thương hại; 矜恤 Xót thương; ② Cứu tế; ③ Đoái nghĩ đến, thông cảm, quan tâm đến: 罔恤人言 Chẳng quan tâm (đoái nghĩ) đến lời người ta nói; 我甚體恤他 Tôi rất hiểu và thông cảm với nó.


meanings:
① Xấu hổ, lấy làm xấu hổ, hổ thẹn: 不知恥 Không biết xấu hổ; ② Nhục, nhục nhã, làm nhục: 雪恥 Rửa nhục; 可恥 Nhục, vô liêm sỉ; 奇恥大辱 Vô cùng nhục nhã.


meanings:
(văn) Đáng thẹn, hổ thẹn, xấu hổ: 恧然 Bẽn lẽn.


meanings:
① Căm giận, căm thù, căm ghét, căm hờn: 恨之入骨 Căm thù tới tận xương tuỷ; 恨事 Việc đáng giận; ② Hận, ân hận, mối hận: 飲恨終身 Ôm hận suốt đời; 遺恨 Để lại mối hận về sau.


meanings:
① Ơn: 報恩 Đền ơn; 忘恩 Vong ơn; ② [En] (Họ) Ân.


meanings:
Cung kính, kính cẩn, thận trọng: 恪守 Giữ đúng (lời hứa).


meanings:
【恫嚇】 đỗng hách [dònghè] Đe doạ, hăm doạ, doạ dẫm, doạ nạt. Xem 痌 [tong].


meanings:
(văn) ① Yên tĩnh: 恬靜 Yên tĩnh; 風恬浪靜 Gió yên sóng lặng; ② Thản nhiên: 恬不為怪 Coi như không có gì lạ; 恬不知恥 Trơ mặt ra không biết nhục.


meanings:
① Giật lấy. ||② Chùm, che đậy. ||③ Cướp. ||④ Khốn đốn, ngặt nghèo.


meanings:
① Cầm, nắm. ||② Nắm tay lại. ||③ Cầm lấy. ||④ Cùng nghĩa với chữ ác 幄.


meanings:
① Chẹn chặt, nắm chặt. ||② Một âm là kha. Chẹn cổ nguời (bóp cổ).


meanings:
① Lường, đo chiều cao gọi là suỷ. Phàm những sự cân nhắc đo đắn đều gọi là suỷ. ||② Thăm dò. ||③ Một âm là tuy. Bẻ, vò cho nát ra. ||④ Một âm nữa là đoàn. Ðọng lại, châu lại.


meanings:
① Lau, chùi. Ta quen đọc là chữ giai.


meanings:
① Giơ cao, dựng lên. Như yết can khởi sự 揭竿起事 dựng cờ nổi lên. ||② Bảo cho rõ, như yết thị 揭示. ||③ Tỏ lộ, phơi ra. ||④ Gánh, vác. ||⑤ Tiêu chuẩn (làm mẫu mực).


meanings:
① Rung động, lay động, như huy đao 揮刀 khoa đao, huy hào 揮毫 quẫy bút, v.v. ||② Tan ra, như huy hoắc 揮霍 phung phá, phát huy 發揮 làm cho rõ rệt ra.


meanings:
① Ðếm cỏ thi (cầm mà đếm). ||② Một âm là điệp. Xếp gấp.


meanings:
① Vin, như viên lệ 援例 vin lệ cũ. ||② Kéo, dắt, như thiên hạ nịch, viên chi dĩ đạo 天下溺援之以道 thiên hạ chìm đắm, phải lấy đạo mà kéo dắt lên. ||③ Một âm là viện. Cứu giúp, như viện binh 援兵 binh đến cứu giúp.


meanings:
① Gia du 揶揄 trêu ghẹo, chòng ghẹo.


meanings:
① Nặn, nhúm lấy. Bút to gọi là tra bút 揸筆.


meanings:
① Cấu nhũ 搆擩 lờ mờ không hiểu việc. ||② Một âm là câu: Dắt (khiên liên). Tục hay dùng như chữ cấu 構.


meanings:
① Gõ, đánh. ||② Một âm là giác. Vin dẫn, như dương giác 揚搉 dẫn cớ gì làm chứng, thương giác 商搉 bàn bạc lấy chứng cớ cho đúng, v.v. ||③ Chuyên, cùng nghĩa như chữ giác 榷.


meanings:
① Bớt, như tổn thượng ích hạ 損上益下 bớt kẻ trên thêm kẻ dưới. ||② Mất, như tổn thất 損失, tổn hại 損害, v.v. ||③ Yếu.


meanings:
① Ðánh, tát. ||② Bắt lấy. ||③ Ðánh nhau.


meanings:
① Rút, như trừu súc 抽搐 co rút (gân co rút lại đau).


meanings:
① Ðẩy thuyền lên. Một âm là bang. Ðánh đòn.


meanings:
① Gãi, cào. ||② Quấy. ||③ Một âm là trảo. Móng chân móng tay.


meanings:
① Lay động, như diêu thủ 搖手 vẫy tay. ||② Quấy nhiễu.


meanings:
① Tìm tòi, như sưu la 搜羅 tìm tòi, lục lọi, sưu kiểm 搜檢 tìm soát. ||② Róc lấy, bóc lột, như sưu quát 搜括 quan lại bóc lột của dân. ||③ Tìm nghĩ, như sưu sách khô tràng 搜索枯腸 hết sức tìm tòi suy nghĩ (nặn ruột mà nghĩ). ||④ Một âm là sảo. Rối loạn.


meanings:
① Cắm, cài, tấn thân 搢紳 cắm cái hốt vào đai. Các quan đời xưa đều mặc áo để rủ dải áo xuống và cắm hốt vào bên cạnh nên gọi là tấn thân. Nay ta gọi các con cháu nhà quan là tấn thân là do nghĩa đó. Tục quen viết là tấn thân 縉紳.


meanings:
① Nắm chặt, bóp chặt, chẹn, cũng như chữ ách 扼.


meanings:
① Ðánh, như trùy cổ 搥鼓 đánh trống. ||② Một âm là đôi. Ném, vất bỏ.


meanings:
① Bắt. ||② Cầm. ||③ Quắp, như súc nạch 搐搦 co quắp. ||④ Xoa bóp. Ta quen đọc là chữ nhược.


meanings:
① Rập lấy, lấy giấy mực rập vào các tấm bia cũ để lấy văn gọi là tháp.


meanings:
① Ðường đột (xông xáo). ||② Chống chồi. Làm cẩu thả cho tắc trách gọi là đường tắc 搪塞.


meanings:
① Trừ hết, dọn sạch. ||② Một âm là ban. Dời đi, khuân, như ban di 搬移 dọn dời đi chỗ khác.


meanings:
① Phụ vào, đáp đi, như đáp xa 搭車 đạp xe đi, đáp thuyền 搭船 đáp thuyền đi, v.v. ||② Treo lên, vắt lên. ||③ Ðể lẫn lộn. ||④ Cái áo ngắn. ||⑤ Cùng nghĩa với chữ tháp 搨.


meanings:
① Cướp lấy, như thưởng đoạt 搶奪 cướp giật. ||② Một âm là thương. Ðập, húc, như dĩ đầu thương địa 以頭搶地 lấy đầu húc xuống đất. ||③ Lại một âm là thướng. Thuyền ngược gió mà tiến lên gọi là thướng, nay thường gọi kẻ chở thuyền là trạo thướng 掉搶.


meanings:
① Bôi xoa, thếp, như trà chi 搽脂 bôi sáp.


meanings:
① Bàn ép, lấy bàn ép mà ép các thứ hạt có dầu để lấy dầu dùng gọi là trá.


meanings:
① Vùng, lấy hai tay vùng lại với nhau gọi là cách.


meanings:
① Ðánh, tát tai, cũng đọc là chữ quách.


meanings:
① Bỏ, ruồng đuổi. ||② Bính đáng 摒擋 thu nhặt.


meanings:
① Hái, như trích qua 摘瓜 hái dưa, trích quả 摘果 hái quả, v.v. ||② Chọn lấy, như trích sao 摘抄 chọn sao lấy một đoạn, trích lục 摘錄 chọn chép lấy từng đoạn, v.v. ||③ Phát ra, như trích gian 摘奸 phát giác được sự gian tà ra.


meanings:
① Bày vẽ, vạch ra, mở ra, như si tảo như xuân hoa 摛藻如春華 vẽ vời văn chương như hoa xuân.


meanings:
① Tập quen, cũng như chữ quán 慣. ||② Quật xuống, cùng đánh nhau vật nhau cũng gọi là quán giao 摜交.


meanings:
① Cái giàm. ||② Kiềm chế 箝制 kiềm chế, kèm cặp.


meanings:
① Cái roi đánh ngựa. ||② Hình đánh trượng.


meanings:
① Cái sáo nhỏ. Nguyễn Du 阮攸: Quản huyền nhất biến tạp tân thanh 管絃一變雜新聲 đàn sáo một loạt thay đổi, chen vào những thanh điệu mới. ||② Phàm vật gì tròn rỗng giữa đều gọi là quản, như huyết quản 血管 mạch máu, dĩ quản khuy thiên 以管窺天 lấy ống nhòm trời, ý nói chê kẻ kiến thức hẹp hòi. Bây giờ ai tự bày ý kiến mình cũng tự xưng là quản kiến 管見 là vì cớ đó. ||③ Cái cán bút, Kinh Thi 詩經 có câu: Dy ngã đồng quản 貽我彤管 để lại cho ta cán bút đỏ, ý nói về sử kí đàn bà, nay ta xưng tụng cái đức tính hay sự học thức của đàn bà là đồng quản 彤管 là ví cớ đó. Tục gọi cầm bút là ác quản 握管. ||④ Cai quản, được toàn quyền coi sóc công việc gì gọi là quản, như chưởng quản 掌管, quản hạt 管轄 đều là một ý ấy cả. Tục nói can thiệp đến là quản 管, không can thiệp đến là bất quản 不管. ||⑤ Cái khoá, cái then khoá. ||⑥ Quản thúc, coi sóc bó buộc không cho vượt ra ngoài khuôn phép đã định gọi là quản thúc 管束.


meanings:
① Một thứ tre lá to (lá cọ), dùng để lợp nón, đất Sở gọi cật tre là nhược.


meanings:
① Cái tên. ||② Lậu tiến 漏箭 cái dùng trong cái hồ để tính thời khắc của đời xưa.


meanings:
① Tiên dư 箯輿 cái xe đan bằng tre.


meanings:
① Cái hòm xe, trong xe đóng một cái ngăn để chứa đồ gọi là xa tương 車箱. ||② Cái kho, như thiên thương vạn tương 千倉萬箱 ngàn vựa muôn kho, ý nói thóc nhiều lắm. ||③ Cái hòm. Ta quen đọc là chữ sương.


meanings:
① Tiển trửu 箲帚 cái chổi để rửa nồi rửa chõ. Có khi viết là 筅.


meanings:
① Cái kim khâu, cùng nghĩa với chữ châm 針. ||② Khuyên răn. ||③ Bài châm, viết chữ vào giấy hay khắc vào gỗ treo chung quanh chỗ ở để trông làm gương gọi là bài châm 箴. ||④ Tính lông cánh chim cứ mười cái gọi là một châm.


meanings:
① Cái đũa, cùng nghĩa với chữ khoái 筷. ||② Cùng nghĩa với chữ trứ 著. Ta quen đọc là chữ trợ. Nguyễn Du 阮攸: Mãn trác trần trư dương, Trưởng quan bất hạ trợ 滿棹陳豬羊，長官不下箸 Ðầy bàn thịt heo, thịt dê, Quan lớn không đụng đũa.


meanings:
① Ðốt tre, đốt cây. ||② Ðốt xương, như cốt tiết 骨節 đốt xương, chỉ tiết 指節 đốt ngón tay, vì thế nên vỗ tay gọi là kích tiết 擊節. ||③ Phàm sự gì có đoạn có mạch đều gọi là tiết, như một đầu mối sự gì gọi là nhất tiết 一節, đầu mối rối beng gọi là chi tiết 枝節, văn chương có phân ra từng chương từng đoạn cũng gọi là chương tiết 章節. ||④ Trật tự, như cử động phải có lễ tiết, hợp lễ phép gọi là trúng tiết 中節. ||⑤ Hát, múa, âm nhạc lúc mau lúc khoan có dịp gọi là ứng tiết 節 hay tiết tấu 節奏. Cái dịp để hãm các âm nhạc cũng gọi là tiết. ||⑥ Thời tiết, một năm chia ra 24 tiết, như xuân phân 春分, lập xuân 立春, v.v. để chỉ rõ khí hậu nó biến đổi như thế nào. ||⑦ Dè dặn, kiềm chế không cho quá độ gọi là tiết, như tiết lao 節勞 bớt làm sự nhọc quá, tiết ai 節哀 bớt nỗi thương đi, v.v. ||⑧ Giảm bớt đi. ||⑨ Tri tiết, người biết tự ức chế mình cho hợp lễ nghĩa gọi là người có tiết tháo 節操, như danh tiết 名節, phong tiết 風節 đều một nghĩa ấy cả. Tục gọi đàn bà goá không đi lấy chồng là tiết phụ 節婦. ||⑩ Phù tiết 符節 ngày xưa đi sứ cầm cái ấn tín của vua mình đi để làm tin gọi là phù tiết, vì thế nên sau người ta gọi sứ giả là sứ tiết 使節. ||⑪ Ngày thọ của vua gọi là tiết. ||⑫ Thứ bực. ||⑬ Ngày tết. ||⑭ Một âm là tiệt. Lộng lẫy, cao ngất.


meanings:
① Phép, khuôn mẫu. Ðàn bà có đức hạnh trinh thục gọi là khuê phạm 閨範. ||② Cái giới hạn của sự vật gì gọi là phạm vi 範圍.


meanings:
① Chữ triện. ||② Bây giờ các tranh sách in hay dùng chữ triện cho nên cũng gọi danh tự người là triện. Quan viên tiếp nhận lấy ấn gọi là tiếp triện 接篆 cùng một nghĩa ấy.


meanings:
① Thiên. Phàm một bài văn đoạn sách nào mà có đầu có đuôi đều gọi là thiên. Như sách Luận ngữ 論語 có hai mươi thiên. Một bài thơ cũng gọi là một thiên.


meanings:
① Ðắp đất, lèn đất. Xây đắp cái gì cũng phải lên cái nền cho tốt đã, cho nên các việc xây đắp nhà cửa đều gọi là kiến trúc 建築. ||② Nhà ở.


meanings:
① Không hầu 箜篌 một thứ âm nhạc ngày xưa, giống như cái đàn sắt mà nhỏ.


meanings:
① Vân đương 篔簹 một giống tre rất to rất dài. Ta gọi là tre lộc ngộc.


meanings:
① Cướp lấy, giết vua để lên làm vua gọi là soán vị 篡位 cướp ngôi.


meanings:
① Hậu, thuần nhất không có cái gì xen vào gọi là đốc, như đốc tín 篤信 dốc một lòng tin, đôn đốc 敦篤 dốc một lòng chăm chỉ trung hậu, v.v. Luận ngữ: Ðốc tín hiếu học, thủ tử thiện đạo 篤信好學，守死善道 vững tin ham học, giữ đạo tới chết. ||② Ốm nặng.


meanings:
① Tất lật 觱篥 cái còi, cái kèn loa. Dùng để làm hiệu trong quân.


meanings:
① Cừ trừ 籧篨 cái chiếu trúc. ||② Bệnh ỏng bụng.


meanings:
① Cái sáo tám lỗ. Kinh Thi có câu: Bá thị xuy huân, trọng thị xuy trì 伯氏吹壎，仲氏吹篪 anh thổi còi, em thổi sáo. Vì thế nên anh em hoà mục gọi là huân trì 壎篪.


meanings:
① Nan tre, các loài tre nứa cành cây dùng đan đồ được đều gọi là tất. Như tất môn 篳門 cửa phên, tất lộ 篳路 xe đan bằng tre.


meanings:
① Mái giắt lá. Ðan phên giắt lá để che mui thuyền gọi là bồng. Nguyễn Du 阮攸: Ỷ bồng thiên lí vọng 倚篷千里望 dựa mui thuyền trông ra xa nghìn dặm. Tục gọi bồng là cái buồm thuyền, như trương bồng 張篷 dương buồm, lạc bồng 落篷 cuốn buồm, v.v.


meanings:
① Cái xe bằng tre, tục gọi đăng sơn là đâu tử 篼子.


meanings:
① Cật tre. ||② Lấy cật tre đan làm cánh phên để bọc đồ cũng gọi là miệt.


meanings:
① Cái chiếu, ông Tăng Tử 曾子 lúc sắp chết, gọi các kẻ hầu vào thay chiếu, vì thế nên người ta gọi các kẻ ốm nguy là dịch trách 易簀.


meanings:
① Sum họp, súm xít, như nhất thốc 一簇 một bụi. ||② Mũi tên, tục cái gì rất mới là thốc tân 簇新. ||③ Một âm là thấu. Thái thấu 太簇 tên luật nhạc.


meanings:
① Chức phụ, vợ lẽ gọi là sứu thất 簉室.


meanings:
① Phủ quỹ 簠簋 cái bình đựng xôi cúng. Tục cũng gọi cái bát đựng đồ ăn.


meanings:
① Cái thẻ tre. Ðời xưa chưa có giấy viết vào thẻ tre gọi là giản trát 簡札, vì thế nên gọi sách vở là giản. Như đoạn giản tàn biên 斷簡殘編 sách vở đứt nát. Bây giờ gọi phong thơ là thủ giản 手簡 là vì lẽ đó. ||② Mệnh vua sai đi gọi là giản thư 簡書 vì thế nên phong quan gọi là đặc giản 特簡 hay giản thụ 簡授. ||③ Kén chọn, phân biệt, như giản luyện 簡練 kén chọn, giản duyệt 簡閱 chọn lọc, v.v. ||④ Giản dị, qua loa. Ðãi người nhạt nhẽo vô lễ gọi là giản mạn 簡慢. ||⑤ Xem, duyệt xem. ||⑥ To, lớn. ||⑦ Can. ||⑧ Thực.


meanings:
① Cái dù, làm như cái ô, trên lợp bằng lá, để che mưa nắng.


meanings:
① Cái vè đồng, lấy đồng mỏng dát làm mạng, để trong lỗ tiêu hay sáo để thổi cho kêu gọi là hoàng. ||② Tiếng nhạc, phàm tiếng gì có vẻ êm dịu dễ lọt tai gọi là hoàng. Kinh Thi 詩經 có câu: Sảo ngôn như hoàng 巧言如簧 nói khéo như rót, lấy lời đường mật mà làm cho người ta mê hoặc, gọi là hoàng cổ 簧鼓 cũng noi ý ấy. Trang Tử 莊子: Sử thiên hạ hoàng cổ dĩ phụng bất cập chi pháp 使天下簧鼓以奉不及之法 (Biền mẫu 駢拇) khiến người ta mê hoặc về tiếng đồng tiếng phách để tôn sùng cái phép không tới. ||③ Máy móc có sức găng mạnh gọi là hoàng (lò xo).


meanings:
① Cái trâm cài đầu. ||② Bỏ quan về gọi là trừu trâm 抽簪. ||③ Nhanh, mau, vội. Như vật nghi bằng hạp trâm 勿疑朋盍簪 (Dịch Kinh 易經) không ngờ thì bạn bè mau lại họp. ||④ Cài, cắm.


meanings:
① Cái tiêu, tức là cái sáo thổi dọc. Nguyễn Du 阮攸: Tiêu cổ đông đông sơ xuất môn 簫鼓鼕鼕初出門 tiếng tiêu, tiếng trống ầm ĩ lúc mới ra đến cửa (sông). ||② Cái đốc cung.


meanings:
① Chôn, người chết bỏ vào áo quan đem chôn gọi là táng. Như mai táng 埋葬 chôn cất. Bất cứ dùng cách gì chủ ý để cho tiêu cái xác chết đều gọi là táng. Như hoả táng 火葬 lấy lửa thiêu xác, táng thân ngư phúc 葬身魚腹 chết đuối (vùi thân bụng cá), v.v. ||② Vùi lấp. Táng tống 葬送 buộc người vào tội, hãm hại.


meanings:
① Cỏ lau. Nguỵ Minh Ðế 魏明帝 cho em vợ là Mao Tằng 毛曾 và Hạ Hầu Huyền 夏侯玄 cùng ngôi, người bấy giờ gọi là kiêm gia ỷ ngọc thụ 蒹葭倚玉樹 cỏ kiêm cỏ gai tựa cây ngọc. ||② Gia phu 葭莩. Xem chữ phu 莩.


meanings:
① Ðầu nhuỵ đực của hoa, tức là hùng nhụy 雄蕊. ||② Cây bạch chỉ 白芷. ||③ Một âm là dược. Cùng nghĩa với chữ 藥. ||④ Một âm nữa là điếu. Buộc.


meanings:
① Hành. Chỗ tóp trắng gọi là thông bạch 葱白.


meanings:
① Uy nhuy 葳蕤. Xem chữ nhuy 萎.||② Tốt tươi.


meanings:
① Rau quỳ. ||② Hướng nhật quỳ 向日葵 một giống quỳ một rò (nhánh) mọc thẳng, vào khoảng cuối thu đầu hạ nở hoa vàng. Tính nó thường cứ triều về hướng mặt trời, nên gọi là hướng nhật quỳ. Người ta thường dùng làm tiếng để tỏ lòng kẻ dưới hướng mộ người trên. ||③ Thục quỳ 蜀葵 hoa nhiều màu, thứ hoa nhỏ gọi là cẩm quỳ 錦葵. ||④ Thu quỳ 秋葵 thứ quỳ nở về mùa hè, hoa vàng phớt có năm cánh, giữa tím. ||⑤ Bồ quỳ 蒲葵 một thứ cây lớn thường xanh, lá giống như lá móc lá cọ, dùng làm quạt gọi là quỳ phiến 葵扇.


meanings:
① Ðình lịch 葶藶 rau đay, lá để ăn, hạt dùng làm thuốc.


meanings:
① Thức cay, rau hăng, như hành, hẹ, tỏi đều gọi là huân. ||② Tục gọi ăn mặn là huân 葷, ăn chay là tố 素.


meanings:
① Sợ hãi. Như uý tỉ bất tiền 畏葸不前 sợ hãi không dám tiến lên.


meanings:
① Tu bổ lại. Lấy cỏ lấy lá giọi lại mái nhà gọi là tập. Sửa sang lại nhà cửa cũng gọi là tập. ||② Chồng chất, họp lại.


meanings:
① Góp lại. Như sưu tập 蒐輯 góp lại. Còn viết là 蒐集. ||② Lễ đi săn mùa xuân, xuân sưu 春蒐. ||③ Ẩn, giấu. ||④ Cây thiến thảo 茜草.


meanings:
① Thì la 蒔蘿 tức là tiểu hồi hương 小茴香 dùng để pha vào đồ ăn cho thơm. ||② Một âm là thi. Dựng, cấy lại. Như thi ương 蒔秧 cấy lúa lại.


meanings:
① Tối. Chỗ mặt trời lặn gọi là đại mông 大蒙. ||② Ngu dốt, tối tăm không biết gì gọi là mông muội 蒙昧. ||③ Trẻ con. Như huấn mông 訓蒙 dạy trẻ con học. ||④ Bị, che lấp. Như mông nạn 蒙難 bị nạn, mông trần 蒙塵 bị long đong, mông đầu 蒙頭 che, trùm đầu. ||⑤ Chịu. Như mông ân 蒙恩 chịu ơn. ||⑥ Mình tự nói nhún mình là mông, nói mình là kẻ ngu dốt. ||⑦ Mông Cổ 蒙古 giống Mông.


meanings:
① Cũng như chữ lị 涖, chữ lị 莅.


meanings:
① Củ nhược 蒟蒻 một thứ cỏ, rễ rất mềm, vứt vỏ đi, cho nước tro vào đun sôi năm sáu lượt, rót từng mảng như mỡ, dùng làm đồ ăn. ||② Củ tương 蒟醬 cây trầu không.


meanings:
① Ngưu bảng 牛蒡 cỏ ngưu bảng, hạt dùng làm thuốc.


meanings:
① Tươi tốt. ||② Sắc đỏ. ||③ Thiến thảo 茜草 cỏ thiến thảo.


meanings:
① Cỏ khoái dùng để dệt và đánh dây. ||② Họ Khoái.


meanings:
① Su bồ 摴蒱 một trò đánh bạc đời xưa, cũng như trò đánh súc sắc bây giờ. Nay thì thông dụng làm chữ chỉ về cờ bạc.


meanings:
① Cỏ bồ. Lá non ăn được, lá già dùng làm chiếu làm quạt hay làm cái bao bọc đồ, tục gọi là bồ bao 蒲包. ||② Bạch xương bồ 白菖蒲 cây bạch xương bồ. Gọi tắt là bồ. Tết đoan ngọ dùng lá nó cắt như hình cái gươm để trừ tà gọi là bồ kiếm 蒲劍. Vì thế nên tháng năm gọi là bồ nguyệt 蒲月. ||③ Bồ liễu 蒲柳 cây liễu dương, một thứ liễu mọc ở ven nước, cành lá ẻo lả, sắp thu đã tàn, nên hay dùng để gọi về thể sức con gái và người yếu đuối. ||④ Họ Bồ.


meanings:
① Thứ quả nào do mấy ổ hạt liền nhau thành quả, chín nứt vỏ ngoài gọi là sóc, như bách hợp 百合, anh túc 罌粟, khiên ngưu 牽牛, v.v.


meanings:
① Lũ, bọn. Như chưng dân 蒸民. ||② Hơi nóng bốc lên. Như uất chưng 鬱蒸 nung nấu, viêm chưng 炎蒸 nóng ngùn ngụt, v.v. ||③ Hướng lên, đùn đùn. Như chưng chưng nhật thượng 蒸蒸日上 đùn đùn ngày tiến lên, ý nói là chăm chỉ tu tiến lên hơn vậy. ||④ Cây gai róc vỏ. ||⑤ Ðuốc. ||⑥ Củi nhỏ. ||⑦ Tế về mùa đông, gọi là tế chưng.


meanings:
① Cỏ kiêm, hơi giống như cỏ gia. Xem chữ gia 葭.


meanings:
① Tật lê 蒺藜 cỏ tật lê, hoa vàng, quả có gai, dùng làm thuốc. Tật lê sa thượng dã hoa khai 蒺藜沙上野花開 ý nói anh tài mai một.


meanings:
① Cỏ nhược, cỏ hương bồ còn non gọi là nhược. ||② Củ nhược 蒟蒻. Xem chữ củ 蒟.


meanings:
① Sắc cỏ xanh. Phàm cái gì xanh sẫm đều gọi là thương. Như thương giang 蒼江 sông biếc, thương hải 蒼海 bể xanh, thương thương 蒼蒼 trời xanh, v.v. ||② Vật gì đã già cũng gọi là thương thương. Như kiêm gia thương thương 蒹葭蒼蒼 cỏ kiêm cỏ gia già úa. Ðầy tớ già gọi là thương đầu 蒼頭 vì đầy tớ bịt đầu bằng vải xanh. ||③ Trời. Như bỉ thương 彼蒼 ông xanh kia, trời kia, khung thương 穹蒼, hạo thương 昊蒼 đều nghĩa là trời cả. ||④ Thương sinh 蒼生 trăm họ, chúng sinh, dân. ||⑤ Một âm là thưởng. Mãng thưởng 莽蒼 đất gần đồng, gần nhà quê.


meanings:
① Cây chổi, một thứ cỏ ngải. Có nhiều thứ như: thanh hao 青蒿, mẫu hao 牡蒿, bạch hao 白蒿, nhân trần hao 茵陳蒿, v.v. mấy thứ này đều dùng làm thuốc cả. ||② Trông xa. Như hao mục 蒿目 trông xa mà lo trước, hao dị thê trần 蒿易棲塵 ý nói như người vào đời cứu đời thấy bụi trần mờ mịt cả mắt. ||③ Tiêu tan. ||④ Hơi lên nghi ngút.


meanings:
① Một thứ cỏ thơm. Một tên là khê tôn 溪蓀. Xem thạch xương bồ 石昌蒲.


meanings:
① Minh giáp 蓂莢 một thứ cỏ mọc ra là có điềm tốt.


meanings:
① Dành chứa. ||② Ðựng chứa được. ||③ Ðể cho mọc (râu, tóc). Như súc tu 蓄鬚 để râu. ||④ Súc chí 蓄志 Ấp ủ, nuôi chí, định bụng.


meanings:
① Lớn, nay mượn dùng như chữ tiến 薦.


meanings:
① Giống cây cỏ nào quả như quả có bẹ chín thì một bên nứt ra gọi là cốt đột 蓇葖.


meanings:
① Phù dong 芙蓉. Xem chữ phù 芙.


meanings:
① Ống uất 蓊鬱 um tùm. Còn viết là ông uất 蓊蔚 hay uất ông 鬱蓊. ||② Một âm là ông. Thứ cỏ mọc từng rò, rò đâm hoa, lá lăn tăn, gọi là ông đài 蓊臺.


meanings:
① Che, trùm. ||② Ðậy, cái vung. ||③ Cái mui xe, cái ô, cái dù. ||④ Tượng, dùng làm ngữ từ. Như vị thiên cái cao, vị địa cái hậu 謂天蓋高，謂地蓋厚 bảo trời trời tượng cao, bảo đất đất tượng dày. ||⑤ Hại. Như vô cái 無蓋 vô hại. ||⑥ Chuộng, hơn. ||⑦ Siêu việt, trội hơn, át hẳn. Như lực bạt sơn hề, khí cái thế 力拔山兮氣蓋世 (Cai Hạ ca 垓下歌) sức nhổ núi chừ, hùng khí trùm đời.


meanings:
① Cỏ thi, lá nhỏ dài lại có từng kẽ, hoa trắng hay đỏ phớt, hơi giống như hoa cúc, mỗi gốc đâm ra nhiều rò, có khi một cụm có tới năm mười rò. Ngày xưa dùng nó để xem bói gọi là bói thi.


meanings:
① Quả của loài cây gọi là quả 果, quả của loài cỏ gọi là loả 蓏.


meanings:
① Cỏ lại mọc um tùm. ||② Cái đệm cỏ. Ðàn bà tới lúc đẻ gọi là toạ nhục 坐蓐. Cũng như nói lâm bồn 臨盆. Có khi viết là nhục 褥.


meanings:
① Áo tơi. Cũng đọc là toa. Liễu Tông Nguyên 柳宗元: Cô chu thoa lạp ông, Ðộc điếu hàn giang tuyết 孤舟蓑笠翁，獨釣寒江雪 (Giang tuyết 江雪). ||② Che phủ. ||③ Một âm là tuy. Tuy tuy 蓑蓑 hoa lá rủ xuống.


meanings:
① Bội lôi 蓓蕾 hoa mới chúm chím sắp nở, hoa còn trong nụ.


meanings:
① Cỏ bồng. Mùa thu thì chết khô, gió thổi bay tung gọi là phi bồng 飛蓬. ||② Rối bong. Như bồng đầu cấu diện 蓬頭垢面 đầu bù mặt bửa. ||③ Lều tranh. Như tất môn bồng hộ 篳門蓬戶 lều tranh cửa cỏ, nói cái nhà của kẻ nghèo ở. ||④ Bồng lai tương truyền trong bể đông có một quả núi có các tiên ở gọi là bồng lai 蓬萊 hay bồng doanh 蓬瀛, bồng đảo 蓬島.


meanings:
① Hoa sen. Con gái bó chân thon thon nên gọi là kim liên 金蓮. Ðông Hôn Hầu 東昏侯 chiều vợ, xây vàng làm hoa sen ở sân cho Phan Phi 潘妃 đi lên rồi nói rằng mỗi bước nẩy một đoá hoa sen. Vì thế nên gọi chân đàn bà là kim liên 金蓮. ||② Liên tôn 蓮宗 môn tu Tịnh Ðộ 淨土 của Phật giáo, lấy chỗ niệm Phật sau khi chết được Phật tiếp dẫn về Tây phương, ở trong hoa sen báu sinh ra làm tôn chỉ nên gọi tôn Tịnh Ðộ là Liên Tôn, các nhà tu theo môn Tịnh Ðộ họp nhau niệm Phật cầu vãng sinh gọi là liên xã 蓮社.


meanings:
① Cỏ thung. ||② Nhục thung dong 肉蓯蓉 một giống thực vật mọc nhờ ở cây khác, rò mềm nhũn, dùng làm thuốc.


meanings:
① Nhiều gấp năm gọi là tỉ. Như bội tỉ 倍蓰 gấp năm.


meanings:
① Hằm hằm, giận dữ. ||② Giống thú phát khùng gầm thét cũng gọi là hám.


meanings:
① Chiến tranh, đánh nhau, dùng sức mà tranh hơn nhau gọi là đấu. ||② Ganh tị. Phàm những sự tranh hơn nhau đều gọi là đấu cả. Như đấu trí 鬬智, đấu pháp 鬬法 nghĩa là dùng trí dùng phép mà tranh hơn nhau. Tục viết là 鬪.


meanings:
① Gión lấy, gắp lấy. Phàm làm một sự gì mà mượn một vật khác để bói xem nên hay không gọi là thám cưu 探鬮 rút thẻ. Tục gọi sự mở sách khấn bói để quyết nên chăng là niêm cưu 拈鬮.


meanings:
① Rượu nếp. Dùng nghệ ướp gạo nếp gây thành rượu gọi là sưởng. Dùng để cúng tế quỷ thần gọi là rượu cự sưởng 秬鬯. ||② Cùng nghĩa với chữ sướng 暢.


meanings:
① Uất kết, uất tức, khí nó tụ không tan ra, hở ra gọi là uất. Như uất kết 鬱結 uất ức, uất muộn 鬱悶 bậm bực, v.v. Có khi viết là 欝.||② Hôi thối. ||③ Hơi xông lên, hơi nóng hun lên. ||④ Uất kim 鬱金 cây nghệ.


meanings:
① Tên một nước ngày xưa. ||② Một âm là lịch. Một thứ đồ ngày xưa giống như cái đỉnh.


meanings:
① Cái phũ, một thứ để đong ngày xưa, đựng hết sáu đấu bốn thưng.


meanings:
① Nguyên là chữ chúc 粥 cháo. ||② Một âm là dục. Bán. Như dục văn vị sinh 鬻文爲生 bán chữ để sống, viết văn làm kế sinh nhai. ||③ Sinh dưỡng. ||④ Non, trẻ thơ. ||⑤ Nước chảy trong khe.


meanings:
① Ma, người chết gọi là quỷ. ||② Quỷ quái. Người tính ấm hiểm gọi là quỷ vực 鬼蜮. ||③ Sao Quỷ, một ngôi sao trong nhị thập bát tú.


meanings:
① Ðầu sỏ, kẻ làm đầu sỏ cả một đảng gọi là khôi. ||② Ðỗ đầu, đời khoa cử lấy năm kinh thi các học trò, mỗi kinh lọc lấy một người đầu gọi là khôi, cho nên gọi là ngũ khôi 五魁 hay là kinh khôi 經魁. Ðỗ trạng nguyên gọi là đại khôi 大魁. ||③ Cao lớn. Như người trạng mạo vạm vỡ phương phi gọi là khôi ngô 魁梧. ||④ Sao Khôi, sao Bắc đẩu 北斗 từ ngôi thứ nhất đến ngôi thứ tư gọi là khôi. Tục gọi sao Khuê 奎 là khôi tinh 魁星. Ðời khoa cử cho ngôi sao ấy làm chủ về văn học nên thường thờ sao ấy. ||⑤ Cái môi, cái môi múc canh gọi là canh khôi 羹魁. ||⑥ Các loài ở dưới nước có mai như cái gáo như con cua, con sò, v.v. cũng gọi là khôi. ||⑦ Củ, các loài thực vật đầu rễ mọc ra củ gọi là khôi.


meanings:
① Phần hồn, là cái làm chúa tể cả phần tinh thần. Người ta lúc sống thì hồn phách cùng quấn với nhau, đến lúc chết thì hồn phách lìa nhau. Vì thế mới bảo thần với quỷ đều là hồn hoá ra cả, vì nó là một vật rất thiêng, thiêng hơn cả muôn vật, cho nên lại gọi là linh hồn 靈魂. ||② Tả về cái cảnh của ý thức. Như tiêu hồn 消魂 thích mê, đoạn hồn 斷魂 mất hồn.


meanings:
① Vía. Phàm vật gì tinh khí hết kiệt, chỉ còn hình chất lại gọi là phách. ||② Chỗ không có ánh sáng. Vì thế mặt trăng ngày mồng một gọi là tử phách 死魄, mặt trăng ngày rằm gọi là sinh phách 生魄. ||③ Một âm là thác. Lạc thác 落魄 bơ vơ, người thất nghiệp không nơi nương tựa vậy. ||④ Một âm là bạc. Bàng bạc 旁魄 rộng mông mênh.


meanings:
① Si mị 魑魅 loài yêu quái ở gỗ đá hoá ra.


meanings:
① Sơn tiêu 山魈 một vật yêu quái đêm hay ra nạt người.


meanings:
① Cũng như chữ vực 蜮 dùng với chữ quỷ vực 鬼蜮. Một con vật theo truyền thuyết có thể ngậm cát để bắn vào người.


meanings:
① Võng lượng 魍魎 giống yêu quái ở gỗ đá. Có khi viết là 罔兩. Còn viết là 罔閬.


meanings:
① Bóng đè, nằm mơ thấy ma đè, giật mình tỉnh dậy. Yểm mị 魘魅 dùng phép phù chú yểm cầu cho người ta chết.


meanings:
① Con cá. Có rất nhiều thứ, mà thường dùng để làm đồ ăn, vì thế nên gọi sự hà hiếp người khác là ngư nhục 魚肉. Như thế hào ngư nhục hương lí 勢豪魚肉鄉里 kẻ cường hào hà hiếp dân trong làng xóm.


meanings:
① Cá lợn bể. Còn có tên là hà đồn 河豚. Một thứ cá to hơn một thước, miệng bé bụng lớn, không có vẩy, lưng xanh đen mà có hoa lang lổ, bụng trắng, hễ có vật gì chạm đến nó thì nó phồng to như quả bóng, nổi lên mặt nước, thịt rất ngon, nhưng có chỗ độc lạ, thường thường ăn rồi chết ngay.


meanings:
① Ðần độn. Tư chất không được sáng suốt lanh lợi gọi là lỗ. ||② Nước Lỗ 魯, thuộc vùng Sơn Ðông 山東 bây giờ. Nguyễn Du 阮攸: Hà xứ thánh hiền tùng bách hạ? Biệt thành huyền tụng Lỗ Trâu dư 何處聖賢松柏下，別城絃誦魯鄒餘 Dưới cây tùng cây bá, thánh hiền ở nơi nào? Trong thành nước Lỗ nước Trâu, tiếng đàn tiếng đọc sách vẫn còn lưu.


meanings:
① Con cá nhỏ hay chúm miệng thổi cát. Tức cá mẫn 鰵 cá sủ.


meanings:
① Cùng nghĩa với chữ tễ 鱭 con cá đao.


meanings:
① Cá niêm, cá măng. Mình tròn mà dài, đầu to đuôi dẹt, không có vẩy, nhiều chất dính, mồm cong mà rộng, hai bên hàm mọc răng nanh nhỏ, có râu, lưng xanh đen, bụng trắng, có con lớn dài đến hai thước (Parasilurus asotus).


meanings:
① Cá ướp, mùi tanh lại thối. Vì thế những nơi dơ dáy xấu xa gọi là bảo ngư chi tứ 鮑魚之肆. ||② Một thứ cá có mai, ta gọi là bào ngư 鮑魚.


meanings:
① Cá hộp, cá muối đóng hộp để dành ăn dần gọi là trả.


meanings:
① Cá ngôi, giống như cá niêm mà to (Leiocassis longirostris). Cũng đọc là nguy.


meanings:
① Cá giao, vây nó ăn rất ngon. Có khi gọi là sa ngư 沙魚.


meanings:
① Một tên riêng của con lợn bể, cá hồi. ||② Một âm là hài. Người đất Ngô gọi đầu cá là hài.


meanings:
① Cá tươi. Ngày xưa gọi các thứ cá ba ba là tiên thực 鮮食. ||② Tươi, cá thịt mới làm, rau quả mới hái đều gọi là tiên. Như tiên hoa 鮮花 hoa tươi. ||③ Tục gọi mùi ngon là tiên. ||④ Tốt đẹp. Như tiên minh 鮮明 tươi đẹp, rực rỡ, tiên nghiên 鮮妍 tươi đẹp. ||⑤ Một âm là tiển. Ít.


meanings:
① Xương cá. ||② Hóc xương cá. ||③ Người trung trực không a dua nịnh nọt ai gọi là ngạnh 鯁 hay cốt ngạnh 骨鯁.


meanings:
① Cá du. Trang Tử 莊子: Du ngư xuất du thung dung, thị ngư chi lạc dã 鯈魚出遊從容，是魚之樂也 cá du ra chơi thong thả, đó là niềm vui của cá. Nhượng Tống dịch thoát: Kìa đàn cá lượn lờ bơi chơi, đàn cá mới sướng chứ.


meanings:
① Cá chép. ||② Tờ bồi. Người nhà Ðường 唐 gửi thư, thường dùng thước lụa mộc, xích tố 尺素, tết thành hình như hai con cá chép, vì thế nên gọi thư từ là lí.


meanings:
① Cách nấu nướng. Cá nấu lẫn với thịt gọi là chinh. Lâu hộ nhà Hán 漢 từng đem các món ăn quý của Ngũ Hầu Vương Thị tặng nấu làm đồ ăn, đời gọi là ngũ hầu chinh 五侯鯖. Cũng đọc là thinh.


meanings:
① Cá khô. Cá thu phơi khô cũng gọi là tưởng.


meanings:
① Cá điêu. Tục gọi là đồng bồn ngư 銅盆魚.


meanings:
① Cá lai. Cũng gọi là thì ngư 鰣魚. ||② Người Quảng Ðông gọi cá cháy là tam lai ngư 三鯠魚.


meanings:
【嘀嗒】đích đáp [dida] Như 滴答 [dida]. Xem 嘀 [dí].


meanings:
【嘀咕】đích cô [dígu] ① Thì thào, thì thầm: 他們倆嘀嘀咕咕什麼呢？ Hai người ấy thì thào nói chuyện gì đấy?; ② Phân vân, đắn đo do dự: 我心裡直嘀咕這件事 Trong lòng tôi vẫn cứ phân vân việc ấy. Xem 嘀 [di].


meanings:
① 【嘁喳】thích tra [qicha] Nói thì thầm; ②【嘁嘁喳喳】thích thích tra tra [qiqicha cha] Tiếng nói thì thầm.


meanings:
① Than thở: 嘆了一口氣 Thở dài một cái; ② Khen: 贊嘆 Khen ngợi. Xem 歎 (bộ 欠).


meanings:
①【嘎巴】ca ba [gaba] (thanh) Cốp, răng rắc, tách, đốp, đen đét, tanh tách, nổ giòn. Cv. 嘎叭; ②【嘎巴】ca ba [ga ba] (đph) Dính lại, kết lại, khô và đóng chắc lại. Xem 嘎 [gă].


meanings:
(văn) Phúc, hạnh phúc: 祝嘏 Chúc mừng lễ thọ.


meanings:
【嘑爾】hố nhĩ [hùâr] (văn) Dằn vật, hắt hủi.


meanings:
(văn) ① Vẻ sáng sủa; ② Nhỏ bé; ③ 【嘒嘒】uế uế [huì huì] a. (Tiếng sáo) réo rắt; b. Lanh canh (tiếng chuông khi xe đi).


meanings:
Nôn, nôn mửa, nôn oẹ: 要嘔 Buồn nôn; 令人作嘔 Làm cho người ta buồn nôn (phát chán, chán ngấy).


meanings:
[zé] ① Tranh cãi; ② Tấm tắc khen ngợi; ③ Cao xa.


meanings:
① Nếm (thức ăn, đồ uống), thử xem: 嘗味道 Nếm mùi; 嘗嘗咸淡 Thử xem mặn hay nhạt; 嘗膽臥薪 Nếm mật nằm gai; ② (văn) Từng: 未嘗聞之矣 Chưa từng nghe qua việc đó; ③ Nếm trải, trải qua, từng trải: 飽嘗辛酸 Nếm trải mọi khó khăn gian khổ, từng trải mọi đắng cay; ④ Lễ tế Thường (vào mùa thu).


meanings:
① Trợ từ (biểu thị ý dĩ nhiên): 何必客氣 Cần gì phải khách khí; ② Xem 喇. Xem 麼 [me], 幺 [yao].


meanings:
Nhãn hiệu (từ dịch âm từ chữ mark, ghi trên bao bì hàng hoá xuất khẩu).


meanings:
(cũ) Giạ (đơn vị đo dung tích của Anh, Mĩ, = 8 ga-lông).


meanings:
Trợ từ ngữ khí, biểu thị sự hoàn tất (dùng như 了(1), bộ 亅).


meanings:
(thanh) ① Bí bo: 汽車嗽叭嘟嘟響 Tiếng còi xe hơi kêu bí bo; ② (đph) Bĩu môi, chàu bạu: 氣得他嘟起了嘴，一言不發 Anh ấy tức giận ngồi chàu bạu chẳng nói một câu.


meanings:
(thanh) Tiếng đập thình thịch hay tiếng nổ đi đùng: 心裡嘣嘣地直跳 Tim đập (thình thịch), đánh trống ngực; 嘣嘣的一聲，炮仗響了 Tiếng pháo nổ đoành (đì đùng).


meanings:
Ào, rào: 流水嘩嘩地響 Nước chảy ào ào. Xem 嘩 [huá].


meanings:
Ồn, ồn ào, ầm ĩ: 全體大嘩 Mọi người ồn ào cả lên; 寂靜無嘩 Im lặng không ồn. Xem 嘩 [hua].


meanings:
① (khn) Bú, mút: 小孩兒嘬奶 Em bé bú sữa; ② (văn) Cắn khoét.


meanings:
Nói nhiều, nhiều lời, lắm lời, già chuyện. 【嘮叨】lao đao (thao) [láodao] Lảm nhảm, làm nhàm: 嘮叨半天 Lảm nhảm mãi. Xem 嘮 [lào].


meanings:
(đph) Nói, nói chuyện: 大家在一起嘮得很熱鬧 Chúng ta chuyện trò rất vui. Xem 嘮 [láo].


meanings:
① Rít, thở dài, huýt gió; ② Gầm, thét gào, kêu, hú: 長嘯一聲 Thét dài một tiếng; 虎嘯 Hổ gầm; 猿嘯 Vượn hú.


meanings:
(thanh) ① (Kêu) chiêm chiếp: 小雞嘰嘰叫 Gà con kêu chiêm chiếp; ② (Nói) thì thào, líu lo; ③ (văn) Ăn một chút; ④ Xem 嗶嘰.


meanings:
Chế giễu, giễu cợt, nhạo báng: 冷嘲熱諷 Mỉa mai chế giễu.


meanings:
【嘲哳】 trào trách [zhaozha] Như 啁哳 [zhaozha]. Xem 嘲 [cháo].


meanings:
① Mồm, miệng, mõm, mỏ (chim): 閉嘴 Câm mồm; 張嘴 Há miệng; ② Miệng, mỏm, mỏ (của đồ hay vật): 山嘴 Mỏm núi; 尖沙嘴 Mỏm cát; 焊嘴 Mỏm hàn; 茶壼嘴兒 Miệng ấm trà; 瓶嘴兒 Miệng chai.


meanings:
① Sợ hãi; ② Kêu ca mãi. 【嘵嘵不休】hiêu hiêu bất hưu [xiaoxiao bùxiu] Mồm năm miệng mười, nói sa sả không ngớt.


meanings:
① (Ngựa) hí: 人喊馬嘶 Người kêu ngựa hí; ② Khản tiếng: 聲嘶力竭 Sức kiệt giọng khàn; 嘶啞 Khản tiếng; ③ (văn) Khổ sở; ④ (văn) Kêu.


meanings:
① Gào, gầm rống: 狼嗥 Sói gào; ② Gào khóc.


meanings:
① (đph) Không có, chẳng có, chả có; ② Trợ từ.


meanings:
【嘹亮】liệu lượng [liáoliàng] Trong trẻo, réo rắt, lanh lảnh: 歌聲嘹亮 Tiếng hát trong trẻo; 嘹亮的沖鋒號 Tiếng kèn xung phong lanh lảnh.


meanings:
① (văn) (thán) Chà, ôi, ồ...: 嘻！美哉！ Chà! Đẹp biết mấy!; 噫嘻 Than ôi!; ② (thanh) Hì hì, hi hi: 笑嘻嘻 Cười hì hì.


meanings:
【嘽嘽】than than [tantan] (văn) ① (Gia súc) thở phì phò, thở hổn hển; ② Nhiều và mạnh.


meanings:
(thán) Ấy, này, ô, ơ, ô hay, ô kìa, ơ kia, ơ này, ủa: 嘿，老張，快走吧！ Ấy, ông Trương, đi nhanh lên chứ!; 嘿！屋裡有人嗎？ Này! Trong nhà có ai không?; 嘿，爲何這麼幹？ Ô hay! Sao lại làm như thế? Xem 嘿 [mò], 嗨 [hai].


meanings:
① Kho, kho tàng: 寶藏 Kho tàng quý báu; ② Tạng (kinh): 大藏經 Kinh đại tạng; ③ [Zàng] Tây Tạng (gọi tắt): 青藏高原 Cao nguyên Thanh Hải - Tây Tạng; ④ [Zàng] Dân tộc Tạng: 藏族同胞 Đồng bào Tạng. Xem 藏 [cáng].


meanings:
① Nhỏ: 藐小 Nhỏ bé; 藐諸孤 Lũ trẻ con; ② Khinh, coi thường; ③ (văn) Xa tít, xa lắc, xa xôi (như 邈, bộ 辶).


meanings:
(văn) ① 【茹藘】như lư [rúlǘ] Cỏ thiến. Xem 茜 (1); ② 【藘蕠】lư như [lǘrú] Như藘茹.


meanings:
(văn) (dược) (Tên gọi khác của) trạch tả.


meanings:
① (Công) nghệ, nghề, tài nghề, kĩ năng, kĩ thuật: 工藝 Công nghệ; ② Nghệ thuật: 文藝 Văn nghệ; ③ (văn) Trồng: 樹 藝五穀 Trồng tỉa ngũ cốc; ④ (văn) Cùng cực; ⑤ (văn) Chuẩn đích; ⑥ (văn) Phân biệt.


meanings:
(văn) ① Các loại cây có dây leo; ② Quấn.


meanings:
① (Cây) mây, song: 藤椅 Ghế mây; 藤子 Mây; 藤盔 Mũ mây; 藤制品 Đồ mây; ② Dây, tua dây: 薯藤瓜蔓 Dây khoai dây dưa; ③ 【紫藤】tử đằng [zêténg] (thực) Cây tử đằng, đằng la.


meanings:
① Phía tây, hướng tây: 夕陽西下 Mặt trời lặn ở hướng Tây; ② [Xi] (Kiểu) Tây, Âu: 西式糕點 Bánh ngọt kiểu tây; 西服 Âu phục; ③ Tây phương (chỉ nước Ấn Độ, nơi đất Phật, nằm về phía tây của Trung Quốc); ④ Tây phương cực lạc (nơi Phật Di Lặc ở): 歸西 Về Tây phương cực lạc, chết; ⑤ (Họ) Tây.


meanings:
① Yêu cầu, đòi, xin.【要求】yêu cầu [yaoqiú] Yêu cầu, đòi hỏi, đòi: 嚴格要求 自己 Tự đòi hỏi mình nghiêm khắc; 要求發言 Yêu cầu (đòi) phát biểu; ② (cũ) Như 腰 [yao]; ③ Như 邀 [yao]; ④ (văn) Ước mong: 久要不忘平生之言 Mong rằng lâu mà vẫn không quên lời nói lúc bình sinh; ⑤ (văn) Đón bắt; ⑥ (văn) Xét; ⑦ [Yao] (Họ) Yêu. Xem 要 [yào].


meanings:
① Muốn, yêu cầu, đòi, đòi hỏi: 要帳 Đòi nợ; 孩子們 要我講故事 Các cháu yêu cầu tôi kể chuyện; ② Trọng yếu, thiết yếu, chủ yếu, cốt yếu: 險要 Hiểm yếu; 要事 Việc trọng yếu; 要義 ý nghĩa quan trọng; 摘要 Trích yếu; ③ Cần, cần phải, nên: 要努力學習 Cần phải (nên) cố gắng học tập; 要待食罷，然後洗也 Phải đợi ăn xong, rồi mới rửa tay (Tề dân yếu thuật).【要當】yếu đương [yào dang] (văn) Cần, cần phải;【要須】yếu tu [yàoxu] (văn) Cần, cần phải: 聞諸軍每戰多殺平民，要須禁止 Nghe nói các đội quân mỗi lần đánh trận giết nhiều thường dân, (từ nay) cần phải cấm chỉ (Độc tỉnh tạp chí); ④ Sắp, sẽ: 她要參加乒乓球賽了 Chị ấy sắp đi đấu bóng bàn; 要下雨了 Sắp mưa rồi; ⑤ Nếu, nhược bằng: 明天要下雨，我就不去了 Nếu mai trời mưa thì tôi không đi.【要不】yếu bất [yàobù] (lt) Nếu không, không thì, bằng không: 我得馬上走，要就趕不上火車了 Tôi phải đi ngay, nếu không sẽ nhỡ tàu;【要麼】yếu ma [yàome] Hoặc, hoặc là...: 要 麼他來，要麼我去 Hoặc là anh ấy đến hoặc là tôi đi. Cv. 要末; 【要且】yếu thả [yàoqiâ] (văn) Nhưng lại (biểu thị ý nghịch lại): 由來不要文章得，要且文章出衆人 Vốn dĩ chẳng cần văn chương thành đạt, nhưng văn chương lại vượt trội hơn người thường (Phương Can: Tống đệ tử Võ tú tài phó cử);【要是】yếu thị [yàoshi] Nếu, nếu như: 要是下雨怎麼辦？ Nếu mưa thì làm thế nào?; ⑥ (văn) Rút lại, rốt cuộc, cuối cùng, quan trọng ở chỗ, rồi cũng: 要之 Rút lại, tóm lại; 人生要死，何爲苦心！ Đời người rồi cũng chết, khổ tâm mà làm gì! (Hán thư: Võ Ngũ Tử truyện); 要在成功，何必務速！ Quan trọng là thành công, cần gì phải gấp vội! (Thông giám kí sự bản mạt: An Sử chi loạn). Xem 要 [yao].


meanings:
① Khảo nghiệm, khảo hạch, xét, kiểm tra (như 核 (1) nghĩa ④, bộ 木); ② (văn) Tấm, hạt tấm (của lúa gạo): 糠覈 Tấm cám; ③ (văn) Sâu sắc: 覈論 Bàn luận sâu sắc.


meanings:
① Thấy, trông thấy: 所聞所見 Điều tai nghe mắt thấy; ② Xem: 見第五卷第125頁 Xem trang 125 tập V ; ③ Thăm: 他要來見你 Anh ấy muốn đến thăm anh; ④ Gặp, tiếp, yết kiến: 我不想見他 Tôi không muốn gặp anh ấy; 接見客人 Tiếp khách; ⑤ Ý kiến: 不能固執己見 Không được khư khư giữ ý kiến của mình; ⑥ (văn) Bị, được: 見笑 Bị chê cười; 見諒 Được khoan thứ; ⑦ (trợ): 看見 Trông thấy; 聽不見 Không nghe rõ; ⑧ (văn) Tôi (dùng như đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất, ở vị trí của tân ngữ và đặt trước động từ): 以此狗見與，便當相出 Cho tôi con chó này, tôi sẽ cứu anh ra (Sưu thần hậu kí); ⑨ (văn) Hiện đang: 武即書對：兒見在，未死 Ông Võ liền viết thư trả lời: Đứa trẻ đang còn sống, chưa chết (Hán thư: Ngoại thích truyện); ⑩ [Jiàn] (Họ) Kiến. Xem 見, 現 [xiàn].


meanings:
(văn) ① Tỏ rõ, hiện ra (dùng như 現, bộ 玉): 天下有道則見 Thiên hạ có đạo thì ra làm quan để được vẻ vang; ② Tiến cử; ③ Đồ trang sức ngoài quan tài.


meanings:
① Khuôn tròn, com pa: 紋規 Com pa đo răng; ② Luật lệ, lề thói, quy tắc, quy chế, quy định: 陋規 Lề thói hủ lậu; 墨守成規 Khư khư ôm lấy lề thói cũ rích; ③ Khuyên răn, khuyến khích, khích lệ: 相規以善 Khuyên nhau làm điều phải; 不聲規諫忠是害 Không nghe lời khuyên can tàn hại người trung (Tuân tử); ④ Đặt, định, trù liệu, trù tính, quy hoạch.


meanings:
Tìm, kiếm: 尋覓 Tìm kiếm; 覓食 Kiếm ăn; 覓路 Tìm đường, dò đường đi; 忽見陌頭楊柳色，悔教夫壻覓封侯 Đầu đường chợt thấy xanh tơ liễu, hối để chồng đi kiếm tước hầu (Vương Xương Linh: Khuê oán).


meanings:
① Nhìn, trông: 視力 Sức nhìn; ② Đi kiểm tra: 到各地巡視 Đi kiểm tra ở các nơi; 監視 Theo dõi; ③ Coi: 重視 Coi trọng; 一視同仁 Coi như nhau; 君之視臣如手足 Vua coi bề tôi như chân tay; ④ (văn) Bắt chước; ⑤ (văn) Sống; ⑥ (văn) Như 指 (bộ 扌).


meanings:
(văn) ① Lễ họp mặt các chư hầu (khi đi sính thiên tử); ② Trông xa, nhìn ra xa (như 眺, bộ 目).


meanings:
(cũ) Thầy cúng, thầy phù thuỷ, đồng cậu.


meanings:
(văn) Muốn có, muốn được, thèm muốn. Xem 覬覦.


meanings:
Xem, nhìn, thấy: 覩物思人 Thấy vật nhớ người; 耳聞目覩 Tai nghe mắt thấy; 有目共覩 Ai cũng thấy rõ; 先覩爲快 Tranh nhau xem.


meanings:
① Cha mẹ hoặc anh chị em ruột, người thân: 雙親 Cha mẹ; 親兄弟 Anh em ruột; ② Bà con, họ hàng: 鄉親們 Bà con cô bác; ③ Hôn nhân: 結親 Lấy vợ, lấy chồng; ④ Thân mật, thân thiết, thân ái, thân gần: 親密的 Bạn thân mật; ⑤ Tự, thân, chính: 親自動手 Tự tay làm lấy. 【親自】 thân tự [qinzì] Tự, chính mình, đích thân: 親自主持 Đích thân chủ trì; 何病，上親自臨視何疾 Tiêu Hà bệnh, nhà vua đích thân đến xem bệnh tình của Hà (Hán thư: Tiêu Hà truyện); ⑥ Hôn: 親孩子 Hôn con; ⑦ (văn) Yêu; ⑧ (văn) Giúp. Xem 親 [qìng].


meanings:
【親家】 thân gia [qìngjia] ① Thông gia, thân gia, sui gia: 結成親家 Làm sui (gia); ② Sui: 親家公 Ông sui; 親家母 Bà sui, chị sui. Xem 親 [qin].


meanings:
Mong mỏi, hi vọng, ước ao.【覬覦】kí du [jìyú] (văn) Mong đòi, thèm muốn, thèm thuồng: 覬覦世界霸 權 Mong đòi bá quyền thế giới; 覬覦他人財產 Thèm muốn tài sản của người khác.


meanings:
① Nhìn, nhìn trộm, rình mò: 偷覰 Nhìn trộm; 面面相覰 Ngơ ngác nhìn nhau; ② Coi: 小覰 Coi thường, coi rẻ.


meanings:
Yết kiến, bái yết, đến hầu (người trên).


meanings:
Giấc, giấc ngủ: 他熟睡了一覺 Anh ấy ngủ một giấc ngon; 午覺 Giấc ngủ trưa. Xem 覺 [jué].


meanings:
① Cảm thấy, thấy: 我覺得冷 Tôi cảm thấy lạnh; 他覺得這本書很好 Anh ấy cảm thấy quyển sách này rất tốt; ② Tỉnh giấc, thức giấc: 如夢初覺 Như mộng vừa tỉnh; ③ Tỉnh ngộ, giác ngộ, biết ra, thức tỉnh, nhận thức ra, phát giác ra: 提高覺悟 Nâng cao giác ngộ; 他察覺到自己的危險 Nó nhận thức được tình trạng nguy hiểm của nó; ④ (văn) Cao to và thẳng, cao lớn; ⑤ (văn) Bảo, làm cho thức tỉnh; ⑥ (văn) Người hiền trí. Xem 覺 [jiào].


meanings:
Ủy khúc.【覼縷】la lũ [luól=] (văn) Kể rõ, kể tỉ mỉ: 不煩覼縷 Không ngại bày tỏ; 覼縷不盡 Kể không xiết.


meanings:
① Xem, ngắm: 博覽 Xem rộng; 閱覽室 Phòng đọc sách; 一覽無餘 Nhìn thấy tất cả, xem khắp bốn phía; 覽物之情 Cái tình (sinh ra) khi nhìn ngắm cảnh vật; ② (văn) Chịu nhận; ③ (Họ) Lãm.


meanings:
(văn) Đem đồ lễ đến gặp, đi thăm, gặp.【覿面】 địch diện [dímiàn] Gặp mặt, trước mặt.


meanings:
① Xem: 走馬觀花 Cưỡi ngựa xem hoa; 以觀後效 Chờ xem hiệu quả sau này ra sao; ② Bộ mặt, hiện tượng, diện mạo, cảnh tượng: 外觀 Hiện tượng bên ngoài; 改觀 Thay đổi bộ mặt; ③ Quan niệm, quan điểm, quan; 人生觀 Nhân sinh quan, quan điểm về nhân sinh (đời sống); 世界觀 Thế giới quan. Xem 觀 [guàn].


meanings:
① Bắt bẻ, công kích. 【抨擊】phanh kích [pengji] Công kích, phê phán (bằng lời hoặc bài viết): 抨擊性的文章 Bài văn mang tính chất công kích; 抨擊奴役文學 Phê phán văn học nô dịch; ② (văn) Khiến, theo; ③ (văn) Tiếng của dây cung; ④ (văn) Bắn cung, kéo dây cung.


meanings:
① Khoác, đội, choàng, rũ rượi, rủ xuống: 披上雨衣 Khoác áo mưa; 披衣下床 Khoác áo bước xuống giường; 披著宗教的外衣 Đội lốt thầy tu; 披著簑衣 Choàng áo tơi; 頭髮披散著 Đầu tóc rũ rượi; ② Giở ra: 披卷 Giở sách ra đọc; ③ Nứt ra, tét ra: 竹竿披了 Cây tre nứt ra; ④ (văn) Vạch ra: 披雲見日 Vạch mây thấy mặt trời; ⑤ (văn) Rẽ ra: 離披 Lìa rẽ; 披靡 Rẽ lướt; ⑥ (văn) Bên, theo, ven theo, dọc theo: 披山通道 Mở đường bên núi (Sử kí: Ngũ đế bản kỉ); 臨池觀魚，披林聽鳥 Đến gần ao xem cá nhảy, dọc theo rừng nghe chim kêu (Nam sử: Từ Miễn truyện).


meanings:
① Chải: 頭發抿得光又亮 Đầu chải láng mượt; ② Chúm chím, cụp: 抿著嘴笑 Cười chúm chím; 水鳥兒一抿翅膀，鑽入水中 Chim mòng cụp cánh rúc xuống nước; ③ Nhắp, hớp: 抿一口酒 Nhắp một hớp rượu.


meanings:
① Phẩy, quét; ② Lướt nhẹ qua, phe phẩy: 春風拂面 Gió xuân phe phẩy vào mặt; ③ Rũ, phất: 拂袖 Rũ (phất) tay áo; ④ Trái ý, phật lòng: 不忍拂其意 Không nỡ làm phật lòng; ⑤ (văn) Xua đuổi, đuổi đi.


meanings:
① Chống (gậy): 拄拐棍兒 Chống gậy, chống ba toong; ② Chê bai.


meanings:
(đph) Tiết ra ngoài (ỉa đái). Xem 拆 [chai].


meanings:
① Tháo, dỡ, bóc, mở: 拆被子 Tháo vỏ chăn; 拆房子 Dỡ nhà; 拆信 Bóc thư; 拆封 Mở (bóc) niêm phong; 拆開包袱 Dỡ gói ra; ② (văn) Nứt ra: 甲拆 Nứt nanh; ③ (văn) Huỷ đi. Xem 拆 [ca].


meanings:
Ngón tay cái, ngón chân cái.【拇指】mẫu chỉ [mư zhê] Ngón tay cái, ngón chân cái.


meanings:
Bắt, rút, lấy (bằng tay): 拈鬮兒 Bắt thăm, rút thăm; 從罐子裡拈出一塊糖 Lấy một miếng kẹo từ trong lọ.


meanings:
① Kéo, lôi: 把車拉過來 Kéo chiếc xe sang bên này; ② Vận tải bằng xe, chở bằng xe: 用汽拉糧食 Tải lương thực bằng ô tô; 去拉肥料 Đi tải phân; ③ Di chuyển (thường dùng trong bộ đội): 把二連拉到河那邊去 Điều đại đội 2 sang bên kia sông; ④ Chơi đàn, kéo đàn: 拉胡琴 Chơi đàn nhị; 拉小提琴 Chơi viôlông; ⑤ Kéo dài: 拉開距離 Kéo dài khoảng cách; ⑥ (đph) Nuôi nấng: 你母親很不容易地把你拉大 Mẹ anh nuôi anh lớn lên không dễ dàng đâu; ⑦ Giúp đỡ: 人家有困難，咱們應該拉他一把 Người ta gặp khó khăn, chúng ta nên giúp đỡ một tay; ⑧ Dính líu, liên luỵ: 自己做的事，爲什麼要拉上別人 Việc của mình làm, sao lại để liên luỵ đến người khác?; ⑨ Lôi kéo: 拉關系 Móc ngoặc; ⑩ (đph) Tán chuyện: 拉話 Nói chuyện phiếm; ⑪ (khn) Ỉa: 拉屎 Ỉa, đi đồng; ⑫ (văn) Bẻ gãy. Xem 拉 [lá], [lă].


meanings:
① Xẻo: 拉下一塊肉 Xẻo một miếng thịt; ② Cắt, cứa, dứt: 把皮子拉開 Cắt miếng da này ra; 手上拉個口子 Tay bị cứa một nhát. Xem 拉 [la], [lă].


meanings:
① Quăng, ném, tung: 拋球 Ném (tung) bóng; ② Bỏ, vứt, vứt bỏ: 拋妻別子 Bỏ vợ bỏ con; 他已經把其他運動員遠遠地拋在後面 Anh ấy đã bỏ xa các vận động viên khác; ③ Bán tống, bán tháo, bán phá giá: 把這批貨拋出去 Bán tống số hàng này đi.


meanings:
① Nhào, quấy, khuấy trộn, khuấy đều: 給牲口拌草 Trộn thức ăn cho gia súc; ② (Món) nộm: 拌木瓜絲兒 Nộm đu đủ; 涼拌菠菜 Nộm rau chân vịt.


meanings:
① Vỗ, vả, tát, phủi: 拍胸膛 Vỗ ngực; 拍掉身上的土 Phủi bụi trên mình; 波浪拍擊著河岸 Sóng vỗ vào bờ sông; ② Nhịp (dịp), phách, cung bậc: 這支歌每節四拍 Bài hát này nhịp bốn; 打拍子 Đánh nhịp, giữ nhịp; ③ Cái phách (để đánh nhịp); ④ (cũ) Một thứ đồ để giữ thành; ⑤ Chụp: 拍了一張半身相 Chụp một tấm ảnh nửa người; 慢拍 Chụp chậm; ⑥ Đánh: 拍電報 Đánh điện tín; ⑦ (khn) Nịnh hót, bợ đỡ: 能吹會拍 Tâng bốc nịnh hót (nọt).


meanings:
(đph) Xách, xốc lên, giơ lên: 他拎了個木桶到河邊去打水 Nó xách cái thùng gỗ ra sông múc nước.


meanings:
① Rẽ, ngoặt, quặt: 向左拐 Ngoặt sang bên trái; ② Gậy chống, cái nạng; ③ Đi tập tễnh; ④ Cuỗm tiền, thụt két, lừa đảo.


meanings:
(văn) Trận đánh dàn quân theo hình vuông: 鄭子元請爲左拒以當蔡 Tử Nguyên nước Trịnh xin dàn trận vuông bên trái để đương đầu với quân nước Thái (Tả truyện: Tuyên công ngũ niên).


meanings:
① Chống cự: 拒敵 Chống địch; ② Từ chối, cự tuyệt, không nhận, gạt đi: 拒不執行 Từ chối không thi hành; 拒不受賄 Không nhận tiền hối lộ.


meanings:
Rập bia: 拓本 Bản rập. Như　搨. Xem 拓 [tuò].


meanings:
① Khai thác, khai phá, mở rộng: 開拓 Khai phá, khai thác; 北南路拓寬工程 Công trình mở rộng đường Bắc Nam; ② (văn) Nâng (bằng tay); ③ (văn) Ấn ra, gạt ra; ④ [Tuò] (Họ) Thác. Xem 拓 [tà].


meanings:
① Nhổ, rút: 拔草 Nhổ cỏ; 拔一毛以利天下，弗爲 Nhổ một sợi lông để làm lợi cho thiên hạ thì cũng không làm (Dương tử); 拔劍自殺 Rút gươm ra tự sát (Sử kí); ② Đánh chiếm, san bằng: 拔去敵人的據點 San bằng đồn địch; 拔二十城 Đánh chiếm hai mươi thành (Sử kí); ③ Cất nhắc, đề bạt, chọn lọc: 選拔人材 Chọn nhân tài; ④ Hơn, vượt, vượt lên, vượt bậc: 出類拔萃 Kì tài xuất chúng; ⑤ Hút, kéo ra ngoài: 拔毒 Hút độc; ⑥ (văn) Nhanh, vội.


meanings:
① Ngốc nghếch, đần độn, vụng về: 手拙 Tay chân vụng về; 拙咀鈍舌 Nói năng vụng về (đần độn); ② (khiêm) Kém cỏi, vụng về: 拙作 Tác phẩm kém cỏi của tôi.


meanings:
(đph) Bỏ, liều bỏ: 棄拚 Vứt bỏ; 拚命 Liều mạng kể bỏ. Xem 拚 [pin].


meanings:
(văn) Nêu ra, vạch tỏ ra: 立於淫亂之國，而好 盡言，以招人過，怨之本矣 Ở trong một nước dâm loạn mà lại ưa nói huỵch toẹt để nêu (vạch) lỗi của người khác thì đó là gốc của điều oán vậy (Quốc ngữ).


meanings:
(văn) Nhạc thiều (dùng như 韶, bộ 音): 九招之樂 Nhạc cửu thiều (Sử kí: Ngũ đế bản kỉ).


meanings:
① Vẫy (tay): 把手一招他就來了 Vẫy tay một cái anh ấy đến ngay; ② Tuyển, mộ, gọi: 招生 Tuyển sinh; 招工 Tuyển (mộ) công nhân; 招股 Gọi cổ phần; ③ Gây, chuốc, dẫn tới, lôi cuốn: 招災 Gây vạ, chuốc lấy vạ vào mình; 這裡一演戲，招了不少人來看 Ở đây hễ có hát là lôi cuốn được khá nhiều người đến xem; ④ Trêu, làm, khiến: 我把這孩子招哭了 Tôi trêu thằng bé này đến phát khóc; 招笑 Làm người ta cười; 這孩子眞招人喜歡 Đứa bé này trông thật khiến người yêu (trông thật đáng yêu); ⑤ Nhận (tội), khai, xưng: 招認 Thú nhận; 不打自招 Không khảo mà khai (xưng); ⑥ Như 著 [zhao] nghĩa ②; ⑦ [Zhao] (Họ) Chiêu.


meanings:
① Lễ, vái, lạy: 拜謝 Bái tạ, lạy tạ; ② Thăm, chào: 回拜 Thăm đáp lễ; 互拜 Thăm nhau; ③ (cũ) Phong, tôn làm, kết nghĩa: 拜將 (Được vua) phong làm tướng; 拜把子 Kết nghĩa anh em; ④ (văn) Bẻ cong; ⑤ [Bài] (Họ) Bái.


meanings:
Theo, quy phục. 【皈依】quy y [guiyi] (tôn) Thụ lễ theo Phật, quy y (đạo Phật).


meanings:
① Nói viển vông. ||② Một âm là khoã. Tự khoe mình. ||② Tốt đẹp.


meanings:
① Kèm cặp. Giữ cả hai bên gọi là giáp. Áo lót hai lần gọi là giáp y 夾衣 áo kép. ||② Gần. ||③ Cái díp, cái cặp để gắp đồ. ||④ Cái cặp đựng sách. ||⑤ Bến đỗ thuyền.


meanings:
① Bao la. bao la có hết các cái gọi là yểm hữu 奄有. ||② Chợt, vội. ||③ Yểm nhân 奄人 quan hoạn. ||④ Một âm là yêm. Lâu, cũng như chữ yêm 淹.


meanings:
① Lạ. Vật hiếm có mà khó kiếm gọi là kì. Khiến cho người không lường được cũng gọi là kì. ||② Một âm là cơ. Số lẻ, như một, ba, năm, bảy, chín là số lẻ. ||③ Thời vận trắc trở gọi là số cơ 數奇. ||④ Số thừa, như nhất bách hữu cơ 一百有奇 một trăm có lẻ.


meanings:
① Vâng, kính vâng mệnh ý của người trên gọi là phụng. ||② Dâng, đem vật gì dâng biếu người trên gọi là phụng. ||③ Hầu hạ cung phụng. Tôn sùng. ||④ Một âm là bổng. Ðời xưa dùng như chữ bổng 俸.


meanings:
① Sao khuê, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. Nhà thiên văn ngày xưa cho sao khuê chủ về sự văn hoá, cho nên nói về văn vận hay dùng chữ khuê.


meanings:
① Tâu, kẻ dưới trình bầy với người trên gọi là tấu. ||② Cử âm nhạc lên cũng gọi là tấu. ||③ Sự gì tiến hành được cũng gọi là tấu. Như tấu hiệu 奏效 dùng có hiệu, tấu đao 奏刀 vận dùng con dao. ||④ Chạy. ||⑤ Cũng như chữ tấu 腠. ||⑥ Cũng dùng như chữ tấu 輳.


meanings:
① Bạn hoán 伴奐 ung dung tự đắc. ||② Rực rỡ, tả cái dáng văn vẻ rực rỡ. ||③ Thịnh.


meanings:
① Ước, làm văn tự để tin gọi là khế. ||② Hợp, một cái giấy viết làm hai mảnh, xé đôi ra, mỗi người giữ một mảnh gọi là khế, tức như giấy hợp đồng bây giờ. ||③ Ý chí hợp nhau gọi là tương khế 相契. ||④ Ðồ đốt mai rùa để bói. ||⑤ Một âm là tiết. Ông Tiết là bầy tôi vua Thuấn và là tổ nhà Thương. ||⑥ Lại một âm là khiết. Khiết khoát 契闊 nhọc nhằn. Bạn bè xa cách nhau cũng gọi là khiết khoát. ||⑦ Lại một âm nữa là khất. Khất đan 契丹 tên một nước nhỏ ngày xưa, thuộc tỉnh Trực-lệ bây giờ. sau đổi là nước Liêu.


meanings:
① Chạy vội. ||② Làm việc hăm hở sợ thua người gọi là bôn xu 奔趨. ||③ Ðánh trận thua chạy gọi là bôn. ||④ Cưới xin không đủ lễ gọi là bôn.


meanings:
① Dịch dịch 奕奕 to lớn (lù lù) cũng có nghĩa là lo. Tinh thần dịch dịch 精神奕奕 tinh thần sáng láng. ||② Dịch diệp 奕葉 nối đời. ||③ Tục dùng như chữ dịch 弈.


meanings:
① Phàm vật gì chập chùng đều gọi là sáo. Một bộ quần áo gọi là nhất sáo 一套. Chén nhỏ để lọt vào trong chén to được gọi là sáo bôi 套杯. ||② Cái bao ở ngoài đồ gọi là sáo. Như bút sáo 筆套 thắp bút. ||③ Bị người ta lung lạc gọi là lạc sáo 落套 giản dị mộc mạc không bị xô đẩy với đời gọi là thoát sáo 脫套 nghĩa là thoát khỏi cái vòng trần tục. ||④ Phàm bắt chước lượm lấy văn tự người khác hay nói đuôi người ta đều gọi là sáo, như sáo ngữ 套語 câu nói đã thành lối. ||⑤ Chỗ đất cong cũng gọi là sáo, như hà sáo 河套 khúc sông cong.


meanings:
① To lớn. ||② Tên người, đời Ðường có ngài Huyền-trang pháp sư.


meanings:
① Ðứa ở. ||② Lời ngờ hỏi, nghĩa là sao thế? Như tử hề bất vi chính 子奚不為政 người sao chẳng làm chính.


meanings:
① Xa xỉ. ||② Quá đối. Như xa vọng 奢望 mong mỏi thái quá. ||③ Nhiều.


meanings:
① Thần áo, đời xưa thờ thần ở góc tây nam nhà gọi là thần áo. ||② Sâu xa, phàm sự gì tinh thần sâu xa khó hiểu đều gọi là áo. Như áo chỉ 奧旨, áo nghĩa 奧義 đều nghĩa là ý nghĩa uyên áo vậy. ||② Nước Áo, nước Áo-địa-lợi ở châu Âu. ||③ Một âm là úc, cũng như chữ 燠.


meanings:
① Cướp lấy, lấy hiếp của người ta gọi là đoạt. Như sang đoạt 搶奪 giật cướp, kiếp đoạt 劫奪 cướp bóc, v.v. Phàm lấy sức mà lấy được hơn người cũng gọi là đoạt. ||② Quyết định, như tài đoạt 裁奪, định đoạt 定奪 đều là nghĩa quyết định nên chăng cả. ||③ Văn tự có chỗ rách mất cũng gọi là đoạt. Ðường hẹp.


meanings:
① Chim dang cánh bay. Chim to sắp bay, tất dang cánh quay quanh mấy cái rồi mới bay lên gọi là phấn, người ta gắng sức lên cũng gọi là phấn. Như phấn phát 奮發 nhức dậy, phấn dũng 奮勇 hăng hái, v.v. ||② Rung động.


meanings:
① Con gái. ||② Sao nữ. ||③ Một âm là nứ. Gả con gái cho người. ||④ Lại một âm là nhữ. Mày, cũng như chữ nhữ 汝.


meanings:
① Ðứa ở. Luật ngày xưa người nào có tội thì bắt con gái người ấy vào hầu hạ nhà quan gọi là nô tì 奴婢, về sau kẻ nào nghèo khó bán mình cho người, mà nương theo về họ người ta cũng gọi là nô. ||② Tiếng nói nhún mình của con gái.


meanings:
① Tiếng gọi chung của đàn bà. ||② Tục gọi sữa là nãi.


meanings:
① Gian dối, nay thông dụng như chữ gian 姦. ||② Một âm là can. Can phạm. ||③ Cầu.


meanings:
① Tốt, hay. ||② Cùng thân. Bạn bè chơi thân với nhau gọi là tương hảo 相好. ||③ Xong. Tục cho làm xong một việc là hảo. ||④ Một âm là hiếu, nghĩa là yêu thích.


meanings:
① Làm mối, nghĩa là châm chước, hai họ xứng nhau mới làm mối.


meanings:
① Bằng, cùng. Dùng để so sánh, như ái nhân như kỉ 愛人如己 yêu người như yêu mình. ||② Dùng để hình dung, như tuân tuân như dã 恂恂如也 lù lù như thế vậy. ||③ Lời nói ví thử, như như hữu dụng ngã giả 如有用我也 bằng có dùng ta. ||④ Nài sao, như Khuông nhân kì như dư hà 匡人其如予何 người nước Khuông họ làm gì ta được ư! ||⑤ Ði, như như Tề 如薺 đi sang nước Tề. ||⑥ Nguyên như thế, trong kinh Phật cho rằng vẫn còn nguyên chân tính không nhiễm trần ai là như.


meanings:
① Sánh đôi, cũng như chữ phối 配. Như hậu phi 后妃 vợ cả của vua. ||② Kém bực hậu là phi, vợ lẽ của vua gọi là phi tần 妃嬪. ||③ Vợ cả thái tử và các vua cũng gọi là phi.


meanings:
① Sằng, càn. Như vọng ngữ 妄語 nói sằng, trái lại với chữ chân 真.


meanings:
① Chửa (có mang, có thai). Ðàn bà chửa gọi là nhâm phụ 妊婦.


meanings:
① Ghen, đàn bà ghen gọi là đố, mình không bằng người sinh lòng ghen ghét cũng gọi là đố.


meanings:
① Ðẹp (mĩ miều). Tả cái sắc con gái làm cho người ta say mê. Như yêu nhiêu 妖嬈, yêu dã 妖冶 đều tả cái dáng con gái đẹp lộng lẫy cả. ||② Quái lạ, như yêu quái 妖怪 loài yêu quái.


meanings:
① Khéo, hay, thần diệu lắm. Tinh thần khéo léo mầu nhiệm không thể nghĩ nghị được gọi là diệu. Tuổi trẻ gọi là diệu niên 妙年.


meanings:
① Trang sức, dùng các thứ phấn sáp vàng ngọc mà chải chuốt cho đẹp thêm gọi là trang.


meanings:
① Ở châu Mãn gọi con ngươi là nữu nữu, về phương bắc gọi con bé sinh là nữu nữu.


meanings:
① Tiệp dư 婕妤 một chức quan đàn bà.


meanings:
① Yên, như thoả thiếp 妥帖, thoả đáng 妥當, v.v.


meanings:
① Hại, ngại, có khi đọc là phướng.


meanings:
① Trục lí 妯娌 chị em dâu. ||② Một âm là trừu. Tâm động (chột dạ).


meanings:
① Vợ cả. ||② Một âm là thế. Gả chống cho con gái.


meanings:
① Liền, nối. Như quan cái tương chúc 冠蓋相屬 dù mũ cùng liền nối. ||② Phó thác, dặn người làm giúp sự gì gọi là chúc. Tục dùng như chữ chúc 囑. ||③ Ðầy đủ, như chúc yếm 屬厭 thoả thích lòng muốn. ||④ Bám dính, như phụ chúc 附屬 phụ thuộc vào khoa nào. ||⑤ Chuyên chú vào cái gì cũng gọi là chúc, như chúc ý 屬意 chú ý, chúc mục 屬目 chú mục, v.v. ||⑥ Tổn tuất (thương giúp). ||⑦ Một âm là thuộc. Thuộc về một dòng, như thân thuộc 親屬 kẻ thân thuộc, liêu thuộc 僚屬 kẻ làm việc cùng một toà. ||⑧ Loài, lũ, bực. Như nhược thuộc 若屬 lũ ấy. ||⑨ Chắp vá, như thuộc văn 屬文 chắp nối văn tự. ||⑩ Vừa gặp, như hạ thần bất hạnh, thuộc đương nhung hàng 下臣不幸屬當戎行 kẻ hạ thần chẳng may, vừa phải ra hàng trận. Tục quen viết là 属. ||⑪ Lại một âm là chú. Rót ra.


meanings:
① Bí hí 贔屭 hăng, tả cái dáng cố sức. ||② Con rùa đá lớn cõng tấm bia, xem chữ bí 贔.


meanings:
① Cây cỏ mới mọc, tức là chữ thảo 艸 cổ.


meanings:
① Khó, khó tiến lên được gọi là truân chiên 屯邅. ||② Một âm là đồn. Ðồn, họp. Chỗ đông binh giữ các nơi hiểm yếu gọi là đồn. Ðóng binh làm ruộng gọi là đồn điền 屯田. Bây giờ họp người khai khẩn ruộng nương cũng gọi là đồn điền là do nghĩa ấy. ||③ Cái đống đất.


meanings:
① Núi, giữa chỗ đất phẳng có chỗ cao gồ lên, hoặc toàn đất, hoặc toàn đá, hoặc lẫn cả đất cả đá nữa, cao ngất gọi là núi, thuần đất mà thấp gọi là đồi. Vì trong tim đất phun lửa ra mà thành núi gọi là hoả sơn 火山 núi lửa. ||② Mồ mả, như san lăng 山陵, san hướng 山向 đều là tên gọi mồ mả cả. ||③ Né tằm, tằm lên né gọi là thượng san 上山. Cũng đọc là chữ sơn.


meanings:
① Ngật ngật 屹屹 cao chót vót, người đứng một mình không cầu đến ai gọi là ngật nhiên bất động 屹然不動.


meanings:
① Núi trọc, kinh Thi có câu: Trắc bỉ dĩ hề, chiêm vọng mẫu hề 陟彼屺兮瞻望母兮 trèo lên núi Dĩ chừ, nhìn ngóng mẹ chừ. Ðời sau nói sự nghĩ nhớ mẹ là trắc dĩ 陟屺 là bởi nghĩa đó.


meanings:
① Cao ngất. Ngập ngập 岌岌 nguy hiểm.


meanings:
① Núi Kì. ||② Ðường rẽ. ||③ Trọi trót, như kì ngực 岐嶷 bé mà có khí tranh vanh khác người.


meanings:
① Cẩu lũ 岣嶁 núi Cẩu-lũ. Cũng đọc là chữ cu.


meanings:
① Ðá nham, một chất lẫn cả đá cát để làm thành vỏ đất bọc quả địa cầu. Do khí nóng của đất mà thành gọi là hoả thành nham 火成岩, do gió thổi nước chảy mòn gọi là thuỷ thành nham 水成岩.Tục dùng như chữ nham 巖.


meanings:
① Vệ núi. Giữa khoảng hai quả núi gọi là giáp. Núi thè vào bể cũng gọi là giáp.


meanings:
① Cũng như chữ nhạc 嶽, năm núi Nhạc, núi Thái Sơn cũng là một quả núi trong ngũ-nhạc, trên có một ngọn núi là trượng nhân phong 丈人峯 vì thế nên bố vợ gọi là nhạc trượng 岳丈, tục dùng chữ nhạc này cả.


meanings:
① Núi có cây cỏ, kinh Thi có câu: Trắc bỉ hỗ hề, chiêm vọng phụ hề 陟彼岵兮瞻望父兮 trèo lên núi Hỗ chừ, nhìn ngóng cha chừ. Nay nói sự nghĩ nhớ cha là trắc hỗ 陟岵 là bởi đó.


meanings:
① Bờ, như đê ngạn 堤岸 bờ đê. ||② Tu đạo chứng chỗ cùng cực gọi là đạo ngạn 道岸 nghĩa là người hư nhờ có công tu học biết tới cõi hay, cũng như đắm đuối nhờ người cứu vớt vào tới bờ vậy. Trong kinh Phật nói tu chứng đến cõi chính giác là đáo bỉ ngạn 到彼岸, đăng giác ngạn 登覺岸 đều là cái nghĩa ấy cả. ||③ Cao ngất, ngạn nhiên đạo mạo 岸然道貌 dáng đạo cao cả. Thể phách khỏe mạnh gọi là khôi ngạn 魁岸. Tính không cùng hoà với mọi vật gọi là nhai ngạn 崖岸 cũng cùng một ý cao cả.


meanings:
① Lân tuân 嶙峋 chỗ sườn núi chập trùng hom hỏm.


meanings:
① Chỗ mườn mán ở gọi là đỗng. Cũng dùng chữ đồng 峒.


meanings:
① Cao, như nga quan bác đái 峨冠博帶 mũ cao đai rộng. ||② Nga mi 峨嵋 núi Nga-mi.


meanings:
① Gia dục quan 嘉峪關 cửa ô Gia-dục.


meanings:
① Chót vót, chỗ núi cao chót vót chơm chởm gọi là tiễu bích 峭壁. ||② Tính nóng nẩy.


meanings:
① Bãi bể, cái cù lao, trong bể có chỗ đất cạn gọi là đảo.


meanings:
① Cao, như tuấn lĩnh 峻嶺 đỉnh núi cao. ||② Lớn, như khắc minh tuấn đức 克明峻德 hay làm sáng đức lớn. ||③ Sắc mắc, nghiêm ngặt.


meanings:
① Chỗ mỏm núi thè vào trong nước gọi là hạp. ||② Ðịa hạp 地峽 eo đất, chỗ hai bể thông nhau gọi là hải hạp 海峽. Có nơi đọc là chữ giáp.


meanings:
① Cao, như sùng san 崇山 núi cao. ||② Chuộng, tôn trọng. Ngôi vọng cao quý gọi là sùng. Tôn trọng ai mà một lòng kính phục gọi là sùng bái 崇拜. ||③ Trọn, như sùng triêu 崇朝 trọn một buổi sớm. ||④ Ðầy đủ.


meanings:
① Sườn núi. ||② Chỗ đội xếp đứng gác gọi là cương vị 崗位.


meanings:
① Một mình trổi lên, như quật khởi 崛起. Một mình trổi lên hơn cả.


meanings:
① Tranh vanh 崢嶸 cao ngất (chót vót). Người bé mà đã có tài hơn người thường gọi là đầu giốc tranh vanh 頭角崢嶸.


meanings:
① Yêm tư 崤嵫 núi Yêm-tư, xưa bảo chỗ ấy là chỗ mặt trời lặn, nên lúc nhá nhem tối gọi là nhật bạc yêm tư 日薄崤嵫.


meanings:
① Lở, núi sạt gọi là băng. ||② Hỏng, mất. ||③ Vua thiên tử chết cũng gọi là băng.


meanings:
① Hải sâm uy 海參崴 (Vladivostok) tên đất, là một cửa bể cốt yếu bên bể đông của nước Nga.


meanings:
① Cái then cửa, cái chốt cửa. Tục gọi cái nút chai là xuyên.


meanings:
① Ðậu (chim đậu). ||② Phàm vật gì dừng lại nghỉ đều gọi là tê. ||③ Tê tê 栖栖 ngơ ngác, vội vã. Ta quen đọc là chữ thê.


meanings:
① Cây lật (cây dẻ) nhân nó ăn được. ||② Kính ghín, sợ hãi, như sử dân chiến lật 使民戰栗 khiến dân sợ run. ||③ Bền chặt, gỗ lật dắn lắm, cho nên vật gì bền chắc gọi là thận lật 縝栗.


meanings:
① Cái kèo cầu, cái gỗ bắc ngang trên cột để đỡ mái.


meanings:
① Cái cùm chân. ||② Tranh, thi, như khảo giáo 考校 thi khảo, bất dữ giáo luận 不與校論 chẳng cùng tranh dành. ||③ Tính số, như kiểm giáo 檢校 kiểm xét sự vật. ||④ Tra xét đính chính lại sách vở gọi là giáo, như giáo khám 校勘 khảo xét lại. ||④ Một âm là hiệu. Tràng, như học hiệu 學校 tràng học. ||⑤ Cái chuồng ngựa. Một bộ quân cũng gọi là nhất hiệu 一校. ||⑥ Một âm là hào. Chân cái bát đậu bát chở.


meanings:
① Cái kích bọc lụa hay sơn đỏ. Các hàng vương công ngày xưa đi đâu có lính cầm kích bọc lụa hay sơn đỏ đi trước cho oai gọi là du kích 油戟 hay khể kích 棨戟. Nay ta gọi kẻ sang đến nhà là khể kích dao lâm 棨戟遙臨 là ý đó. Cũng đọc là chữ khải.


meanings:
① Bát đĩa đan bằng mây (cái môi). ta quen đọc là chữ quyền.


meanings:
① Rậm rạp, như sâm lâm 森林 rừng rậm, khí tượng ảm đạm gọi là tiêu sâm 蕭森 nghĩa là mờ mịt như ở trong rừng rậm không trông thấy bóng mặt trời vậy. ||② Ðông đúc, như sâm lập 森立 đứng san sát.


meanings:
① Ðậu, nghỉ, tê trì 棲遲 nghỉ ngơi, chỗ để nghỉ cũng gọi là tê. ||② Cái giường, như nhị tẩu sử trị trẫm tê 二嫂使治朕棲 hai chị dâu khiến sửa giường ta. ||③ Tê tê 棲棲 rầm rập, rộn rịp, hấp tấp, tả cái dáng xem tập xe ngựa hấp tấp. Ta quen đọc là chữ thê cả.


meanings:
① Ngón tay. Tay có năm ngón, ngón tay cái gọi là cự chỉ 巨指 hay mẫu chỉ 拇指, ngón tay trỏ gọi là thực chỉ 食指, ngón tay giữa gọi là tướng chỉ 將指, ngón tay đeo nhẫn gọi là vô danh chỉ 無名指, ngón tay út gọi là tiểu chỉ 小指. ||② Trỏ bảo, lấy tay trỏ cho biết gọi là chỉ, như chỉ điểm 指點, chỉ sử 指使, v.v. Phàm biểu thị ý kiến cho người biết đều gọi là chỉ. ||③ Ý chỉ, cũng như chữ chỉ 旨. ||④ Chỉ trích. ||⑤ Tính số người bao nhiêu cũng gọi là chỉ.


meanings:
① Ðun đẩy. ||② Chen liền nhau. Lần lượt đến nhau cũng gọi là ai. Bị đòn đánh gọi là ai đả 挨打. Có khi đọc là ải.


meanings:
① Vê vắt. ||② Dịch. Lấy khoản này đem dùng về việc kia gọi là na.


meanings:
① Bẻ. ||② Thất bại nhỏ gọi là toả. ||③ Âm điệu rời rạc cũng gọi là toả. ||④ Khuất nhục.


meanings:
① Cứu giúp, cùng một nghĩa như chữ chẩn 賑. ||② Nhấc lên, như chấn tác tinh thần 振作精神 phấn chấn tinh thần lên. ||③ Chấn chỉnh. ||④ Nhấc, như uy chấn thiên hạ 威振天下 oai nhất thiên hạ. ||⑤ Thu nhận. ||⑥ Thôi, dùng lại. ||⑦ Một âm là chân. Chân chân 振振 dày dặn, đông đúc tốt tươi.


meanings:
① Rót, như áp bỉ chú thử 挹彼注此 rót cái này vào chút kia. ||② Lui, nén đi.


meanings:
① Trội cao, như thiên đĩnh chi tư 天挺之資 tư chất trời sinh trôi hơn cả các bực thường. ||② Thẳng. ||③ Không chịu khuất tất cũng gọi là đĩnh. ||④ Ðộng. ||③ Sinh ra. ||⑥ Khoan. ||⑦ Dắt dẫn.


meanings:
① Kéo lại, như vãn hồi 挽回 xoay lại, vãn lưu 挽留 kéo giữ lại, v.v. ||② Lời vãn. Lời viếng thương kẻ chết gọi là vãn ca 挽歌. Xem chữ vãn 輓.


meanings:
① Cắp, xốc nách cho đi đứng được là hiệp. ||② Gắp. ||③ Hiệp, cậy. Cậy có cái chèn được người mà xử tệ với người gọi là hiệp. Như hiệp trưởng 挾長 cậy lớn, hiệp quý 挾貴 cậy sang, vv. ||④ Một âm là tiệp. Vật giấu riêng. ||⑤ Ðũa. ||⑥ Cùng nghĩa với chữ hiệp. Hiệp nhật 挾日 mười ngày.


meanings:
① Gỡ lấy, vạch lấy. Lấy tay gỡ từng cái gọi là loát. ||② Vuốt.


meanings:
① Phá, chia. ||② Tám. Tục mượn dùng như chữ bát 八.


meanings:
① Giữ gìn. ||② Tợn, cùng nghĩa với chữ hãn 悍.


meanings:
① Lướt qua, phẩy qua. ||② Trừ sạch. ||③ Một âm là siếu. Gửi đồ.


meanings:
① Nắm nặn, nắm đất gọi là niết. ||② Cùng co kéo phụ hội với nhau cũng gọi là niết. Tục viết là 揑.


meanings:
① Bỏ, như quyên quán 捐舘 bỏ chỗ ở, nghĩa là chết. ||② Trừ bỏ đi, như quyên trừ nhất thiết 捐除一切 nhất thiết trừ bỏ hết. ||③ Giúp riêng. ||④ Quyên, nộp tiền cho nhà nước ban chức tước cho gọi là quyên. Ðem tiền cúng vào việc nghĩa gì cũng gọi là quyên. ||⑤ Thuế quyên. ||⑥ Cái vòng xe.


meanings:
① Bắt, tới thẳng nhà kẻ có tội mà bắt gọi là đãi 逮, lùng đuổi kẻ có tội trốn là bộ 捕.


meanings:
① Vất bỏ, như xả thân hoằng đạo 捨身弘道 bỏ mình làm việc đạo. ||② Bỏ, như kiên trì bất xả 堅持不捨 cố giữ chẳng bỏ, luyến luyến bất xả 戀戀不捨 quyến luyến không rời được. Ðời xưa thông dụng như chữ xả 舍, như [b]thí xả 施捨 cho giúp, cũng viết là 施舍.


meanings:
① Quay, vặn, bẻ. ||② Một âm là lệ. Gảy đàn tì bà.


meanings:
① Vỗ, sờ bắt, như môn sắt 捫蝨 sờ bắt rận, môn tâm 捫心 tự xét lòng mình.


meanings:
① Mở, Quỷ Cốc Tử có một bài sách gọi là bãi hạp thiên 捭闔篇 nghĩa là bài học về cách úp mở để đi du thuyết. ||② Hai tay đánh.


meanings:
① Bệnh tay, kiết cư 拮据 bệnh tay. Cảnh huống quẫn bách cũng gọi là kiết cư. ||② Một âm là cứ. Cũng như chữ cứ 據.


meanings:
① Chống cự. ||② Lần lữa, bị đánh đòn cũng gọi là nhai đả 捱打.


meanings:
① Cuốn, cũng như chữ quyển 卷. Tịch quyển 席捲 cuốn tất (bao quát tất cả). ||② Một âm là quyền. Quyền quyền 捲捲 gắng gỏi (hăng hái).


meanings:
① Ngân ngân 狺狺 tiếng chó gầm ghè cắn nhau.


meanings:
① Con chó sói. Tính tàn ác như hổ, cho nên gọi các kẻ tàn bạo là lang hổ 狼虎. ||② Lang tạ 狼藉 bừa bãi. Cũng viết là 狼籍. Nguyễn Du 阮攸: Lang tạ tàn hồng vô mịch xứ 狼籍殘紅無覓處 cánh hồng tàn rụng ngổn ngang, biết tìm đâu? ||③ Sao Lang. ||④ Giống lang.


meanings:
① Một giống thú như chó sói. Ngày xưa nói con lang con bái phải đưa nhau đi mới được, lìa nhau thì ngã, vì thế cùng nương tựa nhau gọi là lang bái 狼狽, như lang bái vi gian 狼狽為奸 cùng dựa nhau làm bậy. ||② Chật vật, khốn khổ cũng gọi là lang bái.


meanings:
① Xá lị tôn 猞猁孫 tên một giống thú giống như con mèo mà to, da làm áo cừu rất quý.


meanings:
① Ðộc dữ, càn rở. Rông rợ làm liều gọi là xương cuồng 猖狂.


meanings:
① Lời khen nức nỏm, như y dư 猗歟 tốt đẹp thay! ||② Xanh tốt um tùm, như lục trúc y y 綠竹猗猗 (Thi Kinh 詩經) trúc xanh rờn rờn. ||③ Dài. ||④ Vậy, cùng nghĩa với chữ hề 兮. ||⑤ Một âm là ỷ. Nương. ||⑥ Gia thêm. ||⑦ Lại một âm là ả. Thướt tha, cành cây mềm lả.


meanings:
① Con chó dại, giống thú dữ tợn gọi là mãnh chế 猛猘.


meanings:
① Tranh nanh 猙獰 dữ tợn (mặt mũi dữ tợn).


meanings:
① Mạnh, như mãnh tướng 猛將 tướng mạnh, mãnh thú 猛獸 thú mạnh, v.v. ||② Nghiêm ngặt. ||③ Mạnh dữ, như mãnh liệt 猛烈 mạnh dữ quá, đang mê hoặc mà hốt nhiên tỉnh ngộ gọi là mãnh tỉnh 猛省. ||④ Ác. ||⑤ Chó mạnh.


meanings:
① Ngờ, phạm vào cái chỗ hiềm nghi khiến cho người ta sinh ngờ gọi là sai. ||② Ðoán phỏng.


meanings:
① Vội vàng, như thảng thốt 倉猝 lúc bối rối vội vàng.


meanings:
① Hèn, tạp nhạp, như ổi lậu 猥陋, bỉ ổi 鄙猥, đều là tiếng khinh bỉ cả. ||② Dùng làm trợ từ, nghĩa là bèn. ||③ Nhiều. ||④ Chứa.


meanings:
① Tinh tinh 猩猩 con đười ươi. ||② Sắc đỏ.


meanings:
① Con do, giống như con khỉ, tính hay ngờ, nghe tiếng người leo ngay lên cây, không thấy người mới lại xuống, vì thế mới gọi những người hay ngờ, không quả quyết là do dự 猶豫. ||② Giống, như do tử 猶子 cháu con chú bác, nghĩa là cùng giống như con đẻ. ||③ Cũng như. ||④ Còn. ||⑤ Ngõ hầu. ||⑥ Mưu, cùng nghĩa với chữ du 猷. ||⑦ Càn bậy, cùng nghĩa với chữ 瘉. ||⑧ Bởi, do, cùng nghĩa với chữ do 由. ||⑨ Một âm là dứu. Chó con.


meanings:
① Mưu kế. ||② Ðạo. ||③ Vẽ. ||④ Dùng làm tiếng than thở.


meanings:
① Giống Dao, một giống mán ở các nơi thâm hiểm không chịu quyền quan cai trị, kẻ nào chịu làm việc các châu, các huyện gọi là dao mục 猺目.


meanings:
① Ngục tù. ||② Án kiện, như chiết ngục 折獄 xử kiện.


meanings:
① Con Kính. Ngày xưa nói rằng con Kính sinh ra lại ăn thịt mẹ trước, cho nên gọi những kẻ bất hiếu là kính.


meanings:
① Tưởng lệ, khen ngợi để gắng gỏi cho người ta làm nên công gọi là tưởng.


meanings:
① Con chó ngao, giống chó cao lớn tới bốn thước gọi là ngao.


meanings:
① Thế giặc tung hoành gọi là xương quyết 猖獗. Tục quen đọc mà chữ quệ.


meanings:
① Một giống rợ ở phía tây nam. Một âm là liêu. Săn đêm.


meanings:
① Vội nhảy, kíp. Cùng nghĩa với chữ quyến 狷.


meanings:
① Con Ðộc, giống con vượn mà to. ||② Một, già không có con cháu gọi là độc. Phàm cái gì lẻ loi có một đều gọi là độc.


meanings:
① Chó mõm dài. ||② Hiểm duẫn 獫狁 một giống rợ.


meanings:
① Giải trại 獬豸 một giống thú, ngày xưa nói rằng con giải trại tính nó ngay thẳng thấy ai đánh nhau thì nó húc kẻ trái, nghe người bàn bạc thì nó cắn bên bất chính, vì thế cho nên các quan ngự sử dùng lông nó làm áo, lấy ý rằng hay sửa trừ bọn gian tà vậy. Cũng đọc là chữ hải.


meanings:
① Cái sọ, cái đầu gọi là đầu lô 頭顱 đầu lâu.


meanings:
① Nhiếp nhu 顳顬. Xem chữ nhu 顬.


meanings:
① Gió, không khí động mạnh thành ra gió. ||② Cái mà tục đang chuộng. Như thế phong 世風 thói đời, quốc phong 國風 thói nước, gia phong 家風 thói nhà, v.v. ý nói sự gì kẻ kia xướng lên người này nối theo dần dần thành tục quen. Như vật theo gió, vẫn cảm theo đó mà không tự biết vậy. ||③ Ngợi hát. Như Kinh Thi 詩經 có quốc phong nghĩa là nhân những câu ngợi hát của các nước mà xét được phong tục của các nước, vì thế nên gọi thơ ấy là phong, cùng với thơ tiểu nhã 小雅, thơ đại nhã 大雅 đều gọi là phong cả. Nói rộng ra người nào có vẻ thi thư cũng gọi là phong nhã 風雅. ||④ Thói, cái thói quen của một người mà được mọi người cùng hâm mộ bắt chước cũng gọi là phong. Như sách Mạnh Tử 孟子 nói văn Bá Di chi phong giả 聞伯夷之風者 nghe cái thói quen của ông Bá Di ấy. Lại như nói về đạo đức thì gọi là phong tiết 風節, phong nghĩa 風義, nói về quy mô khí tượng thì gọi là phong tiêu 風標, phong cách 風格, nói về dáng dấp thì thì gọi là phong tư 風姿, phong thái 風采, nói về cái ý thú của lời nói thì gọi là phong vị 風味, phong thú 風趣, v.v. ||⑤ Phàm sự gì nổi lên hay tiêu diệt đi không có manh mối gì để xét, biến hoá không thể lường được cũng gọi là phong. Như phong vân 風雲, phong trào 風潮, v.v. nói nó biến hiện bất thường như gió mây như nước thuỷ triều vậy. ||⑥ Bệnh phong. Chứng cảm gió gọi là trúng phong 中風. Phàm các bệnh mà ta gọi là phong, thầy thuốc tây gọi là bệnh thần kinh hết. ||⑦ Thổi, quạt. ||⑧ Cảnh tượng. ||⑨ Phóng túng, giống đực giống cái dẫn dụ nhau, gùn ghè nhau. ||⑩ Cùng nghĩa với chữ phúng 諷.


meanings:
① Gió động vào vật gì hay vật gì bị gió lay động đều gọi là chiểm.


meanings:
① Tiếng gió thổi vèo vèo. ||② Suy. Cây cỏ tàn rụng gọi là tiêu táp 蕭颯.


meanings:
① Gió bão. ||② Giông bể (gió lốc) thường cứ tháng bảy tháng tám thì trong bể hay nổi gió lớn, luồng gió xoáy tròn mà thổi đi, có phương hướng nhất định, tàu bè gặp phải rất là nguy hiểm. Nhưng vì nó đi có phương hướng nhất định nên các nhà thiên văn tính biết trước được để báo cho các tàu bè biết phương nó đi mà lánh trước.


meanings:
① Đồ để ăn. Các loài thóc gạo để ăn cho sống người gọi là thực. Nói rộng ra thì hết thảy các cái có thể ăn cho no bụng được đều gọi là thực. ||② Ăn. Như thực phạn 吃飯 ăn cơm. ||③ Lộc. Như sách Luận ngữ 論語 nói quân tử mưu đạo bất mưu thực 君子謀道不謀食 (Vệ Linh Công 衛靈公) người quân tử mưu đạo không mưu ăn lộc. ||④ Mòn, khuyết, cùng nghĩa với chữ thực 蝕. Như nhật thực 日蝕 mặt trời phải ăn, nguyệt thực 月蝕 mặt trăng phải ăn, v.v. ||⑤ Thực ngôn 食言 ăn lời, đã nói ra mà lại lật lại gọi là thực ngôn. ||⑥ Thực chỉ 食指 ngón tay trỏ, có khi dùng để đếm số người ăn. Như thực chỉ phồn đa 食指繁多 số người đợi mình kiếm ăn nhiều. ||⑦ Một âm là tự, cùng nghĩa với chữ tự 飼 cho ăn. Như ẩm chi tự chi 飲之食之 cho uống cho ăn. Có nghĩa là chăn nuôi. Như tự ngưu 食牛 chăn trâu.


meanings:
① Đói. Như cơ bão 飢飽 đói no. Có khi dùng như chữ ki 饑.


meanings:
① Mâm ngũ quả. Bày xếp các thứ quả để chơi không ăn gọi là đính. Vì thế nên văn từ chắp nhặt mà thành bài gọi là đậu đính 餖飣.


meanings:
① Ăn chín. Bữa cơm sáng gọi là ung 饔, bữa cơm chiều gọi là sôn 飧. ||② Nước với cơm lẫn với nhau gọi là sôn. Cũng đọc là chữ tôn, chữ san.


meanings:
① Bánh bao. Tục gọi là hồn đồn 餛飩.


meanings:
① Nấu nướng. Đồ nấu ăn chín quá gọi là thất nhẫm 失飪.


meanings:
① No nê, ăn uống chán thích. Ta quen đọc là chữ ốc. ||② Đứng mà ăn uống. ||③ Ăn uống riêng. ||④ Cho.


meanings:
① Trang sức, tả cái dáng sắp sửa nghiêm cẩn. Như chỉnh sức 整飭 sắp đặt nghiêm trang, trang sức 裝飭 sắm sửa lệ bộ cho gọn ghẽ đẹp đẽ, v.v. ||② Mệnh lệnh. Lệnh của quan truyền xuống cho dân biết gọi là sức. Sai đầy tớ đưa trình thư từ nói là sức trình 飭呈 hay sức tống 飭送. ||③ Chỉnh bị. ||④ Sửa trị.


meanings:
① Đồ uống. Như rượu, tương gọi là ẩm. ||② Uống. Như ẩm tửu 飲酒 uống rượu, ẩm thuỷ 飲水 uống nước, v.v. ||③ Ngậm nuốt. Như ẩm hận 飲恨 nuốt giận, nghĩa là mang mối hận âm thầm ở trong không lộ ra ngoài. ||④ Một âm là ấm. Cho uống. Như ấm chi dĩ tửu 飲之以酒 cho uống rượu.


meanings:
① Cơm. ||② Một âm là phãn. Ăn cơm. ||③ Cho giống súc ăn. ||④ Ngậm.


meanings:
① Kẹo mạch nha, kẹo mầm. ||② Một âm là tự. Ngọt quá. ||③ Đưa đồ ăn cho người ăn.


meanings:
① No, ăn no. Nói rộng ra phàm sự gì được thoả thích đều gọi là bão. Như bão đức 飽德 được đội ơn đức nhiều.


meanings:
① Văn sức. Vật gì đã làm, song lại trang sức thêm. Như sơn, như vẽ, như thêu, như khắc cho đẹp thêm đều gọi là sức. Như phục sức 服飾 quần áo đẹp, thủ sức 首飾 đồ trang sức trên đầu, v.v. ||② Che đậy, phấn sức bên ngoài, chỉ có bề ngoài, trong không có gì thực gọi là sức. Như phấn sức thái bình 粉飾太平 chính trị đã rối bét mà vẫn làm ra dáng thái bình yên tĩnh. ||③ Giả thác, giả bộ. Như sức từ 飾詞 lời giả thác, sức mạo 飾貌 nét mặt giả dạng. ||④ Sửa sang cho sạch sẽ.


meanings:
① Bánh dầy. Gạo thổi chín rồi đem giã nhuyễn gọi là tư.


meanings:
① Tặng cho, thết đãi. ||② Tiền lương dùng về việc quân.


meanings:
① Nuôi lớn. Như ông Mạnh Tử 孟子 nói: Cẩu đắc kì dưỡng vô vật bất trưởng 苟得其養無物不長 nếu được nuôi tốt không vật gì không lớn. ||② Bồi bếp, đầy tớ cũng gọi là tư dưỡng 廝養. ||③ Sinh con. ||④ Dưỡng khí, chất dưỡng. Một nguyên chất trong hoá học (oxygène, O2), là một chất hơi không sắc không mùi, người ta nhờ có nó mới sống, lửa có nó mới cháy, là một phần kết thành ba loài động vật, thực vật, khoáng vật rất cần có vậy. ||⑤ Một âm là dượng. Dưới dâng biếu người trên. Như phụng dượng 奉養 (ta nói là phụng dưỡng), cung dượng 供養 cúng dâng, v.v.


meanings:
① Bánh bột, các chất bổ cho người ốm ăn gọi là dược nhị 葯餌. ||② Mồi câu câu cá. Nói rộng ra phàm lấy lợi mà dụ người cũng gọi là nhị nhử mồi, câu. Như nhị địch 餌敵 nhử quân địch. ||③ Ăn. ||④ Gân lớn của giống súc sinh.


meanings:
① Ăn, không có công mà ăn lộc gọi là tố xan 素餐. ||② Bận, chuyến. Ăn một bữa cơm gọi là nhất xan 一餐.


meanings:
① Bánh bột, người phương bắc gọi bánh là bột bột 餑餑. ||② Bọt nước chè (trà).


meanings:
① Đói, đói rét gọi là đống nỗi 凍餒. ||② Đuối. Như khí nỗi 氣餒 đuối hơi, kém sức. ||③ Ươn, thối. Như sách Luận Ngữ 論語 nói: Ngư nỗi nhi nhục bại bất thực 魚餒而肉敗不食 (Hương đảng 鄉黨) cá ươn, thịt thối chẳng ăn.


meanings:
① Bữa cơm quá trưa, ăn vào khoảng một hai giờ chiều gọi là bô. ||② Nhật bô 日餔 xế chiều. ||③ Ăn, ăn uống tham lam gọi là bô xuyết 餔啜.


meanings:
① Đồ ăn thừa. Như sách Lễ kí 禮記 nói: Tuấn dư bất tế 餕餘不祭 đồ ăn thừa không tế nữa. ||② Ăn thừa.


meanings:
① Đồ ăn cơm, đồ đựng trong cái vạc. Kinh Dịch 易經 có câu: Đỉnh chiết túc, phúc công tốc 鼎折足，覆公餗 vạc gãy chân, đổ đồ chứa của nhà vua. Vì thế nên kẻ nào không làm nổi việc để đến hỏng việc gọi là phúc tốc 覆餗.


meanings:
① Thừa, phần cung nhiều hơn phần cầu, thì cái phần thừa ấy gọi là dư. Như nông hữu dư túc 農有餘栗 nhà làm ruộng có thóc thừa. ||② Ngoài ra, thừa ra, là một lời nói vơ qua, chỉ nói phần quan trọng, chỉ nói qua thôi. ||③ Rỗi nhàn. Như công dư 公餘 lúc việc quan xong còn thừa thì giờ rỗi nhàn. ||④ Số lẻ ra. ||⑤ Họ Dư.


meanings:
① Rượu tiễn, làm tiệc để tiễn chân người đi xa gọi là tiễn. Như tiễn biệt 餞別 tiễn đưa. ||② Lấy đường ngâm các thứ quả gọi là mật tiễn 蜜餞 mứt.


meanings:
① Bánh. Nhào bột với đường nặn tròn tròn, cho vào lửa sấy chín để ăn gọi là bính. Người làm bánh gọi là bính sư 餅師, bột nấu gọi là thang bính 湯餅. Ngày xưa nhà nào đẻ con, phần nhiều làm bánh để thết khách gọi là thang bính hội 湯餅會.


meanings:
① Nhân bánh. Như đậu sa hãm 豆沙餡 nhân đậu xanh.


meanings:
① Chăn nuôi. Cho giống muông ăn gọi là uỷ. Một âm là nỗi. Đói.


meanings:
① Quán trọ. ||② Cho ở, để ở. ||③ Tên các sở quan. Như nhà Đường 唐 có Hoằng Văn quán 弘文館. Nhà Tống 宋 có Chiêu Văn quán 昭文館. Ban Hàn lâm viện nhà Thanh 清 có Thứ Thường quán 庶常館. Vì thế nên chức quan trong viện gọi là lưu quán 留館, bổ ra các bộ hay phủ huyện gọi là tản quán 散館. ||④ Nhà quan ở gọi là công quán 公館. ||⑤ Nhà học. Như thôn quán 村館 nhà học trong làng. ||⑥ Phàm nhà văn sĩ làm việc mà được miếng ăn của người cung đốn đều gọi là quán.


meanings:
① Cháo nhừ. ||② Hồ. Lấy bột hoà với nước đun chín để dán gọi là hồ. ||③ Hồ khẩu 餬口 lót miệng, ý nói ăn không cầu gì thích miệng, chỉ miễn là đủ sống thôi. Vì thế nên đi xa kiếm ăn gọi là hồ khẩu tứ phương 餬口四方.


meanings:
① Mười: 什一 Một phần mười; 什百 Gấp mười gấp trăm; ② (văn) Gấp mười: 浮末者什于農夫 Người làm nghề công thương nhiều gấp mười nhà nông (Tiềm phu luận); ③ (văn) Hàng mười, hàng thập (trong quân đội, hai hàng ngũ (hàng năm) là hàng thập, gồm 10 người); ④ (văn) Một quyển (trong Kinh Thi cứ 10 thiên là một thập); ⑤ Các thứ, đủ loại: 什物 Các thứ đồ đạc, đồ dùng hàng ngày; 家什 Các thứ đồ dùng gia đình; 什件兒 Đồ phụ tùng, lòng gà lòng vịt; 什錦 Thập cẩm; 什物 Đồ vật. Xem 什 [shén].


meanings:
① Lòng nhân từ, lòng thương yêu, đức nhân: 仁政 Nhân chính, chính sách nhân đạo; 愛人利物之謂仁 Yêu người làm lợi cho vật gọi là nhân (Trang tử); ② Hạt nhân của quả: 桃仁 Hột đào, nhân đào; ③ [Rén] (Họ) Nhân.


meanings:
① Cương giới, giới tuyến: 無此疆爾介 Không phân giới tuyến bên này bên kia (Thi Kinh); ② Người môi giới, người chuyển lời 諸侯相見, 卿爲介 Khi chư hầu gặp nhau, quan khanh làm người chuyển lời (Tuân tử); ③ Người giúp việc, phụ tá, trợ thủ: 伍舉爲介 Ngũ Cử làm trợ thủ (Tả truyện); ④ Bên, ven, 悲江介之遺風 Bi thương phong khí còn lưu lại bên sông (Khuất Nguyên: Cửu chương); ⑤ Loài có mai (vảy cứng): 介蟲之精者曰龜 Tinh anh của loài có mai là con rùa (Đại đới Lễ kí); ⑥ Nằm ở giữa: 這座山介於兩省之間 Quả núi này nằm ở vùng giáp giới hai tỉnh; 使介居于二大國之間 Khiến ở giữa chỗ hai nước lớn (Tả truyện); ⑦ Cách: 後介大河 Phía sau cách với sông lớn (Hán thư); ⑧ Trợ giúp: 以介眉壽 Để giúp trường thọ (Thi Kinh: Bân phong, Thất nguyệt); ⑨ Một mình: 孑不群而介立 Cô đơn không hợp quần mà đứng riêng một mình (Trương Hoành: Tư huyền phú); ⑩ Lớn, to lớn: 報以介福 Báo đáp bằng phúc lớn (Thi Kinh); Nhỏ (dùng như 芥): 無縴介之過 Không có một hoạ nhỏ nào (Chiến quốc sách); ⑫ Ngay thẳng: 柳下惠不以三公易其介 Liễu Hạ Huệ không vì Tam công mà thay đổi tính ngay thẳng của mình (Mạnh tử); ⑬ Một người (lượng từ, hợp thành 一介): 一介之士 Một kẻ học trò; 如有一介臣 Nếu có một bề tôi (Thượng thư: Tần thệ); ⑭ Nhờ vào, dựa vào: 介人之寵幸, 非勇也 Dựa vào sự yêu chuộng của người ta thì không phải là cách làm của người có dũng khí (Tả truyện: Văn công lục niên); ⑮ [Jiè] (Họ) Giới.


meanings:
① (pht) Vẫn, cứ, như cũ: 仍須努力 Vẫn phải cố gắng; 仍不動 Vẫn nằm yên bất động; 今大將軍仍復克獲 Nay đại tướng quân vẫn cứ đạt được thắng lợi liên tục (Hán thư). 【仍舊】 nhưng cựu [réngjiù] (pht) Vẫn, cứ như thế, cứ như cũ: 意志仍舊那樣堅強 Ý chí vẫn bền vững như thường; 【仍然】 nhưng nhiên [réngrán] (pht) Vẫn: 這些規定仍然有效 Những quy định đó vẫn còn hiệu lực; ② (văn) (Vẫn) chiếu theo: 仍舊貫 Chiếu theo tập quán cũ (Luận ngữ); ③ (văn) Nên, rồi, vì thế mà (dùng trước động từ vị ngữ của đoạn câu sau, biểu thị một động tác được thực hiện tiếp theo một tình huống đã nêu ở phía trước): 及聞祖思死, 慟哭, 仍得病 Đến khi nghe Tổ Tư chết thì gào khóc thảm thiết, vì thế mà bị bệnh (rồi mang bệnh) (Nam sử); ④ (văn) Nhiều lần, liên tiếp: 晉仍無道而鮮胄, 其將失之矣 Tấn Lệ công nhiều lần làm việc vô đạo, lại thiếu đời sau nối dõi, chắc là sẽ mất ngôi (Quốc ngữ: Chu ngữ hạ); 災異婁降, 飢饉臻 Những việc tai hoạ và dị thường nhiều lần giáng xuống, nạn đói kém liên tiếp xảy ra (Hán thư: Cốc Vĩnh truyện); ⑤ (văn) Lại, lại còn, rồi lại: 風扉掩不定, 水鳥去仍回 Gió thổi cánh cửa không đóng lại được, con chim nước bay đi rồi lại trở về (Đỗ Phủ: Vũ).


vietnamese:
thung, tòng, tùng, tụng [cōng, cóng] <tvc>


meanings:
Gánh vác. 【仔肩】 tử kiên [zijian] (văn) Trách nhiệm, gánh vác. Xem 崽 [zăi], 仔 [zê].


meanings:
① Con, non: 仔豬 Lợn con; ② Kĩ lưỡng, cẩn thận. Xem 仔 [zi], 崽 [zăi].


meanings:
(cũ) ① Quan lại (thời xưa): 出仕 Ra làm quan ② Làm quan.


meanings:
① Nó, hắn, anh ấy, ông ấy, người ấy, y, va (đại từ chỉ người, ngôi thứ ba, số ít, nam giới): 他來了 Anh ấy đã đến; ② Khác: 他事 Việc khác; 別無他意 Không có ý gì khác; 子不我思, 豈無他人？ Chàng chẳng nhớ nghĩ đến ta, há ta chẳng có người khác (yêu ta) (Thi Kinh); ③ (văn) Chuyện khác, việc khác (đại từ biểu thị sự tha chỉ): 夫秦非他, 周時之建國也 Nước Tần chẳng phải cái gì khác, lập quốc thời Chu vậy (Lã thị Xuân thu: Hối quá); 王顧左右而言他 Vua nhìn sang bên tả, bên hữu mà nói qua chuyện khác (Mạnh tử); ④ (văn) Đổi khác: 之死矢靡也 Đến chết thề chẳng đổi khác (Thi Kinh).


meanings:
① Binh khí (nói chung); ② Giở ra, cầm (binh khí): 仗劍 Giở kiếm; ③ Chiến tranh, trận: 打仗 Đánh nhau, chiến tranh; 打勝仗 Thắng trận; 敗仗 Thua trận, bại trận; 這一仗打得很漂亮 Trận này đánh rất hay; ④ Dựa vào, nhờ vào, cậy: 要仗着大家的力量 Cần dựa vào sức của mọi người; 這全仗你了 Cái đó hoàn toàn nhờ vào anh cả; 仗主人的勢 Cậy thế của chủ.


meanings:
① Đưa, giao: 交付 Giao cho; 付表決 Đưa ra biểu quyết; 付諸實施 Đưa ra thi hành; ② Trả (tiền): 付款 Trả tiền; ③ [Fù] (Họ) Phó; ④ Như 副 [fù].


meanings:
① Tiên, thần tiên: 成仙 Thành tiên; ② (văn) Thành tiên: 一人飛昇, 仙及雞犬 Một người lên trời, đến con gà con chó của người đó cũng thành tiên (Liêu trai chí dị: Xúc chức); ③ Nhẹ nhàng, tự tại: 行遲更覺仙 Đi chậm càng cảm thấy ung dung tự tại (Đỗ Phủ); ④ (văn) Đồng xu; ⑤ [Xian] (Họ) Tiên.


meanings:
(văn) ① Người đứng đầu một ngàn người; ② Một ngàn (chữ 千 viết kép).


meanings:
【仡佬族】Ngật Lao tộc [Gelăozú] Dân tộc Khơ-lao (ở tỉnh Quý Châu, Trung Quốc).


meanings:
(văn) ① Dũng cảm, can đảm; ② Oai vệ, oai nghiêm; ③ Đứng thẳng: 仡然 Đứng thẳng.


meanings:
① Thay (mặt), thế: 這事情我代他辦 Việc này tôi làm cho anh ấy; 經理不在時由他代 Khi giám đốc đi vắng, anh ấy thay mặt; 莊子來, 慾代子相 Trang tử đến định thay cho Tử Tương (Trang tử); ② (văn) Thay đổi nhau, luân lưu, luân phiên: 寒暑选代 Rét nóng thay đổi luân phiên nhau; 春與秋其代序 Xuân và thu lần lượt luân phiên (Khuất Nguyên: Li tao); ③ Quyền, tạm thay: 代主席 Quyền chủ tịch; 我代了一個月的班長 Tôi tạm thay chức tiểu đội trưởng một tháng; ④ Đời (nhà), thời, triều đại: 唐代 Đời (nhà) Đường; 當代 Thời nay; ⑤ Đời (cha con kế tiếp nhau là một đời); ⑥ Thế hệ, lớp: 下一代 Thế hệ sau; 年青一代 Lớp trẻ, thế hệ trẻ; ⑦ (địa) Đại, giới: 古生 代 Đại Cổ sinh, đại Paleozoi; 新生代 Giới Tân sinh, giới Neozoi; ⑧ [Dài] (Họ) Đại.


meanings:
(loại) Ram giấy: 一令新聞紙 Một ram giấy báo. Xem 令 [lìng].


meanings:
① Ra lệnh; ② Lệnh: 軍令 Quân lệnh; 法令 Pháp lệnh; 口令 Khẩu lệnh; ③ Khiến, làm cho: 令人興奮 Khiến người ta phấn khởi; 令人肅然起敬 Khiến người ta tôn kính; ④ (cũ) Chức quan (chỉ huyện lệnh): 縣令 Quan huyện; 太史令 Quan thái sử; 中書令 Quan trung thư; ⑤ Thời tiết, mùa: 時令 Thời tiết; 夏令 Mùa hè; 冬令 Mùa đông; 當令 Đương thời; ⑥ Tửu lệnh (lệnh rượu, lệnh đến phiên phải uống); ⑦ Tốt đẹp: 令德 Đức tốt; 令名 Tiếng tăm; 令聞 Danh giá; ⑧ (cũ) Tiếng tôn xưng những người thân thuộc hoặc có quan hệ của đối phương: 令兄 Lệnh huynh, ông anh; 令尊 Lệnh nghiêm, cụ thân sinh; ⑨ Tên điệu từ: 如夢令 Như mộng lệnh; 十六字令 Thập lục tự lệnh; ⑩ (văn) Nếu (liên từ biểu thị sự giả thiết): 令我百歲後, 皆魚肉之矣 Nếu tôi chết đi rồi, thì người ta đều sẽ ăn thịt ăn cá nó (Sử kí). Xem 令 [lêng].


meanings:
① Lấy, đem, dùng, do, bằng: 以少勝多 Lấy ít thắng nhiều; 以豐補歉 Lấy năm (nơi) được mùa để bù vào năm (nơi) mất mùa; 以家貨億萬助之 Đem gia tài hàng ức vạn để giúp hắn (Đại Nam chính biên liệt truyện); 先以書遺操詐雲慾降 Đem thư gởi trước cho Tào Tháo, giả nói rằng muốn đầu hàng (Tư trị thông giám); 殺人以挺與刃, 有以異乎？ Giết người bằng gậy và bằng dao, có gì khác nhau không? (Mạnh tử); 方今之時, 臣以神悟而不以目視 Đang lúc ấy, tôi đã trông thấy nó bằng thần chứ không bằng mắt (Trang tử); ② Với, cùng với (dùng như 與): 天下有變, 王割漢中以楚和 Thiên hạ có biến, vua cắt đất Hán Trung để giảng hoà với Sở (Chiến quốc sách); 陛下起布衣, 以此屬取天下 Bệ hạ khởi nghiệp áo vải, cùng với bọn người này lấy thiên hạ (Sử kí); ③ Theo, căn cứ vào: 以次就坐 Theo thứ tự ngồi vào chỗ; 立適以長不以賢 Khi lập đích tử (con vợ cả) làm thái tử thì dựa theo thứ tự lớn nhỏ chứ không dựa theo chỗ hiền hay không hiền (Công Dương truyện) (適 dùng như 嫡); 君子不以言舉人, 不以人廢言 Người quân tử không cất nhắc người căn cứ vào lời nói, không bỏ lời nói căn cứ vào người (Luận ngữ); ④ Với tư cách là: 趙食其以王爵爲右將軍 Triệu Thực Kì với tư cách là người có tước vương, làm chức hữu tướng quân (Sử kí); ⑤ Ở (chỉ nơi chốn): 忽奔走以先後兮 Vội vàng bôn tẩu ở trước và sau (quân vương) (Khuất Nguyên: Li tao); ⑥ Vào lúc (chỉ thời gian): 余以未時還家, 汝以辰時氣絕 Ta về đến nhà vào giờ mùi, còn em chết vào giờ thìn (Viên Mai: Tế muội văn); 文以五月五日生 Văn sinh vào ngày mồng năm tháng năm (Sử kí); ⑦ Vì, nhờ (chỉ nguyên nhân): 劉公幹以失敬罹罪 Lưu Công Cán vì thất kính mà mắc tội (Thế thuyết tân ngữ); 而吾以捕蛇獨存 Mà tôi vì có nghề bắt rắn mà riêng được còn (Liễu Tôn Nguyên); 以公事免官 Vì việc công mà bị bãi chức (Việt điện u linh lập); ⑧ Để, nhằm: 以待時機 Để đợi thời cơ; 太子及賓客知其事者, 皆白衣冠以送之 Thái tử và các tân khách biết chuyện đều mặc khăn trắng áo trắng để tiễn Kinh Kha lên đường (Sử kí); ⑨ Để đến nỗi (biểu thị kết quả): 昔秦繆公不從百里奚, 蹇叔之言, 以敗其師 Ngày xưa vua Tần Mục công không theo lời của Bá Lí Hề và Kiển Thúc, để đến nỗi quân bị thua (Hán thư); 樂以忘憂 Lúc vui mừng thì đến quên cả mọi điều lo (Luận ngữ); ⑩ (văn) Mà, và: 城高以厚 Tường thành cao mà dày; 凡今之人急名以官 Tất cả những người đời nay đều gấp cầu danh vọng và quan tước (Hàn Dũ); 治世之音安以樂 Âm thanh đời thịnh thì bình yên mà vui vẻ (Lễ kí);Mà (biểu thị một ý nghịch lại hoặc cộng góp): 生以辱, 不如死以榮 Sống mà nhục, không bằng chết mà vinh (Đại đới lễ); 賈陀多識以恭敬 Giả Đà biết nhiều mà lại cung kính (Quốc ngữ); 親以無災, 又何患焉？ Thân mà tránh được hại thì còn lo gì nữa (Tả truyện);⑫ Dùng như 於 (đặt sau hình dung từ): 己則反天而又以討人, 難以免矣 Mình làm trái đạo trời mà lại đi đánh dẹp người, thì khó thoát khỏi được (Tả truyện); 衆叛親離, 難以濟矣 Chúng bạn thân li, khó mà thành công được (Tả truyện); 越遠, 利以避難 Nước Việt ở xa, dễ cho việc lánh nạn (Hàn Phi tử); ⑬ Vì (liên từ, biểu thị quan hệ nhân quả): 晉侯, 秦伯圍鄭, 以其無禮于晉, 且貳于楚也 Trịnh Hầu và Tần Bá bao vây nước Trịnh, vì Trịnh vô lễ với Tấn, mà lại hai lòng với Sở (Tả truyện); 以其境過清, 不可久居 Vì vùng này quá vắng vẻ, nên không thể ở lâu được (Liễu Tôn Nguyên); ⑭ Cho là (động từ): 皆以美于徐公 Đều cho là đẹp hơn Từ công (Chiến quốc sách); ⑮ Dùng: 忠不必用兮, 賢不必以 Người trung không được dùng, người hiền không được tiến cử (Sở từ: Thiệp giang); ⑯ Này (biểu thị sự cận chỉ): 妾唯以一太子 Thiếp chỉ có một thái tử này (Hán thư); ⑰ Vì sao (đại từ nghi vấn): 孰知其以然？ Ai biết vì sao như thế? (Thiên công khai vật: Tác hàm); ⑱ Ở đâu, nơi nào: 于以求之, 于林之下 Tìm ngựa nơi đâu? Ở dưới cánh rừng (Thi Kinh: Bội phong, Kích cổ); ⑲ Đã (phó từ, dùng như 已): 固以怪之矣 Vốn đã lấy làm lạ về điều đó (Sử kí: Trần Thiệp thế gia); ⑳ Quá, rất, lắm: 子之報仇, 其以甚乎？ Việc báo thù của ông há chẳng quá lắm ru? (Sử kí); ㉑ Chỉ có: 君家所寡有以義耳！ Cái mà nhà ông thiếu chỉ có điều nghĩa mà thôi (Chiến quốc sách); ㉒ Lại (dùng như 又): 舊不必良, 以犯天忌, 我必克之 Lính cũ chưa chắc đánh giỏi, lại phạm điều cấm kịcủa thiên thời, ta nhất định thắng được họ (Tả truyện); ㉓ Đặt trước những từ như 往, 來, 上, 下, 東, 西, 南, 北, 前, 後… để chỉ rõ giới hạn về thời gian, phương hướng, nơi chốn hoặc số lượng: 以前 Trước đây; 以上 Trên đây; 二 十歲以下 Dưới hai mươi tuổi; 中 興以後, 二百餘年, 書藉亦多可錄 Từ đời Trung hưng về sau, hơn hai trăm năm, sách vở phần lớn cũng còn có thể sao lục được (Lịch triều hiến chương loại chí); 自有生民以來 Từ khi có loài người đến nay... (Mạnh tử); ㉔ Trợ từ, dùng ở trước hai từ, biểu thị sự xuất hiện đồng thời của hai động tác hoặc tình huống: 習習谷風, 以陰以雨 Gió đông ấm áp, trời âm u lại mưa (Thi Kinh); 歡欣踴躍, 以歌以舞Vui mừng nhảy nhót, mà ca mà hát (Hàn Dũ); ㉕ Trợ từ dùng sau một số động từ nào đó để bổ túc âm tiết, có tác dụng thư hoãn ngữ khí: 失之毫厘, 差以千里 Sai một li đi một dặm (Sử kí: Tự tự); 乃以燕趙起而攻之, 若振槁然 Đến khi hai nước Yên, Triệu nổi lên tấn công (Tề) thì giống như gió quét lá khô vậy (Tuân tử); ㉖ Trợ từ cuối câu biểu thị ý xác định (dùng như 已): 蜻蛉其小者也, 黃雀因是以 Con tinh linh (tương tự chuồn chuồn) là một giống vật nhỏ, chim hoàng yến cũng thế (Chiến quốc sách); ㉗ Nguyên nhân, lí do (dùng như danh từ): 古人秉燭夜遊, 良有以也 Người xưa cầm đuốc đi chơi đêm, thật là có lí do (Lí Bạch: Xuân dạ yến đào lí viên tự); ㉘【以便】dĩ tiện [yêbiàn] Để, nhằm: 我努力學習, 以便好地爲人類服務 Tôi cố gắng học tập, để phục vụ tốt hơn cho nhân loại; ㉙【以及】dĩ cập [yêjí] Và, cùng, cùng với: 出席者爲外交部長以及各國大使 Tới dự có Bộ trưởng ngoại giao và Đại sứ các nước; ㉚【以來】dĩ lai [yêlái] Xem 以 nghĩa ㉓; ㉛【以免】dĩ miễn [yêmiăn] Để tránh khỏi, để khỏi phải, kẻo...: 仔細檢柦以免出錯 Kiểm tra kĩ kẻo có sai sót; ㉜ 【以至】dĩ chí [yêzhì] Cho đến: 考慮到今年和明年以至很遠的將來 Phải xét tới năm nay và sang năm cho đến cả thời gian xa xôi sau này; 自天子以至於庶民壹是皆以修身爲本 Từ thiên tử cho đến người thường dân, ai ai cũng phải lấy đạo tu thân làm gốc (Lễ kí: Đại học); ㉝【以至于】dĩ chí vu [yêzhìyú] Như 以至; ㉞【以致】dĩ trí [yêzhì] Đến nỗi, khiến: 大雨下過不停, 以致泛濫成災 Mưa mãi không ngừng đến nỗi ngập lụt.


meanings:
(khn) Ba: 我們哥兒仨 Ba anh em ta; 我來仨 Cho tôi ba cái.


meanings:
Mu. 【仫佬族】Mu lao tộc [Mùlăozú] Dân tộc Mô-lao (ở Quảng Tây, Trung Quốc).


meanings:
① Ngửa, ngửng, ngước lên: 仰起頭來 Ngửng đầu lên; 仰着睡 Nằm ngửa; ② Ngưỡng mộ, ngưỡng vọng, kính mến: 敬仰 Kính ngưỡng; 久仰大名 Ngưỡng mộ danh lớn đã lâu; 太山其頹乎, 吾將安仰？ Núi Thái Sơn sắp đổ, ta biết ngưỡng vọng nơi nào? (Luận ngữ); ③ Nương tựa: 仰仗 Nương cậy người khác, nhờ cậy; ④ Gấp mong (từ dùng trong công văn thời xưa, của cấp trên gởi ra lệnh cho cấp dưới): 仰州縣放免差伇 Gấp mong các châu huyện miễn trừ sai dịch (Cựu Đường thư); ⑤ [Yang] (Họ) Ngưỡng.


meanings:
Khúc nhạc của một dân tộc ít người ở miền bắc Trung Quốc thời cổ.


meanings:
① (Thứ) hai, giữa: 仲兄 Anh thứ hai; 仲子 Con thứ; ② Giữa.【仲冬】trọng đông [zhòngdong] Giữa đông (tháng một âm lịch); ③ [Zhòng] (Họ) Trọng.


meanings:
【仳倠】tì tuy [písui] (văn) ① Người con gái xấu; ② Dung mạo xấu xí.


meanings:
(văn) ① Lìa rẽ, phân li, chia lìa; ② 【仳離】tỉ li [pêlí] Vợ bị chồng bỏ: 有女仳離 Có người vợ bị chồng bỏ rơi (Thi Kinh); ③ Phân biệt, khu biệt.


meanings:
【仵作】ngỗ tác [wưzuò] (Chức) quan khám nghiệm tử thi.


meanings:
① (loại) Cái, món, việc: 一件事 Một việc; 一件衣服 Một cái áo; 有件事想和你商量 Có một việc định bàn với anh; 三件行李 Ba kiện hành lí; ② (Chỉ các bộ phận trong máy móc): 零件 Đồ phụ tùng; ③ Công văn: 急件 Công văn khẩn; 密件 Công văn mật; ④ Phân biệt (cái này với cái khác).


meanings:
① Xem 價; ② (văn) Thiện, lớn; ③ (văn) Như 介; ④ (văn) Người được sai đi để đưa đồ vật hoặc truyền đạt điều gì.


meanings:
① (Họ) Nhâm; ② Tên huyện: 任縣 Huyện Nhâm (thuộc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc). Xem 任 [rèn].


meanings:
① Tin: 信任 Tin, tín nhiệm; 王甚任之 Nhà vua rất tín nhiệm ông ta (Sử kí); ② Bổ nhiệm, sử dụng, cử: 被任爲廠長 Được cử làm giám đốc nhà máy; 胡亥任趙高而族李斯 Hồ Hợi bổ nhiệm Triệu Cao mà tru di Lí Tư (Liễu Tôn Nguyên: Lục nghịch luận); ③ Phụ trách, đảm nhiệm, gánh vác: 任市長 Đảm nhiệm chức thị trưởng; 任守備 Làm nhiệm vụ phòng thủ; 怡任外事, 而毅常爲内謀 Mông Di gánh vác việc bên ngoài, còn Mông Nghị thường lo việc mưu hoạch bên trong (Sử kí); ④ Gánh lấy, chịu: 衆怒難任 Nỗi giận của mọi người thật khó chịu được (Tả truyện); ⑤ Làm nổi; ⑥ (văn) Ôm: 悲靈均之任石 Bi thương cho ông Linh Quân (Khuất Nguyên) ôm đá (Quách Phác: Giang phú); ⑦ Sự gánh (nặng), sự gánh vác: 此任重道遠而無馬牛 Như thế là gánh nặng đường xa mà không có bò, ngựa (Thương Quân thư: Nhược dân); ⑧ (văn) Nhờ vào, dựa vào: 任土作貢 Dựa vào đất đai tốt xấu mà quy định cống phẩm (Thượng thư: Vũ cống); 任戰勝之威 Nhờ vào cái uy chiến thắng (Sử kí); 齊桓任戰而伯天下 Tề Hoàn công nhờ chiến tranh mà xưng bá thiên hạ (Chiến quốc sách); ⑨ Chức vụ: 到任 Đến nhận chức vụ, đến nhiệm (nhậm) chức; 接受任務 Nhận nhiệm vụ; 一身而二任 Một mình gánh vác hai chức vụ; ⑩ Tùy ý, tự do, buông trôi, thả lỏng, tự tiện, mặc cho, để cho: 任意 Tùy tiện, tự tiện, tùy ý; 放任 Muốn làm gì thì làm, tự do phóng khoáng, để mặc; 任情返道, 勞而無獲 Buông trôi theo tình riêng làm trái với đạo lí (quy luật khách quan), chỉ nhọc sức mà không thu hoạch được gì (Tề dân yếu thuật); 曷不委心任去留？ Sao không thả cho lòng mặc kệ đi hay ở? (Đào Uyên Minh: Quy khứ lai từ); (văn) Mặc dù, dù cho.【任憑】nhiệm bằng [rènpíng] a. Tùy ý, mặc ý, theo ý muốn của...: 去還是不去, 任憑你自己 Đi hay không (đi), tùy (ý) anh; b. Mặc dù, bất kì, dù cho: 任憑什麼困難也 阻當不住我們 Bất kì khó khăn nào cũng không thể cản trở chúng ta được; Bất cứ, bất kì, bất chấp: 任何困難也不怕 Không sợ bất cứ khó khăn nào; 任人皆知 Bất cứ ai cũng biết, mọi người đều biết; (văn) Năng lực, khả năng: 因任而授官 Dựa vào năng lực mà trao cho chức quan (Hàn Phi tử); (văn) Có mang, có thai (dùng như 妊): 劉媼任高祖 Bà Lưu có thai vua Cao tổ (Hán thư). Xem 任 [Rén].


meanings:
① Phần: 股份 Cổ phần; ② Số, bản: 一份《文學雜誌》 Một số "Văn học tạp chí"; 這個提綱只印了三十份 Đề cương này chỉ in 30 bản; 本合同一式兩份, 雙方各執一份 Hợp đồng này đánh máy hai bản, mỗi bên giữ một bản.


meanings:
① Bắt chước, phỏng theo: 仿造 Làm phỏng theo; ② Hơi giống: 他長得跟他父親相仿 Nó lớn lên hơi giống cha nó.


meanings:
① Kiễng (chân, để nhìn): 延頸企踵 Nghểnh cổ kiễng chân; ② Mong, chờ, trông mong, ngóng trông: 企盼 Trông chờ.


meanings:
【伄儅】điếu đáng [diàodàng] (văn) ① Lúc thị trường thiếu hàng hoá; ② Không thường xuyên, không lâu dài.


meanings:
① Khắc: 刻圖章 Khắc dấu; ② Một khắc (= 15 phút); ③ Khoảnh khắc: 即刻 Tức khắc; 此刻 Bây giờ, giờ đây; ④ Khắc nghiệt, khắt khe, nghiệt ngã: 待人太刻 Đối đãi quá khắt khe!; 荷刻 Hà khắc, nghiệt ngã; ⑤ Bóc lột: 刻剝 Bóc lột.


meanings:
Cạo, cắt tóc: 剃頭 Cạo đầu, húi đầu; 剃光 Cạo trọc, húi trọc; 剃鬍子 Cạo râu.


meanings:
① Gương mẫu, gương: 以身作則 Lấy mình làm gương; ② Quy tắc, chế độ, quy luật, phép tắc, khuôn phép: 總則 Quy tắc chung; 細則 Quy tắc cụ thể; 算術四則 Bốn phép tính; 言而爲天下則 Nói ra mà làm khuôn phép cho cả thiên hạ; ③ (văn) Noi theo, học theo: 則先烈之遺志 Noi theo ý chí các bậc tiên liệt; 則古公，公季之法 Học theo phép tắc của Cổ Công và Công Quý (Sử kí); ④ (văn) Thì, thì là, thì lại, nhưng... thì lại: 雨少則旱，多則澇 Mưa ít thì hạn, mưa nhiều thì úng; 行有餘力，則以學文 Làm được những điều đó rồi mà còn thừa sức thì mới học văn chương; 内則百姓疾之，外則諸侯叛之 Trong thì trăm họ căm giận, ngoài thì chư hầu làm phản (Tuân tử); 學習如逆水行舟，不進則退 Việc học tập cũng giống như thuyền đi nước ngược, không tiến thì là lùi; 她平時沉默寡言，小組討論則往往滔滔不絕 Cô ấy lúc bình thường im lặng ít nói, nhưng khi thảo luận trong nhóm thì lại thao thao bất tuyệt; ⑤ (văn) Là: 此則余之過也 Đó là lỗi tại tôi; 此則岳陽樓之大觀也 Đó là cảnh tượng đại quan của ngôi lầu Nhạc Dương (Phạm Trọng Yêm: Nhạc Dương lâu kí); ⑥ (văn) Nếu (biểu thị ý giả thiết): 今則來，沛公恐不得有此 Nay nếu đến, Bái Công sợ không được có đó (Sử kí: Cao Tổ bản kỉ); ⑦ Dù, dù rằng, tuy (biểu thị ý nhượng bộ): 苟能令商賈技巧之人無繁，則慾國之無富，不可得也 Nếu có thể làm cho số người buôn bán và làm nghề thủ công không tăng thêm, thì dù muốn nước không giàu lên cũng không thể được (Thương Quân thư); 文章寫則寫了，但只是個初稿 Bài văn tuy đã viết rồi, nhưng chỉ là một bản phác thảo; ⑧ (văn) (loại) Việc, bài: 三則 Ba bài; ⑨ (văn) Bậc, hạng: 高下九則 (Ruộng đất) phân làm chín bậc cao thấp (Hán thư); ⑩ (văn) Chỉ có: 口耳之間則四寸耳 Khoảng giữa miệng và tai chỉ có bốn tấc thôi (Tuân tử: Khuyến học thiên); ⑪ (văn) Trợ từ đặt giữa định ngữ và từ trung tâm (dùng như 之, 的): 匪雞則鳴 Không phải tiếng gáy của gà (Thi Kinh: Tề phong, Kê minh); ⑫ (văn) Trợ từ cuối câu (vô nghĩa): 彼求我則，如不我得 Khi người kia tìm ta, chỉ sợ không được ta (Thi Kinh); 何 則？ Vì sao thế?; ⑬ (Họ) Tắc.


meanings:
① Gọt, vót: 削鉛筆 Gọt bút chì; 削蘋果皮 Gọt vỏ táo; ② Tước bỏ, tước đoạt: 削地 Tước lấy đất; ③ (văn) Mòn: 瘐削 Gầy mòn; ④ (văn) Cái tước, cái nạo: 筆削 (Ngb) Chữa lại văn tự. Xem 削 [xue].


meanings:
(khn) ① Đánh (người); ② Quở trách, phê bình: 挨剋 Bị phê bình; ③ Như 克 (bộ 儿). Xem 克 [kè].


meanings:
(văn) ① Quái gở, trái khác: 乖剌 Quái gở khác thường; ② (Cá) nhảy.


meanings:
① Trước: 前赴後繼 Người trước tiến lên, người sau nối bước; ② Xưa, trước: 從前 Trước kia, ngày xưa; ③... kia: 前天 Hôm kia; ④ Tiến lên: 勇往直前 Dũng mãnh tiến lên; ⑤ Trước, cách đây (đặt sau cụm từ chỉ thời gian): 五年前 5 năm (về) trước, cách đây 5 năm, trước đây 5 năm.


meanings:
(Gốc tiếng Phạn: Kṣetra) ① (Ngb) Chùa: 古剎 Chùa cổ; ② 【剎那】sát na [chànà] Khoảnh khắc thời gian rất ngắn; 【剎時】sát thời [chàshí] Trong khoảnh khắc, tức khắc, chốc lát, trong chớp mắt. Như 霎時. Xem 霎 nghĩa ② (bộ 雨). Xem 剎 [sha].


meanings:
Phanh lại, hãm lại: 剎住車把 Phanh xe lại; 剎機 Ngừng máy, hãm máy. Xem 剎 [chà].


meanings:
(văn) ① Chém, cắt; ② Mài giũa, chạm khắc.


meanings:
① Lóc: 剔肉 Lóc thịt; ② Xỉa, cạy, khêu: 剔牙 Xỉa răng; 剔燈 Khêu đèn; 從門縫剔出來 Cạy ở khe cửa ra; ③ Chọn lấy (cái tốt), loại bỏ: 剔除 Chọn cái tốt bỏ cái hỏng; 把壞的果子剔出去 Loại bỏ những quả hỏng; 剔壓貨 (cũ) Hàng xấu bán hạ giá, hàng hạ giá.


meanings:
Hình phạt chặt cả hai chân kẻ phạm tội (ở Trung Quốc thời xưa).


meanings:
① Mổ, phẫu, mổ xẻ, cắt: 病理解剖 Giải phẫu bệnh lí; 解剖 Mổ xẻ, giải phẫu; ② Phân tách rõ ràng: 剖明 Phân tách cho rõ.


meanings:
(văn) ① Chẻ, vót, gọt, nạo; ② Cái nạo (bằng sắt) (như 鏟, bộ 金).


meanings:
① Cương, cương quyết, cứng rắn, kiên quyết, vững vàng, mạnh mẽ: 柔中有剛 Trong nhu có cương, trong cái mềm có cái cứng; ② Vừa vặn: 剛一杯 Vừa vặn một chén; 這雙鞋大小剛合適 Đôi giày này vừa chân; ③ Vừa, vừa mới: 剛逢 Vừa gặp; 剛來就走 Vừa đến đã đi. 【剛才】cương tài [gangcái] Vừa rồi, ban nãy: 別把剛才跟你說的事忘了 Đừng quên việc đã nói với anh vừa rồi; 【剛剛】cương cương [ganggang] Vừa, vừa đủ, vừa đúng, vừa mới: 剛剛一個月 Vừa đúng một tháng; 天剛剛亮 Trời vừa sáng; 【剛好】cương hảo [ganghăo] Vừa vặn, vừa khớp, vừa lúc, vừa: 他來的時候，我剛好不在 Lúc anh ấy đến, tôi vừa đi vắng; 走到車站，電車剛好停下 Đi đến trạm xe, thì chiếc xe điện cũng vừa dừng lại; 【剛巧】 cương xảo [gangqiăo] Như 剛好; ④ (văn) Lại, mà lại, trái lại: 可 憐天艷正當時，剛被狂風一夜吹 Khá thương cho hoa đương lúc đẹp mơn mởn, lại bị cuồng phong thổi trong đêm (Bạch Cư Dị: Tích hoa).


meanings:
① Cắt, gặt, dứt, xẻo, bỏ: 割盲腸 Cắt ruột thừa; 割麥子 Gặt lúa mì; 難割難捨 Khó bỏ (dứt) nhau; ② (văn) Chia, phân ra: 陰陽割昏曉 Âm dương phân ra (chia ra) sớm tối; ③ (văn) Tổn hại, gây hại, làm hại: 湯湯洪水方割 Nước lụt mênh mông đang gây hại.


meanings:
① Cái liềm; ② Hoàn toàn, hẳn đi rồi. 【剴切】 khải thiết [kăiqiè] a. Hợp (với), hoàn toàn đúng (với): 剴切中理 Hợp lí (hợp tình); b. Thiết thực: 剴切教導 Lời dạy thiết thực, ân cần dạy bảo.


meanings:
Vết thương (dùng như 瘡, bộ 疒): 予以重創 Làm bị thương nặng. Xem 創 [chuàng.]


meanings:
Khởi đầu, khai sáng, mới dựng lên, mới lập ra: 創新紀錄 Lập kỉ lục mới; 首創 Mới lập ra, sáng lập đầu tiên. Xem 創 [chuang].


meanings:
① Cái xẻng; ② Xúc bằng xẻng: 工人將沙子剷進車裡 Các công nhân dùng xẻng xúc cát vào xe. Cv. 鏟 (bộ 金).


meanings:
① (văn) Cướp bóc; ② Nhanh nhẹn. 【剽悍】phiêu hãn [piaohàn] Lanh lẹ, nhanh nhẹn: 一隊剽悍的騎兵 Đội kị binh nhanh nhẹn dũng mãnh; ③ (văn) Tiễu trừ.


meanings:
(văn) Ngọn: 剽本 Gốc ngọn; 長其尾而銳其剽 Đuôi sợi chỉ dài mà ngọn cây kim (mũi kim) nhọn (Tuân tử: Phú thiên).


meanings:
【剿襲】tiễu tập [chaoxí] (văn) Ăn cắp ý, ăn cắp văn. Xem 剿 [jiăo].


meanings:
Đánh dẹp, tiễu trừ: 剿匪除姦 Tiễu phỉ trừ gian; 圍剿 Vây quét. Cv. 勦 (bộ 力). Xem 剿 [chao].


meanings:
① Vạch, đánh dấu, quy, chia, phân định; ② Hoạch: 計劃 Kế hoạch. Xem 划 [huá], 劃 [huai].


meanings:
Sắp: 〖???〗劃 (đph) 1. Sắp xếp; 2. Sửa chữa. Xem 划 [huá], 劃 [huà].


meanings:
① Kịch, tuồng: 話劇 Kịch nói; 編劇 Soạn kịch; 演劇 Diễn kịch; 觀劇 Xem kịch; ② Rất, hết sức, quá, vô cùng, dữ dội, nặng: 劇痛 Đau dữ dội; 劇飲 Uống dữ; 劇談 Bàn luận rất dữ (dữ dội); 病勢加劇 Bệnh nặng thêm; ③ Gấp, vội, nhanh chóng, kịch liệt: 繁劇 (Việc) nhiều và vội.


meanings:
① Chẻ, bổ, xẻ, bửa ra: 劈木柴 Chẻ củi; 劈成兩半 Bổ thành hai; 劈山挖河 Xẻ núi đào sông; ② Sét đánh: 一棵樹被雷劈了 Cây bị sét đánh; ③ (lí) Cái nêm, cái chêm, chốt dẹt; ④ (văn) Đúng: 劈手搶來 Giơ đúng tay để chộp lại. Xem 劈 [pê].


meanings:
① Hai mươi. Ta quen đọc là chữ chấp.


meanings:
① Thưng, mười lẻ là một thưng. ||② Lên, như thăng đường 升堂 lên thềm. ||③ Thăng. Làm quan được hơn lên một bực gọi là thăng.


meanings:
① Chi ngọ, chi thứ bảy trong 12 chi. Từ 11 giờ sáng đến 1 giờ chiều là giờ ngọ. ||② Giữa trưa, gần trưa gọi là thượng ngọ 上午, quá trưa gọi là hạ ngọ 下午. ||③ Giao. Như bàng ngọ 傍午 bày đặt ngổn ngang. ||④ Lịch cũ tính sao đẩu đến tháng năm thì chỉ về ngọ, nên tháng năm gọi là ngọ nguyệt 午月, mồng năm tháng năm là tết đoan ngọ 端午. Ta thường quen gọi là tết đoan ngũ vì thế.


meanings:
① Nửa. Vật chia đôi mỗi bên một nửa gọi là bán.


meanings:
① Chữ này trong kinh truyện không có, chỉ trong kinh nhà Phật có thôi. Nhà Phật nói rằng khi Phật giáng sinh trước ngực có hiện ra hình chữ 卐 người sau mới biết chữ ấy. Trong bộ Hoa-nghiêm âm nghĩa nói rằng: chữ 卐 nguyên không có, đến niên hiệu Tràng-thọ thứ hai đời nhà Chu mới chế ra và âm là vạn, nghĩa là muôn đức tốt lành đều họp cả ở đấy. Lại chữ 卐, nguyên tiếng Phạm là Śrīvatsalakṣaṇa. Các ngài La-thập, Huyền-trang dịch là đức 德, ngài Bồ-đề lưu-chi dịch là vạn 萬.Ở bên Ấn-độ thì tương truyền là cái tướng cát tường, dịch là đức là nói về công đức, dịch là vạn là nói về công đức đầy đủ. Song nguyên 卐 là hình tướng chứ không phải chữ, cho nên dịch là cát-tường hải-vân-tướng mà theo hình xoay về bên hữu là phải hơn. Vì xem như nhiễu Phật thì nhiễu về bên hữu, hào quang của Phật ở khoảng lông mày phóng ra cũng xoay về bên hữu, thì biết xoay về bên hữu mới tà tướng cát-tường, có chỗ làm xoay về bên tả 卍 là lầm.


meanings:
① Thấp. ||② Hèn. ||③ Tiếng nói nhún nhường với người trên. Như ti nhân 卑人 người hèn mọn này, ti chức 卑職 chức hèn mọn này.


meanings:
① Quân lính, như binh tốt 兵卒 binh lính, tẩu tốt 走卒 lính hầu. ||② Một âm là tuất. Trọn, như tuất sự 卒事 trọn việc, tuất nghiệp 卒業 trọn nghiệp. ||③ Lời trợ từ, nghĩa là trót lọt, là rút cục, như tuất năng thành sự 卒能成事 rút cục hay nên việc. ||④ Quan đại phu chết gọi là tuất, thọ khảo cũng gọi là tuất. Bây giờ thông dụng như chữ tử 死. Như sinh tuất 生卒 sống chết. ||⑤ Lại một âm nữa là thốt. Chợt, vội vàng. Như thốt nhiên 卒然, thảng thốt 倉卒, v.v.


meanings:
① Cao chót, như trác thức 卓識 kiến thức cao hơn người, trác tuyệt 卓絕 tài trí tuyệt trần. ||② Ðứng vững, như trác nhiên 卓然. ||③ Cái đẳng.


meanings:
① Hoà hợp, như đồng tâm hiệp lực 同心協力, hiệp thương 協商 cùng bàn để định lấy một phép nhất định. ||② Có ý nghĩa là giúp đỡ. Như lương thực của tỉnh khác đem đến giúp tỉnh mình gọi là hiệp hướng 協餉, giúp người chủ sự chi mọi việc gọi là hiệp lí 協理, v.v.


meanings:
① Phương nam. ||② Tên bài nhạc, như chu nam 周南, triệu nam 召南 tên bài hát nhạc trong kinh Thi.


meanings:
① Rộng. ||② Thông suốt, như uyên bác 淵博 nghe thấy nhiều lắm. ||③ Ðánh bạc. ||④ Lấy, như dĩ bác nhất tiếu 以博一笑 để lấy một tiếng cười.


meanings:
① Bói rùa. Ðốt mai rùa để xem xấu tốt gọi là bốc. Như mai bốc công thần, duy cát chi tòng 枚卜公臣惟吉之從 bói xem các bầy tôi ai là tốt hơn. Ðời sau dùng quan tể tướng gọi là mai bốc 枚卜 là theo nghĩa ấy. ||② Bói thử, như xem chim sâu kêu mà đoán xem mưa nắng gọi là bốc. Bây giờ gọi sự đã dự kì (預期) là định bốc 定卜, gọi sự chưa biết (未知) là vị bốc 未卜.


meanings:
① Xem, coi điềm gì để biết xấu tốt gọi là chiêm. Bói cho khỏi ngờ cũng gọi là chiêm. ||② Một âm là chiếm. Tự tiện chiếm cứ của người. ||③ Làm thơ làm ca chưa viết ra gọi là khẩu chiếm 口占.


meanings:
① Các nơi quan ải đắp ụ, đóng lính canh phòng gọi là thủ tạp 守卡. Chính trị nhà Thanh cứ các nơi xung yếu đều đặt sở thu thuế hàng hoá gọi là tạp. Cũng đọc là chữ khải.


meanings:
① Quẻ, họ Phục-hi 伏羲 chế ba vạch (hào) là một quẻ. Hào lại chia ra hào âm hào dương, cùng phối hợp nhau thành tám quẻ, tính gấp lên thành 64 quẻ.


meanings:
① Ta. Ngày xưa dùng như chữ ngang 昂 và chữ ngưỡng 仰.


meanings:
① Cái chén. Một chén rượu gọi là nhất chi 一卮, nguồn lợi giàn ra ngoài gọi là lậu chi 漏卮. Cũng viết là 巵.


meanings:
① Chi mão. Chi thứ tư trong 12 chi. Từ năm giờ sáng đến bảy giờ sáng là giờ mão. ||② Lệ các quan làm việc từ gìờ mão, cho nên điểm tên gọi là điểm mão 點卯, xưng đến tên dạ lên gọi là ứng mão 應卯, sổ sách gọi là mão bạ 卯簿. Lập ra kì hẹn để thu tiền lương và so sánh nhiều ít gọi là tỉ mão 比卯.


meanings:
① Cái ấn (con dấu). Phép nhà Thanh định, ấn của các quan thân vương trở lên gọi là bảo 寶, từ quận vương trở xuống gọi là ấn 印, của các quan nhỏ gọi là kiêm kí 鈐記, của các quan khâm sai gọi là quan phòng 關防, của người thường dùng gọi là đồ chương 圖章 hay là tư ấn 私印. ||② In. Khắc chữ in chữ gọi là ấn, cái đồ dùng in báo in sách gọi là ấn loát khí 印刷器. ||③ Như in vào, cái gì còn có dấu dính vào vật khác đều gọi là ấn. Hai bên hợp ý cùng lòng gọi là tâm tâm tương ấn 心心相印, nhân cái nọ biết cái kia gọi là hỗ tương ấn chứng 互相印證.


meanings:
① Cao, ở nơi cao mà ghê sợ gọi là nguy. Cái thế cao ngất như muốn đổ gọi là nguy. Như nguy lâu 危樓 lầu cao ngất, nguy tường 危牆 tường ngất. Ngồi ngay thẳng không tựa vào cái gì gọi là chính khâm nguy toạ 正襟危坐. ||② Nguy, đối lại với chữ an 安. Như nguy cấp 危急. ||③ Sao nguy, một sao trong nhị thập bát tú.


meanings:
① Cao. Như niên cao đức thiệu 年高德卲 tuổi già đức cao. Cũng đọc là chữ thiều.


meanings:
① Cái trứng. Như nguy như luỹ noãn 危如累卵 nguy như trứng xếp chồng, thế như noãn thạch 勢如卵石 thế như trứng với đá. Nghĩa là cứng mềm không chịu nổi nhau vậy. Nuôi nấng cũng gọi là noãn dực 卵翼 nghĩa là như chim ấp trứng vậy. ||② Cái hạt dái.


meanings:
① Quyển. Tranh sách đóng thành tập để gấp mở được gọi là quyển. Văn bài thi cũng gọi là quyển. Như làm xong đem nộp gọi là nạp quyển 納卷. ||② Các văn án của quan để lại cũng gọi là quyển. Như án quyển 案卷 quyển văn án. ||③ Một âm là quyến. Thu xếp lại. ||④ Lại một âm là quyền. Cong, cũng có nghĩa như quyền 拳 (nắm tay). Như nhất quyền thạch chi đa 一卷石之多 chỉ còn một nắm đá. Lại cùng nghĩa với chữ cổn 袞.


meanings:
① Tháo, cởi. Hoa rụng cũng gọi là hoa tá 花卸. Lái đò dỡ đồ ở thuyền ra cũng gọi là tá. ||② Không làm việc nữa cũng gọi là tá. Như tá kiên 卸肩 trút gánh. Vẩy vạ cho người để thoát mình gọi là tá quá 卸過 trút lỗi, tá tội 卸罪 trút tội, tá trách 卸責 trút trách nhiệm; v.v.


meanings:
① Thương xót. Như thưởng cho những người chết vì việc nước gọi là tứ tuất 賜卹, tuất điển 卹典, v.v. cùng một nghĩa như chữ tuất 恤.


meanings:
① Lấy quả bầu tiện làm chén uống rượu để dùng trong lễ cưới gọi là chén cẩn. Tục gọi lễ vợ chồng làm lễ chuốc rượu với nhau gọi là lễ hợp cẩn 合卺 là bởi nghĩa đó.


meanings:
① Từ giã. Người ta cho gì mình từ không nhận gọi là khước. ||② Lùi về. Như khước địch 卻敵 đánh được giặc lùi. ||③ Mất, tiếng nói giúp lời. Như vong khước 忘卻 quên mất. ||④ Lại. Như các tiểu thuyết, cứ đầu một hồi lại nhắc lại rằng khước thuyết 卻說 nghĩa là nối bài trên mà nói. Tục viết là khước 却.


meanings:
① Tới, gần. Như khả vọng nhi bất khả tức 可望而不可卽 khá trông mà chẳng khá tới gần. ||② Ngay. Như lê minh tức khởi 黎明卽起 sáng sớm dậy ngay, tức khắc 卽刻 ngay lập tức, v.v. ||③ Tức là, như sắc tức thị không 色卽是空 sắc tức là không, ý nói hai bên như một. ||④ Du, lời nói ví thử. Như thiện tức vô thưởng, diệc bất khả bất vi thiện 善卽無賞亦不可不為善 làm thiện dù chưa được thưởng, cũng phải làm thiện. Thường viết là 即.


meanings:
① Quan khanh. Ngày xưa có quan chánh khanh 正卿, quan thiếu khanh 少卿. Chức tổng lí coi việc nước bây giờ cũng gọi là quốc vụ khanh 國務卿. ||③ Mình, anh. Tiếng gọi nhau. Như vua gọi bầy tôi là khanh, gọi kẻ ngang hàng cũng dùng chữ khanh. Ðời Lục-triều cho là tiếng gọi nhau rất thân yêu, nên nay vợ chồng thường gọi nhau là khanh khanh.


meanings:
① Cũng như chữ ách 阨 nghĩa là khốn ách. ||② Một âm là ngoả. Cái đốt gỗ. ||③ Xương trần không có thịt.


meanings:
① Ðến. ||② Ðịnh. Lại có nghĩa như chữ chỉ 砥 nghĩa là đá mài.


meanings:
① Bên, như nhai ngạn 厓岸 bên bờ. Cũng như chữ nhai 崖, 涯.


meanings:
① Chỗ nước uốn cong. ||② Tên một huyện bên Tầu.


meanings:
① Dầy, to. Như mang nhiên đại vật 厖然大物 sù sù vật lớn. ||② Lẫn lộn.


meanings:
① Chiều dầy. ||② Hậu, đối lại với chữ bạc 薄. Phẩm bình sự vật cái nào tốt hơn, nhiều hơn, dầy hơn đều gọi là hậu. ||③ Hậu đãi hơn. Ðãi người thân trọng hơn gọi là tương hậu 相厚.


meanings:
① Ðể, như tích tân thố hoả 積薪厝火 chứa củi để gần lửa, nói ví như ở vào nơi nguy hiểm cũng như ngầm để củi gần lửa có khi cháy nhà vậy. ||② Quàn. Người chết chưa kịp chôn còn quàn một chỗ gọi là thố. ||③ Một âm là thác, cùng nghĩa với chữ 錯 (đá mài).


meanings:
① Cánh đồng. Chỗ đất bằng phẳng gọi là nguyên. Như bình nguyên 平原 đồng bằng, cao nguyên 高原 đồng cao, v.v. Nơi đất ở giữa cả nước gọi là trung nguyên 中原. ||② Nơi tha ma, cửu nguyên 九原 chỗ quan khanh đại phu đời nhà Tấn để mả, về sau cứ dùng làm chữ gọi nơi tha ma là bởi cớ đó. ||③ Gốc, đại nguyên 大原 gốc lớn. Tục gọi ông quan đã đi là nguyên nhậm quan 原任官 nghĩa là ông quan nguyên đã cai trị trước. ||④ Suy nguyên, suy cầu cho biết tới cái cớ nó như thế nào gọi là nguyên. Như nguyên cáo 原告 kẻ tố cáo trước, nguyên chất 原質 vật chất thuần tuý không thể phân tách ra được, nguyên lí 原理 chân lí lúc nguyên thuỷ, nguyên tử 原子 cái phần của vật chất rất nhỏ, rất tinh, nguyên thuỷ yếu chung 原始要終 suy cùng cái trước, rút gọn cái sau, v.v. ||⑤ Tha tội, nghĩa là suy đến cỗi nguồn chân tình có thể tha thứ được.


meanings:
① Thửa. ||② Phát quyết, khí nghịch lên chân tay đã lạnh gọi là quyết.


meanings:
① Ðầy đủ. Như tham đắc vô yếm 厭 tham lam không chán. ||② Chán ghét. Như yếm văn 厭聞 chán nghe. ||③ Một âm là áp. Ðè, cũng như chữ áp 壓. ||④ Lại một âm là yêm, yêm yêm 厭厭 yên yên. ||⑤ Lại một âm là ấp, ấp ấp 厭浥 ướt át, láp nháp.


meanings:
① Ðá mài, thường dùng chữ lệ 礪. ||② Mài, như mạt mã lệ binh 秣馬厲兵 cho ngựa ăn, mài đồ binh. ||③ Gắng gỏi. Như miễn lệ 勉厲 khuyên nhủ cố gắng lên, khích lệ 激厲 chọc tức cho gắng lên, v.v. ||④ Mạnh dữ. Như tái tiếp tái lệ 再接再厲 lại đánh lại càng hăng dữ. ||⑤ Ác, bạo ngược. ||⑥ Bệnh dịch lệ 疫厲. ||⑦ Ðể cả áo lội qua nước cũng gọi là lệ. ||⑧ Trên, như tại bỉ kì lệ 在彼淇厲ở trên sông Kì. ||⑨ Thắt lưng buông múi xuống. ||⑩ Một âm là lại. Bệnh hủi.


meanings:
① Khư lư 去盧 đồ ăn cơm. Dưới chữ khứ 去 theo chữ khư. Cổ văn là chữ tư, dưới chữ soán 篡, chữ nội 內 đều theo đó. Cổ văn viết là quăng 厷 tức là chữ 肱. Lại là chữ dĩ 㠯 bớt nét di, tức là bên tả chữ dĩ 以, chữ thai 台, chữ hĩ 矣 đều theo đó.


meanings:
① Ði, tự đây mà đi tới kia gọi là khứ. ||② Bỏ, như khứ thủ 去取 bỏ lấy. ||③ Ðã qua, như khứ niên 去年 năm ngoái. ||④ Một tiếng trong bốn tiếng, chữ nào đọc âm như đánh dấu sắc là khứ thanh. ||⑤ Một âm là khu, cùng nghĩa với chữ khu 驅.


meanings:
① Xen vào, can dự vào, như xam mưu 參謀, xam chính 參正 nghĩa là cùng dự vào mà bàn mà làm việc vậy. Ta quen đọc là tham. ||② Vào hầu, như xam yết 參謁, xam kiến 參見. Các quan dưới vào hầu các quan trên gọi là đình xam 庭參. Trong nhà Phật đi tới các vị đạo cao đức trọng mà hỏi đạo gọi là đi xam. Ta quen đọc là tham. ||③ Một âm là sâm. Thứ cỏ quý, dùng để làm thuốc, như nhân sâm 人參, đảng sâm 党參, v.v. ||④ Sao sâm. Một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||⑤ Sâm si 參差 so le. ||⑥ Ba, tục dùng làm chữ tam 參.


meanings:
① Bắt tréo tay. ||② Cái gì tỏe ra trên đầu gọi là xoa.


meanings:
① Kịp, đến. Từ sau mà đến gọi là cập, như huynh chung đệ cập 兄終弟及 anh hết đến em, cập thời 及時 kịp thời, ba cập 波及 tràn tới, nghĩa bóng là sự ở nơi khác liên luỵ đế mình. ||② Bằng, như bất cập nhân 不及人 chẳng bằng người. ||③ Cùng.


meanings:
① Bạn, cùng lòng cùng chí chơi với nhau gọi là hữu. Nước nào có tình đi lại thân thiện với nước mình gọi là hữu bang 友邦. ||② Thuận, ăn ở với anh em phải đạo gọi là hữu. Như duy hiếu hữu vu huynh đệ 惟孝友于兄弟 bui hiếu thuận chưng anh em. Bây giờ gọi anh em là hữu vu 友于 là bởi nghĩa đó.


meanings:
① Trái, đối lại với chữ chính 正. Bên kia mặt phải gọi là mặt trái. ||② Trả lại, trở về. ||③ Nghĩ, xét lại. Như cử nhất ngung tắc dĩ tam ngung phản 舉一隅則以三隅反 (Luận ngữ 論語) cất một góc thì nghĩ thấu ba góc kia. Như tự phản 自反 tự xét lại mình, v.v. ||④ Trở, quay. Như phản thủ 反手 trở tay. ||⑤ Trái lại. Như mưu phản 謀反 mưu trái lại, phản đối 反對 trái lại, không chịu. ||⑥ Một âm là phiên. Lật lại. Như phiên vị 反胃 bệnh dạ dầy lật lên, phiên án 反案 lật án lại, không phục xử thế là đúng tội, v.v.


meanings:
① Bé, anh gọi em là thúc. Như nhị thúc 二叔 chú hai. ||② Chú, em bố gọi là thúc. Như thúc phụ 叔父 chú ruột.


meanings:
① Chịu lấy. Như nhất giới bất thủ 一介不取 một mảy chẳng chịu lấy. ||② Chọn lấy. Như thủ sĩ 取士 chọn lấy học trò mà dùng. ||③ Dùng, như nhất tràng túc thủ 一長足取 một cái giỏi đủ lấy dùng. ||④ Lấy lấy. Như thám nang thủ vật 探囊取物 thò túi lấy đồ. ||⑤ Làm, như thủ xảo 取巧 làm khéo.


meanings:
① Chịu nhận lấy. Người này cho, người kia chịu lấy gọi là thụ thụ 受受. ||② Vâng, như thụ mệnh 受命 vâng mệnh. ||③ Ðựng chứa, như tiêu thụ 消受 hưởng dùng, thụ dụng 受用 được dùng, ý nói được hưởng thụ các sự tốt lành, các món sung sướng vậy.


meanings:
① Làm phản. Trái lại, không cùng lòng với mình nữa.


meanings:
① Hợp. Sưu tập số nhiều để vào một chỗ gọi là tùng. Như tùng thư 叢書, tùng báo 叢報 tích góp nhiều sách báo làm một bộ, một loại. ||② Bui râm, như tùng lâm 叢林 rừng râm, cây mọc từng bui gọi là tùng. Bây giờ gọi chùa là tùng lâm 叢林 vì xưa Phật tổ thuyết pháp thường ở các nơi rừng rậm vắng vẻ sạch sẽ, cho tăng chúng tiện chỗ tu hành vậy.


meanings:
① Cái miệng. Phép tính sổ đinh, một nhà gọi là nhất hộ 一戶, một người gọi là nhất khẩu 一口, cho nên thường khỏi sổ đinh là hộ khẩu 戶口. Kẻ đã thành đinh gọi là đinh khẩu 丁口. ||② Con đường ra vào phải cần, các cửa ải đều gọi là khẩu, ngoài cửa ô gọi là khẩu ngoại 口外. Hình phép ngày xưa bị đầy ra ngoài cửa ô cũng gọi là xuất khẩu 出口 đều theo nghĩa ấy cả. ||③ Nhà Phật cho những tội bởi miệng mà ra là khẩu nghiệp 口業.


meanings:
① Ngày xưa. ||② Không xu phu thói đời. Như cổ đạo 古道 đạo cổ, cao cổ 高古 cao thượng như thời xưa, v.v.


meanings:
① Câu. Hết một lời văn gọi là nhất cú 一句 một câu. ||② Một âm là câu, nguyên là chữ câu 勾 nghĩa là cong, là móc. ||③ Một âm là cấu. Như cấu đương 句當 người phải liệu biện mọi việc công gọi là cấu đương. Ta quen gọi là câu đương.


meanings:
① Sao thai. Tam thai 三台 sao Tam-thai. Sách thiên văn nói sao ấy như ngôi Tam-công 三公, cho nên trong thư từ tôn ai cũng gọi là thai. Như gọi quan trên là hiến thai 憲台, gọi quan phủ huyện là phụ thai 父台, gọi các người trên là thai tiền 台前 đều là theo cái nghĩa đó. ||② Thai cát 台吉 tên tước quan, bên Mông-cổ chia ra bốn thứ để phong các con em nhà vua. ||③ Một âm là đài. Tục dùng như chữ đài 臺. ||④ Ðài trạm 台站 đồn canh gác ngoài biên thùy. ||⑤ Một âm là di. Ta. ||⑥ Vui lòng.


meanings:
① Quát. ||② Kêu lên. Như sất danh thỉnh an 叱名請安 kêu tên mình lên mà hỏi thăm người trên (trong thư từ thường dùng).


meanings:
① Quan sử. Một chức quan coi về việc văn thư. Như quan nội sử 內史, quan ngoại sử 外史, quan tả sử 左史, quan hữu sử 右史, v.v. ||② Chức quan ở gần vua luôn luôn là ngự sử 御史, cũng như quan bí thư bây giờ. Chức quan coi giữ các sách vở trong cung và biên chép sửa soạn sử sách gọi là quan thái sử 太史. Về sau thi chức ngự sử chỉ chuyên về việc xét hặc tội các quan và can ngăn vua, sở của các quan ấy làm việc gọi là đô sát viện 都察院, còn các chức thái sử thì so viện hàn lâm kiêm cả, vì thế gọi hàn lâm là thái sử, lễ nhà Chu có quan nữ sử 女史 để coi các việc lễ nghi của hoàng hậu cung phi, chọn các đàn bà con gái có học vào làm, cho nên con gái có học gọi là nữ sử 女史. ||③ Sách sử, thứ ghi các sự tích trong nước từ xưa tới nay gọi là lịch sử 歷史, quốc sử 國史.


meanings:
① Riêng. Như lánh phong 叧封 gói riêng.


meanings:
① Tham. Chịu ơn của người gọi là thao. Tạ ơn người ta trọng đãi mình gọi là thao nhiễu 叨擾 quấy quả. ||② Lạm được, như thao tại tri kỉ 叨在知己 lạm được cho là tri kỉ (lời nói nhún mình).


meanings:
① Gõ, như khấu môn 叩門 gõ cửa, khấu quan 叩關 gõ cửa quan, v.v. ||② Hỏi, như ngã khấu kì lưỡng đoan 我叩其兩端 ta gạn hỏi thửa hai mối. ||③ Lạy rập đầu xuống đất. Như bách khấu 百叩 trăm lạy.


meanings:
① Lời trợ ngữ. Như lạc chỉ quân tử 樂只君子 vui vậy người quân tử. ||② Chỉ, như chỉ thử nhất gia 只此一家 chỉ một nhà ấy.


meanings:
① Kêu, như đại khiếu nhất thanh 大叫一聲 kêu to một tiếng. Tục viết là 呌 là nhầm.


meanings:
① Vời, lấy tay vẫy lại là chiêu 招, lấy lời gọi lại là triệu.


meanings:
① Lạt bá 喇叭 cái loa. ||② Một giống chó ở phương bắc gọi là lạt bá 喇叭.


meanings:
① Ưng cho. ||② Khá, như khả dã 可也 khá vậy. ||③ Một âm là khắc. Khắc hàn 可汗 các nước bên Tây-vực gọi vua chúa họ là khắc hàn.


meanings:
① Bên phải. ||② Giúp, cũng như chữ hữu 佑. Như bảo hữu 保右 giúp giữ. ||③ Bên trên. Ðời xưa cho bên phải là trên. Như hữu văn hữu vũ 右文右武 trọng văn trọng võ. Vì thế nên họ sang gọi là hữu tộc 右族, nhà hào cường gọi là hào hữu 豪右, v.v. ||④ Phương tây. Như Sơn hữu 山右 tức là Sơn-tây. Giang hữu 江右 tức là Giang-tây.


meanings:
① Không thể khá. Như phả tín 叵信 không thể tin được, phả nại 叵耐 không thể chịu được, v.v. ||② Bèn, cùng nghĩa như chữ toại 遂.


meanings:
① Cổ văn là chữ 協. Vần cổ lầm lạc, người nhà Tống sửa lại các chữ không hợp vần gọi là hiệp vận 叶韻.


meanings:
① Chủ. Mỗi chức quan coi một việc gọi là ti. Như hữu ti 有司, sở ti 所司, v.v. Bây giờ các bộ đều chia riêng mỗi người giữ một việc, gọi là ti trưởng 司長. ||② Sở quan. Như bố chánh ti 布正司 sở quan coi về việc tiền lương, cũng gọi là phiên ti 藩司, án sát ti 按察司 sở quan coi về hình án, cũng gọi là niết ti 臬司. Cũng đọc là chữ tư.


meanings:
① Nói lắp. ||② Ăn. Cũng như chữ khiết 喫.


meanings:
① Ðều. Mỗi người có một địa vị riêng, không xâm lấn được. Như các bất tương mưu 各不相謀 đều chẳng cùng mưu.


meanings:
① Hợp, như đồng tâm hợp lực 同心合力 cùng lòng hợp sức. ||② Góp lại. Như hợp tư 合資 góp vốn lại cùng làm ăn, hợp mưu 合謀 cùng góp ý kiến cùng mưu toan. ③ Liên tiếp, như hợp vi 合圍 quân lính liền tiếp lại vây, hợp long 合龍 sửa sang việc sông nước, đê vỡ hàn khẩu lại cũng gọi là hợp long. ||④ Hợp cách, như hợp pháp 合法 phải phép, hợp thức 合式 hợp cách, v.v. ||⑤ Khắp xem, đời xưa dùng thẻ tre ghi chữ rồi chẻ đôi, mỗi người giữ một nửa, khi có việc cứ kháp xem, đúng khớp mới phải, nên gọi là phù hợp 符合, hoặc dùng giấy má thì gọi là hợp khoán 合券. ||⑥ Gộp cả, như hợp hương 合鄉 cả làng, hợp ấp 合邑 cả ấp, v.v. ||⑦ Cõi, bốn phương và trên trời dưới đất, gọi là lục hợp 六合. ||⑧ Hai bên cùng làm tờ kí kết với nhau gọi là hợp đồng 合同. ||⑨ Một âm là cáp. Lẻ, mười lẻ là một thưng.


meanings:
① Tốt lành. Phàm việc gì vui mừng đều gọi là cát, đối lại với chữ hung 凶.


meanings:
① Cùng như một. Như tư vu sự phụ dĩ mẫu như ái đồng 資于事父以事母而愛同 nương đạo thờ cha để thờ mẹ mà lòng yêu cùng như một. ||② Cùng nhau, như đồng học 同學 cùng học, đồng sự 同事 cùng làm việc, v.v. ||③ Hợp lại, như phúc lộc lai đồng 福祿來同 phúc lộc cùng hợp cả tới. ||④ Hoà, như đại đồng chi thế 大同之世 cõi đời cùng vui hoà như nhau, nhân dân cùng lòng với nhau không tranh cạnh gì. ||⑤ Lôi đồng 雷同 nói đuôi, ăn cắp văn tự của người tự xưng là của mình cũng gọi là lôi đồng.


meanings:
① Danh, đối lại với chữ thực. Như nói cai quát cả mọi vật gọi là công danh 公名, nói riêng từng thứ gọi là chuyên danh 專名, ở trong phép văn đều gọi là danh từ 名詞. ||② Tên người, đối với người trên thì xưng tên cái mình, đối với bạn bè thì chỉ xưng tên tự mình thôi, có đức có vị thì lúc chết đổi tên khác, gọi tên cũ là tên hèm. ||③ Danh dự, người thiện thì được tiếng tốt (mĩ danh 美名), người ác thì bị tiếng xấu (ác danh 惡名). Thường dùng để khen các người giỏi. Như danh thần 名臣 bầy tôi giỏi, danh tướng 名將 tướng giỏi, v.v. Cao Bá Quát 高伯适: Cổ lai danh lợi nhân, Bôn tẩu lộ đồ trung 古來名利人，奔走路塗中 Xưa nay hạng người danh lợi, Vẫn tất tả ngoài đường sá. ||④ Văn tự, cổ nhân gọi một chữ là nhất danh 一名. ||⑤ Lời tiếng, như sư xuất hữu danh 師出有名 xuất quân ra có tiếng, nghĩa là vì có điều tiếng gì mới đem quân ra đánh nước ngoài vậy. ||⑥ Một người cũng gọi là một danh. Như sự thi cử thì nói lấy mấy danh mấy danh. ||⑦ Danh giáo. Trong luân lí định rành phận trên dưới, danh phận trên dưới chính đính rồi mới ra vẻ, nên gọi là danh giáo 名教. ||⑧ Danh gia. Một môn học trong chín môn ngày xưa. Ðại ý cốt để biện biệt chỗ khác chỗ cùng, cứ danh mà tìm sự thực, không thể vơ váo lẫn lộn được. Về sau xen vào nhà học về hình phép, cũng gọi là hình danh chi học 刑名之學, hoặc gọi là danh pháp 名法. Môn học biện luận bên Tây cũng giống ý chỉ ấy, nên Tầu dịch là danh học, tức là môn Luận lí học vậy.


meanings:
① Vua, đời xưa gọi các chư hầu là quần hậu 羣后. ||② Bà hoàng hậu (vợ vua). ||③ Cũng như chữ hậu 後. Như tri chỉ nhi hậu hữu định 知止而后有定 biết nơi yên ở rồi mới định được chi. ||④ Thần đất gọi là hậu thổ 后土.


meanings:
① Sửa trị. Chức xử sự trị dân gọi là lại, vì thế nên quan cũng gọi là lại. Cái việc chức phận các quan địa phương phải làm gọi là lại trị 吏治. ||② Kẻ lại, các chức dưới quyền quan gọi là lại. Như thông lại 通吏, đề lại 題吏, v.v.


meanings:
① Thổ ra. Vì bệnh gì mà các đồ ăn uống ở trong dạ dầy thốc ra gọi là thổ. Nhà làm thuốc có phép thổ, nghĩa là cho uống thuốc thổ hết tà độc ra cho khỏi bệnh. ||② Nói năng. Như thổ từ phong nhã 吐詞風雅 nói lời ra phong nhã. ||③ Nở ra. Như hoa nở gọi là thổ tú 吐秀. ||④ Thổ lộ, như thổ lộ chân tình 吐露真情 bầy tỏ hết tình thực. ||⑤ Nhả ra, nhà tu tiên nhả cái cũ ra, nuốt cái mới vào gọi là thổ nạp 吐納. ||⑥ Vứt bỏ. Như thổ khí 吐棄 nhổ vứt đi.


meanings:
① Ngoảnh về, hướng về. Ngoảnh về phương vị nào gọi là hướng. Như nam hướng 南向 ngoảnh về hướng nam, bắc hướng 北向 ngoảnh về hướng bắc, v.v. Ý chí ngả về mặt nào gọi là chí hướng 志向, xu hướng 趨向, v.v. ||② Ngày xưa, như hướng giả 向者 trước ấy. ||③ Sắp, như hướng thần 向晨 sắp sáng.


meanings:
① Vua, người làm chủ cả một nước. ||② Nghiêm quân 嚴君 cha, cha là chủ cả một nhà, cho nên lại gọi là phủ quân 府君. ||③ Thiên quân 天君 tâm người, như thiên quân thái nhiên 天君泰然 trong tâm yên vui tự nhiên. ||④ Tiểu quân 小君 vợ các vua chư hầu đời xưa. Vì thế bây giờ người ta cũng gọi vợ là tế quân 細君. Sắc hiệu phong cho đàn bà xưa cũng gọi là quân. Như mình gọi mẹ là thái quân 太君, cũng như danh hiệu Thái phu quân 太夫君 vậy. ||⑤ Anh, bạn bè tôn nhau cũng gọi là quân. Như Nguyễn quân 阮君 anh họ Nguyễn, Lê quân 黎君 anh họ Lê, v.v.


meanings:
① Tiếc (sẻn). Tiếc không cho người là lận. Như khan lận 慳吝 keo cú, lận sắc 吝嗇 cò kè. Bỉ lận 鄙吝, v.v. ||② Hối lận 悔吝 lời bói toán, cũng như hối hận vậy. Tục viết là 恡.


meanings:
① Nuốt, ăn không nhai cứ nuốt ngay xuống gọi là thôn. ||② Diệt mất. Ðánh lấy đất nước người ta thu làm đất nước mình gọi là tính thôn 并吞. Cũng viết là 併吞.


meanings:
① Ngâm. Ðọc thơ đọc phú kéo giọng dài ra gọi là ngâm, như ngâm nga 吟哦, ngâm vịnh 吟詠, v.v. Người ốm đau rên rỉ gọi là thân ngâm 呻吟.


meanings:
① Không, như thường kì chỉ phủ 嘗其旨否 nếm xem ngon không? ||② Một âm là bĩ . Ác. Như tang bĩ 臧否 thiện ác. ||③ Bĩ tắc, tên một quẻ trong kinh Dịch. Vận tốt gọi là thái 泰, vận xấu gọi là bĩ 否.


meanings:
① Phân phó 吩咐 dặn bảo. Tiếng người trên dặn bảo kẻ dưới.


meanings:
① Ðộng đậy. ||② Hoá, như Chu-công đông chinh tứ quốc thị ngoa 周公東征四國是吪 ông Chu-công đi đánh bên đông, bốn nước đều cảm hoá.


meanings:
① Ngậm, ngậm ở trong mồm không nhả không nuốt là hàm. ||② Dung được, nhẫn được. Như hàm súc 含蓄, hàm dong 含容 nghĩa là bao dong nhịn nhục được, không vội giận vội cười. ||③ Lễ ngày xưa người chết thì bỏ gạo và của quý vào mồm gọi là hàm. Ta thường gọi là đồ vặn hàm.


meanings:
① Cổ họng. Như dẫn hàng tràng minh 引吭長鳴 gân cổ kêu dài. Cũng đọc là hạng.


meanings:
① Chi chi 吱吱 tiếng kêu. ||② Tất chi 嗶吱 đồ dệt bằng lông.


meanings:
① Nột nột 吶吶 ấp úng (trì trọng). Nói năng cẩn thận, nghĩ ngợi kĩ lưỡng rồi mới nói. ||② Reo hò cho thêm oai thanh gọi là nột hám 吶喊. Cũng đọc là chữ niệt.


meanings:
① Hút hơi vào, đối lại với chữ hô 呼.


meanings:
① Thổi, như xuy tiêu 吹簫 thổi tiêu, xuy địch 吹笛 thổi sáo, v.v. ||② Một âm là xuý. Cổ xuý 鼓吹, nạo xuý 鐃吹đều là tên khúc nhạc đời xưa cả.


meanings:
① Mép. ||② Khẩu vẫn 口吻 giọng nói. ||③ Vẫn hợp 吻合 giống in. Sự vật gì giống in như nhau gọi là vẫn hợp.


meanings:
① Rống. Tiếng kêu các loài thú mạnh kêu.


meanings:
① Ta, tới mình mà nói gọi là ngô. Nhân người mà nói gọi là ngã 我. Như ngã thiện dưỡng ngô hạo nhiên chi khí 我善養吾浩然之氣 ta khéo nuôi cái khí hạp nhiên của ta. ||② Chống giữ, phép quan nhà Hán có chức chấp kim ngô 執金吾 ý là cầm cái đồ binh để chống giữ việc phi thường.


meanings:
① Bảo, bảo người trên gọi là cáo. ||② Cáo, như cáo lão 吿老 cáo rằng già yếu phải nghỉ, cáo bệnh 吿 cáo ốm, v.v. ||③ Một âm là cốc. Trình, như xuất cốc phản diện 出吿反面 nghĩa là con thờ cha mẹ đi ra thì xin phép, về thì trình mặt vậy.


meanings:
① Lời trợ từ, như hài nhi nha 孩兒呀 con ạ!


meanings:
① Luật lữ 侓呂 tiếng điệu hát, xem chữ luật 侓. ||② Họ Lữ, ta quen đọc là Lã.


meanings:
① Nấc. Ách nghịch 呃逆 chứng nấc. Nguyên viết là 呝.


meanings:
① Bảo. Tộ ra. ||② Trình. Kẻ dưới nói cho người trên biết gọi là trình. Tờ kêu với quan trên cũng gọi là trình.


meanings:
① Nước Ngô, họ Ngô, đất Ngô. ||② Rầm rĩ.


meanings:
① Cũng như chữ xích 尺 thước đo của nước Anh-cát-lợi, tức là 9 tấc 5 phân 2 li tây. Ta gọi là một mã.


meanings:
① Ni nam 呢喃 rì rầm, tiếng chim yến kêu. ||② Một thứ dệt bằng lông giống như giạ. Ta gọi là nỉ.


meanings:
① Khắp, như chu đáo 周到, chu chí 周至 nghĩa là trọn vẹn trước sau, không sai suyễn tí gì. ||② Vòng, khắp một vòng tròn gọi là chu. ||③ Chu cấp, như quân tử chu cấp bất kế phú 君子周給不繼富 người quân tử chu cấp cho kẻ túng thiếu chẳng thêm giầu cho kẻ giầu có. ||④ Nhà Chu, vua Vũ Vương đánh giết vua Trụ nhà Thương, lên làm vua gọi là nhà Chu, cách đây chừng ba nghìn năm. Về đời Nam bắc triều, Vũ-văn-Giác nổi lên gọi là Bắc chu 北周. Về đời ngũ đại Quách-uy lên làm vua cũng gọi là Hậu Chu 後周.


meanings:
① Nguyền rủa. ||② Thần chú. ||③ Theo nghĩa kinh nhà Phật thì chú nghĩa là chúc nguyện.


meanings:
① Oa oa 呱呱 oe oe, tiếng trẻ con khóc.


meanings:
① Mùi, chua, đắng, ngọt, cay, mặn là năm mùi (ngũ vị 五味). ||② Nếm, xem vật ấy là mùi gì gọi là vị. Cái gì có hứng thú gọi là hữu vị 有味.


meanings:
① Mắng, như ha xích 呵斥 mắng đuổi. ||② Ha ha 呵呵 tiếng cười ha hả. ||③ Hà hơi. Hà hơi cho nóng gọi là ha.


meanings:
① Hít vào. Hút mà uống vào gọi là hạp.


meanings:
① Thở ra. ||② Gọi. ||③ Kêu to, gọi to. ||④ Một âm là há. Thét mắng.


meanings:
① Sai khiến. ||② Truyền mệnh. Truyền bảo sự lớn gọi là mệnh 命, truyền bảo sự nhỏ gọi là lệnh 令. Lời của chức Tổng-thống tuyên cáo cho quốc dân biết gọi là mệnh lệnh 命令. ||③ Lời vua ban thưởng tước lộc gì gọi là cáo mệnh 誥命. ||④ Mệnh trời. Phàm những sự cùng, thông, được, hỏng, hình như có cái gì chủ trương, sức người không sao làm được, gọi là mệnh. ||⑤ Mạng, được chết lành gọi là khảo chung mệnh 考終命, không được chết lành gọi là tử ư phi mệnh 死於非命. ||⑥ Tên, kẻ bỏ xứ sở mình trốn đi xứ khác gọi là vong mệnh 亡命 (mất tên trong sổ đinh). ||⑦ Từ mệnh (lời văn hoa). ||⑧ Ðạo, như duy thiên chi mệnh 維天之命 bui chưng đạo trời.


meanings:
① Ðốt đốt 咄咄 ối chao! tiếng kinh sợ. ||② Một âm là đoát. Tiếng quát tháo.


meanings:
① Bào hao 咆哮 gầm hét, gầm ghè, tiếng giống thú dữ tức mà hét lên, kẻ phàm phũ gào hét cũng gọi là bào hao.


meanings:
① Trái ý, ý không ưng thế, gọi là hu phất 吁咈.


meanings:
① Tiếng to. ||② Một âm là trá. Tạm.


meanings:
① Hoà, cùng ăn nhịp với nhau. ||② Vừa phải, không thái quá không bất cập gọi là hoà. Mưa gió phải thì gọi là thiên hoà 天和. ||③ Không trái với ai gọi là hoà, như hoà khí 和氣. ||④ Thuận hoà, như hoà thân 和親, hoà hiếu 和好, v.v. Ðang tranh giành mà xử cho yên vui gọi là hoà, như hai nước đánh nhau, muốn thôi thì phải bàn với nhau ước với nhau thôi không đánh nhau nữa gọi là hoà nghị 和議, hoà ước 和約, kiện nhau lại giàn hoà với nhau gọi là hoà giải 和解, hoà tức 和息, v.v. ||⑤ Vui, nhân dân ai nấy đều yên vui làm ăn thoả thuận gọi là hoà, như chánh thông nhân hoà 政通人和 chánh trị thông đạt nhân dân vui hoà. ||⑥ Bằng, đều. Làm cho giá đồ đều nhau gọi là hoà giá 和價. ||⑦ Pha đều, như hoà canh 和羹 hoà canh, hoà dược 和藥 hoà thuốc, v.v. ||⑧ Cái chuông xe, cũng có khi gọi là loan 鸞, cho nên cũng có khi gọi chuông xe là hoà loan 和鸞. ||⑨ Tấm ván đầu áo quan, đời xưa gọi là tiền hoà 前和, bây giờ gọi là hoà đầu 和頭. ||⑩ Nước Nhật-bản gọi là hoà quốc 和國, nên chữ Nhật-bản gọi là hoà văn 和文. ||⑪ Hoà hiệu 和較 danh từ về môn số học. Số này so với số kia thì số tăng lên gọi là số hoà, số sút đi gọi là số hiệu. ||⑫ Hoà-nam 和南 dịch âm tiếng Phạm nghĩa là chắp tay làm lễ, là giốc lòng kính lễ. ||⑬ Hoà thượng 和尚 dịch âm tiếng Phạm, nghĩa là chính ông thầy dạy mình tu học. ||⑭ Cùng, như ngã hoà nễ 我和你 ta cùng mày. ||⑮ Một âm là hoạ. Hoạ lại, kẻ xướng lên trước là xướng 唱, kẻ ứng theo lại là hoạ 和. Như ta nói xướng hoạ 唱和, phụ hoạ 附和, v.v.


meanings:
① Xấu, hưu cữu 休咎 tốt xấu. ||② Lỗi, như cữu vô khả từ 咎無可辭 lỗi không khá từ. ||③ Một âm là cao, cũng như chữ cao 皐.


meanings:
① Hà hơi. ||② Một âm là phó. Phân phó 吩咐 dặn bảo kẻ dưới.


meanings:
① Quát thét. ||② Nói lúng búng (vừa ăn vừa nói).


meanings:
① Cười ầm. ||② Một âm là điệt. Cắn.


meanings:
① Gào. Tục dùng làm lời nói kinh quái, như ta nói: Chào ôi chao! v.v.


meanings:
① Tư ta 咨嗟 than thở. ||② Mưu bàn. ||③ Tư đi, tư lên. Văn thư của các quan đi lại gọi là tư văn 咨文.


meanings:
① Mễ đột 咪突 dịch âm chữ mètre của Pháp, một thứ thước đo của nước Pháp. ||② Một âm là mị. Tiếng dê kêu.


meanings:
① Thước, nhà Chu định tám tấc là một chỉ.


meanings:
① Cắn vào xương. Nguyên là chữ giảo 齩.


meanings:
① Cãi lẽ. ||② Một âm là khách. Khạc ra máu gọi là khách huyết 咯血. Ta quen đọc là khạc huyết.


meanings:
① Tục tự xưng mình là cha. Cũng đọc là gia.


meanings:
① Ho (ho không có đờm). Cũng như chữ khái 欬.


meanings:
① Khắp cả. ||② Ðều, hết thẩy. ||③ Một âm là giảm, cùng nghĩa vơí chữ giảm 減.


meanings:
① Nói rầm rầm. ||② Một âm là hủ. Ủ hủ 噢咻 yên ủi một cách thiết tha sót xa.


meanings:
① Cổ họng. ||② Một âm là yến. Nuốt xuống. ||③ Lại một âm là ế nghẹn ngào, như ngạnh ế 梗咽 nghẹn cổ không nói ra được.


meanings:
① Thương. ||② Không có mẹ gọi là ai. Kẻ để tang mẹ mà còn cha gọi là ai tử 哀子.


meanings:
① Nhiều thứ. Vật có nhiều thứ nên gọi là vật phẩm hay phẩm vật 品物. Một cái cũng gọi là phẩm. ||② Phẩm hàm. Ngày xưa đặt ra chín phẩm chính tòng, từ nhất phẩm chí cửu phẩm, để phân biệt phẩm tước cao thấp. ||③ Phẩm giá, như nhân phẩm 人品 phẩm giá người. ||④ Cân lường, như phẩm đề 品題, phẩm bình 品評 nghĩa là cân lường đúng rồi mới đề mới nói.


meanings:
① Hống phiến 哄騙 đánh lửa, tới rủ rê. ||② Tiếng ầm ầm.


meanings:
① Há miệng. Cũng đọc là đá, trong thần chú thường dùng.


meanings:
① Uống nước. ||② Cá ngáp miệng. ||③ Cáp cáp 哈哈 tiếng cười hầng hậc, khanh khách.


meanings:
① Tiếng trợ ngữ, nghĩa là vậy thay!. ||② Mới, âm lịch cứ đến ngày mồng ba gọi là tai sinh minh 哉生明 nghĩa là ngày mặt trăng mới sáng.


meanings:
① Số quan, như thiết quan nhược can viên 設官若干員 đặt ngần này viên quan. ||② Bức viên 幅員 cõi đất rộng hẹp. Tục quen viết là 貟. ||③ Một âm là vân, cùng nghĩa như chữ vân 云.


meanings:
① Méo miệng. Cũng đọc là tiêu. ||② Một âm là sáo. Sáo tử 哨子 cái còi. ||③ Sáo, phép binh nhà Thanh một trăm tên lính gọi là một sáo. Ðội quân đi tuần phòng gọi là tuần sáo 巡哨 hay phóng sáo 放哨.


meanings:
① Tiếng đệm cuối câu nói, nhà Nguyên hay dùng. ||② Dặm nước Anh (mile). Mỗi dặm Anh là 5029 thước, một tấc Tầu.


meanings:
① Gầm hét, tiếng thú dữ phát khùng kêu gào. ||② Hao suyễn 哮喘 bệnh hen.


meanings:
① Khôn, người hiền trí gọi là triết, như tiên triết 先哲, tiền triết 前哲 nghĩa là người hiền trí trước.


meanings:
① Mớm (chim mẹ mớm cho chim con). ||② Nhai.


meanings:
① Nghẹn. Nức nở không khóc ra tiếng gọi là ngạnh yết 哽咽.


meanings:
① Ðiệp điệp 喋喋 nói lem lém. ||② Thiệp điệp 唼喋 tả cái dáng đàn le đàn nhạn nó cùng mò ăn.


meanings:
① Méo miệng, như khẩu nhãn oa tà 口眼喎斜 mồm mắt méo lệch.


meanings:
① Kính. Tục gọi sự vái chào người là xướng nhạ 唱喏.


meanings:
① Câm, mất tiếng. ||② Một âm là ấm cất tiếng gọi.


meanings:
① Ta. Về phương bắc kêu là chữ gia, như gia môn 喒門 chúng ta.


meanings:
① Thở gằn, khí bực tức thở mau quá độ. Ta gọi là bệnh suyễn.


meanings:
① Miệng. ||② Bàn nói. ||③ Thở ngắn hơi (vì chạy nhọc thở ngắn hơi).


meanings:
① Mừng. ||② Phàm những việc tốt lành đều gọi là việc hỉ. ||③ Một âm là hí. Thích.


meanings:
① Quát mắng. ||② Uống, như hát tửu 喝酒 uống rượu. ||③ Một âm là ới. Tiếng thâm u mà không rõ.


meanings:
① Tức tức 喞喞 ti tỉ. ||② Tiếng than thở. ||③ Tiếng sâu rên rỉ.


meanings:
① Hoàng hoàng 喤喤 oang oang. Tiếng to mà có vẻ vui hoà.


meanings:
① Liệu lượng 嘹喨 véo von. Tiếng trong mà đi xa.


meanings:
① Lễ tang, như cư tang 居喪 để tang, điếu tang 弔喪 viếng kẻ chết, v.v. ||② Một âm là táng. Mất, như táng minh 喪明 mù mắt, táng vị 喪位 mất ngôi, v.v.


meanings:
① Ăn uống. ||② Nhận vào, như chịu thiệt gọi là khiết khuy 喫虧, gắng sức không rời là khiết khẩn 喫緊, v.v.


meanings:
① Cao, như kiều mộc 喬木 cây cao. Kinh thi nói: xuất tự u cốc, thiên vu kiều mộc 出自幽谷遷于喬木 từ hang tối ra, thiên lên cây cao, ý nói chim nó còn biết chọn chỗ cao, huống chi người, nay dùng hai chữ kiều thiên 喬遷để tỏ ý lên chốn cao thượng sáng láng, là nói theo cái ý này vậy. ||② Giả, như kiều trang 喬妝 ăn mặc giả lốt. ||③ Cái móc trên cái dáo. ||④ Cùng nghĩa với chữ kiêu 驕.


meanings:
① Thô tục quê mùa. Luận-ngữ có câu: Do dã ngạn 由也喭 người Do vậy quê mùa.


meanings:
① Ðơn, đối lại với chữ phức 複 (kép), một cái gọi là đan. ||② Cô đơn, như hình đan ảnh chích 形單影隻 hình đơn bóng lẻ, binh lực đan bạc 兵力單薄 sức binh đơn bạc, v.v. ||③ Cái đơn, như danh đan 名單 cái đơn kê tên, lễ đan 禮單 cái đơn kê các lễ vật, v.v. ||④ Một âm là thiền. Vua nước Hung-nô gọi là thiền vu 單于. ||⑤ Lại một âm là thiện. Như thiện phụ 單父 huyện Thiện-phụ.


meanings:
① Bảo rõ, như hãn thí nhi dụ 罕誓而喻 nghĩa là kẻ khéo dạy thì nói ít mà vẫn dễ hiểu. ||② Ví dụ.


meanings:
① Hạc hạc 嗃嗃 dáng đốc trách nghiêm ngặt (nghiêm khắc). ||② Một âm là hao. Kêu gào.


meanings:
① Khản tiếng (dè). ||② Một âm là hạ. Tục dùng làm tiếng giúp lời, như ta hát bài hạ hời hơi. ||③ Lại một âm là chới. Nghẹn lời.


meanings:
① Chim ăn. ||② Sặc, nhân ăn uống nghẹn mà phát ho gọi là sang.


meanings:
① Lận tiếc, dè sẻn. ||② Sắc phu 嗇夫 chức quan coi việc cầy cấy ngày xưa.


meanings:
① Cổ họng. Cổ họng sưng đau gọi là ách thống 嗌痛.


meanings:
① Mạ phê 嗎啡 chất lấy ở thuốc phiện ra rất độc (morphine). ||② Tục dùng làm tiếng giúp lời, cũng như chữ 麼.


meanings:
① Tiếng đưa đẩy trong câu nói, trong điệu hát hay dùng.


meanings:
① Phệ hạp 噬嗑 tên một quẻ trong kinh Dịch, giống như trong môi có vật gì, cắn rồi mới ngậm lại được. ||② Hạp hạp 嗑嗑 nói nhiều lời. ||③ Tiếng cười hặc hặc.


meanings:
① Tháp yên 嗒焉 ủ rũ, rầu rĩ. Tả cái dáng mất cả ý khí.


meanings:
① Cổ. Tục gọi đầu cổ họng là tảng tử 嗓子.


meanings:
① Giận, cáu, cũng có khi đọc là chữ điền.


meanings:
① Ô hô 嗚呼 than ôi! ||② Ô ô 嗚嗚 tiếng hát ô ố.


meanings:
① Cũng như chữ hàm 銜 nghĩa là ngậm (ngậm vật gì ở trong miệng). ||② Một âm là khiểm. Cái bọng đựng đồ ăn ở trong má của các loài khỉ.


meanings:
① Than thở, như hu ta 吁嗟 than ôi! ||② Một âm là tá. Ðốt tá 咄嗟 dây lát.


meanings:
① Nuốt. ||② Ốt cược 嗢噱 cười lớn, cười mãi không thôi.


meanings:
① Nối, như tự tử 嗣子 con nối. ||② Con cháu, như hậu tự 後嗣 con cháu sau.


meanings:
① Cười, cười nhạt gọi là xuy chi dĩ tị 嗤之以鼻.


meanings:
① Xuýt, xuýt chó cắn người gọi là thốc. Phàm sai khiến kẻ ác làm hại người cũng gọi là thốc.


meanings:
① Phúc, chúc mừng lễ thọ gọi là chúc hỗ 祝嘏.


meanings:
① Hao hao 嘐嘐 chị cả nói to (lớn lao).


meanings:
① Thở ra, cũng như chữ hô 呼. ||② Một âm là hố. Hố nhĩ 嘑爾 dằn vật, hắt hủi, cho người ra ý khinh bỉ.


meanings:
① Nhỏ bé. 2 uế uế 嘒嘒 nhịp nhàng, réo rắt.


meanings:
① Cãi nhau. ||② Một âm là trách. Trách trách 嘖嘖 nức nỏm khen hoài.


meanings:
① Nếm. ||② Thử, muốn làm việc gì mà thử trước xem có được không gọi là thường thí 嘗試. ||③ Từng, như thường tòng sự ư tư 嘗從事於斯 từng theo làm việc ở đấy. ||④ Tế thường, tế về mùa thu gọi là tế Thường.


meanings:
① Lạt ma 喇嘛 hiệu riêng của nhà sư bên Tây-tạng.


meanings:
① Lao thao 嘮叨 nói bát sát (nói nhiều).


meanings:
① Ăn một chút. ||② Than thở, sụt sùi. ||③ Tất kỉ 嗶嘰 đồ dệt bằng lông.


meanings:
① Cái mỏ các loài chim. ||② Mõm, cái gì hình thể nhọn sắc dẩu ra ngoài đều gọi là chuỷ, như sơn chuỷ 山嘴 mỏm núi.


meanings:
① Hiêu hiêu 嘵嘵 sợ hãi. ||② Kêu lải nhải, lòng không chịu cứ biện bạch mãi gọi là hiêu hiêu.


meanings:
① Ngựa hét. ||② Mất tiếng, nói to đâm mất tiếng. ||③ Khổ sở. ||④ Kêu.


meanings:
① Tiếng thú rừng gầm rống. ||② Gào khóc.


meanings:
① Liệu lượng 嘹喨 ánh ỏi, tiếng trong trẻo mà đi xa.


meanings:
① Hi hi 嘻嘻 cười hi hi. ||② Ôi! Lời than, như y hi 噫嘻 than ôi!


meanings:
① Cắn, nhai, nhấm. ||② Một âm là tiêu. Tiêu sát 噍殺 tiếng chua xót. ||③ Lại một âm là tưu. Chu tưu 啁噍 tiếng chim yến chim sẻ kêu.


meanings:
① Úc y 噢咿 xót ruột (thương ngầm). ||② Một âm là ủ. Ủ hủ 噢咻 tiếng yên ủi một cách thiết tha xót xa quá.


meanings:
① Khoá miệng, như chứng lị miệng không ăn uống được gọi là cấm khẩu lị 噤口痢. ||② Im bặt đi. Phàm cái gì im không lên tiếng được đều gọi là cấm.


meanings:
① Nông nông 噥噥 nói lẩm bẩm. Nói nhiều mà tiếng nhỏ.


meanings:
① Oẹ, có vật nôn ra mà không có tiếng gọi là thổ 吐, có tiếng mà không có vật gì ra gọi là uyết 噦, có vật nôn ra và có tiếng gọi là ẩu 嘔. ||② Một âm là hối, tiếng chuông ngựa loong coong.


meanings:
① Ðồ, như khí dụng 器用 đồ dùng. ||② Tài năng. ||③ Ðộ lượng. Trông người nào mà cho là có tài gọi là khí trọng 器重. ||④ Các thứ thuộc về tước vị danh hiệu cũng gọi là khí.


meanings:
① Kinh hãi, như ngạc mộng 噩夢 chiêm bao thấy sự không lành, ngạc háo 噩耗 tin xấu. ||② Ngạc ngạc 噩噩 nghiêm túc.


meanings:
① Dức lác, tiếng chim, sâu kêu to mà kêu luôn cũng gọi là táo, như thước táo 鵲噪 chim bồ các kêu. ||② Reo hò.


meanings:
① Ôi! Lời thương xót than thở. ||② Một âm là ức. Dùng làm lời chuyển câu như chữ ức 抑. ||③ Một âm là ái. Ái khí 噫氣 ợ.


meanings:
① Cắn. Thú mạnh cắn người gọi là phệ, vì thế nên mình bêu dếu người, người lại tìm cách bêu dếu trả lại gọi là phản phệ 反噬.


meanings:
① Ốt cược 嗢噱 cười to. Tục gọi sự đáng nực cười là khả phát nhất cược 可發一噱.


meanings:
① Nuốt xuống. ||② Khoái khoái 噲噲 rộng rãi sáng sủa.


meanings:
① Xì ra, dùng mũi phì hơi ra. ||② Phun nước.


meanings:
① Ðốn, dịch âm chữ Ton của nước Anh nước Mĩ, mỗi một đốn là 1702 cân nước Tầu. ||② Dùng để tính xem tầu chở được bao nhiêu gọi là đốn. Mỗi đốn là 40 thước vuông đứng.


meanings:
① Chiếp nhu 囁嚅 nhập nhù (muốn nói lại thôi).


meanings:
① Hô. Hao thỉ 嚆失 vè vè, tiếng tên bay đi, tên chưa đến tiếng đã đến trước, vì thế nên sự vật gì đến trưuớc cũng goi là hao thỉ.


meanings:
① Hắt hơi. Ta quen đọc là chữ sí.


meanings:
① Tục gọi người nói nhiều là lỗ tô 嚕囌. ||② Cũng đọc là chữ rô, trong thần chú tiếng Phạm hay có.


meanings:
① Cũng như chữ hướng 嚮 nghĩa là ngoảnh về, là đối với. ||② Ðời xưa dùng như chữ 響, 饗.


meanings:
① Vội bảo (báo cấp). ||② Tên vua đời xưa, tức là họ Cao-Tân.


meanings:
① Nghiêm, có cái oai nghi đáng sợ. ||② Sợ. ||③ Nghiêm ngặt, như cẩn nghiêm 謹嚴, nghiêm mật 嚴密, v.v. ||④ Nghiêm phong, giặc đến phải phòng bị kĩ gọi là giới nghiêm 戒嚴, giặc lui lại thôi gọi là giải nghiêm 解嚴. ||⑤ Dữ lắm, như nghiêm sương 嚴霜 sương xuống buốt dữ, nghiêm hàn 嚴寒 rét dữ, v.v. ||⑥ Tôn kính, như tục gọi bố là nghiêm, như gia nghiêm 家嚴, cha tôi, nghiêm mệnh 嚴命 mệnh cha, v.v. ||⑦ Hành trang.


meanings:
① Tiếng chìm bổng êm đềm. Tiếng chim kêu hay gọi là chuyển.


meanings:
① Rầm rĩ. ||② Hiêu hiêu 囂囂 tả cái dáng ung dung tự đắc.


meanings:
① Xiên nhiên 囅然 tả cái dáng cười (nhoẻn cười).


meanings:
① Nói sảng, ngủ nói mê gọi là nghệ ngữ 囆語.


meanings:
① Lâu la 嘍囉 quân thủ hạ của giặc cướp.


meanings:
① Bỏ tù, bắt người có tội giam lại gọi là tù, người có tội cũng gọi là tù.


meanings:
① Sân, sửa chỗ đất không cho phẳng phắn gọi là tràng. ||② Phàm nhân việc gì mà tụ họp nhiều người đều gọi là tràng, như hội tràng 會場 chỗ họp, hí tràng 戲場 chỗ làm trò, v.v. ||③ Tục gọi mỗi một lần là một tràng, nên sự gì mới mở đầu gọi là khai tràng 開場, kết quả gọi là thu tràng 收場.


meanings:
① Cái tường ngăn, tường một trượng gọi là bản, năm bản gọi là đổ. ||② Yên đổ 安堵 yên vững. ||③ Phòng đổ 防堵 ngăn ngừa.


meanings:
① Bùn bẩn, đãi người tàn ác gọi là đồ thán 塗炭 lầm than. ||② Ðường, cũng như chữ đồ 途. ||③ Lấp, xoá đi. ||④ Một âm là trà. Bôi, mạ. Lấy phẩm mùi bôi lên trên mặt đồ cho đẹp gọi là trà. Tục viết là trà 搽.


meanings:
① Cái mả cao. ||② Bờ bến. ||③ To lớn. Sách của vua Phục hi 伏羲, vua Thần Nông 神農, vua Hoàng Ðế 黃帝 gọi là tam phần 三墳. Vì thế nên gọi sách vở cổ là phần điển 墳典. ||④ Một âm là phẫn. Ðất tốt. ||⑤ Lại một âm là bổn. Ðất rộm lên.


meanings:
① Khai khẩn, dùng sức vỡ các ruộng hoang ra mà cầy cấy gọi là khẩn.


meanings:
① Bức vách. ||② Sườn núi dốc. ||③ Sao bích. ||④ Luỹ đắp trong trại quân.


meanings:
① Biền huyên 緶嬛 tả cái dáng đẹp mà lẳng lơ. ||② Một âm là hoàn, cũng như chữ hoàn 環.


meanings:
① Tục gọi con gái người khác là lệnh ái 令嬡.


meanings:
① Một chức quan đàn bà ngày xưa. Thiên tử có cửu tần 九嬪. ||② Vợ. ||③ Vợ còn sống gọi là thê 妻, vợ chết rồi gọi là tần 嬪. ||④ Lúc nhúc.


meanings:
① Vú sữa. ||② Tiếng xưng tôn trọng của đàn bà. ||③ Một âm là nễ. Người nước Sở gọi mẹ là nễ.


meanings:
① Con trẻ mới đẻ gọi là anh. Có người nói con gái gọi là anh 嬰, con trai gọi là hài 孩. ||② Thêm vào, đụng chạm đến. ||③ Vòng quanh, chằng chói. Như anh tật 嬰疾 mắc bệnh, bị bệnh nó chằng chói.


meanings:
① Chòng ghẹo nhau. Cũng đọc là chữ niễu.


meanings:
① Thím, vợ chú gọi là thẩm. ||② Em dâu cũng gọi là thẩm.


meanings:
① Cái nhà ở rất sâu (thâm cung). ||② Ngày xưa gọi nhà vua ở là thần. Như phong thần 楓宸, đan thần 丹宸, tử thần 紫宸 vì nhà Hán trong cung đền vua hay trồng cây phong, cứ đến lúc có sương thì là nó đỏ, nên gọi cung vua đều ngụ ý màu đỏ cả.


meanings:
① Bao dong chịu đựng. Như hưu hưu hữu dong 休休有容 lồng lộng có lượng bao dong, nghĩa là khí cục rộng lớn bao dong cả được mọi người. Cái vật gì chứa được bao nhiêu gọi là dong lượng 容量. ||② Nghi dong (dáng dấp). ||③ Lời nói giúp lời, như vô dong 無容 không cần. ||④ Nên, như dong hoặc hữu chi 容或有之.


meanings:
① Ðỗ, đêm đỗ lại nghỉ gọi là túc, nên một đêm cũng gọi là nhất túc 一宿. Vật gì để lâu cũng gọi là túc. Như túc vật 宿物 đồ cũ, túc tật 宿疾 bệnh lâu ngày. ||② Giữ, như túc trực 宿直 phòng giữ, nghĩa là canh gác ban đêm cho người ngủ yên. Ta thường nói các quan viên đêm phải mũ áo chỉnh tề để hầu thánh là túc trực là noi theo nghĩa ấy. ||③ Vốn có, lão luyện. Như túc tướng 宿將 tướng giỏi, túc học 宿學 học giỏi, túc nho 宿儒 học trò lão luyện, v.v. đều là cái nghĩa đã từng kinh nghiệm và học có căn bản cả. ||④ Yên, giữ. ||⑤ Lưu lại. ||⑥ Ðã qua. Như túc thế 宿世 đời quá khứ, túc nhân 宿因 nhân đã gây từ trước. ||⑦ Một âm là tú. Các ngôi sao. Như nhị thập bát tú 二十八宿.


meanings:
① Người Mân gọi con là kiển, có nơi đọc là cưỡng, là tể, là nga, là niên, đều nghĩa là con cả.


meanings:
① Về, đi rồi trở lại gọi là hồi. ||② Cong queo. ||③ Hồi, một thiên tiểu thuyết gọi là một hồi. ||③ Ðạo Hồi, một tôn giáo của Mục-hãn Mặc-đức người A-lạp-bá dựng lên, đến đời Tống, Nguyên các nước Hồi-hồi mới theo và truyền vào nước Tầu, gọi là Hồi-giáo. ||⑤ Giống Hồi, dân ở Tân-cương nước Tầu theo đạo Hồi nhiều, nên gọi là giống Hồi. ||⑥ Hồi hồi 回回 tên một nước ngày xưa, sau bị nhà Nguyên lấy mất. ||⑦ Ðoái lại. ||⑧ Chịu khuất. ||⑨ Hồi hướng 回向 chữ trong kinh Phật, nghĩa là đem công đức của mình mà hướng về nơi khác, đại khái có thể chia làm ba thứ: 1) Ðem công đức của mục A đã tu mà hồi hướng cho mục B, như làm các việc từ thiện, mà muốn lấy công đức ấy để cầu lấy cái phúc được vãng sinh sang nước Cực-lạc, 2) Lấy công đức của mình tu mà hồi hướng cho người, như tự mình niệm Phật lễ bái, mà quy công đức cho người chết khiến cho người chết được siêu sinh, 3) Ðem muôn phúc muôn thiện của Phật mà hồi hướng cho chúng sinh nhờ công đức ấy đều được vãng sinh nơi Tịnh-độ. ||⑩ Một âm là hối. Sợ lánh.


meanings:
① Cái thóp chỗ đỉnh đầu, lúc bé sờ vào thấy nó máy động.


meanings:
① Nhưng, vẫn thế. ||② Nương tựa. ||③ Nguyên nhân. ||④ Tính nhân, tính gấp lên gọi là tính nhân. ||⑤ Chỗ duyên theo đó mà phát ra, như nhân quả 因果. Nhà Phật cho phần đã làm ra là nhân, phần phải chịu lấy là quả, làm ác phải tội, làm thiện được phúc, thế là nhân quả.


meanings:
① Con bé gái, tục đọc là chữ nam.


meanings:
① Cái vựa nhỏ đựng thóc. ||② Tục gọi sự để đồ đợi giá đắt mới bán là độn tích 囤積.


meanings:
① Hốt luân 囫圇 nguyên lành (vật còn nguyên lành không mất tí gì). Xem sách không hiểu nghĩa thế nào, cứ khuyên trăn cũng gọi là hốt luân. Người hồ đồ không sành việc gọi là hốt luân thôn tảo 囫圇吞棗.


meanings:
① Khốn cùng. Phàm các sự nhọc mệt quẫn bách đều gọi là khốn.


meanings:
① Cái cửa sổ. Cửa sổ mở ở tường gọi là dũ 牖, cửa sổ mở nhà là song 囱. Một âm là thông. Cái ống thông khói. Tục gọi cái ống thông khói bếp là yên thông 煙囱.


meanings:
① Bền chắc. ||② Cố chấp, không biến thông, cái gì cũng chấp nhất gọi là cố. ||③ Cố, như cố thỉnh 固請 cố xin, cố từ 固辭 cố từ, v.v. ||④ Cố nhiên, lời giúp tiếng, như cố dã 固也 cố nhiên thế vậy. ||⑤ Bỉ lậu. ||⑥ Yên định.


meanings:
① Vườn nuôi các giống thú để chơi. ||② Hẹp hòi, như hữu ư nhất ngung 囿於一隅 rốt chặt vào một xó. ||③ Vườn tược. ||④ Chỗ mà mọi sự vật họp nhiều ở đấy.


meanings:
① Người bồi ngựa. ||② Bờ cõi, như liêu cố ngô ngữ 聊固吾圉 gọi là bền giữ bờ cõi ta.


meanings:
① Nước, có đất có dân, có quyền cai trị gọi là nước.


meanings:
① Vây quanh, như vi thành 圍城 vây thành. ||② Vây bắt, chăng lưới bắt các giống thú gọi là đả vi 打圍. ||③ Thước tròn, dùng để đo các đồ tròn gọi là vi. Hoặc cho 5 tấc là một vi hoặc cho một chét là một vi.


meanings:
① Chuồng nuôi giống muông, như trư quyển 豬圏 chuồng lợn. ||② Một âm là khuyên. Vòng tròn.


meanings:
① Vườn, chỗ đất để trồng hoa quả, rau dưa. ||② Chỗ để chơi riêng. ||③ Lăng tẩm các vua đời xưa và mồ mả các phi tần cũng đều gọi là viên cả.


meanings:
① Chỉ về hình-thể. Từ giữa ruột đo ra đến ngoài vành chỗ nào cũng đều nhau thì chỗ giữa ấy gọi là viên tâm 圓心 ruột tròn, chỗ vành ngoài gọi là viên chu 圓周 vòng tròn. ||② Trộn, phàm cái gì không lộ cạnh góc ra đều gọi là viên. Như viên thông 圓通, viên hoạt 圓活, v.v. ||③ Ðầy đủ, như viên mãn 圓滿, viên túc 圓足, v.v. ||④ Ðồng bạc. ||⑤ Tự bênh vực cái thuyết của mình. ||⑥ Không trở ngại, tôn Thiên-thai chia Phật-giáo làm 4 bực, bực Viên-giáo là bực cao nhất, vì chứng đến bực ấy thì công-hành viên-mãn, tự-tại viên-dung, không có gì trở ngại nữa.


meanings:
① Cái tranh vẽ, như đồ hoạ 圖畫 tranh vẽ, địa đồ 地圖 tranh vẽ hình đất. ||② Toan mưu, như hi đồ 希圖 toan mong, đồ mưu 圖謀 toan mưu, v.v.


meanings:
① Hình tròn, như đoàn đoàn 團團 tròn trặn, đoàn loan 團圝 sum vầy, v.v. ||② Phàm nhiều người họp lại mà làm nên cái gì cũng gọi là đoàn. Như đoàn thể 團體, đoàn luyện 團練, v.v. Vật gì dót lại làm một cũng gọi là nhất đoàn 一團 một nắm.


meanings:
① Cũng như chữ viên 圓. Chữ viên 圓 dùng về loại chữ hình dong, chữ viên 圜 dùng để nói về loài chữ danh vật. ||② Một âm là hoàn, cùng nghĩa với chữ hoàn 環.


meanings:
① Ðất, như niêm thổ 黏土 đất thó, sa thổ 沙土đất cát, v.v. ||② Ðất ở, như hữu nhân thử hữu thổ 有人此有土 có người ấy có đất. ||③ Vật gì chỉ ở đất ấy mới có gọi là thổ, như thổ sản 土產, thổ nghi 土檥, v.v. Người sinh trưởng ở đất nào thì gọi người xứ ấy là thổ trước 土著. ||④ Giống thổ, người thổ. Dùng người thổ làm quan cai trị thổ gọi là thổ ti 土司. ||⑤ Không hợp với sự ưa thích của đời cũng gọi là thổ, cũng như ta chê người không hợp thời-trang là giống mường, người mường vậy. ||⑥ Tiếng thổ, một thứ tiếng trong bát âm. ||⑦ Sao thổ. ||⑧ Một âm là độ. Như Tịnh-độ 淨土. Theo trong kinh Phật thì cõi Tịnh-độ là một thế giới rất sạch sẽ sung sướng ở Tây-phương. Vì thế tôn phái tu cầu được vãng sinh về bên ấy gọi là tôn Tịnh-độ. ||⑨ Lại một âm nữa là đỗ. Vò rễ cây dâu.


meanings:
① Ở, như tại hạ vị nhi bất ưu 在下位而不憂 ở ngôi dưới mà chẳng lo. ||② Còn, như phụ mẫu tại bất viễn du 父母在不遠遊 cha mẹ còn sống không chơi xa. ||③ Lời trợ ngữ, chỉ vào chỗ nào gọi là tại. Như tại chỉ ư chí thiện 在止於至善 ở hẳn vào nơi chí-thiện.


meanings:
① Bờ đập. Chỗ nước sông cao hơn mặt ruộng, phải đắp bờ để ngăn nước gọi là vu.


meanings:
① Ô nhân 圬人 thợ trát nhà (thợ nề).


meanings:
① Ngọc khuê. ||② Cái khuê, một thứ đồ để đong ngày xưa, đựng được 64 hạt thóc gọi là một khuê, cũng là một thứ cân, cân nặng được mười hạt thóc gọi là một khuê.


meanings:
① Ðất, đựng chứa muôn vật cõi đời gọi là địa. ||② Ðịa vị, cái ngôi của mình được tới, trong phép Phật chia ra mười ngôi bồ-tát gọi là thập-địa 十地 để định rõ chỗ tu hơn kém nhau. ||③ Chất, nền, phàm vẽ cái gì cũng phải làm nền rồi mới bôi các mùi được, thế là địa. ||④ Khu đất. ||⑤ Chỗ nào ý chí mình tới được gọi là địa, như tâm địa 心地, kiến địa 見地, v.v. ||⑥ Những, như nghĩa chữ đãn 但. ||⑦ Dùng làm tiếng giúp lời, như hốt địa 忽地, đặc địa 特地, cũng như ta nói chợt vậy, đặc cách thế, v.v.


meanings:
① Cõi đất vuông nghìn dặm gọi là kì.


meanings:
① Nguy. ||② Lạp ngập 垃圾 bụi bậm chồng chất, cũng gọi là chữ sắc.


meanings:
① Ðều, không ai hơn kém gọi là quân. ||② Cùng, như lợi ích quân chiêm 利益均霑 ích lợi cùng hưởng. ||③ Khuôn đóng gạch ngói. ||④ Một đồ đong ngày xưa, 2500 thạch là một quân. ||⑤ Một đồ âm nhạc ngày xưa. ||⑥ Một âm là vận. Cũng như chữ vận 韻.


meanings:
① Phường, tên gọi các ấp các làng. ||② Trong thành chia ra từng khu để cai trị cho dễ cũng gọi là phường. ||③ Một vật gì xây đắp để tiêu-biểu các người hiền ở các làng mạc cũng gọi là phường. Như trung hiếu phường 忠孝坊, tiết nghĩa phường 節義坊, v.v. ||④ Tràng sở, như tác phường 作坊 sở chế tạo các đồ. ||⑤ Cái đê, cùng nghĩa như chữ phòng 防.


meanings:
① Họp, đều. Như bộn tập 坌集 cùng họp. ||② Bụi.


meanings:
① Quẻ khảm. Một quẻ trong bát quái 八卦, nghĩa là hõm vào, là hiểm hóc, nên chỗ nào hỏm sâu xuống đều gọi là khảm. ||② Cái chén nhỏ. ||③ Thùng thùng.


meanings:
① Ngói mộc. ||② Một âm là bùi. Lấy đất lấp lỗ hang lại. ||③ Tường vách.


meanings:
① Ngồi. ||② Buộc tội. Tội xử đúng luật không thay đổi được gọi là toạ, như phản toạ 反坐 buộc tội lại, kẻ vu cáo người vào tội gì, xét ra là oan lại bắt kẻ vu cáo phải chịu tội ấy. ||③ Nhân vì. ||④ Cố giữ. ||⑤ Ðược tự nhiên, không nhọc nhằn gì mà được. ||⑥ Cùng nghĩa với chữ toạ 座.


meanings:
① Sườn núi. Chỗ hình đất cao thấp nghiêng lệch mà vẫn liền vào nhau.


meanings:
① Quẻ khôn, ví như đất, là một quẻ trong bát quái. ||② Thuận nói về đức hạnh bên đàn bà. Như khôn trạch 坤宅 nhà gái.


meanings:
① Phẳng phắn. Trong lòng không vướng vít gì gọi là thản nhiên 坦然.


meanings:
① Ðồ bằng đất, như nồi, chum, vò, lọ, v.v.


meanings:
① Chỗ đất bằng phẳng. ||② Phép đo nước Nhật-bản cho 36 thước vuông bề mặt là một bình.


meanings:
① Cái bục, cái bệ. ||② Góc nhà. ||③ Chỗ đắp bằng đất để chứa đồ ăn ở trong nhà.


meanings:
① Khảm khả 坎坷 gập ghềnh, nói bóng là sự làm không được trôi chảy. Ta quen đọc là khảm kha.


meanings:
① Cái đống đất cao ở trong nước. ||② Một âm là để. sườn núi (thung lũng)


meanings:
① Rủ xuống. ||② Cũng như chữ thùy. Biên thùy 邊垂 ngoài ven nước. ||③ Sắp, như sự tại thùy thành 事在垂成 việc ở sắp nên. ||④ Lời người trên đối với kẻ dưới, như thùy niệm 垂念 rủ lòng nghĩ tới.


meanings:
① Cái khuôn. Cái khuôn bằng đất để đúc các đồ gọi là hình. ||② Nói bóng nghĩa là làm khuôn phép.


meanings:
① Cai, vạn vạn gọi là cai. ||② Chỗ đất bỏ hoang xa ngoài chín châu gọi là cửu cai 九垓 bát duyên 貟埏 vì thế nên chỗ đất rộng mà xa gọi là cai duyên 垓埏. ||③ Một âm là giai. Bậc.


meanings:
① Ụ đất, ụ đất để tập bắn gọi là xạ đoá 射垛. ||② Chồng chất. ||③ Cái gò, cái đống. ||④ Ðồ vật gì có chỗ lồi ra cũng gọi là đoá.


meanings:
① Bờ. ||② Ngần, như kì đại vô ngân 其大無垠 thửa to không ngần.


meanings:
① Tường thấp. ||② Thành tất có tường, nên gọi nơi tỉnh thành là tỉnh viên 省垣. ||③ Sở quan. ||④ Trong khu vực của ngôi sao.


meanings:
① Cái hố nhỏ. ||② Ðiền canh 田埂 thửa ruộng.


meanings:
① Bụi, gió thổi cát bay gọi là ai.


meanings:
① Bụi mù. Tục đọc là chữ canh. Như sơn than đãng canh 山 灘蕩埄 ven núi đất hoang (chỗ ruộng thuế nhẹ hơn).


meanings:
① Chôn, đám ma chôn không hợp lễ gọi là mai. ||② Vùi xuống đất. ||③ Che lấp.


meanings:
① Cái thành, ở trong gọi là thành 城 ở ngoài gọi là quách 郭. ||② Ðắp thành.


meanings:
① Chỗ đất bỏ hoang xa ngoài chín châu gọi là cửu cai 九垓, bát duyên 貟埏 vì thế nên chỗ đất rộng mà xa gọi là cai duyên 垓埏. ||③ Một âm là giai. Bậc.


meanings:
① Cái tường xây quanh kho. ||② Ngang hàng. Như tương liệt 相埒 bằng đẳng (ngang hàng). ||③ Bờ cõi. ||④ Mạch suối, đầu ngọn suối.


meanings:
① Vu niệm 圩埝 đắp đất để ngăn nước.


meanings:
① Bờ cõi. ||② Nước, như Tây-vực 西域 nước phía Tây. ||③ Trong khu vực mồ mả.


meanings:
① Bến đỗ. Chỗ thuyền buôn đỗ xếp các hàng hoá.


meanings:
① Phụ thêm, tăng thêm, ấp thêm, thường dùng như chữ tì 裨. ||② Cái tường thấp.


meanings:
① Ðập đất, lấy đất đắp ngăn nước lại, hai bên bờ chôn trục quay, có thuyền nào qua lại thì buộc dây vào đuôi thuyền mà quay, hoặc dùng sức trâu sức người quay trục cho thuyền đi.


meanings:
① Ðất dính, đất thó. ||② Ðoàn thực 摶埴 thợ gốm.


meanings:
① Vốn là chữ nghệ 藝. Cũng mượn làm chữ thế 勢.


meanings:
① Cầm. ||② Giữ. ||③ Câu chấp 拘執 không biết biến thông cứ tự cho mình là phải. ||④ Bắt. ||⑤ Kén chọn. ||⑥ Bạn đồng chí gọi là chấp hữu 執友 vì thế nên gọi bố anh em bạn là phụ chấp 父執.


meanings:
① Bờ ruộng. Bờ cõi nước ngoài cũng gọi là cương dịch 疆埸. Bờ cõi khu lớn gọi là cương, bờ cõi khu nhỏ gọi là dịch.


meanings:
① Vun bón. ||② Tài bồi 栽培 vun trồng. Nói bóng là dưỡng dục nhân tài. ||③ Một âm là bậu. Bậu lũ 培塿 đống đất nhỏ.


meanings:
① Nền nhà, như căn cơ 根基, cơ chỉ 基址 ở dưới cho vật gì đứng vững được đều gọi là cơ. ||② Cỗi gốc. ||③ Trước. ||④ Mưu. ||⑤ Gây dựng. ||⑥ Ðồ làm ruộng, như các thứ cầy bừa.


meanings:
① Gian nhà chính giữa, cái nhà để làm lễ. ||② Rực rỡ, như đường đường 堂堂, đường hoàng 堂黃, v.v. ||③ Mình gọi mẹ người cũng gọi là đường, như tôn đường 尊堂, lệnh đường 令堂, v.v. ||④ Anh em cùng một tổ gọi là đồng đường huynh đệ 同堂兄弟 gọi tắt là đường huynh đệ 兄弟堂 anh em cùng một cụ gọi là [/b] tụng đường[/b] 從堂, cùng một kị gọi là [/b] tái tụng đường[/b] 再從堂, v.v. ||⑤ Cung điện, như miếu đường 廟堂, triều đường 朝堂, v.v. ||⑥ Chỗ núi bằng phẳng cũng gọi là đường.


meanings:
① Bền chặt. ||② Ðầy chắc. ||③ Cố sức. ||④ Thân mật. ||⑤ Các loài thuộc về áo dày mũ trụ. ||⑥ Chỗ binh giặc cứng mạnh. ||⑦ Có sức yên định. ||⑧ Không lo sợ.


meanings:
① Kham qua 坩堝 đồ gốm, cái nồi để nấu vàng bạc.


meanings:
① Cái ụ. Chỗ lính đóng đồn đắp một cái ụ bằng đất để dòm xem giặc ở đâu gọi là hậu. Ta gọi là cái sang, hình như cái lô-cốt.


meanings:
① Bảo chướng 堡障 cái thành nhỏ, bờ luỹ trong làng đắp để phòng giặc cướp.


meanings:
① Cái đê. ||② Ðồ gốm dưới đít bằng phẳng gọi là đê.


meanings:
① Vốn là chữ đê 邸. Tục mượn làm chữ đê 隄.


meanings:
① Chịu được, như bất kham 不堪 chẳng chịu được. Có khi dùng như chữ khả 可, như kham dĩ cáo uý 堪以告慰 khá lấy nói cho yên ủi được. ||② Kham nhẫn 堪忍 dịch nghĩa chữ Phạm là Sa-bà, tức là cõi đời ta ở đây, là cõi chịu nhịn được mọi sự khổ.


meanings:
① Vua Nghiêu, một vị vua rất thánh hiền đời xưa. ||② Cao.


meanings:
① Báo trả, thù đáp lại. ||② Quả báo. ||③ Bảo rõ, vì thế nên tờ nhật-trình gọi là báo chỉ 報紙, tin dây thép gọi là điện báo 電報, v.v. ||④ Kẻ dưới dâm với người trên. ||⑤ Vội vã.


meanings:
① Lấp kín. ||② Ðầy dẫy. ||③ Ðất hiểm yếu. ||④ Bế tắc, vận bĩ tắc. ||⑤ Một âm là tái. Chỗ canh phòng ở nơi ngoài ven nước gọi là tái. Bên Tàu từ ngoài tràng thành trở ra gọi là tái thượng 塞上.


meanings:
① Lấp, lấp cho đầy hố gọi là điền. ||② Phàm tờ bồi gì in mẫu sẵn chừa chỗ để biên tên họ, v.v. vào gọi là điền. ||③ Ðồ đạc gì đã chạm trổ hoa lài thêm các mùi gọi là điền. ||④ Ầm ầm, tiếng đánh trống. ||⑤ Một âm là trần. Lâu. ||⑥ Lại một âm là điễn. Hết, ốm. ||⑦ Lại một âm nữa là chấn, cùng nghĩa với chữ trấn 鎮.


meanings:
① Bụi, chỗ xe ngựa đông đúc gọi là trần hiêu 塵囂. ||② Dấu vết, như vọng trần vật cập 望塵勿及 mến trọng cái dấu vết của người mà không thể kịp. ||③ Trần. Phật cho sắc, tiếng, hương, vị, xúc (chạm biết) và pháp là sáu trần, nghĩa là bao nhiêu thứ ham muốn bậy bạ đều vì sáu món đó mà khởi lên làm loạn chân tính. ||④ Trần tục. ||⑤ Nhơ bẩn. ||⑥ Lâu, có ý nghĩa như chữ trần 陳. ||⑦ Sách đạo Lão cho một đời là nhất trần 一塵.


meanings:
① Cái hào. Ðào hào chung quanh thành cho kín gọi là tiệm.


meanings:
① Cái chái nhà. Gian nhà hai bên cửa cái gọi là thục. Là chỗ để cho con em vào học, cho nên gọi chỗ chái học là gia thục 家塾. Ðời sau nhân thế mới gọi tràng học tư là tư thục 私塾, mà gọi thầy học là thục sư 塾師 vậy.


meanings:
① Trên mặt thềm các vua đời xưa dùng son láng mặt thềm gọi là đan trì 丹墀, lấy ngọc đá xây gọi là ngọc trì 玉墀.


meanings:
① Cõi. ||② Cảnh ngộ, như cảnh thuận, cảnh nghịch, v.v. ||③ Cảnh trí, như thắng cảnh 勝境, giai cảnh 佳境, v.v.


meanings:
① Ruộng, nhà, ngoài chỗ nhà ở lại làm riêng một chỗ để nghỉ ngơi gọi là biệt thự 別墅.


meanings:
① Cái thành nhỏ. Ðắp đất làm tường vách cũng gọi là dong, chỗ tường phía bắc trong nhà cũng gọi là dong.


meanings:
① Thấp xuống. ||② Chết đuối. ||③ Ðệm, phàm kê đệm cho cao cho dày lên gọi là điếm. ||④ Cái đệm. ||⑤ Khoản tiền thay người tạm giao đi gọi là điếm khoản 墊款.


meanings:
① Cái gò lớn, cũng có khi gọi nấm mả khư mộ 墟墓. ||② Thành cũ. Trước có vật gì đã xây đắp mà nay phá phẳng đi gọi là khư. ||③ Chỗ buôn bán sầm uất.


meanings:
① Ðất thó trắng dùng để trát cửa cũng như mát-tít.


meanings:
① Sắc đen. ||② Mực. ||③ Hình mặc. Một thứ hình pháp đời xưa thích chữ vào mặt rồi bôi mực vào. ||④ Tham mặc, quan lại tham tiền làm sai phép gọi là mặc lại 墨吏. ||⑤ Ðạo Mặc, đời Chiến-quốc có ông Mặc Ðịch 墨翟 lấy sự yêu hết mọi người như mình làm tôn chỉ, cho nên gọi là Ðạo Mặc. ||⑥ Nước Mặc, gọi tắt nước Mặc-tây-kha 墨西哥 (Mexico) ở châu Mĩ. ||⑦ Một thứ đo ngày xưa, năm thước là một mặc.


meanings:
① Rơi xuống, đổ, người mỗi ngày một hư hỏng gọi là đoạ lạc 墮落. ||② Mười, cùng nghĩa với chữ noạ 惰. ||③ Một âm là huy. Ðổ nát.


meanings:
① Lấp, nhân cớ gì mà làm cho trên dưới không rõ nhau gọi là ủng tế 壅蔽. ||② Ðắp, vun thêm đất cho cây gọi là bồi ủng 培壅. ||③ Ủng trệ, cũng đọc là chữ ung.


meanings:
① Cái đàn. Chọn chỗ đất bằng phẳng đắp đất để cúng tế gọi là đàn.


meanings:
① Khảm lẫm 坎壈 ức uất, bất đắc chí.


meanings:
① Cái huân, một thứ âm nhạc nặn bằng đất nung đỏ, dưới phẳng trên nhọn, trên chỏm một lỗ, đằng trước hai lỗ, đằng sau ba lỗ, thổi vào thì kêu, vì thế anh em hoà thuận gọi là huân trì 壎箎.


meanings:
① Hang hốc, chỗ rừng núi hiểm hóc gọi là hác. Như lâm hác 林壑 xó rừng, nham hác 巖壑 hỏm núi, v.v. Chỗ chứa nước cũng gọi là hác. Như sông bể gọi là đại hác 大壑. ||② Cái ngòi, cái ao.


meanings:
① Ðè ép. ||② Ðè nén. ||③ Bức bách đến bên.


meanings:
① Cái thành nhỏ. ||② Phép học tính về phần cột tròn cắt ra gọi là viên đảo 圓壔, phật cột nhiều cạnh gọi là giác đảo 角壔.


meanings:
① Bờ luỹ, tức là tường chắn trong dinh quân. ||② Một âm là luật. Uất Luật 鬱壘 tên một vị thần cổ. Ðời thượng cổ có hai anh em là Thần Ðồ 神荼, Uất Luật 鬱壘 kiểm soát loài quỷ làm càn, bắt cho hổ thịt, vì thế đời cho là vị thần trừ sự không lành, bây giờ hay thờ làm thần coi cửa, môn thần 門神.


meanings:
① Cái huyệt, đào huyệt chôn người chết gọi là khai khoáng 開壙. ||② Ðồng áng.


meanings:
① Ðất thó đen. ||② Ðương lư 當壚 người bán rượu. Ðắp đất để cái vò cho vững gọi là lư.


meanings:
① Cái mả. ||② Cái gò. ||③ Lũng đoạn 壟斷 kẻ tài mưu lợi. Choán nơi tiện lợi của người mà lõng hết lời vào mình.


meanings:
① Ðất mềm. ||② Quả đất, như thiên nhưỡng 天壤 trời đất. ||③ Giàu có đầy đủ, cùng nghĩa như chữ nhưỡng 攘. ||④ Bị hại.


meanings:
① Máng nước, chặn ngang sông cho nước chảy thăng bằng thong thả để hai bên bờ sông hưởng lấy cái lợi tưới rót không bị đại hạn không bị ngập lụt gọi là bá.


meanings:
① Học trò, những người nghiên cứu học vấn đều gọi là sĩ. ||② Quan sĩ, chức quan đời xưa, có [b]thượng sĩ' 上士, trung sĩ 中士, hạ sĩ 下士. ||③ Quan coi ngục gọi là sĩ sư 士師 tức quan Tư pháp bây giờ. ||④ Binh sĩ, như giáp sĩ 甲士 quân mặc áo giáp, chiến sĩ 戰士 lính đánh trận, v.v. ||⑤ Con gái có tư cách như học trò gọi là nữ sĩ 女士. ||⑥ Có nghĩa như chữ sự 事.


meanings:
① Can nhâm, can thứ chín trong mười can. ||② Thiêm nhâm 僉壬 kẻ tiểu nhân. ||③ To lớn. ||④ Gian nịnh. ||⑤ Chịu, cùng nghĩa với chữ nhâm 任. ||⑥ Có mang, cùng nghĩa với chữ nhâm 妊.


meanings:
① Mạnh mẽ. Người đến ba mươi tuổi gọi là tráng, nghĩa là đang lúc tinh lực đang mạnh mẽ vậy. Phàm cái gì bề trong đầy đủ mà bề ngoài có vẻ lớn lao đều gọi là tráng, như hùng tráng 雄壯, bi tráng 悲壯, hoành tráng 宏壯, v.v. ||② Nhanh chóng. ||③ Mồi, thầy thuốc dùng mồi ngải đốt chữa bệnh, mỗi lần đốt gọi là một tráng.


meanings:
① Chuyên nhất. ||② Một, cũng một nghĩa như chữ nhất 一, trong văn tự phải dùng chữ 壹 để cho khỏi chữa gian được. ||③ Hợp, như thống nhất 統壹 họp cả làm một. ||④ Bế tắc.


meanings:
① Cái hồ, cũng như cái nậm. ||② Một thứ quả ăn, như quả bầu.


meanings:
① Chàng rể. Vợ gọi chồng cũng dùng chữ tế, như phu tế 夫壻 thầy nó.


meanings:
① Lối đi ở trong cung, đời sau quen dùng như chữ khổn 閫. Cho nên người con gái nào có lễ phép đáng làm khuôn phép cho đời gọi là khổn phạm 壼範.


meanings:
① Lâu dài. Có tuổi gọi là thọ. Trăm tuổi là thượng thọ 上壽. Tám mươi gọi là trung thọ 中壽. ||② Ngày sinh nhật cũng gọi là thọ. ||③ Chúc, đời xưa đem vàng lụa tặng cho người tôn kính hay lấy rượu mà chuốc cũng gọi là thọ.


meanings:
① Ðến sau. Ngày xưa dùng như chữ chung 終.


meanings:
① Mùa hè, lịch tây định từ 6 tháng 5 đến 8 tháng 8 là mùa hè, lịch ta định tháng 4, 5, 6 là mùa hè. ||② Một âm là giạ. Giữa nước gọi là giạ. Như Hoa giạ 華夏 ý nói nước Tầu là nước văn minh ở giữa, ngoài ra là mán mọi. ||③ To lớn, như giạ ốc 夏屋 nhà to. ||④ Nhà Giạ, vua Võ chịu ngôi vua của vua Thuấn truyền cho gọi là nhà Giạ (2000-1500 trước T.L.) ||⑤ Nước Giạ, vua phong vua Võ ra nước Giạ, nay thuộc tỉnh Hà-nam. Ðầu hồi nhà Tống, Triệu Nguyên Hạo 趙元昊 tự lập làm vua gọi là nhà Tây giạ 西夏. ||⑥ Lại một âm là giá. Giá sở 夏楚 một thứ hình trong tràng học đời xưa, để đánh những kẻ không giữ khuôn phép. Ta quen đọc là chữ hạ cả.


meanings:
① Ngày xưa bảo là một giống quái ở gỗ đá, như con rồng có một chân gọi là con quỳ. Các đồ chuông đỉnh bây giờ khắc con ấy gọi là quỳ văn 夔紋. ||② Ông Quỳ, một vị quan nhạc rất hiền đời vua Thuấn. ||③ Quỳ quỳ 夔夔 kính cẩn sợ hãi.


meanings:
① Buổi tối. ||② Ðêm. ||③ Tiếp kiến ban đêm. ||④ Vẹo.


meanings:
① Ngoài, phàm cái gì ở bề ngoài đều gọi là ngoại, không phải ở trong phạm mình cũng gọi là ngoại, như ngoại mạo 外貌 mặt ngoài, ngoại vũ 外侮 kẻ ngoài khinh nhờn, v.v. Về bên họ mẹ cũng gọi là ngoại. ||② Vợ gọi chồng cũng là ngoại tử 外子, vì con trai làm việc ở ngoài, con gái ở trong nên gọi là ngoại. ||③ Con sơ không coi thân thưa gọi là kiến ngoại 見外. ||④ Ðóng vai đàn ông (trong tuồng Tàu).


meanings:
① Sớm. ||② Ngày xưa. ||③ Cũ. ||④ Kính cẩn.


meanings:
① Nhiều. ||② Khen tốt. Như đa kì hữu lễ 多其有禮 người có lễ lắm. ||③ Hơn.


meanings:
① Nhiều, đầy đủ. Ta quen đọc là chữ hú.


meanings:
① Chiêm bao, nằm mê. ||② Một âm là mông. Mông mông 夢夢 lờ mờ, nghĩa là không biết đích xác gì cứ lờ mờ như người nằm mê. Tục viết là 夣.


meanings:
① Tiến lên. Nhân đút lót mà được chức nọ chức kia gọi là di duyên 夤緣. ||② Xa. ||③ Chỗ thắt lưng. Cũng đọc là chữ dần.


meanings:
① Nhiều. ||② Tục gọi những người cùng giúp việc kiếm ăn với mình là khoã kế 夥計.


meanings:
① Lớn. ||② Tiếng nói gộp, như đại phàm 大凡 hết thẩy, đại khái 大概, v.v. ||③ Tiếng nói tôn trọng người. Như khen sự trước tác của người là đại tác 大作 nghĩa là văn chương sách vở làm ra to tát rộng lớn lắm. Các bậc trên như cha, anh, quan trưởng cũng gọi là đại nhân 大人. Anh lớn nhất gọi là đại 大. ||④ Cho là to. ||⑤ Hơn. ||⑥ Một âm là thái. Như thái hoà 大和, thái cực 大極, thái lao 大牢, v.v. đều cùng âm nghĩa như chữ thái 太.


meanings:
① Bầu trời. ||② Cái gì kết quả tự nhiên, sức người không thể làm được gọi là thiên. Như thiên nhiên 天然, thiên sinh 天生, v.v. ||③ Nhà tôn giáo gọi chỗ các thần linh ở là thiên. Như thiên quốc 天國, thiên đường 天堂, v.v. ||④ Ngày. Như kim thiên 今天 hôm nay, minh thiên 明天 ngày mai. ||⑤ Thì tiết trời. Như nhiệt thiên 熱天 trời nóng, lãnh thiên 冷天 trời lạnh. ||⑥ Phàm cái gì không thể thiếu được cũng gọi là thiên. Như thực vi dân thiên 食為民天 ăn là thứ cần của dân. ||⑦ Ðàn bà gọi chồng là thiên, cũng gọi là sở thiên 所天. ||⑧ Ông trời, có nhiều nhà tu xưa cho trời là ngôi chúa tể cả muôn vật, giáng hoạ ban phúc đều quyền ở trời cả. Nhà Phật thì cho trời cũng là một loài có công tu thiện nhiều hơn, được sinh vào cõi đời sung sướng hơn người mà thôi. ||⑨ Hình phạt khắc chữ chàm vào trán gọi là thiên.


meanings:
① Khi khu 崎嶇 đường núi gập ghềnh.


meanings:
① Ðợi, cũng có khi đọc là hễ. ||② Cũng có khi dùng chữ hề 蹊. Hề kính 徯徑 lối hẹp.


meanings:
① Vời. Như trưng tập 徵 vời họp. Cứ sổ đinh mà bắt lính gọi là trưng binh 徵兵. Nhà nước lấy lễ đón người hiền gọi là trưng tích 徵辟, người được đón mời gọi là trưng quân 徵軍. ||② Chứng cớ. Như kỉ bất túc trưng dã 杞不足徵也 nước Kỉ chẳng đủ làm chứng vậy. Nay gọi người nào có tướng thọ là thọ trưng 壽徵 là theo nghĩa ấy. Thành, nên đưa lễ cưới để xin gọi là nạp trưng 納徵 nghĩa là nộp của cho thành lễ cưới vậy. ||④ Thu, như trưng phú 徵賦 thu thuế. ||⑤ Hỏi. ||⑥ Một âm là chuỷ. Một thứ tiếng trong năm tiếng, cung 宮, thương 商, giốc 角, chuỷ 徵, vũ 羽. ||⑦ Lại một âm là trừng. Cùng nghĩa với chữ 懲.


meanings:
① Ðạo đức. Cái đạo để lập thân gọi là đức. Như đức hạnh 德行, đức tính 德性, v.v. ||② Thiện. Làm thiện cảm hoá tới người gọi là đức chính 德政, đức hoá 德化. ||③ Ơn. Như tuý tửu bão đức 醉酒飽德 ơn cho no say rồi, vì thế nên cảm ơn cũng gọi là đức. ||④ Cái khí tốt (vượng) trong bốn mùa. Như mùa xuân gọi là thịnh đức tại mộc 盛德在木, mùa hè gọi là thịnh đức tại hoả 盛德在火, v.v. Tên nước Ðức-ý-chí 德意志 thường gọi tắt là nước Ðức.


meanings:
① Nâng, lấy tay mà nhấc vật gì lên gọi là thác. ||② Bày ra. Như hoà bàn thác xuất 和盤托出 bày hết khúc nhôi ra. ||③ Cái khay, như trà thác 茶托 khay chè.


meanings:
① To lắm, có khi viết chữ 大, có khi viết chữ 泰. ||② Tiếng gọi người tôn trưởng hơn người tôn trưởng. Như thái lão bá 太老伯 hàng tôn trưởng hơn bác. Gọi người tôn trưởng của kẻ sang cũng gọi là thái. Như lão thái gia 老太爺 cụ cố ông, thái phu nhân 太夫人 cụ cố bà, v.v. ||③ Ngày xưa phong vợ các bầy tôi to là thái quân 太君, nay gọi vợ các quan là thái thái 太太 cũng do nghĩa ấy.


meanings:
① Ðàn ông. Con trai đã nên người khôn lớn gọi là trượng phu 丈夫. Kẻ đi làm công cũng gọi là phu. ||② Chồng. ||③ Một âm là phù. Lời mở đầu, có ý chuyên chỉ vào cái gì, như phù đạt dã giả 夫達也者 ôi đạt vậy ấy. ||④ Lời nói đoạn rồi than. Như thệ giả như tư phù 逝者如斯夫 đi ấy như thế kia ư?


meanings:
① Yêu yêu 夭夭 nét mặt vui vẻ ôn tồn. ||② Rờn rờn, nhan sắc mầu mỡ đáng yêu. ||③ Tai vạ. ||④ Một âm là yểu. Chết non.


meanings:
① Ở giữa. ||② Nửa, như dạ vị ương 夜未央 đêm chưa quá nửa đêm. ||③ Cầu cạnh, như ương nhân tác bảo 央人作保 cầu cạnh người làm bầu chủ. ||④ Ương ương 央央 rờ rỡ.


meanings:
① Mất. ||② Lỗi. ||③ Bỏ qua. ||④ Có khi dùng như chữ dật 佚.


meanings:
① Vốn là chữ thao, nghĩa là tiến thủ. Tục mượn dùng làm chữ bổn.


meanings:
① Rợ mọi. ||② Công bằng, như di khảo kì hành 夷考其行 lấy lòng công bằng mà xét sự hành vi của người. ||③ Bị thương. ||④ Giết hết, xưa ai có tôi nặng thì giết cả chín họ gọi là di. ||⑤ Ðẹp lòng. ||⑥ Ngang, bằng. ||⑦ Bầy biện. ||⑧ Thường, cùng nghĩa với chữ di 彝.


meanings:
① Nàng hầu, vợ lẽ. ||② Tiếng con gái tự xưng nhún mình. Như thiếp bản nho gia nữ 妾本儒家女 thiếp tôi vốn là con gái nhà học trò.


meanings:
① Thầy dạy con gái. ||② Ðàn bà gọi chị dâu mình là mỗ.


meanings:
① Mới, trước. ||② Một âm là thí. Tiếng trợ ngữ, như vị thí 未始 chưa từng.


meanings:
① San tiếu 姍笑 chê cười. ||② Một âm là tiên. Tiên tiên 姍姍 dáng con gái đi tha thướt.


meanings:
① Tục gọi chị gái là tả. ||② Tiếng thông dụng để gọi về con gái như tiểu tả 小姐, đại tả 大姐 cô ả. Ta quen gọi là thư.


meanings:
① Mẹ chồng. ||② Chị dâu gọi em gái chồng là tiểu cô 小姑. ||③ Chị em với bố cũng gọi là cô. ||④ Mẹ vợ cũng gọi là ngoại cô 外姑. ||⑤ Tiếng gọi chung của đàn bà con gái. Tục gọi con gái chưa chồng là cô. ||⑥ Tiếng giúp lời, nghĩa là hẵng, hãy. Như cô xả nhữ sở học nhi tòng ngã 姑舍汝所學而從我 hãy bỏ cái mày học mà theo ta. ||⑦ Cô tức 姑息 núm náu, yêu không phải đạo gọi là cô tức.


meanings:
① Chị em dâu gọi nhau là tự. Vợ anh gọi là tự phụ 姒婦, vợ em gọi là đệ phụ 第婦. Cũng đọc là chũ tỉ.


meanings:
① Họ. Con cháu gọi là tử tính 子姓, thứ dân gọi là bách tính 百姓.


meanings:
① Ủy thác, giao phó cho việc gì gọi là uỷ. ||② Chồng chất, văn thư bề bộn gọi là điền uỷ 填委. ||③ Ngọn, như cùng nguyên cánh uỷ 窮源竟委 cùng nguồn hết ngọn. ||④ Thực là, như uỷ hệ 委係 thực hệ vì. ||⑤ Vất bỏ. ||⑥ Một âm là uy. Uy di 委蛇 ung dung tự đắc, như uy di uy khúc tự đắc chi mạo 委蛇，委曲自得之貌 (Mao hanh 毛亨). ||⑦ Gượng theo, uốn mình mà theo, như uy khúc 委曲, uy khuất 委屈 đều là cái ý uyển chuyển thuận tòng cả.


meanings:
① Họ Diêu, con cháu vua Thuấn. ||② Phiêu diêu 票姚 nhanh nhẹn cứng cỏi. Nhà Hán gọi quan bình là phiêu diêu. ||③ Vẻ mặt đẹp (xinh tươi).


meanings:
① Họ vua Khương. Vua Thần Nông ở bên sông Khương, nhân lấy tên sông làm họ.


meanings:
① Con gái đẹp. Kinh thi có câu: Bỉ xu giả tử 彼姝者子 đẹp sao gã kia, nguyên ý là khen người hiền, bây giờ cũng gọi con gái đẹp là bỉ xu.


meanings:
① Họ Cật. Con gái nước Yên gọi là Yên cật 燕姞.


meanings:
① Tên đất, cũng như chữ 姆. Cũng đọc là mụ.


meanings:
① Gian giảo, như chữ gian 奸. ||② Gian dâm. ||③ Kẻ ác.


meanings:
① Dì. Chị em vói mẹ gọi là di. ||② Chị em vợ cũng gọi là di. Ngày xưa các vua chư hầu gả chồng cho con gái, thường kén mấy con gái trong họ đi theo để làm bạn với con, cho nên sau gọi vợ lẽ là di.


meanings:
① Tiếng gọi sang trọng của đàn bà. Họ Cơ là họ tôn thất nhà Chu, cho nên dùng làm tiếng gọi các bà quý phái. ||② Nàng hầu, vợ lẽ.


meanings:
① Hằng nga 姮娥 tương truyền Hằng-nga là vợ Hậu-nghệ, ăn cắp thuốc tràng sinh rồi chạy trốn vào mặt trăng, hoá làm con cóc, cũng gọi tên là Thường nga 嫦娥 nữa.


meanings:
① Con gái bé, nhà tu luyện gọi thuốc luyện bằng đan sa thuỷ ngân là xá nữ 姹女. ||② Lạ. Cũng như chữ xá 詑.


meanings:
① Nhà trai. ||② Bố vợ gọi là hôn 婚, bố chồng gọi là nhân 姻. hai chữ này nay hay dùng lẫn lộn, nên gọi sự kết hôn là đề nhân 締姻. ||③ Tục gọi các bà con bên ngoại là nhân, cũng viết là 婣.


meanings:
① Dáng dấp thùy mị. Cho nên gọi dáng điệu con gái là tư sắc 姿色. ||② Cũng như chữ tư 資.


meanings:
① Oai, cái dáng tôn nghiêm đáng sợ gọi là uy.


meanings:
① Gái đẹp. ||② Tục gọi trẻ con là oa oa.


meanings:
① Bà sa 婆娑 dáng múa loà xoà, dáng đi lại lật đật. ||② Sa bà thế giới 娑婆世界. Sa-bà là dịch âm tiếng Phạm, trong kinh Phật gọi là cõi đời ta ở là cõi Sa-bà, nghĩa là cõi đời phải chịu nhiều phiền não.


meanings:
① Vỉ vỉ 娓娓 ý vị liền nối không dứt gọi là vỉ vỉ, như vỉ vỉ khả thính 娓娓可聽 nói giang giảng nghe thích lắm.


meanings:
① Nàng, con gái trẻ tuổi gọi là nương tử 娘子 hay cô nương 姑娘 cô nàng. ||② Mẹ cũng gọi là nương, nguyên là chữ nương 孃. ||③ Tiếng gọi tôn các bà, như các cung phi gọi hoàng hậu là nương nương 娘娘. Tục thường gọi đàn bà là đại nương 大娘.


meanings:
① A na 婀娜 mũm mĩm, dáng đẹp mềm mại.


meanings:
① Xinh đẹp, tả cái dáng đẹp của người, như quyên quyên 娟娟, thiền quyên 嬋娟, v.v.


meanings:
① Chửa, đàn bà có mang đã đủ hình thể gọi là thần.


meanings:
① Em gái, đời xưa chị cả đi lấy chồng cho em đi bồi gọi, là đễ. ||② Một âm là đệ. Vợ anh gọi là tự phụ 姒婦, vợ em gọi là đệ phụ 第婦.


meanings:
① Tốt đẹp, cho nên con gái hay đặt tên là nga.


meanings:
① Uyển vãn 婉娩 thùy mị, tả cái nét con gái nhu thuận. ||② Một âm là miễn. Ðàn bà đẻ con gọi là phân miễn 分娩.


meanings:
① Sao lâu, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||② Họ Lâu. ||③ Một âm là lũ. Thường. ||④ Buộc trâu. ||⑤ Lại một âm nữa là lu. Kéo vén.


meanings:
① Bà, đàn bà già gọi là bà. Tục gọi mẹ chồng là bà. ||② Bà sa 婆娑 dáng múa loà xoà, dáng đi lại lật đật.


meanings:
① Tiệp dư 婕妤 chức quan đàn bà đời xưa.


meanings:
① Con đòi. ||② Tiếng đàn bà xưa tự xưng nhún mình. Như tì tử 婢子 nghĩa là kẻ hèn mọn này, kinh lễ và tả truyện dùng nhiều.


meanings:
① Ngắn, vật gì thẳng mà ngắn gọi là quyết. ||② Một âm là củng. Kiết củng 孑孓 con bọ gậy, sau hoá ra con muỗi.


meanings:
① Rất, lắm. Như mưu phủ khổng đa 謀夫孔多 người mưu rất nhiều. ||② Lỗ, như tị khổng 鼻孔 lỗ mũi. ||③ Thông suốt, như khổng đạo 孔道 đường đi thông suốt. ||④ Họ Khổng. ||⑤ Rỗng không, hay dung được các cái.


meanings:
① Văn tự, bắt chước hình trạng từng loài mà đặt gọi là văn 文, hình tiếng cùng họp lại với nhau gọi là tự 字. ||② Tên tự, kinh lễ định con trai hai mươi tuổi làm lễ đội mũ rồi mới đặt tên. Như con đức Khổng-tử tên là Lí 鯉, tên tự là Bá-ngư 伯魚. Con gái nhận lời gả chồng mới cài trâm và đặt tên tự, cho nên nhận lời gả chồng cũng gọi là tự nhân 字人. ||③ Sinh sản, người ta sinh con gọi là tự. Chữ tự ở trong văn tự cũng là noi ở nghĩa ấy mà ra, ý nói nẩy nở ra nhiều vậy. ||④ Yêu, phủ tự 撫字 vỗ về nuôi nấng.


meanings:
① Còn, trái lại với chữ vong 亡 mất, cho nên sinh tử cũng gọi là tồn vong 存亡. ||② Xét tới, như tồn vấn 存問 thăm hỏi, tồn tuất 存恤 xét thương. ||③ Ðang, còn, như thật tồn 實存 còn thực. ||④ Ðể gửi. ||⑤ Chất để, như tồn tâm trung hậu 存心忠厚 để lòng trung hậu.


meanings:
① Tin, trung phu 中孚 tên một quẻ trong kinh Dịch. ||② Phu giáp 孚甲 nứt nanh, nghĩa là cây cỏ nứt nanh nở ra hạt ra lá. ||③ Cũng có nghĩa như chữ phu 孵.


meanings:
① Thảo, con thờ cha mẹ hết lòng gọi là hiếu. ||② Tục gọi đồ tang phục là hiếu. Như xuyên hiếu 穿孝 mặc đồ tang, thoát hiếu 脫孝 trút đồ tang (đoạn tang), v.v.


meanings:
① Lớn, con trai trưởng dòng đích gọi là bá 伯, con trai trưởng dòng thứ gọi là mạnh 孟. ||② Mới, trước. Tháng đầu mùa gọi là mạnh nguyệt 孟月, như tháng giêng gọi là tháng mạnh xuân 孟春, tháng tư gọi là tháng mạnh hạ 孟夏, v.v. ||③ Cố gắng, mạnh tấn 孟晉 gắng gỏi tiến lên. ||④ Một âm là mãng. Mãng lãng 孟浪 bộp chộp, lỗ mỗ. Tả cái dáng không tinh tế, không thiết thực.


meanings:
① Nhỏ, em bé gọi là quý đệ 季弟. ||② Cuối, tháng cuối mùa gọi là quý. Như tháng ba gọi là tháng quý xuân 季春. Ðời cuối cùng cũng gọi là quý thế 季世. ||③ Mùa, ba tháng là một quý, nên bốn mùa cũng gọi là tứ quý 四季.


meanings:
① Mồ côi, mồ côi cha sớm gọi là cô. ||② Cô độc, như cô lập vô trợ 孤立無助 trọi một mình không ai giúp. Học thức dốt nát hẹp hòi gọi là cô lậu 孤陋, tính tình ngang trái gọi là cô tịch 孤僻 đều là cái ý nghĩa không cùng hoà hợp với chúng cả. ||③ Trọi trót, vật gì vượt ra hơn các vật khác gọi là cô, như cô sơn 孤山 núi trọi, cô thụ 孤樹 cây trọi, v.v. ||④ Quan cô, dưới quan Tam-công có quan tam cô 三孤, tức thiếu sư 少師, thiếu phó 少傅, thiếu bảo 少保. ||⑤ Tiếng nói nhún mình của các vua chư hầu, nghĩa là mình tự khiêm mình là kẻ đức độ kém. Ðời sau gọi các vua là xưng cô đạo quả 稱孤道寡 là theo ý ấy. ||⑥ Phụ bạc, như cô ân 孤恩 phụ ơn.


meanings:
① Con, có nghĩa gọi chung cả vợ con, như tội nhân bất nô 罪人不孥 bắt tội không bắt đến vợ con. ||② Ðứa ở.


meanings:
① Trẻ con cười, bây giờ đều gọi trẻ bé là hài.


meanings:
① Cháu. ||② Vật gì tái sinh cũng gọi là tôn, như đạo tôn 稻孫 lúa tái sinh (lúa trau). ||③ Một âm là tốn. Nhún nhường.


meanings:
① Ai, chỉ vào người mà nói, như thục vị 孰謂 ai bảo. ||② Gì, chỉ vào sự mà nói. Như thị khả nhẫn dã, thục bất khả nhẫn dã 是可忍也孰不可忍也 sự ấy nhẫn được thì gì chả nhẫn được. ||③ Chín.


meanings:
① Yếu đuối (yếu đuối hay ốm). ||② Hèn kém. ||③ Quẫn bách.


meanings:
① Ấp, loài chim gà ấp trứng nở con gọi là phu.


meanings:
① Tư tư 孶孶 chăm chăm. ||② Một âm là tứ. Nhiều, như tứ nhũ 孶乳 sinh nở đông đúc.


meanings:
① Bắt chước, chịu nghe người ta dạy bảo mà bắt chước làm gọi là học. ||② Chỗ học, như học đường 學堂, học hiệu 學校, tức là trường học bây giờ. ||③ Phàm các sự vật gì vì nghiên cứu mà biết tới giường mối ngành ngọn của nó đều gọi là học như học thuật 學術, khoa học 科學, v.v. ||④ Nhà Phật chia ra hai hạng: 1) hữu học 有學 hạng còn phải học mới biết. 2) vô học 無學 hạng không cần phải học cũng biết.


meanings:
① Trẻ con. ||② Thuộc về, như vợ con quan đại phu gọi là nhụ nhân 孺人 nghĩa là người ấy thuộc về của chồng, không dám tự chuyên vậy, đời sau đều gọi vợ là nhụ nhân. Từ đời nhà Tống trở xuống đều dùng chữ nhụ nhân làm cái tên hiệu phong các vợ quan. ||③ Vui, thú.


meanings:
① Con vợ lẽ nàng hầu. ||② Yêu hại. Loài yêu về sâu bọ gọi là nghiệt. Bây giờ thường gọi các vật quái là yêu nghiệt 妖孽. Nhân xấu, như tác nghiệt 作孽 làm ra cái nhân tai vạ. Tục thường viết là 孽.


meanings:
① Ngày xưa dùng như chữ 孹. (Tồn nghi: Unicode xếp hai chữ này vào bộ 39 tử 子)


meanings:
① Tản mạt, như nhũng viên 宂員 chức quan nhàn rỗi vô sự, chức quan thừa, nhũng phí 宂費 phí nhảm, đều là cái nghĩa thừa không ích gì cả. ||② Vội vàng, như phiền nhũng 煩宂, nhũng tạp 宂雜 đều là cái ý nói vì việc lặt vặt làm bận vậy. Gác bỏ mọi sự gọi là bát nhũng 撥宂. ||③ Dân không có chỗ ở yên. ||④ Hèn kém.


meanings:
① Ðời xưa dùng như chữ đà 佗 không phải, khác. ||② Ngày xưa dùng như chữ xà 蛇. Ðời thượng cổ ở hang ở tổ, hay bị rắn cắn, nên hỏi thăm nhau đều hỏi vô xà hồ 無它乎 nghĩa là không việc gì chứ?


meanings:
① Gian, trộm cướp khởi ở trong ra gọi là gian 姦, khởi ở ngoài vào gọi là quĩ 宄.


meanings:
① Nhà ở, ở vào đấy cũng gọi là trạch. ||② Trạch triệu 宅兆 phần mộ (mồ mả). Nay gọi nhà ở là dương trạch 陽宅, mồ mả là âm trạch 陰宅 là noi ở nghĩa ấy. ||③ Yên định.


meanings:
① Dưới mái hiên, nhà ở cũng gọi là vũ, như quỳnh lâu ngọc vũ 瓊樓玉宇 lầu quỳnh nhà ngọc. ||② Bốn phương trên dưới, như gọi thiên hạ là vũ nội 宇內, hoàn vũ 寰宇 nghĩa là ở trong gầm trời vậy. ||③ Có nghĩa chỉ về riêng từng bộ, như khí vũ 器宇 khí cục, mi vũ 眉宇 đầu lông mày, v.v. ||④ Vũ trụ 宇宙 vũ là chỉ về khoảng không gian, trụ là chỉ về khoảng thời gian, ý nói là hết thẩy trong khoảng trời đất vậy.


meanings:
① Giữ, coi. Như bảo thủ 保守 ôm giữ. ||② Quan thủ, phép nhà Hán ông quan đứng đầu một quận gọi là thái thủ 太守, đời sau gọi quan tri phủ 知府 là thủ là do nghĩa ấy. ||③ Thao thủ (giữ trọn tiết nghĩa), ngay thẳng cạnh góc, không lấy sằng của ai một tí gì gọi là hữu thủ 有守. ||④ Ðợi, như nói thủ hậu 守侯 chờ đợi. ||⑤ Một âm là thú. Như tuần thú 巡守 đi tuần địa hạt mình giữ.


meanings:
① Yên, như bình an 平安, trị an 治安, v.v. ||② Ðịnh, không miễn cưỡng gì gọi là an. Như an cư lạc nghiệp 安居樂業 yên ở vui với việc làm. ||③ Làm yên, như an phủ 安撫 phủ dụ cho yên, an uỷ 安慰 yên ủi. ||④ Tiếng giúp lời. Nghĩa là Sao vậy, như ngô tương an ngưỡng 吾將安仰 ta hầu ngưỡng vọng vào đâu? Nhi kim an tại 而今安在 mà nay còn ở đâu? ||⑤ Ðể yên, như an trí 安置 để yên một chỗ, an phóng 安放 bỏ yên đấy.


meanings:
① Nước Tống. ||② Nhà Tống (420-478), Tống Vũ đế 宋武帝 được nhà Tấn trao ngôi cho, làm vua được 59 năm, sau trao cho Tề. Sau lại có Triệu Khuông Dận 趙匡胤 được nhà Chu trao ngôi cho cũng gọi là nhà Tống (960-1279), làm vua được được 320 năm rồi bị nhà Nguyên diệt mất.


meanings:
① Ðủ, vẹn. ||② Xong, như hoàn công 完工 xong công việc. ||③ Giữ được trọn vẹn. ||④ Bền chặt, kín đáo, như thành quách bất hoàn 城郭不完 thành quách chẳng bền chặt. Y lí bất hoàn 衣履不完 áo giầy chẳng lành, v.v. ||⑤ Nộp xong, như hoàn lương 完糧 nộp xong lương thuế.


meanings:
① Yên lặng. ||② Một âm là phục. Cũng như chữ phục 伏.


meanings:
① Ý khí ngang dọc không chịu kiềm chế gọi là đãng. Cũng như chữ đãng 蕩. ||② Tục gọi bỏ lửng việc không làm cho xong là đãng. ||③ Mỏ đá.


meanings:
① Ông tông, ông tổ nhất gọi là tổ, thứ nữa là tông. Thường gọi là tông miếu, nghĩa là miếu thờ ông tổ ông tông vậy. Tục thường gọi các đời trước là tổ tông 祖宗. ||② Họ hàng dòng trưởng là đại tông 大宗, dòng thứ là tiểu tông 小宗, cùng họ gọi là đồng tông 同宗. ||③ Chủ, như tông chỉ 宗旨 chủ ý quy về cái gì. ||④ Dòng phái, đạo phật từ ông Ngũ-tổ trở về sau chia làm hai dòng nam bắc, gọi là nam tông 南宗 và bắc tông 北宗. ||⑤ Tục gọi một kiện là một tông, như tập văn tự gọi là quyển tông 卷宗, một số đồ lớn gọi là đại tông 大宗.


meanings:
① Chức quan, mỗi người giữ một việc gì để trị nước gọi là quan. ||② Ngôi quan, chỗ ngồi làm việc ở trong triều đình gọi là quan. ||⑧ Công, cái gì thuộc về của công nhà nước gọi là quan, như quan điền 官田 ruộng công. ||④ Cơ quan, như: tai, mắt, miệng, mũi, tim là ngũ quan 吾官 của người ta, nghĩa là mỗi cái đều giữ một chức trách vậy. ||⑤ Ðược việc, yên việc.


meanings:
① Xưa đi nay lại gọi là trụ, như nói vũ trụ 宇宙 suốt gầm trời, vũ 宇 là nói về khoảng hư không (không gian), trụ 宙 là nói về khoảng thì giờ (thời gian) nghĩa là không gì là không bao quát hết cả ở trong đó vậy.


meanings:
① Ðịnh, xếp đặt được yên ổn, không bị lay động nữa gọi là định. ||② Dẹp cho yên, như an bang định quốc 安邦定國 yên định nhà nước, hôn định thần tỉnh 昏定晨省 tối xếp đặt cho yên chỗ sớm thăm hỏi yên không, nghĩa là tối thì dọn dẹp màn giường chăn chiếu cho cha mẹ được yên giấc, sáng thì thăm hỏi xem có được mạnh không. ||③ Ðịnh liệu, như thẩm định 審定 xét rõ mọi lẽ rồi định liệu sự làm. ||④ Ðịnh hẳn, như định nghĩa 定義 định nghĩa cứ thế là đúng. ||⑤ Hợp định, hai bên hiệp ước với nhau gọi là định, như thương định 商定 bàn định. Trai gái làm lễ kết hôn cũng gọi là văn định 文定, hạ định 下定, v.v. ||⑥ Tĩnh, nhà Phật có phép tu khiến cho tâm yên định không vọng động được, gọi là định, tức là phép ta quen gọi là nhập định vậy. ||⑦ Một âm là đính. Sao đính. ||⑧ Cái trán, như lân chi đính 麟之定 trán con lân.


meanings:
① Uyển nhiên 宛然 y nhiên (rõ thế). ||② Nhỏ bé. ||③ Một âm là uyên. Ðại uyên 大宛 tên một nước ở Tây-vực đời nhà Hán.


meanings:
① Nên, như nghi thất nghi gia 宜室宜家 nên vợ nên chồng. Tính giống vật nào hợp ở chỗ nào cũng gọi là nghi, như thổ nghi 土宜 nghĩa là thứ ấy là thứ ưa ở xứ ấy. Như ta gọi vải ở Quang là thổ nghi (thổ ngơi) nghĩa là vải trồng ở đấy ngon hơn trồng chỗ khác. ||② Nên thế, như bất diệc nghi hồ 不亦宜乎 chẳng cũng nên ư! ||③ Tế nghi, như nghi hồ xã 宜乎社 tế nghi ở nền xã.


meanings:
① Khách, đối lại với chủ 主. ||② Gửi, trọ, ở ngoài đến ở nhờ gọi là khách. ||③ Mượn tạm, như khách khí dụng sự 客氣用事 mượn cái khí hão huyền mà làm việc, nghĩa là dùng cách kiêu ngạo hão huyền mà làm, chớ không phải là chân chính. Tục cho sự giả bộ ngoài mặt không thực bụng là khách khí 客氣, như ta quen gọi là làm khách vậy.


meanings:
① To lớn, như tuyên thất 宣室 cái nhà to, vì thế nên tường vách xây tới sáu tấc cũng gọi là tuyên, thông dùng như chữ 瑄. ||② Tản khắp, như tuyên bố 宣布 bảo khắp mọi nơi. Bá cáo cho mọi người cùng biết gọi là tuyên ngôn 宣言. ||③ Ban bố, như tuyên chiếu 宣詔 ban bố chiếu chỉ ra. Truyền đạt mệnh vua gọi là tuyên triệu 宣召, v.v. ||④ Thông suốt, như tuyên triết duy nhân 宣哲惟人 duy người ấy thông suốt mà khôn. Dùng thuốc cho nó tản cái khí uất ra gọi là tuyên tán 宣散. ||⑤ Bảo rõ, như tuyên thị 宣示 bảo rõ. ||⑥ Hết sức, như tuyên lao 宣勞, tuyên lực 宣力 nghĩa là cố hết sức vậy. ||⑦ Hết, như cuối tờ bồi nói rằng bất tuyên 不宣 chẳng hết, nghĩa là không thể tỏ hết khúc nhôi được.


meanings:
① Cái nhà. ||② Vợ, con trai lấy vợ gọi là thụ thất 受室, con gái chưa chồng mà trinh khiết gọi là [b]thất nữ' 室女. ||③ Sao thất, một ngôi sao trong thập nhị bát tú. ||④ Huyệt chôn. ||⑤ Túi dao.


meanings:
① Rộng thứ, tha thứ cho. ||② Rộng rãi, sâu xa. ||③ Cùng nghĩa như chữ 侑.


meanings:
① Làm quan, ra làm quan gọi là du hoạn 游宦. ||② Hầu hạ, đem thân hầu hạ người gọi là hoạn như hoạn nữ 宦女 con hầu, hoạn quan 宦官 quan hầu trong, v.v. Tự thiến mình đi để vào hầu trong cung gọi là hoạn quan.


meanings:
① Cung, nhà xây tường cao mà trên uốn cong xuống gọi là cung. Nhà của vua ở và nhà để thờ thần đều gọi là cung. ||② Ngày xưa gọi trong nhà vua là cung cả. Như bà hoàng hậu gọi là chính cung 正宮, các phi tần gọi là lục cung 六宮, thái tử gọi là trừ cung 儲宮 hay đông cung 東宮, các hầu gái ở trong cung gọi là cung nữ 宮女, ăn mặc lối trong cung gọi là cung trang 宮裝, v.v. ||③ Tiếng cung, một thứ tiếng trong năm tiếng, cung 宮, thương 商, giốc 角, chuỷ 徵, vũ 羽. ||④ Hình cung, ngày xưa, ai phạm tội dâm, con trai cắt dái, con gái giam trong cung gọi là cung hình 宮刑. ||⑤ Phép làm lịch lấy ba mươi độ làm một cung, tức là lấy một phần trong 12 phần quanh khắp vậy.


meanings:
① Chúa tể, như tâm giả đạo chi chủ tể 心者道之主宰 tâm là cái chúa tể của đạo. Vì thế nên bây giờ gọi kẻ ý thức không nhất định là hung vô chủ tể 胸無主宰 như sách Sử kí nói tể chế vạn vật 宰制萬物 nghĩa là làm chúa cai trị hết các loài. ||② Quan Tể, đứng đầu coi một việc gì gọi là tể, như kẻ coi việc cơm nước gọi là thiện tể 膳宰 hay bào tể 庖宰, chức quan coi cả trăm quan gọi là trủng tể 冢宰, v.v. Kẻ đứng đầu bọn gia thần cũng gọi là tể. Như Nhiễm Cầu vi quý thị tể 冉求為季氏宰 (Luận ngữ 論語) ông Nhiễm Cầu làm chức đầu ban gia thần cho họ Quý. Chức quan coi đầu một ấp cũng gọi là tể. Tục gọi quan huyện là ấp tể 邑宰. ||③ Cắt, làm thịt, như Trần Bình tể nhục thậm quân 陳平宰肉 甚均 Trần Bình cắt thịt rất đều. Nay ta gọi kẻ làm thịt muông sinh là đồ tể 屠宰 cũng là theo nghĩa đó.


meanings:
① Hại, như di hại vô cùng 貽害無窮 để hại không cùng. ||② Làm hại, như hại thời 害時 nghĩa là làm hại mùa làm ruộng. ||③ Ghen ghét, như tâm hại kì năng 心害其能 lòng ghen ghét người tài, như mưu hại 謀害 mưu toan làm hại, hãm hại 陷害 hãm hại người ta vào nơi túng cực, v.v. ||④ Chỗ đất trọng yếu gọi là nơi yếu hại 要害 nghĩa là giữ một chỗ ấy là chẹn hết lối sống của người. ||⑤ Một âm là hạt. Nào, sao. Như hạt can hạt phủ 害澣害否 cái nào giặt cái nào không.


meanings:
① Yên nghỉ. ||② Thết, ăn yến. Lấy rượu thịt thết nhau gọi là yến. ||③ Vui.


meanings:
① Ðêm, như trung tiêu 中宵 nửa đêm. ||② Nhỏ bé, kẻ tiểu nhân gọi là tiêu nhân 宵人.


meanings:
① Ở. ||② Chỗ ở (nhà). ||③ Vợ gọi chồng là gia 家, cũng như chồng gọi vợ là thất 室. ||④ Ở trong một cửa gọi là một nhà, như gia trưởng 家長 người chủ nhà, gia nhân 家人 người nhà, v.v. ||④ Có cái học vấn giỏi riêng về một môn gọi là gia. Như văn học gia 文學家, nhà văn học, chính trị gia 政治家 nhà chính trị, v.v. ||⑤ Tự xưng người tôn trưởng của nhà mình cũng gọi là gia, như gia phụ 家父 cha tôi, gia huynh 家兄 anh tôi, v.v. ||⑥ Giống gì nuôi ở trong nhà cũng gọi là gia. Như gia cầm 家禽 giống chim nuôi trong nhà, gia súc 家畜 giống muông nuôi trong nhà. ||⑦ Một âm là cô, cũng như chữ cô 姑. Thái cô 太家 tiếng gọi quan trọng của con gái. Như Ban Chiêu 班昭 vợ Tào Thế Húc 曹世叔 đời nhà Hán, vì có đức hạnh lại có học giỏi, được cử vào dạy vợ con vua nên gọi là Tào thái cô 曹太家.


meanings:
① Ðất của quan gọi là thái 寀, cùng hàng quan gọi là liêu 寮, vì thế nên quan cùng hàng cũng gọi là liêu thái 寮寀, cũng viết là 采.


meanings:
① Lặng yên, như tịch mịch 寂寞. ||② Im, như tịch nhiên bất động 寂然不動 im phắc chẳng động. Nhà Phật cho tu hành sạch hết mê vọng, vào nơi rỗng lặng, hưởng thú chân thường là tịch diệt 寂滅 tâm thần lặng yên, tự nhiên soi tỏ, không sót tí gì gọi là tịch chiếu 寂照.


meanings:
① Phó thác, như khả dĩ kí bách lí chi mệnh 可以寄百里之命 có thể phó thác cho công việc cai trị một trăm dặm được. Vì thế nên chịu gánh vác công việc phòng thủ ngoài cõi nước gọi là cương kí 疆寄. ||② Gửi, nhữ kí tín 寄信 gửi tín. ||③ Nhớ, như kí cư 寄居 ở nhờ. ||④ Truyền đạt.


meanings:
① Chi Dần, một chi trong mười hai chi. Từ ba giờ sáng đến năm giờ sáng là giờ dần. ||② Kính. ||③ Cùng làm quan với nhau gọi là đồng dần 同寅, quan lại chơi với nhau gọi là dần nghị 寅誼.


meanings:
① Rậm rạp, liền kín. Như mật mật tằng tằng 密密層層 chập chồng liền kín. ||② Bí mật, việc gì cần phải giữ kín không cho ai biết gọi là mật. ||③ Liền gắn, liền kề. Như mật nhĩ 密邇, mật thiết 密切 nghĩa là cùng hợp với nhau, có ý khắng khít lắm. Tục viết là 宻. ||④ Mật tông 密宗. Trong nhà Phật có một phái tu về phép bí mật Tụng chú ấn quyết khiến ba nghiệp thân, miệng, ý cùng ứng với nhau, tức thì chuyển phàm nên thánh, công dụng không thể nghĩ bàn tới, như thế chỉ có Phật mới biết được, nên gọi là mật tông, cũng gọi là chân ngôn tông 真言宗, giáo nghĩa của tông này gọi là mật giáo 密教.


meanings:
① Nguyên là chữ 鵠 nghĩa là cao. Tục mượn dùng như chữ 鶴.


meanings:
① Giàu. ||② Phàm cái gì thừa thãi đều gọi là phú, như niên phú 年富 tuổi khỏe, văn chương hoành phú 文章宏富 văn chương rộng rãi dồi dào.


meanings:
① Rét, khí hậu mùa đông. Như hàn lai thử vãng 寒來暑往 rét lại nóng đi, mùa đông tất rét nên nói chữ hàn là biết ngay là nói về mùa đông. ||② Lạnh, như hàn thực 寒食 ăn lạnh. ||③ Cùng quẫn, như nhất hàn chí thử 一寒至此 cùng quẫn đến thế ư! Học trò nghèo gọi là hàn sĩ 寒士, ai nghèo túng mùa rét cũng không đủ áo ấm, nên nói đến chữ hàn là biết ngay là nghèo khổ túng đói vậy. ||④ Thôi, như hàn minh 寒盟 tiêu hết lời thề. ||⑤ Run sợ, như hàn tâm 寒心 ghê lòng.


meanings:
① Nhờ, như ngụ cư 寓居 ở nhờ. ||② Nói bóng, như ngụ ngôn 寓言 nói truyện này mà ngụ ý ở truyện kia. ||③ Ðể vào đấy, như ngụ mục 寓目 để mắt vào đấy. ||④ Gửi tới, như ngụ thư 寓書 gửi thư tới.


meanings:
① Thấm dần, như tẩm thịnh tẩm suy 寖盛寖衰 dần thịnh dần suy.


meanings:
① Xét lại. ||② Rõ rệt. ||③ Xét nét nghiệt ngã. ||④ Xét nét bẻ bắt, ngày xưa gọi toà ngự sử là sát viện 察院 nghĩa là giám sát về việc quan lại vậy.


meanings:
① Ít. ||② Năm mươi tuổi mà chưa có chồng gọi là quả. ||③ Goá chồng. ||④ Lời nói nhún mình. Các vua chư hầu ngày xưa tự xưng mình là quả nhân 寡人, người nước này nói chuyện với người nước kia, có nói đến vua mình cũng gọi là quả quân 寡君 nghĩa là nói nhún mình là người ít đức tốt.


meanings:
① Ngủ. ||② Nhà, trong nhà chỗ để làm việc gọi là chánh tẩm 正寢, chỗ để nghỉ ngơi gọi là nội tẩm 內寢. ||③ Lăng tẩm, chỗ mồ mả nhà vua gọi là lăng tẩm 陵寢. ||④ Thôi, nghỉ. Như kì sự dĩ tẩm 其事已寢 thửa việc đã thôi hết. Toại tẩm kì nghị 遂寢其議 bèn bỏ thửa điều đã bàn. ||⑤ Hủn hoãn, ngắn ngủi, thấp bé, tả cái dáng bộ người xấu xí.


meanings:
① Thức dậy, như ngụ mị cầu chi 寤寐求之 thức ngủ cầu đấy.


meanings:
① Chỗ hư không, như tịch liêu 寂寥 lặng lẽ mênh mông. Liêu lạc 寥落 lẻ tẻ, vắng vẻ. Phàm vật gì ít ỏi đều gọi là liêu.


meanings:
① Giàu, đầy ních, như thân gia ân thật 身家殷實 mình nhà giàu có. ||② Thật, cái gì thực có gọi là thật. Như thật tại 實在 thật còn, thật tình 實情 tình thật, v.v. ||③ Chứng thực, như dĩ thật ngô ngôn 以實吾言 lấy chứng thực lời ta nói, nghĩa là tỏ rõ được lời mình nói không phải là ngoa. Vì thế nên có cái cớ gì để vin lấy mà nói gọi là khẩu thật 口實. ||④ Sự tích, như nêu sự tích thực ra gọi là sự thật 事實. ||⑥ Các phẩm vật. Trong sân nhà bầy la liệt các đồ gọi là đình thật 庭實, các đồ binh khí trong dinh quân gọi là quân thật 軍實.


meanings:
① Yên ổn. ||② Thăm hỏi. Con gái ở nhà chồng về thăm cha mẹ gọi là quy ninh 歸寧. ||③ Thà, lời thuận theo, như ninh khả 寧可 thà khá, ninh sử 寧使 thà khiến. Xét ra chữ ninh viết 寧 và viết 甯 hai chữ ý nghĩa hơi giống nhau mà có phần hơi khác nhau. Như an ninh 寧, đinh ninh 寧 đều dùng chữ ninh 寧, còn tên đất hay họ thì dùng chữ ninh 甯.


meanings:
① Cái trại, cắm tre cắm gỗ xung quanh để phòng giữ trộm giặc gọi là trại.


meanings:
① Xét rõ, xét kĩ. ||② Xét đoán, xét hỏi. Nay nha tư pháp có một toà gọi là thẩm phán sảnh 審判廳 là chỗ xét hỏi hình ngục kiện tụng vậy. ||③ Dùng làm tiếng giúp lời, có cái ý quyết định hẳn, như thẩm như thị dã 審如是也 xét quả đúng như thế vậy.


meanings:
① Dốc hết ra, tháo ra, như kinh Thi nói dĩ tả ngã ưu 以寫我憂 để dốc hết lòng lo của ta ra. Nay thường nói sự ưu du tự đắc là tả ý 寫意 nghĩa là ý không bị uất ức vậy. ||② Viết, sao chép. ||③ Phỏng theo nét bút, như vẽ theo tấm ảnh đã chụp ra gọi là tả chân 寫真 vẽ theo hình vóc loài vật sống gọi là tả sinh 寫生. ||④ Ðúc tượng.


meanings:
① Nhà rộng, phàm vật gì đựng chứa còn có chỗ rộng thừa thãi đều gọi là khoan. ||② Khoan thai, rộng rãi. ||③ Bề rộng, chiều rộng. ||④ Tha, như khoan kì kí vãng 寬其既往 tha cho điều lỗi đã làm rồi.


meanings:
① Cái cửa sổ nhỏ. ||② Ðồng liêu 同寮 cũng như đồng song 同窗 nghĩa kẻ cùng làm quan một sở với mình, có khi viết chữ liêu 僚. ||③ Cái am của sư ở. Phàm cái nhà nhỏ đều gọi là liêu cả. Quán bán nước cũng gọi là trà liêu 茶寮.


meanings:
① Trong cõi đất của thiên tử cai trị gọi là hoàn. ||② Phàm nói về bờ cõi rộng lớn đều gọi là hoàn, như doanh hoàn 瀛寰, hoàn vũ 寰宇, cũng như ta nói hoàn cầu vậy. ||③ Nói bao la về các cõi không đâu, như tiên hoàn 仙寰 cõi tiên, trần hoàn 塵寰 cõi trần, v.v.


meanings:
① Yêu, ân huệ, vẻ vang. ||② Tục gọi vợ lẽ là sủng, nên lấy vợ lẽ gọi là nạp sủng 納寵.


meanings:
① Báu, phàm vật gì quý đều gọi là bảo cả. ||② Cái ấn, con dấu. Các vua đời xưa dùng ngọc khuê ngọc bích làm cái ấn cái dấu. Nhà Tần gọi là tỉ 璽, nhà Ðường lại đổi là bảo 寶. ||③ Tiền tệ cũng gọi là bảo. Như nguyên bảo 元寶 nén bạc, thông bảo 通寶 đồng tiền, v.v. Tục viết là 寳.


meanings:
① Tấc, mười phân là một tấc. ||② Nói ví dụ các sự nhỏ bé. Như thốn bộ nan hành 寸步難行 tấc bước khó đi, thốn âm khả tích 寸音可惜 tấc bóng quang âm khá tiếc, v.v.


meanings:
① Dinh quan. ||② Tự nhân 寺人 kẻ hầu trong (hoạn quan). ||③ Chùa, đời vua Hán Minh đế mới đón hai vị sư bên Thiên Trúc sang, vì chưa có chỗ ở riêng mới đón vào ở sở Hồng lô tự, vì thế nên về sau các chỗ sư ở đều gọi là tự.


meanings:
① Phong cho, vua cho các bầy tôi đất tự trị lấy gọi là phong. ||② Nhân làm quan được vua ban cho các tên hiệu hay cũng gọi là phong, là cáo phong 誥封. Con làm quan, cha được phong tước gọi là phong ông 封翁 hay phong quân 封君. ||③ Bờ cõi, như chức quan giữ việc coi ngoài bờ cõi nước gọi là phong nhân 封人. Nay thường gọi các quan đầu tỉnh là phong cương trọng nhậm 封彊重任. ||④ To lớn. ||⑤ Ðắp, như phong phần 封墳 đắp mả. ||⑥ Giầu có, như tố phong 素封 vốn giàu. ||⑦ Ðậy, đậy lại, như tín phong 信封 phong thơ. ||⑧ Ngăn cấm, như cố trí tự phong 故智自封 nghĩa là không biết giảng cầu cái hay mới mà cứ ngăn cấm mình trong lối cũ.


meanings:
① Chuyên, làm việc gì chú ý cả vào việc ấy gọi là chuyên. ||② Chỉ có một, như chuyên mĩ 専美 đẹp có một, chuyên lợi 専利 lợi chỉ một mình được. ||③ Cầm riêng, như chuyên quyền 専權 cầm riêng quyền chính.


meanings:
① Bắn, cho tên vào cung nỏ mà bắn ra gọi là xạ. Phàm có cái gì tống mạnh rồi bựt ra xa đều gọi là xạ. ||② Tìm kiếm, cái gì chú ý mà toan mưu cho được gọi là xạ. Như xạ lợi 射利 tranh cướp mối lợi. ||③ Soi, như thần quang tứ xạ 神光四射 ánh sáng thần soi tóe bốn bên. ||④ Một âm là dạ, như bộc dạ 僕射 chức quan bộc dạ nhà Tần. ||⑤ Lại một âm là dịch. Chán, vô dịch 無射 không chán.


meanings:
① Sắp, sẽ, rồi mới. Như tương lai 將來 thời gian sắp tới, sau này. ||② Cẩu thả, làm việc cẩu thả gọi là tương tựu 將就. ||③ Nuôi, như bất hoàng tương phụ 不遑將父 chẳng rồi nuôi cha. Nay cũng gọi sự nghỉ ngơi là tương tức 將息. ||④ Ðưa, như bách lạng tương chi 百兩將之 trăm cỗ xe đưa tiễn đấy. ||⑤ Cầm, như tương tương nhi chí 相將而至 cùng cầm tay mà đến, nghĩa là cùng nhau cầm tay mà đều đi đến. ||⑥ Tiến, như nhật tựu nguyệt tương 日就月將 ngày tới tháng tiến. ||⑦ Bên. ||⑧ Mạnh. ||⑨ Dài. ||⑩ Theo. ||⑪ Một âm là thương. Xin. ||⑫ Thương thương 將將 tiếng êm đềm, dáng nghiêm chỉnh. ||⑬ Lại một âm là tướng. Ông tướng, như đại tướng 大將, tướng sĩ 將士, v.v. ||⑭ Coi tất cả, như tướng trung quân 將中軍 cầm quyền thống xuất cả trung quân.


meanings:
① Quan uý, các quan coi ngục và bắt trộm giặc đời xưa đều gọi là uý, như đình uý 廷尉, huyện uý 縣尉 đều lấy cái nghĩa trừ kẻ gian cho dân yên cả. ||② Quân uý, quan binh đời Tần đều gọi là uý, như thái uý 太尉, đô uý 都尉, hiệu uý 校尉, v.v. ||③ Một âm là uất. Uất trì 尉遲 họ Uất-trì.


meanings:
① Yên. Như hân uý 欣慰 yên vui, uý lạo 慰勞 yên ủi.


meanings:
① Tôn trọng, như tôn trưởng 尊長 người tôn trưởng, tôn khách 尊客 khách quý, v.v. ||② Kính, như tôn xứ 尊處 chỗ ngài ở, tôn phủ 尊府 phủ ngài, lệnh tôn 伶尊 cụ ông nhà ngài, v.v. ||③ Cái chén, nay thông dụng chữ tôn 樽. ||④ Một pho tượng thần hay Phật cũng gọi là nhất tôn 一尊. ||⑤ Quan địa phương mình cũng gọi là tôn, như phủ tôn 府尊 quan phủ tôi.


meanings:
① Tìm. ||② Cái tầm, tám thước gọi là một tầm. ||③ Vẫn, như vật tầm can qua 日尋干戈 ngày vẫn đánh nhau. ||④ Bỗng, sắp, như tầm cập 尋及 sắp kịp, bạch phát xâm tầm 白髮侵尋 tóc đã bạc đầu, nghĩa là sắp già. ||⑤ Lại, như tầm minh 尋盟 lại đính lời thề cũ. ||⑥ Dùng, như tương tầm sư yên 將尋師焉 sẽ dùng quân vậy.


meanings:
① Thưa, đáp. Như đối sách 對策 trả lời câu người ta hỏi, đối phó 對付 ứng phó, v.v. ||② Ðối, như đối chúng tuyên ngôn 對眾宣言 đối trước mọi người mà nói rõ, tương đối vô ngôn 相對無言 cùng đối nhau mà không nói gì. Ðến trước cửa toà để quan hỏi kiện là đối chất 對質. ||③ Ðối, hai bên sóng với nhau, gọi là đối. Như đối liên 對聯 câu đối. ||④ Hợp, sự gì không hợp lẽ gọi là bất đối [/b] 不對. ||⑤ Xét lại, như hiệu đối 校對 so sánh xét lại.


meanings:
① Dẫn đưa, đi trước đường gọi là tiền đạo 前導. ||② Chỉ dẫn, như khai đạo 開導 mở lối, huấn đạo 訓導 dạy bảo, v.v. ||③ Ðạo sư 導師 ông thầy chỉ vẽ cho mình biết chỗ mê lầm mà đi về đường chính.


meanings:
① Nhỏ. ||② Hẹp hòi, như khí tiểu dị doanh 器小昜盁 đồ hẹp dễ đầy. ||③ Khinh thường, như vị miễn tiểu thị 未免小視 chưa khỏi coi là kẻ tầm thường, nghĩa là coi chẳng vào đâu cả. ||④ Nàng hầu.


meanings:
① Ít. ||② Tạm chút, như thiểu khoảnh 少頃 tí nữa. ||③ Chê, chê người gọi là thiểu chi 少之. ||④ Một âm là thiếu. Trẻ, như thiếu niên 少年 tuổi trẻ. ||⑤ Kẻ giúp việc thứ hai, như quan thái sư 太師 thì lại có quan thiếu sư 少師 giúp việc.


meanings:
① Phảng phất 彷佛 thấy không được rõ ràng.


meanings:
① Ði. ||② Ðã qua. Như vãng nhật 往日 ngày xưa. ||③ Thường. Như vãng vãng như thử 往往如此 thường thường như thế. ||④ Lấy đồ gì đem đưa cho người cũng gọi là vãng. ||⑤ Nhà Phật cho người tu về tôn Tịnh-độ, khi chết được sinh sang nước Phật rất sướng gọi là vãng sinh 往生.


meanings:
① Cậy, Kinh Thi có câu: Vô phụ hà hỗ vô mẫu hà thị 無父何怙無母何恃 không cha cậy ai, không mẹ nhờ ai, vì thế nên tục gọi cha mẹ là hỗ thị 怙恃. Mất cha gọi là thất hỗ 失怙, mất mẹ gọi là thất thị 失恃.


meanings:
① Xót xa, thấy người có sự bất hạnh mà sinh lòng thương gọi là đát. Tục gọi người chết là đát hoá 怛化 là theo nghĩa ấy. ||② Kinh ngạc. ||③ Nhọc nhằn.


meanings:
① Khải đễ 愷悌 vui vẻ dễ dàng. ||② Thuận, biết đạo xử với anh gọi là [b]đễ'.


meanings:
① Mạnh tợn. ||② Hung tợn. ||③ Ương bướng tự dụng gọi là hãn nhiên bất cố 悍然不顧.


meanings:
① Áy náy, lo, như ấp ấp bất lạc 悒悒不樂 áy náy chẳng vui.


meanings:
① Hối hận, biết lỗi mà nghĩ cách đổi gọi là hối. Phàm sự gì đã ấn định rồi mà lại định đổi làm cuộc khác cũng gọi là hối. ||② Quẻ hối, tên một quẻ trong kinh Dịch. ||③ Một âm là hổi. xấu, không lành. Tục gọi sự không tốt lành là hổi khí 悔氣 là do nghĩa ấy.


meanings:
① Trái lẽ. ||② Cùng nghĩa với chữ bột 勃.


meanings:
① Tên người. ||② Một âm là lí. Lo, buồn.


meanings:
① Tỏ ngộ, biết. Trong lòng hiểu thấu gọi là ngộ, đọc sách hiểu được ý hay gọi là ngộ tính 悟性. ||② Mở, bảo cho người biết tỉnh lại không mê muội nữa.


meanings:
① Nhọn, phàm cái gì mũi nhọn đều gọi là tiêm. Phàm nghĩ ngợi, nói năng, văn tự, tiếng tăm sắc mắc đều gọi là tiêm, như văn thơ khéo tỉa tót từng li từng tí gọi là tiêm xảo 尖巧. ||② Cái gì tốt, tục cũng gọi là tiêm. ||③ Những nơi để cho khách đi dọc đường ăn uống nghỉ ngơi, tục cũng gọi là đả tiêm 打尖.


meanings:
① Ngõ hầu, như thượng hưởng 尙饗 ngõ hầu hưởng cho. ||② Còn, như thượng hữu điển hình 尙有典型 còn có khuôn phép. ||③ Hơn, như vô dĩ tương thượng 無以相尙 không lấy gì cùng tranh hơn. ||④ Chuộng, trên. Như thượng đức 尙德 chuộng đức, thượng sỉ 尙齒 chuộng tuổi, v.v. ||⑤ Chủ, hết thẩy các người giữ việc tiến đồ cho vua dùng đều gọi là thượng. Như thượng y 尙衣 chức quan coi áo của vua, thượng thực 尙食 chức quan coi về việc ăn của vua. Ngày xưa định phép quan, ông nào đứng đầu một bộ nào trong sáu bộ thì gọi là quan thượng thư. Như quan đầu bộ quan lại gọi là Lại bộ thượng thư 吏部尙書. ||⑥ Sánh đôi, lấy công chúa gọi là thượng, vì tôn là con nhà vua nên không dám kêu là thú.


meanings:
① Lạ, rất, càng. Như thù vưu tuyệt tích 殊尤絕迹 lạ lùng hết mực, nghĩa là nó khác hẳn các cái tầm thường. Con gái đẹp gọi là vưu vật 尤物. ||② Oán trách, lầm lỗi. Như hiệu vưu 效尤 bắt chước làm điều lầm lạc[/b]. ||③ Hơn.


meanings:
① Chó xồm. ||② Lẫn lộn. ||③ Một âm là mông. Mông nhung 尨茸 rối rít.


meanings:
① Dam giới 尲尬 đi khập khễnh. Sự gì sinh lắm cái lôi thôi khó biện cho rành lẽ được, tục gọi là dam giới.


meanings:
① Nên, sự đã nên gọi là sự tựu 事就. ||② Tới, theo. Như khứ tựu 去就 bỏ tới. ||③ Lời suy chắc, như tựu lịnh 就令 tới khiến. ||④ Hay, như tựu dụng mệnh yên 就用命焉 hay dùng theo mệnh vậy.


meanings:
① Thần thi, ngày xưa cúng tế, dùng một đứa bé lên ngồi trên ngai để cho thần nương vào đấy gọi là thi, đời sau mới dùng tranh ảnh thay vào. ||② Thây, người chết chưa chôn gọi là thi, kẻ sống mà không có tinh thần, tục mỉa là kẻ hành thi tẩu nhục 行尸走肉 thịt chạy thây đi. ||③ Chủ, như kinh Thi nói thùy kì thi chi, hữu Tề quý nữ 誰其尸之有薺季女 ai thửa chủ việc cơm canh, có con gái út nước Tề. ||④ Bầy, như Tả truyện chép Sở Vũ vương Kinh thi 楚武王荆尸 vua Sở Vũ-vương nước Sở dàn quân ở đất Kinh. ||⑤ Ngồi không, không có ích gì cho cái ngôi chức của mình gọi là thi, như thi vị 尸位 ngôi hão, thi quan 尸官, quan thừa, v.v.


meanings:
① Trị, chính. ||② Tên quan, chức trùm trưởng. Như sư duẫn 師尹 quan tướng quốc, [b]huyện duẫn' 縣尹 quan huyện, v.v. ||③ Thành tín.


meanings:
① Xương cùng đít. Ta quen đọc là chữ cừu.


meanings:
① Ni khâu 尼丘 núi Ni-khâu, đức Khổng-mẫu (Nhan thị) cầu nguyện ở núi ấy sinh ra đức Khổng-tử, nên mới đặt tên ngài là Khâu. ||② Sư nữ, tiếng Phạm là tỉ khiêu ni nghĩa là vị sư nữ đã thụ giới cụ túc (400 điều giới), tục gọi là ni cô. ||③ Một âm là nệ. Ngăn cản, như nệ kì hành 尼其行 ngăn không cho đi lên, có nơi đọc là nặc. ||④ Lại một âm là nật. Thân gần. Cũng như chữ 昵.


meanings:
① Ðuôi. ||② Cuối, như thủ vĩ bất ứng 首尾不應 đầu cuối chẳng ứng nhau. ||③ Sao vĩ, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||④ Số cuối. ||⑤ Theo sau. ||⑥ Vụn vặt. ||⑦ Chim muông giao tiếp nhau.


meanings:
① Cuộc, bộ phận. Chia làm bộ phận riêng đều gọi là cục, như việc quan chia riêng từng bọn để làm riêng từng việc gọi là chuyên cục 専局, cho nên người đương sự gọi là đương cục 當局 người đang cuộc, cục nội 局內 trong cuộc, cục ngoại 局外 ngoài cuộc, v.v. Nghề đánh bạc cũng chia mỗi người một việc cho nên cũng gọi là cục. Mỗi một ván cờ gọi là một cục (một cuộc). Thời thế biến thiên như thể bàn cờ, cho nên gọi việc nước vận đời là đại cục 大局 hay thời cục 時局. ||② Khí phách độ lượng của một người cũng gọi là cục. Như khí cục 器局, cục lượng 局量, v.v. nghĩa là cái độ lượng dung được là bao nhiêu vậy. ||③ Co, như cục xúc 局促 co quắp.


meanings:
① Hơi tiết xuống dưới. Tục gọi đánh rắm là phóng thí 放屁.


meanings:
① Ở, như yến cư 燕居 nhàn, nghĩa là lúc ở trong nhà nhàn rỗi không có việc gì. ||② Tích chứa, như hoá cư 化居 đổi cái của mình đã tích ra, cư tích 居積 tích chứa của cải, cư kì 居奇 tích của đợi lúc đắt mới bán. Ðể ý làm hại người gọi là cư tâm bất lương 居心不良. ||③ Chiếm, như cư kì đa số 居其多數 chiếm thửa số nhiều. ||④ Yên, như cư nhiên như thử 居然如此 yên nhiên như thế. ||⑤ Cư sĩ 居士 đàn ông ở nhà tu theo Phật pháp, giữ năm điều giới thanh tịnh gọi là cư sĩ, các nhà học giả ở ẩn không ra đời bôn tẩu cũng gọi là cư sĩ. ||⑥ Một âm là kí. Lời nói giúp lời, như hà kí 何居 sao đến như thế?


meanings:
① Ðến, như giới thời 屆時 tới thời, một lần cũng gọi là nhất giới 一屆.


meanings:
① Cong, phàm sự gì cong không duỗi được đều gọi là khuất, như lí khuất từ cùng 理屈詞窮 lẽ khuất lời cùng, bị oan ức không tỏ ra được gọi là oan khuất 冤屈, v.v. ||② Chịu khuất, như khuất tiết 屈節 chịu bỏ cái tiết của mình mà theo người. ||③ Một âm là quật. Như quật cường 屈彊 cứng cỏi.


meanings:
① Nhà ở. ||② Mui xe, như hoàng ốc tả đạo 黃屋左纛 mui xe vàng cờ tiết mao cắm bên tả.


meanings:
① Cứt (phân). ||② Một âm là hi. Ðiện hi 殿屎 rền rầm.


meanings:
① Mạt vụn, như thiết tiết 鐵屑 mạt sắt. ||② Vụn vặt. ||③ Thèm, như bất tiết 不屑 chẳng thèm. ||④ Sạch. ||⑤ Khinh thường.


meanings:
① Giải, mở. Bóc mở ra gọi là triển. ||② Khoan hẹn, như triển kì 展期 khoan cho thêm hẹn nữa. ||③ Thăm, như triển mộ 展墓 viếng thăm mộ. ||④ Xem xét. ||⑤ Ghi chép. ||⑥ Thành thực. ||⑦ Hậu, ăn ở trung hậu.


meanings:
① Che, cái bình phong. Vua thiên tử phong cho các họ hàng và công thần ra làm vua chư hầu các địa phương gọi là bình phiên 屛藩 nghĩa là để che chở cho nhà vua vậy. ||② Ken mấy bức vẽ lại làm một mảng cũng gọi là bình, như bình điều 屛條, bình đối 屛對 nghĩa là ken các bức tranh lại để treo cho kín tường vách cho đẹp. ||③ Bình dinh 屛營 sợ hãi. ||④ Một âm là bính. Trừ đi, đuổi đi. ||⑤ Lui, đứng hầu khép nép gọi là bính tức dĩ đãi 屛息以待 nghĩa là khép nép đứng lùi một bên hầu không dám thở to vậy.


meanings:
① Cái giát cỏ lót trong giầy dép. ||② Các thứ rổ rá bạ phu vào các đồ khác, tục gọi là trừu thế 抽屜. ||③ Cái lót trên yên ngựa.


meanings:
① Mỗ, giết. Như đồ dương 屠羊 giết dê, đánh thành giết hết cả dân trong thành gọi là đồ thành 屠城. ||② Kẻ giết loài vật bán gọi là đồ tể 屠宰, kẻ bán ruợu gọi là đồ cô 屠沽. ||③ Một âm là chư. Hưu chư 休屠 tên hiệu vua nước Hung-nô.


meanings:
① Giầy, như tệ tỉ 敝屣 giầy rách, nói bóng là cái của không có giá trị gì, cũng đọc là xí.


meanings:
① Từng, lớp, hai lần. Như tằng lâu 層樓 gác hai từng. Phàm cái gì hai lần chập chồng đều gọi là tằng. Sự gì có trật tự gọi là tằng thứ 層次.


meanings:
① Giầy da, giầy đi đóng bằng da gọi là lí. ||② Giầy xéo, như lâm thâm lí bạc 臨深履薄 tới chỗ sâu xéo váng mỏng, nói ý là sự nguy sợ. ||③ Lộc, như phúc lí 福履 phúc lộc. ||④ Sự hành vi, chỉ về sự tích đã làm nên, như thao lí 操履 cái dấu tích đã giữ được trong các sự đã qua, lí lịch 履歷 chỗ kinh lịch tại chức vụ trong đời đã làm ra.


meanings:
① Dép da bằng gai. ||② Cùng nghĩa với chữ lũ 屢.


meanings:
① Con, tục gọi các bồi tây là tế tể 細崽.


meanings:
① Chỗ núi cong (góc núi), tựa chỗ hiểm mà giữ gọi là phụ ngu 負嵎. Ta quen đọc là chữ ngung.


meanings:
① Khí núi, khí núi bốc lên nghi ngút ẩm ướt gọi là lam khí 嵐氣. 2 Khả lam 岢嵐 tên núi, tên huyện.


meanings:
① Núi Tung. Hán Võ đế lên chơi núi Tung-sơn, quan, lính đều nghe tiếng xưng hô vạn tuế đến ba lần. Vì thế ngày nay đi chúc thọ gọi là tung chúc 嵩祝.


meanings:
① Thôi ngôi 崔嵬 cao ngất, núi đá lẫn đất cũng gọi là thôi ngôi. Nhà Tống gọi cái bình rượu là ngôi. Quân hầu thân của ông Hàn Thế Chung, ông Nhạc Phi đều gọi bối ngôi quân 背嵬軍 nghĩa là quân vác bình rượu hầu tướng vậy.


meanings:
① Tha nga 嵯峨 cao tút vút (chót vót).


meanings:
① Ngọn núi như cái bình phong gọi là chướng.


meanings:
① Cao ngất. ||② Cái gì rất mới tục gọi là tiệm tân 嶄新.


meanings:
① Núi cao mà nhọn, viên kiệu 員嶠 một quả núi trong ba núi thần ở trong bể. Cũng đọc là kiêu.


meanings:
① Tên núi, tên đất. ||② Núi liền nối nhau.


meanings:
① Trong khoảng khe suối trong núi. ||② Tên một cái hang.


meanings:
① Cửu nghi núi Cửu-nghi. ||② Một âm là ngực. Kì ngực 岐嶷 bé mà có khí tranh vanh khác người.


meanings:
① Ðỉnh núi có thể thông ra đường cái được gọi là lĩnh.


meanings:
① Núi cao mà có vẻ tôn trọng gọi là nhạc.


meanings:
① Núi cao mà hiểm hóc như dao vót nhọn gọi là sàm nham 巉巖.


meanings:
① Trơ trọi, còn có một mình đứng được gọi là vị. Như vị nhiên độc tồn 巋然獨存 trơ trọi còn một mình, cũng đọc là chữ khuy.


meanings:
① Tả cái dáng cao lớn (lồng lộng). Như nguy nguy hồ duy thiên vi đại 巍巍乎惟天為大 lồng lộng vậy chỉ trời là lớn.


meanings:
① Chỗ núi quanh co liền nối gọi là loan. ||② Núi nhọn hoắt. ||③ Ngọn núi tròn.


meanings:
① Núi cao ngất trời gọi là nham. ||② Chỗ đất hiểm yếu gọi là nham ấp 巖邑. ||③ Nham lang 巖廊 mái hiên cao. Dưới mái hiên gọi là nham hạ 巖下. ||④ Hang núi.


meanings:
① Dòng nước, nước ở trong núi dũa đất chảy ra gọi là xuyên, bây giờ đều gọi xuyên là sông cả. ||② Nước chảy không lúc nào ngừng là thường xuyên 常川. ||③ Tỉnh Tứ-xuyên 四川 thường gọi tắt là tỉnh xuyên.


meanings:
① Châu, ngày xưa nhân thấy có núi cao sông dài mới chia đất ra từng khu lấy núi sông làm mốc nên gọi là châu. ||② Lễ nhà Chu định 2500 nhà là một châu, nên sau gọi làng mình là châu lí 州里 là vì đó.


meanings:
① Ði tuần, đi xem xét khu đất mình cai trị gọi là tuần. ||② Khắp cả, như đi khắp một vòng gọi là nhất tuần 一巡, rót rượu hết một lượt cũng gọi là một tuần. ||③ Thuân tuần 逡巡 rụt rè, quanh co.


meanings:
① Tổ, tổ chim gọi là sào. Chỗ trộm cướp tụ họp gọi là tặc sào 賊巢 ổ giặc, hay sào huyệt 巢穴 hang tổ giặc, v.v.


meanings:
① Khéo, làm việc khéo gọi là công. ||② Người thợ. Phàm người nào làm nên đồ cho người dùng được đều gọi là công. ||③ Quan, như thần công 臣工 nói gồm cả các quan. Trăm quan gọi là bách công 百工. ||④ Công xích 工尺 một tiếng gọi tắt trong phả âm nhạc thay luật lữ.


meanings:
① Bên trái, phàm cái gì ở bên tay trái đều gọi là tả. Như hư tả dĩ đãi 虛左以待 để chừa bên trái xe để đợi người đến, ý nói cần dùng lắm. ||② Phía đông. Cách định phương hướng cho phương đông là bên tay trái, nên sơn đông 山東 gọi là sơn tả 山左, giang đông 江東 gọi là giang tả 江左, v.v. ||③ Bất tiện, như tả kế 左計 kế không hay, hai bên không hợp nhau gọi là tương tả 相左. ||④ Không được chính đính, như tả đạo hoặc chúng 左道惑眾 đạo dối lừa chúng. ||⑤ Giáng xuống, quan bị giáng chức gọi là tả thiên 左遷. ||⑥ Một âm là tá. Giúp, cũng như chữ tá 佐. ||⑦ Tiếng nói khiêm trong thư từ, như dĩ ngu tá hữu 以娛左右 nghĩa là chỉ để làm vui cho người hầu hạ, chứ không dám nói ngay đến người mình nói vậy. ||⑧ Chứng nghiệm, như chứng tá 證左 người làm chứng.


meanings:
① Khéo. ||② Tươi, như xảo tiếu 巧笑 cười tươi. ||③ Dối giả, như xảo ngôn 巧言 nói dối giả. ||④ Vừa hay, như thấu xảo 湊巧 không hẹn mà gặp. ||⑤ Tục quen cứ đến ngày 7 tháng 7 làm cỗ bàn cầu cúng hai ngôi sao Khiên-ngưu Chức-nữ để xin ban tài khéo cho đàn bà con gái gọi là khất xảo 乞巧. Tục gọi tháng 7 là xảo nguyệt 巧月 là bởi đó.


meanings:
① Ðùa bỡn. ||② Làm trò. Diễn lại sự tích cũ gọi là hí kịch 戲劇. ||③ Một âm là hô, cũng như chữ hô 呼, như ô hô 於戲 than ôi! Cũng có khi đọc là chữ huy, cùng nghĩa với chữ 麾.


meanings:
① Ôm, bế. ||② Hoài bão 懷抱 trong lòng chứa một cái chí định làm một việc gì gọi là hoài bão. ||③ Vùng. Hai tay vòng lại với nhau gọi là hợp bão 合抱, như hợp bão chi mộc 合抱之木 cây to bằng một vùng. ||④ Giữ chắc, như bão quan 抱關 kẻ canh giữ nơi quan ải. ||⑤ Ấp. Như kê bão noãn 雞抱卵 gà ấp trứng.


meanings:
① Mạo phạm, như để xúc 抵觸 chọc chạm đến. ||② Chống cự. Như để kháng 抵抗 chống cự lại, để chế 抵制 tẩy chay, v.v. ||③ Ðáng, như để tội 抵罪 đáng tội, để áp 抵押 ngang giá, v.v. ||④ Ðến, như hành để mỗ xứ 行抵某處 đi đến xứ mỗ. ||⑤ Quẳng, như để địa 抵地 quẳng xuống đất. ||⑥ Ðại để 大抵 thể cả, đại để, lời nói bao quát tất cả. ||⑦ Một âm là chỉ. Vỗ, như chỉ chưởng nhi đàm 抵掌而談 vỗ tay mà bàn.


meanings:
① Học đòi, bắt chước, như hiệu pháp 效法 nghĩa là bắt chước phép gì của người, hiệu vưu 效尤 bắt chước sự lầm lẫn của người, v.v. ||② Ðến cùng, như hiệu lực 效力 có sức, báo hiệu 報效 hết sức báo đền, v.v. ||③ Hiệu nghiệm, như minh hiệu 明效 hiệu nghiệm rõ ràng, thành hiệu 成效 đã thành hiệu rồi.


meanings:
① Yên, cuộc thế đã yên ổn cả gọi là mị bình 敉平.


meanings:
① Lệnh dạy (lệnh truyền), mệnh lệnh của thiên tử gọi là chiếu 詔 mệnh lệnh của thái tử, và của chư hầu gọi là giáo 敎. ||② Dạy dỗ, như giáo dục 敎育 dạy nuôi, giáo sư 敎師 thầy giáo, v.v. ||③ Tôn giáo, gọi tắt là giáo, như giáo hội 敎會 hội tôn giáo, hồi giáo 回敎 tôn giáo hồi, v.v. ||④ Các chức quan coi về việc học đều gọi là giáo chức 敎職. ||④ Một âm là giao. Sai khiến.


meanings:
① Nhanh nhẹn. ||② Sáng suốt, như bất mẫn 不敏 chẳng sáng suốt, lời nói tự nhún mình là kẻ ngu dốt. ||③ Gắng gỏi. ||④ Tên ngón chân cái.


meanings:
① Ngăn, như nhữ phất năng cứu dư 汝弗能救與 mày chẳng ngăn nổi họ rư. ||② Cứu giúp.


meanings:
① Lớn, cự thất 巨室 nhà có tiếng lừng lẫy. Số nhiều gọi là cự vạn 巨萬. ||② Há, cùng nghĩa với chữ 詎.


meanings:
① Ðồng cốt, kẻ cầu cúng cho người gọi là vu.


meanings:
① Sai nhầm. ||② Một âm là si. Thứ, không đều, như đẳng si 等差 lần bực, sâm si 參差 so le, v.v. ||③ Lại một âm là sai. Sai khiến. Ta quen đọc là chữ sai cả. ||④ Lại một âm nữa là sái. Chút khác, bệnh hơi bớt gọi là tiểu sái 小差. Tục thông dụng làm chữ sái 瘥.


meanings:
① Can kỉ, can thứ sáu trong mười can. ||② Mình, đối lại với người, như vị kỉ 為己 chỉ vì mình, lợi kỉ 利己 chỉ lợi mình. ||③ Riêng, lòng muốn riêng.


meanings:
① Thôi, như nghiêu nghiêu bất dĩ 蹺蹺不已 nhai nhải chẳng thôi, nghĩa là cứ nói dai mãi. ||② Bỏ, bãi quan, gọi tắt là dĩ. ||③ Quá, như bất vi dĩ thậm 不為已甚 chẳng là quá lắm ư? ||④ Lời nói sự đã qua, như dĩ nhiên 已然 đã rồi, dĩ nhi 已而 đã mà, v.v. ||⑤ Lời nói hết, như mạt do dã dĩ 末由也已 chẳng biết noi đâu nữa vậy thôi. ||⑥ Ngày xưa hay dùng như chữ dĩ 以.


meanings:
① Chi tị, chi thứ sáu trong mười hai chi. Từ chín giờ sáng đến mười một giờ trưa là giờ tị. Ngày tị đầu tháng ba gọi là ngày thượng tị 上巳. Tục nước Trịnh cứ ngày ấy làm lễ cầu mát.


meanings:
① Nước Ba, đất Ba. ||② Ba Lê 巴黎 Paris.


meanings:
① Ngõ tắt, ngõ đi tắt ở trong làng gọi là hạng.


meanings:
① Quẻ tốn, là một quẻ trong bát quái 八卦 nghĩa là nhún thuận. ||② Nhường, cùng nghĩa với chữ tốn 孫.


meanings:
① Cái khăn. ||② Mũ bịt đầu, học trò nhà Minh hay dùng thứ mũ ấy, nên kẻ nào học thức hủ bại gọi là đầu cân khí 頭巾氣.


meanings:
① Chợ, chỗ để mua bán gọi là thị. Giá hàng vì sự cung cầu chậm trễ hay cần kíp mà lên xuống giá gọi là thị giá 巿價. Nói về trạng huống sự mua bán gọi là thị diện 巿面. Kẻ làm hàng sách cho hai bên mua bán mà lấy lợi gọi là thị quái 巿儈. Ðồ gì bền tốt gọi là thị hoá 巿貨, đồ gì không tốt gọi là hành hoá 行貨. ||② Mua, như cô tửu thị bô bất thực 沽酒巿脯不食 (Luận ngữ 論語) rượu nem mua ở chợ không ăn, thị ân 巿恩 mua ơn, v.v.


meanings:
① Vải, những đồ dệt bằng gai bằng sợi bông gọi là bố. ||② Tiền tệ, như hoá bố 貨布, toàn bố 泉布 đều là thứ tiền ngày xưa. ||③ Bày, bày đặt đồ đạc gọi là bố. Ðem các lẽ nói cho mọi người nghe cũng gọi là bố. ||④ Cho, như bố thí 布施 cho khắp, cho hết. Phép tu nhà Phật có sáu phép tu tới Bồ-tát, phép bố thí đứng đầu, vì phép này trừ được ngay cái bệnh tham vậy. Ðầu tỉnh có quan bố chánh 布政 nghĩa là chức quan thi hành chánh trị vậy.


meanings:
① Buồm, một thứ căng bằng vải hay bằng chiếu dựng lên trên thuyền cho gió thổi thuyền đi. ||② Một âm là phám thuyền xuôi gió.


meanings:
① Ít, như ki hi 幾希 hầu ít, hiếm, hi hãn 希罕 hiếm có, hi kì 希奇 lạ lùng ít thấy, v.v. ||② Mong, như hi kí 希冀 mong cầu, hi vọng 希望 mong ngóng, v.v. ||③ Vô hình.


meanings:
① Vợ con, cũng như chữ nô 拏. ||② Một âm là thảng. Kho để của.


meanings:
① Cái ấp vai (choàng). Ngày xưa con gái về nhà chồng mặc áo có cái ấp vai bằng bàng hoa mĩ.


meanings:
① Cái khăn bịt trán, bây giờ dùng làm đồ đeo và gọi là thủ phách 手帕. ||② Bọc. ||③ Một âm là phạ. Cái màn, cái khăn phủ bàn.


meanings:
① Lấy lụa viết chữ vào lụa. Ðời xưa chưa có giấy, phải viết vào lụa gọi là thiếp. Ðời sau viết vào giấy cũng gọi là thiếp, như xuân thiếp 春帖 câu đối tết, phủ thiếp 府帖 dấu hiệu làm tin trong quan tràng, giản thiếp 柬帖 cái danh thiếp, nê kim thiếp tử 泥金帖子 cái đơn hàng hay nhãn hiệu xoa kim nhũ, v.v. ||② Cái thiếp khắc chữ vào đá gọi là bia, rập lấy chữ ở bia ra gọi là thiếp. Những bản chữ của cổ nhân hay xin các người chữ tốt viết cho để tập gọi là thiếp. ||③ Ðời Ðường, Tống cứ trong cả bài văn trích ra mấy câu để thi học trò gọi là thiếp, cho nên những văn thơ để dùng vào thi cử gọi là thí thiếp 試帖. ||④ Yên định, như thoả thiếp 妥帖, xong xuôi cả, phục tòng cũng gọi là thiếp phục 帖服 nghĩa là chịu theo mệnh lệnh cả.


meanings:
① Cái cờ bài rượu. ||② Cái màn treo cửa cũng gọi là môn liêm 門帘.


meanings:
① Cái túi nhỏ. Sách vở đời xưa đều đóng từng cuốn, rồi cho vào túi bọc lại gọi là trật. Nay gọi một hòm sách là nhất trật 一帙 cũng là bởi nghĩa ấy.Ta quen đọc là pho. Như thư nhất trật 書一帙 sách một pho.


meanings:
① Cái chổi, cái dùng để quét để giặt rửa đều gọi là chửu.


meanings:
① Luạ, thứ dệt bằng tơ trần gọi là bạch.


meanings:
① Vua. ||② Vị thần rất tôn gọi là đế, như trời gọi là thượng đế 上帝.


meanings:
① Cái mũ, thứ mũ riêng của Nguỵ Vũ Ðế 魏武帝 chế ra.


meanings:
① Thống suất, như suất sư 帥師 thống suất cả cánh quân đi. ||② Làm gương, lấy mình làm phép cho người ta noi gọi là suất, như Nghiêu Thuấn suất, thiên hạ dĩ nhân 堯舜帥天下以仁 vua Nghiêu Thuấn làm gương cho thiên hạ noi theo làm nhân. ||② Một âm là suý. Tướng coi cả một cánh quân gọi là suý, như nguyên suý 元帥 tướng đầu. Tục gọi Tổng đốc là đại suý 大帥 nghĩa là kiêm coi cả việc quân vậy.


meanings:
① Nhiều, đông đúc, như chỗ đô hội trong nước gọi là kinh sư 京師 nghĩa là chỗ to rộng và đông người. ||② Phép nhà binh ngày xưa định cứ 2500 người gọi là một sư. ||③ Dạy người ta học về đạo đức học vấn gọi là sư. Như sư phạm giáo khoa 師範教科 khoá dạy đạo làm thầy. ||④ Có một cái sở trường về một nghề gì cũng gọi là sư, như hoạ sư 畫師, thầy vẽ. ||⑤ Bắt chước, như hỗ tương sư pháp 互相師法 đắp đổi cùng bắt chước. ||⑥ Người trùm, như bốc sư 卜師 quan trùm về việc bói, nhạc sư 樂師 quan trùm coi về âm nhạc, v.v.


meanings:
① Cái chiếu. ||② Nhờ, nhân vì. Như tịch tiền nhân chi dư liệt 席前人之餘烈 nhờ chưng nghiệp thừa của người trước. ||③ Chỗ ngồi, ngày xưa giải chiếu xuống đất mà ngồi nên gọi chỗ ngồi là tịch. ||④ Ngày xưa giải chiếu để làm việc nên gọi chức vụ là tịch, như hình tịch 刑席, người bàn giúp về việc hình danh. ||⑤ Bao quát, như tịch quyển thiên hạ 席卷天下 cuốn sách cả thiên hạ.


meanings:
① Cái màn, bình mông 帲幪 màn dũng. Cái che ở trên gọi là mông, cái che ở chung quanh gọi là bình. Nói bóng là che chở, như hạnh liệt bình mông 幸列帲幪 may được vào hàng che chở.


meanings:
① Căng lên, dương lên. Như cung trướng 共帳 căng màn, dương màn, thông dụng như cung trướng 供帳. ||② Màn che, quân đi đến đâu, căng vải lên làm giạp để nghỉ gọi là trướng. Như doanh trướng 營帳, trướng bằng 帳棚, v.v. Nay ta dùng các thứ dệt đẹp hay da hổ giải phủ lên chỗ ngồi cũng gọi là trướng. ||③ Tính sổ, như trướng bạ 帳簿 sổ sách, cũng có khi viết là trướng bạ 賬簿


meanings:
① Những miếng mụn cắt thừa ra gọi là oan.


meanings:
① Giải áo, cái đai. ||② Ðeo, như đái đao 帶刀 đeo dao, đái kiếm 帶劍 đeo gươm, v.v. ||③ Mang theo, như đái lĩnh 帶領, huề đái 擕帶 đều nghĩa mang dắt theo cả. ||④ Giải đất, tiếng dùng để chia khí hậu quả đất, như ôn đái 溫帶 giải đất ấm, hàn đái 寒帶 giải đất rét, v.v.


meanings:
① Cái màn che, dùng vải hay lụa khâu thành từng bức che cho kín bề trong gọi là duy. Không biết trị nhà gọi là duy bạ bất tu 帷簿不修 là bởi nghĩa đó.


meanings:
① Thường (lâu mãi). ||② Ðạo thường, như nhân nghĩa lễ trí tín 仁義禮智信 gọi là ngũ thường 五常 nghĩa là năm ấy là năm đạo thường của người lúc nào cũng phải có không thể thiếu được. ||③ Bình thường, như thường nhân 常人 người thường, bình thường 平常, tầm thường 尋常, v.v.


meanings:
① Cái mũ, các thứ dùng để đội đầu đều gọi là mạo.


meanings:
① Bức tranh, một bức vẽ gọi là nhất tránh 一幀.


meanings:
① Cái trướng đơn. Phòng vi 房幃 nói chỗ kín trong buồng the. ||② Cái túi thơm.


meanings:
① Cái màn, màn đủ cả trên, dưới, bốn mặt gọi là ác.


meanings:
① Bức, một tiếng dùng để đo vải lụa. Như kỉ phúc 幾幅 mấy bức? ||② Sửa sang, như tu sức biên phúc 修飾邊幅 sửa sang diêm dúa như tấm lụa phải chải chuốt hai bên mép. ||③ Một âm là bức. Lấy lụa quần chéo từ chân đến gối như sa-cạp vậy. Ta quen đọc là chữ bức cả.


meanings:
① Màn dũng. ||② Tục gọi cái cờ bài rượu là hoảng tử 幌子.


meanings:
① Cái màn che ở trên gọi là mạc. Trong quân phải dương màn lên để ở, nên chỗ quan tướng ở gọi là mạc phủ 幕府. Các ban khách coi việc văn thư ở trong phủ gọi là mạc hữu 幕友, thường gọi tắt là mạc. Nay thường gọi các người coi việc tơ bồi giấy má ở trong nhà là mạc, là bởi nghĩa đó. Thường đọc là mộ ||② Mở màn, đóng tuồng trước phải căng màn, đến lúc diễn trò mới mở, vì thế nên sự gì mới bắt đầu làm đều gọi là khai mạc 開幕 mở màn, dẫn đầu. ||③ Có khi dùng như chữ mạc 漠. ||④ Một âm là mán. Mặt trái đồng tiền.


meanings:
① Một thứ để trang sức đầu đàn bà, cho nên gọi con gái là cân quắc 巾幗.


meanings:
① Bức chướng, dùng vải hay lụa viết chữ để mừng hay viếng người gọi là chướng. Cũng đọc là trướng.


meanings:
① Cờ hiệu. ||② Lật mặt, cũng như chữ phiên 翻, như phiên nhiên cải viết 幡然改曰 trở mặt đổi giọng rằng.


meanings:
① Cái chàng, một thứ cờ dùng làm nghi vệ. Nhà Phật viết kinh vào cờ ấy gọi là kinh chàng 經幢, khắc vào cột đá gọi là thạch chàng 石幢.


meanings:
① Lụa, đời xưa thường dùng làm đồ tặng nhau. ||② Của dùng, đời xưa cho ngọc là thượng tệ 上幣, vàng là trung tệ 中幣, dao vải là hạ tệ 下幣. Từ nhà Hán về sau đều gọi tiền là tệ.


meanings:
① Trùm. Bình mông 帲幪 màn dũng. Cái che ở trên gọi là mông, cái che ở chung quanh gọi là bình. Nói bóng là che chở, như hạnh liệt bình mông 幸列帲幪 may được vào hàng che chở.


meanings:
① Chữa mép dầy. ||② Giúp, đồng đảng gọi là bang, như một đảng gọi là một bang.


meanings:
① Màn ngồi thuyền định. ||② Màn xe. ||② Một âm là đào. Che chùm.


meanings:
① Phạm, như can phạm 干犯. ||② Cầu, như can lộc 干祿 cầu lộc. ||③ Cái mộc, một thứ đồ binh làm bằng da để chống đỡ các mũi nhọn và tên đạn. ||④ Giữ, như can thành 干城 người bầy tôi giữ gìn xã tắc. ||⑤ Bến nước, như hà can 河干 bến sông. ||⑥ Can, như giáp 甲, ất 乙, bính 丙, đinh 丁, mậu 戊, kỉ 己, canh 庚, tân 辛, nhâm 壬, quý 癸 là mười can. ||⑦ Can thiệp, như tương can 相干 cùng quan thiệp. ||⑧ Cái, như nhược can 若干 ngần ấy cái.


meanings:
① Bằng phẳng, như thuỷ bình 水平 nước phẳng, địa bình 地平đất phẳng. Hai bên cách nhau mà cùng tiến lên đều nhau gọi là bình hành tuyến 平行線. ||② Bằng nhau, như bình đẳng 平等 bằng đẳng, bình chuẩn 平準 quân san thuế mà bằng nhau, v.v. Nay gọi sự đem gạo nhà nước ra bán rẻ cho giá gạo khỏi kém là bình thiếu 平糶 là bởi nghĩa đó. ||③ Bình trị. Chịu phục mà không dám chống lại gọi là bình phục 平服, yên lặng vô sự gọi là bình yên 平安 hay thái bình 太平. ||④ Hoà bình, sự gì làm cho trong lòng tấm tức gọi là bất bình 不平. ||⑤ Thường, như bình nhật 平日 ngày thường, bình sinh 平生 lúc thường, v.v. Xoàng, như bình đạm 平淡 nhạt nhẽo, loàng xoàng. ||⑥ Cái mẫu nặng nhẹ trong phép cân. Tục dùng như chữ xứng 秤. ||⑦ Tiếng bằng. ||⑧ Một âm là biền. Biền biền 平平 sửa trị, chia đều.


meanings:
① Năm. ||② Tuổi. ||③ Người đỗ cùng khoa gọi là đồng niên 同年. Hai nhà đi lại với nhau gọi là niên nghị 年誼. ||④ Ðược mùa.


meanings:
① Hợp, gồm. ||② Tên đất. Dao ở châu Tinh sắc có tiếng, nên sự gì làm được mau mắn nhanh chóng gọi là tinh tiễn 并剪. ||③ Một âm là bính, cùng nghĩa như chữ bính 偋.


meanings:
① May, hạnh phúc. Sự gì đáng bị thiệt mà lại thoát gọi là hạnh. ||② Cầu, hạnh tai lạc hoạ 幸哉樂禍 cầu cho người bị tai và lấy làm thích. ||③ Yêu dấu, bọn hoạn quan và các cung phi được vua yêu tới gọi là đắc hạnh 得幸.


meanings:
① Mình, như khu cán 軀幹 vóc người, mình người. ||② Gốc, gốc cây cỏ gọi là cán. ||③ Cái chuôi, như thược cán 勺幹 chuôi gáo. ||④ Tài năng làm được việc, như tài cán 才幹. Tục gọi những người làm việc thạo là năng cán 能幹.


meanings:
① Nhỏ. ||② Tục gọi số một là yêu, vì số một là số đầu (nhỏ), đánh tổ tôm, tài bàn, chắn, v.v. gọi nhất là yêu là vì đó.


meanings:
① Dối giả, làm giả mê hoặc người. ||② Giả mà làm hệt như thực gọi là huyễn, như huyễn tượng 幻象, huyễn thuật 幻術, ta quen gọi là ảo thuật, là quỷ thuật, nghĩa là làm giả mà giống như có thực vậy. Sự vật biến thiên, khó tìm được rõ chân tướng gọi là huyễn, như biến huyễn 變幻 hay huyễn hoá 幻化, v.v.


meanings:
① Nhỏ bé, non nớt. Trẻ bé gọi là ấu trĩ 幼稚 học thức còn ít cũng gọi là ấu trĩ, nghĩa là trình độ còn non như trẻ con vậy.


meanings:
① Ần núp, sâu xa. Phàm cái gì giấu một chỗ kín không cho ai biết gọi là u, như u cư 幽居 ở núp, u tù 幽囚 giam chỗ kín, v.v. Oán giận ai mà không nói ra được gọi là u oán 幽怨, u hận 幽恨. Chỗ ở lặng lẽ mát mẻ gọi là u nhã 幽雅. ||② Tối tăm, như cửu u 九幽 nơi âm phủ. ||③ Châu U, thuộc phía đông bắc tỉnh Trực Lệ và phía tây bắc tỉnh Phụng Thiên bây giờ.


meanings:
① Nhỏ, sự gì mới điềm ra có một tí gọi là ki. Như tri ki 知幾 biết cơ từ lúc mới có. ||② Sẽ tới, gần, như thứ ki 庶幾 ngõ hầu, ki cập 幾及 hầu kịp, v.v. ||③ Hẹn. ||④ Xét. ||⑤ Nguy. ||⑥ Một âm là kỉ. Mấy, bao nhiêu, như kỉ hà 幾何 mấy hử? bao nhiêu hử? ||⑦ Lại một âm là kí. Trông mong, cùng nghĩa với chữ kí 覬.


meanings:
① Che chở, như tí hộ 庇護 che chở giúp giữ cho.


meanings:
① Cái chạn để đồ ăn, vì thế nên thu nhặt cái gì chứa vào một chỗ gọi là tàng kĩ 藏庋. Cũng đọc là chữ quỷ.


meanings:
① Hai bên tường, hai bên giải vũ cũng gọi là lưỡng tự 兩序. ||② Trường học trong làng. ||③ Thứ tự, như trưởng ấu hữu tự 長幼有序 lớn nhỏ có thứ tự, tự xỉ 序齒 kể tuổi mà xếp chỗ ngồi trên dưới. ||④ Bày, bài tựa, sách nào cũng có một bài đầu bày tỏ ý kiến của người làm sách gọi là tự.


meanings:
① Ðáy, như thuỷ để 水底 đáy nước. ||② Ngăn, thôi. ||③ Ðến, như mĩ sở để chỉ 靡所底止 chẳng hay đến đâu là thôi. ||④ Văn thư mới thảo gọi là để. Tục thường gọi bản thảo là để tử 底子. ||⑤ Sao vậy, lời ngờ mà hỏi. Như để sự 底事 việc gì vậy? để xứ 底處 chốn nào vậy?


meanings:
① Bếp, bồi bếp gọi là bào đinh 庖丁.


meanings:
① Tiệm, chỗ để chứa đồ cầm đồ, tục gọi nhà trọ là khách điếm 客店.


meanings:
① Can canh, can thứ bảy trong mười can. ||② Tuổi, cùng tuổi với mình gọi là đồng canh 同庚. ||③ Ðường. ||④ Ðền trả.


meanings:
① Tủ chứa sách vở tờ bồi. ||② Tích góp. Chỗ chứa của cải gọi là phủ. Nhiều người oán gọi là phủ oán 府怨. ||③ Quan, quan to gọi là đại phủ 大府. ||④ Phủ, tên gọi của từng phương đất đã chia. Quan coi một phủ, gọi là tri phủ 知府. ||⑤ Nhà ở, như gọi nhà người ta thì gọi là mỗ phủ 謀府. ||⑥ Nhà, mình tự xưng cha mình là phủ quân 府君, cũng như gia quân 家君.


meanings:
① Tràng học ở làng, tràng học ở huyện gọi là ấp tường 邑庠, tràng học phủ gọi là quận tường 郡庠.


meanings:
① Ðồ đo, các đồ như trượng thước dùng để đo dài ngắn đều gọi là độ. ||② Chia góc đồ tròn gọi là độ. Toàn cả mặt tròn có 360 độ, mỗi độ có 60 phút, mỗi phút có 60 giây. ||③ Phép đã chế ra, như pháp độ 法度, chế độ 制度, v.v. ||④ Ðộ lượng. Như khoát đạt đại độ 豁達大度 ý nói người có độ lượng lớn bao dong cả được mọi người. ||⑤ Dáng dấp. Như thái độ 態度. ||⑥ Qua. Như ngày mới sinh gọi là sơ độ 初度, nghĩa là cái ngày mới qua, cho nên sự gì đã qua một lần gọi là nhất độ 一度. ||⑦ Sang tới, cũng như chữ độ 渡. Nhà Phật bảo người ta ở cõi đời này là cõi khổ, phải tu theo phép của Phật vượt qua bể khổ, vì thế nên xuất gia tu hành gọi là thế độ 剃度. Sáu phép bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thuyền định, trí tuệ gọi là lục độ 六度. Nghĩa là sáu phép ấy là phép khiến người trong bể khổ sẽ sang bên cõi giác vậy. ||⑧ Một âm là đạc. Mưu toan, như thỗn đạc 忖度 bàn lường, đạc lượng 度量 đo lường, v.v.


meanings:
① Ngôi, toà. Chỗ để ngồi gọi là toạ. ||② Cái giá để đồ đạc cũng gọi là toạ. Cho nên một bộ đồ gọi là nhất toạ 一座.


meanings:
① Cái kho. Chỗ để chứa đồ binh khí của nhà nước. Chỗ để đồ cũng gọi là khố.


meanings:
① Sân trước. ||② Chỗ quan làm việc gọi là phủ đình 府庭. ||③ Thẳng tuột. ||④ Một âm là thính. Kính thính 逕庭 xa lắc. Tục gọi nhũng sự khác nhau là đại tương kính thính 大相逕庭.


meanings:
① Tên nước ngày xưa. ||② Một âm là bỉ. Nhà thấp hẹp. ||③ Lại một âm là tì. Thấp, ngắn.


meanings:
① Cái am, cái nhà tranh nhỏ gọi là am. ||② Cái nhà nhỏ thờ Phật gọi là am. Có khi viết là 菴.


meanings:
① Nhiều. Như thứ dân 庶民 lũ dân, thứ vật 庶物 mọi vật, v.v. Nhân vật đông đúc gọi là phú thứ 富庶, hay phồn thứ 繁庶. ||② Gần như. Như Hồi dã kì thứ hồ 回也其庶乎 anh Hồi kia gần đạt được đạo chăng? (Luận ngữ 論語) ||③ Chi thứ. Con vợ lẽ gọi là thứ tử 庶子.


meanings:
① Yên, như khang kiện 康健 yên mạnh. ||② Ngã năm, chỗ năm lối đều qua gọi là khang 康, sáu lối đều qua gọi là trang 莊, đường xá trong phố rộng rãi sạch sẽ gọi là khang trang 康莊.


meanings:
① Dùng. Như đăng dong 登庸 cất lên ngôi mà dùng. Có khi dùng làm tiếng trợ ngữ. Như vô dong như thử 無庸如此 không cần dùng như thế. ||② Thường. Như dong ngôn 庸言 lời nói thường, dong hành 庸行 sự làm thường. ||③ Công. Như thù dong 酬庸 đền công. ||④ Ngu hèn. Như dong nhân 庸人 người tầm thường. ||⑤ Há. Như dong phi nhị hồ 庸非貳乎 chẳng phải là hai lòng ư? ||⑥ Một phép thuế nhà Ðường, bắt dân làm việc cho nhà vua gọi là dong. ||⑦ Làm thuê. Thông dụng như chữ dong 傭. ||⑧ Cái thành, cũng như chữ dong 墉.


meanings:
① Cái vựa, kho không có nhà phủ ở trên gọi là dữu. ||② Cái dữu. Ðồ đong ngày xưa, 16 đấu là một dữu.


meanings:
① Cái chồ, chuồng xí. ||② Khoảng, chỗ đặt mình vào khoảng đó gọi là xí túc 廁足 nghĩa là xen chân mình vào khoảng đó. ||③ Cạnh giường. ||④ Bờ cao bên nước. ||⑤ Một âm là trắc. Bên cạnh. Trắc túc 廁足 ghé chân vào.


meanings:
① Cái trái nhà, hai gian nhỏ ở hai đầu nhà gọi là sương. ||② Phường sương 坊廂 một tên riêng để chia rành từng khu đất, ở trong thành gọi là phường sương, ở trong làng gọi là hương đồ 鄉圖.


meanings:
① Góc nhà, ở bên bệ thềm bước lên gọi là đường liêm 堂廉, như đường cao liêm viễn 堂高廉遠 nhà cao góc bệ xa, ý nói nhà vua cao xa lắm. ||② Góc, cạnh. Ðồ vật gì có góc có cạnh gọi là liêm. ||③ Ngay, biết phân biệt nên chăng không lấy xằng gọi là liêm, như thanh liêm 清廉. ||④ Xét, ngày xưa có chức liêm phóng sứ 廉訪使 để tra các quan lại, cho nên ngày xưa thường gọi bên quan án là liêm phóng 廉訪. ||⑤ Tiền liêm, lương quan chia ra hai thứ, bổng 俸 là món lương thường, liêm 廉 là là món lương riêng để trợ cấp cho khỏi ăn út làm hại dân.


meanings:
① Dấu diếm, như nhân yên sưu tai 人焉廋哉 người sao dấu được vậy thay. ||② Tìm, lục, soát, cũng như chữ sưu 搜. ||③ Góc núi, chỗ núi uốn cong.


meanings:
① Giải trĩ 解廌 tên một giống thú giống con dê mà có một sừng, tính trung trực chỉ húc giống không ngay thẳng, nên nhà Hán bắt chước cái ý ấy mà gọi mũ các quan là mũ giải trĩ. Có khi đọc là trãi.


meanings:
① Cái nhà nhỏ. ||② Chỉ có, cũng như chữ cận 僅. ||③ Cũng như chữ cần 勤 như tục nói cân chú 廑注, cân niệm 廑念, ý nói nhớ lắm. Trong thư từ hay dùng. Cũng đọc là chữ cận.


meanings:
① Lớn, như độ lượng khôi khuếch 度量恢廓 độ lượng lớn lao. Làm việc không thiết thực gọi là khuếch lạc 廓落, với đời không hợp cũng gọi là khuếch lạc. ||② Mở, như khuếch sung 廓充 mở rộng ra. Ðang nhỏ mà mở mang cho to lớn thêm gọi là khuếch sung. ||③ Bỗng không.


meanings:
① Che chở. ||② Ðược nhờ ơn người trước để lại cho gọi là ấm, như ấm sinh 廕生, nghĩa là nhân chức quan của ông cha mà con cháu được làm học trò ở Quốc tử giám 國子監 rồi ra làm quan.


meanings:
① Tên người. ||② Một âm là liệu, họ Liệu.


meanings:
① Cái bếp. ||② Chủ, đời hậu Hán có tám trù, nghĩa là có tám tay trù phú biết đem của cứu giúp người. ||③ Cái hòm, như thư trù 書廚 hòm sách, y trù 衣廚 hòm áo, v.v.


meanings:
① Chỗ của một người dân ở gọi là triền. ||② Quán chợ, đời xưa các chợ đều do quan làm, nhưng chỉ đánh thuế nhà không đánh thuế đồ hàng. Nay cũng gọi các hàng quán là thị triền 市廛. Nguyễn Du 阮攸: Cựu nhạc tử tán, kì nhân lưu lạc thị triền, hiệp kĩ dĩ ngao 舊樂死散，其人流落市廛，挾技以遨 đội nhạc cũ tiêu tán, nàng lưu lạc nơi quán chợ, ôm đàn gảy dạo.


meanings:
① Kẻ chặt củi chăn ngựa gọi là tư dịch 廝役, nay thông dụng gọi đứa ở là tiểu tư 小廝. ||② Tư sao 廝炒 quần thảo (đùa nghịch nhau).


meanings:
① Cái miếu (để thờ cúng quỷ thần). ||② Cái điện trước cung vua, vì thế nên mọi sự cử động của vua đều gọi là miếu. Như miếu toán 廟算 mưu tính của nhà vua. ||③ Chỗ làm việc ở trong nhà cũng gọi là miếu.


meanings:
① Cái xưởng, nhà không vách, để chứa đồ hay thợ làm cho rộng gọi là xưởng.


meanings:
① Hai dãy nhà làm ở hai bên nhà giữa gọi là vũ. Như: Đình ta có hai cái giải vũ hai bên.||② Phồn vũ 蕃廡 tươi tốt. Cũng đọc là chữ vu.


meanings:
① Bỏ đi. ||② Phế tật 廢疾 kẻ bị tàn tật không làm gì được nữa. ||③ Vật gì không dùng được nữa đều gọi là phế vật 廢物.


meanings:
① Rộng. ||② Mở rộng. ||③ Mười lăm cỗ xe binh gọi là một quảng. ||④ Tên đất. ||⑤ Một âm là quáng. Ðo ngang, đo mặt đất, đo về phía đông tây gọi là quáng 廣, về phía nam bắc gọi là luân 輪.


meanings:
① Sở công, dinh quan ở. Cũng đọc là chữ giới.


meanings:
① Kho đụn. ||② Cấp cho, ngày xưa lấy gạo thịt ở kho cấp cho người gọi là lẫm cấp 廩給. Học trò ai được vua cấp lương gọi là lẫm sinh 廩生.


meanings:
① Nhà tranh, lều, nhà ở ngoài đồng gọi là lư. Nói nhún chỗ mình ở gọi là tệ lư 敝廬 nhà tranh nát của tôi. ||② Cái nhà túc trực.


meanings:
① Chỗ quan ngồi xử sự. Ta quen đọc là chữ sảnh.


meanings:
① Kéo dài, như duyên niên 延年 thêm tuổi, duyên thọ 延壽 thêm thọ, v.v. ||② Kéo dài con đường tiến đi, khiến cho không tới được đúng kì gọi là duyên. Như duyên hoãn 延緩, duyên đãng 延宕 kéo dài cho chậm tiến. Rụt lùi lại gọi là thiên duyên 遷延 (lần lữa), quanh co, không tiến gọi là uyển duyên 宛延. ||③ Xa, như duyên mậu vạn dư lí 延葇葇萬餘里 dài suốt hơn muôn dặm. ||④ Tiến nạp, mời vào, rước tới. Như duyên sư 延師 rước thầy, duyên khách 延客 mời khách, v.v. ||⑤ Kịp, sự gì dắt dây tới gọi là duyên.


meanings:
① Triều đình, chỗ phát chánh lệnh cho cả nước theo gọi là đình. Như đình đối 廷對 vào đối đáp ở chốn triều đình, đình nghị 廷議 sự bàn ở trong triều đình.


meanings:
① Dựng lên, đặt. ||② Chuôi sao trỏ vào đâu gọi là kiến, như lịch ta gọi tháng giêng là kiến dần 建寅, tháng hai gọi là kiến mão 建卯 nghĩa là cứ coi chuôi sao chỉ về đâu thì định tháng vào đấy vậy. Vì thế nên gọi là nguyệt kiến 月建, tháng đủ gọi là đại kiến 大建, tháng thiếu gọi là tiểu kiến 小建, v.v. ||② Tên đất. ||③ Một âm là kiển. Ðổ ụp. Như kiển linh 建瓴 đổ bình nước từ trên xuống, ý nói cái thế từ trên đè xuống rất dễ vậy.


meanings:
① Về, cũng như chữ hồi 回. ||② Nay thông dụng như chữ hồi tị 廻避 nghĩa là tránh đi.


meanings:
① Tục dùng như chữ nãi 迺 hay chữ nãi 乃.


meanings:
① Cái mũ lớn đời xưa. Chia ra hai thứ mũ da và mũ tước, mũ da để quan võ dùng, mũ tước để quan văn dùng. ||② Nhân mũ biện bằng da là mũ quan võ đội nên gọi quan võ là biện như binh biện 兵弁, tướng biện 將弁, v.v. ||③ Hấp tấp, nóng nảy. Cũng như chữ biện 卞. ||④ Sợ run lẩy bẩy. Ta quen đọc là biền. ||⑤ Một âm là bàn. Vui.


meanings:
① Thôi, lui. Tục mượn dùng như chữ dị 異.


meanings:
① Mân mê ngắm nghía, nay gọi sinh con trai là lộng chương 弄璋, sinh con gái là lộng ngoã 弄瓦. ||② Lấy người ra làm trò đùa cũng gọi là lộng. Như hí lộng 戲弄 đùa bỡn, vũ lộng 侮弄 khinh nhờn, v.v. ||③ Thổi. Như lộng địch 弄笛 thổi sáo. Lại là tên khúc nhạc nữa. ||④ Ngõ. Cũng như chữ hạng 巷.


meanings:
① Che trùm. ||② Ðồ gì miệng bé trong ruột rộng gọi là yểm.


meanings:
① Xấu, hại, rách. Như lợi tệ 利弊 lợi hại, tệ bố 弊布 giẻ rách, v.v. ||② Làm gian dối. ||③ Khốn khó. ||④ Một âm là tế. Xử đoán.


meanings:
① Bắn. ||② Lấy. Ðem binh thuyền đi tuần nã trộm giặc gọi là du dặc 游弋. ||③ Sắc đen.


meanings:
① Phép. Sự gì đáng làm khuôn phép gọi là túc thức 足式. ||② Chế độ. Như trình thức 程式, thức dạng 式樣 đều nghĩa là cái khuôn mẫu cho người theo cả. ||③ Lễ. Như khai hiệu thức 開校式 lễ khai tràng, truy điệu thức 追悼式 lễ truy điệu, v.v. ||④ Lễ kính, xe ngày xưa trên có một cái đòn ngang, khi gặp cái gì đáng kính thì cúi xuống mà tựa gọi là bằng thức 憑式. Nguyễn Du 阮攸: Hành sắc thông thông tuế vân mộ, Bất câm bằng thức thán quy Dư 行色匆匆歲雲暮，不禁憑式歎歸與 (trên đường đi qua quê hương đức Khổng Tử: Ðông lộ 東路) cuộc hành trình vội vã, năm đã muộn, Bất giác nương nơi ván chắc trước xe mà than Về thôi. ||⑤ Lời phát ngữ, như thức vi thức vi 式微式微 suy lắm, suy lắm rồi! ||⑥ Dùng.


meanings:
① Cái cung. ||② Số đo đất, năm thước là một cung, tức là một bộ, 360 bộ là một dặm, 240 bộ vuông là một mẫu, vì thế nên cái thước đo đất gọi là bộ cung 步弓, người đo đất gọi là cung thủ 弓手. ||③ Cong, vật gì hình cong như cái cung đều gọi là cung, như cung yêu 弓腰 lưng cong.


meanings:
① Viếng thăm, đến viếng người chết và hỏi thăm những sự không may của những người thân thích của kẻ chết gọi là điếu. ||② Thương xót, như hiệu thiên bất điếu 昊天不弔 trời cả chẳng thương. ||③ Treo ngược, như thượng điếu 上弔 treo giốc ngược. ||④ Ðiếu, một nghìn đồng tiền gọi là một điếu, cũng như ta nói là một quan vậy. ||⑤ Xách lấy, cất lấy. ||⑥ Một âm là đích. Ðến.


meanings:
① Dương cung, như dẫn mãn 引滿 dương hết cữ cung. ||② Dắt, như dẫn nhi tiến chi 引而進之 dắt mà tiến lên. Hai bên cùng dắt dẫn với nhau gọi là dẫn thằng 引繩, cùng tiến cử nhau lên con đường vẻ vang gọi là dẫn trọng 引重 hay cấp dẫn 汲引, v.v. ||③ Rút ra, như dẫn đao 引刀 rút dao, dẫn kiếm 引劍 tuốt gươm, v.v. ||④ Bỏ đi, như dẫn thoái 引退, dẫn tị 引避 nghĩa là tháo thân lui đi. ||⑤ Kéo dài, như dẫn cảnh thụ hình 引頸受刑 vươn cổ chịu hình, dẫn nhi thân chi 引而伸之 kéo cho duỗi ra. ||⑥ Dẫn dụ. ||⑦ Tên thước đo. Mười trượng là một dẫn. ||⑧ Phép bán muối lấy dẫn tính nhiều ít, mỗi dẫn là hai trăm cân, nên chỗ bán muối gọi là dẫn ngạn 引岸, số bán được bao nhiêu gọi là dẫn ngạch 引額. Các hàng hoá khác cũng có khi dùng chữ ấy. Như trà dẫn 茶引 chè bán được bao nhiêu, tích dẫn 錫引 thiếc bán được bao nhiêu. ||⑨ Một âm là dấn. Dây kéo xe đám ma. Nay cũng gọi sự đưa đám ma là phát dấn 發引. ||⑩ Khúc hát, Sái Ung nhà Hán có bài tư quy dấn 思歸引. ||⑪ Tên thể văn cũng như bài tựa. Như trên đầu các cuốn thơ từ có một bài tựa ngắn gọi là tiểu dấn 小引.


meanings:
① Chẳng, như phi nghĩa phất vi 非議弗為 chẳng phải nghĩa chẳng làm. ||② Trừ đi. ||③ Một nguyên chất trong hoá học, dịch âm chữ Flourine.


meanings:
① Lớn, mở rộng ra, làm cho rộng lớn hơn.


meanings:
① Buông dây cung. ||② Buông ra, một mặt giữ một mặt buông gọi là thỉ trương 弛張. ||③ Bỏ trễ.


meanings:
① Em trai. ||② Một âm là đễ. Thuận. Cũng như chữ 'đễ[/b] 悌. ||③ Dễ dãi, như khải đễ 豈弟 vui vẻ dễ dãi.


meanings:
① Cái túi cung, vỏ cung. ||② Cũng có khi dùng như chữ thao 韜. Lục thao 六弢 tên một thiên trong binh thư nhà Chu.


meanings:
① Dây cung. ||② Ðàn, một thứ âm nhạc lấy tơ căng để gảy hay kéo cho kêu, nay thường dùng chữ huyền 絃. ||③ Tuần huyền, lúc mặt trăng mới hiện nên nửa hình như cái cung nên gọi là huyền. Lịch ta chia ngày 7, 8 là thượng huyền 上弦, ngày 22, 23 là hạ huyền 下弦 ||④ Mạch huyền. Sách thuốc nói xem mạch thấy mạch chạy găng mà mau như thể dương cung gọi là mạch huyền. ||⑤ Cổ nhân ví vợ chồng như đàn cầm, đàn sắt, cho nên goá vợ gọi là đoạn huyền 斷弦, lấy vợ kế gọi là tục huyền 續弦.


meanings:
① Cái cung gỗ, như tang hồ 桑弧 cung dâu. Lễ ngày xưa đẻ con trai thì treo cái cung gỗ ở bên cửa tay trái, tỏ ý con trai phải có chí bốn phương, vì thế nên đẻ con trai gọi là huyền hồ 懸弧. ||② Vòng tròn cắt ra làm ba góc gọi là hồ tam giác 弧三解. ||③ Một âm là o. Cong.


meanings:
① Chuôi cung. ||② Thôi, nghỉ. Như nhị binh 弭兵 thôi cho binh nghỉ không đánh nhau nữa.


meanings:
① Yếu, suy. ||② Tuổi còn nhỏ gọi là nhược. Hai mươi tuổi gọi là nhược quán 弱冠, nay thường gọi các người tuổi trẻ là nhược quán. ||③ Mất, như hựu nhược nhất cá 又弱一个 lại mất một cái.


meanings:
① Dương, như trương cung 張弓 dương cung. Căng dây tơ vào đàn cũng gọi là trương. Sự gì cần phải cách gọi là canh trương 更張, nghĩa là phải thay đổi lại như đàn hỏng dây phải căng dây khác. ||② Lớn, như kì thế phương trương 其勢方張 thửa thế đang lớn. ||③ Phô trương, như trương hoàng 張黃, phô trương 鋪張, v.v. Tính tình ngang trái gọi là quai trương 乖張, ý khí nông nổi gọi là hiêu trương 囂張, dối giả đa đoan gọi là chu trương 譸張 cùng theo một nghĩa ấy cả. ||④ Mở ra, như hấp trương 翕張 đóng mở. ||⑤ Ðặt, như trương ẩm 張飲 đặt tiệc rượu, trương nhạc 張樂 mở cuộc âm nhạc. Lấy ý mình mà xếp đặt gọi là chủ trương 主張. ||⑥ Vây bắt chim muông, nghĩa là dăng lưới để bắt cái loài chim muông, vì thế nên vơ vét tiền của cũng gọi là trương la 張羅. ||⑦ Phàm vật gì căng lên lại buông xuống được đều gọi là trương. Như một cái đàn cầm gọi là trương, một mảnh giấy cũng gọi là nhất trương 一張. ||⑧ Sao Trương, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||⑨ Một âm là trướng, cũng như chữ trướng 帳, cung trướng 共張 bầy đặt.


meanings:
① Mạnh, cũng như chữ cường 彊. ||② Con mọt thóc gạo. ||③ Tục dùng như chữ cường 強


meanings:
① Lấy cho ngay, cái đồ để lấy cung cho ngay. ||② Giúp đỡ. Thường gọi quan Tể-tướng là phụ bật 輔弻 hay nguyên bật 元弻 nghĩa là người giúp đỡ vua vậy. Cũng viết 弼.


meanings:
① Cái đích cung. Sách Mạnh-tử có câu: Nghệ chi giáo nhân sạ tất chí ư cấu 羿之教人射必志於彀 người Nghệ dạy người tập bắn phải để chí vào cái đích cung, vì thế nên cái khuôn mẫu để làm một sự gì cũng gọi là cấu.


meanings:
① Một thứ như cái vòng. ||② Chỗ đích cung nỏ, cái khấc ở cái cung cái nỏ để dương dây vào đấy.


meanings:
① Cái cung bắn đạn. ||② Viên đạn. ||③ Một âm là đàn. Bắn ra. Vật gì có tính chun lại rồi lại duỗi ra gọi là đàn tính 彈性. ||④ Ðánh, như đàn kiếm 彈劍 đánh gươm, đàn cầm 彈琴 đánh đàn. ||⑤ Gảy lấy đầu móng tay hai ngón mà búng mà gảy. ||⑥ Ðàn hặc, như đàn tham 彈參 hặc kẻ có lỗi.


meanings:
① Cái cung cứng. Phàm cái gì có sức mạnh đều gọi là cường. ||② Hơn, như sai cường nhân ý 差彊人意 chút hơn ý người. ||③ Dư sức. Phàm cái gì có thừa đều gọi là cường, như thưởng tứ bách thiên cường 賞賜百千彊 thưởng cho hơn trăm nghìn. ||④ Không chịu theo, cùng nghĩa với chữ 強. ||⑤ Một âm là cưỡng. gắng, miễn cưỡng, như cưỡng nhân sở nan 彊人所難 bắt ép người làm sự khó kham nổi. ||⑥ Lại một âm là cương. Cùng nghĩa với chữ cương 疆.


meanings:
① Khắp, đầy. Như di phùng 彌縫 vá kín cho khỏi khuyết. ||② Trọn, như di nguyệt 彌月 trọn tháng. ||③ Càng, như ngưỡng chi di cao 仰之彌高 ngửa lên trông thấy càng cao. ||④ Xa, di sanh 彌甥 cháu xa.


meanings:
① Dương nỏ, binh túc vệ nhà Ðường gọi là khoắc kị 彍騎


meanings:
① Lời thoán, trong kinh Dịch mỗi quẻ có một đoạn bàn gộp nghĩa cả toàn thể một quẻ gọi là lời thoán.


meanings:
① Cái chổi. ||② Sao chổi, ngôi sao có cái tua dài như cái chổi gọi là tuệ tinh 彗星. ||③ Quét.


meanings:
① Loài, xếp từng loại với nhau gọi là vị tập 彙集. Ta quen đọc là vựng. ||② Cùng nghĩa với chữ vị 蝟.


meanings:
① Thường, các đồ thường dùng ở trong tôn miếu gọi là di khí 彞器. ||② Cái chén uống rượu. ||③ Phép.


meanings:
① Lông dài. ||② Một âm là tiệm. Tiệm thả 彡姐 tên họ, giống rợ Khương.


meanings:
① Hình thể. ||② Hình dáng. ||③ Hình dong, tưởng tượng ra rồi vẽ cho hệt hình trạng người hay vật nào mà mình đã biết ra gọi là hình. ||④ So sánh, như tương hình kiến chuyết 相形見絀 cùng so thấy vụng. ||⑤ Hiện ra, như hữu ư trung hình ư ngoại 有於中形於外 có ở trong hiện ra ngoài. ||⑥ Hình thế đất.


meanings:
① Ðỏ, sơn đỏ. Như đồng cung 彤弓 cung đỏ. ||② Ðồng quản 彤管 quản bút đỏ. Quản bút dùng chép sử các đàn bà giỏi, dùng quản đỏ để tỏ cái tấm lòng son vậy, vì thế cho nên mới dùng làm lời khen các đàn bà giỏi.


meanings:
① Có văn vẻ. ||② Úc úc 彧彧 tốt tươi.


meanings:
① Tia sáng. ||② Rực rỡ. Phàm cạnh tranh chơi đùa đều lấy sự được thua làm vinh nhục, nên ai giật giải đuợc hơn gọi là đắc thải 得彩. Cũng vì thế mà cái vé sổ số cũng gọi là thải phiếu 彩票. Ta quen đọc là thái.


meanings:
① Chạm trổ. ||② Tàn rạc, như nhiên hậu tri tùng bách chi hậu điêu dã 然後知松栢之後彫也 vậy sau biết cây thông cây bách chưng rạc sau vậy.


meanings:
① Có văn hoá có mộc mạc hoàn toàn hợp cách gọi là bân hay bân bân 彬彬 hoàn hảo.


meanings:
① Họ Bành, tên đất. ||② Một âm là bang. Như bang bang 彭彭 lúc nhúc, chen chúc. ||③ Lực lưỡng, tả cái dáng mạnh thịnh. ||④ Lại một âm là bàng. Như bàng hanh 彭亨 ràn rụa, đầy rẫy.


meanings:
① Phiêu phiêu 彯彯 Lòng thòng, tả cái dáng dây dài lòng thòng. Cái dải cờ gọi là phiêu đái 彯帶.


meanings:
① Rực rỡ, lấy văn chương thêu dệt cho rực rỡ thêm gọi là chương. ||② Rõ rệt.


meanings:
① Bóng, cái gì có hình tất có bóng, nên sự gì có quan thiệp đến gọi là ảnh hưởng 影響. ||② Tấm ảnh.


meanings:
① Bước ngắn. Bước chân trái gọi là sách 彳, bước chân phải gọi là xúc 亍, hợp 彳 với 亍 lại thành ra chữ hành 行.


meanings:
① Bàng hoàng 彷徨 bàng hoàng, ý không yên định. ||② Bàng dương 彷徉 quanh co. ||③ Một âm là phảng. Phảng phất 彷佛 thấy không được rõ ràng.


meanings:
① Ði thú ngoài biên thùy. Ði thú xa gọi là viễn dịch 遠役. ||② Việc quân cũng gọi là dịch. Như Tả truyện chép Thành-bộc chi dịch 城濮之役 việc đánh nhau ở Thành-bộc. ||③ Sai khiến, kẻ hầu gọi là tư dịch 廝役. ||④ Hàng lối.


meanings:
① Bên kia. Là tiếng trái lại với chữ thử. Như bất phân bỉ thử 不分彼此 chẳng phân biệt được đấy với đây. ||② Kẻ khác, kẻ kia. ||③ Lời nói coi xa không thiết gì.


meanings:
① Ði. ||② Kẻ trên đem binh đánh kẻ dưới có tội gọi là chinh. ||③ Lấy thuế. Như chinh phú 征賦 lấy thuế.


meanings:
① Mắng bảo hay phạt một kẻ cho mọi người biết gọi là tuẫn. ||② Thuận theo. Ðem thân theo với vật gọi là tuẫn. Như tham phu tuẫn tài 貪夫徇財 kẻ tham phu chết theo của. Liệt sĩ tuẫn danh 烈士徇名 kẻ liệt sĩ chết theo danh, v.v. ||③ Một âm là tuấn. Chống lại. ||④ Lại một âm là tuân. Tuân thông 徇通 chu chí.


meanings:
① Bướng. ||② Ác. Như hung ngận 凶很 tàn ác. ||③ Tham Như tâm ngận 心很 lòng tham. ||④ Rất, lắm. Như ngận hảo 很好 tốt lắm. ||⑤ Tranh kiện.


meanings:
① Bồi hồi 徘徊 quanh co không tiến được.


meanings:
① Luật lữ, cái đồ ngày xưa dùng để xét tiếng tăm. ||② Luật phép, như quân luật 軍律 phép quân, hình luật 形律 luật hình, vì thế nên lấy phép mà buộc tội cũng gọi là luật, như luật dĩ pháp lệnh mỗ điều 律以法令某條 lấy điều luật mỗ mà buộc tội. ||③ Nhất luật, đều cả như một, cũng như pháp luật thẩy đều như nhau cả. ||④ Cách thức nhất định dể làm thơ gọi là thi luật 詩律.


meanings:
① Sau, nói về địa vị trước sau thì dùng chữ tiền hậu 前後, nói về thì giờ trước sau thì dùng tiên hậu 先後. ||② Con nối. Như bất hiếu hữu tam vô hậu vi đại 不孝有三無後為大 bất hiếu có ba, không con nối là tội lớn nhất. ||③ Lời nói đưa đẩy. Như nhiên hậu 然後 vậy sau, rồi sau. ||④ Một âm là hấu. Ði sau, chịu ở sau. Trước cái kia mà sau đến cái này cũng gọi là hấu.


meanings:
① Ði thong thả. ||② Chầm chậm từ từ. Như thanh phong từ lai 清風徐來 gió thanh từ từ lại. ||③ Tên đất.


meanings:
① Lối tắt. ||② Thẳng. Như trực tình kính hành 直情徑行 tình thẳng thẳng bước. ||③ Ðo xem hình tròn lớn bé bao nhiêu gọi là kính. Ðường thẳng gọi là trực kính 直徑, một nửa gọi là bán kính 半徑. ||④ Ði. ||⑤ Bèn, cùng nghĩa với chữ kính 竟.


meanings:
① Ði bộ. Lính bộ binh cũng gọi là đồ. Như công đồ tam vạn 公徒三萬 bộ binh nhà vua tam vạn. Xe của vua đi cũng gọi là đồ. như đồ ngự bất kinh 徒御不驚 Xe vua chẳng sợ. ||② Lũ. Như thực phồn hữu đồ 實繁有徒 thực có lũ đông. Ðời xưa có quan tư đồ 司徒 chủ về việc coi các dân chúng. ||③ Học trò. Như phi ngô đồ dã 非吾徒也 không phải là học trò của ta vậy. Tục gọi học trò là đồ đệ 徒弟, đồng đảng là đồ đảng 徒黨 đều do nghĩa ấy. ||④ Không, đồ thủ 徒手 tay không. ||⑤ Những. Như đồ thiện bất túc dĩ vi chính 徒善不足以為政 những thiện không đủ làm chính trị. Lại là tiếng trợ ngữ. Như đồ tự khổ nhĩ 徒自苦耳 những chỉ tự làm khổ thôi vậy. ||⑥ Tội đồ. Ngày xưa hễ kẻ nào có tội bắt làm tôi tớ hầu các nha ở ngay tỉnh kẻ ấy gọi là tội đồ. Bây giờ định ra tội đồ có kí và tội đồ không có kí, đều là tội phạt giam và bắt làm khổ vậy.


meanings:
① Ðược. Phàm sự gì cầu mà được gọi là đắc. Nghĩ ngợi mãi mà hiểu thấu được gọi là tâm đắc 心得. ||② Trúng. Như đắc kế 得計 mưu được trúng, được như ý mình mưu tính. Sự lợi hại gọi là đắc thất 得失. ||③ Tham, như lão giả giới chi tại đắc 老者戒之在得 người già phải răn ở sự tham. ||④ Tự đắc. Như dương dương tự đắc 揚揚自得 nhơn nhơn tự đắc. ||⑤ Hợp, cùng người hợp tính gọi là tương đắc 相得.


meanings:
① Bồi hồi 徘徊 quanh co không tiến lên được.


meanings:
① Thảng dương 徜佯 đùa giỡn, chơi nhởn.


meanings:
① Theo. Như tòng nhất nhi chung 從一而終 theo một bề đến chết. ||② Từ đâu ra. Như tòng hà thuyết khởi 從何說 起 từ đâu mà nói lên? ||③ Nghe theo. Như tòng gián như lưu 從諫如流 nghe lời can như nước chảy. ||④ Tới, đặt mình vào đấy gọi là tòng. Như tòng chánh 從政 làm việc chánh trị. ||⑤ Một âm là tụng. Theo hầu. Như thị tụng 視從 theo hầu, bộc tụng 僕從 kẻ hầu. ||⑥ Thứ. Bực kém hàng chí thân gọi là tụng. Như chú bác gọi là tụng phụ 從父, cháu đối với chú bác gọi là tụng tử 從子, anh em cùng một ông bà gọi là tụng huynh đệ 從兄弟, anh em chú bác hai đời gọi là tái tụng 再從, ba đời gọi là tam tụng 三從. ||⑦ Về hình luật có thủ phạm 首犯, tụng phạm 從犯. Kẻ chủ mưu gọi là thủ phạm, kẻ a dua gọi là tụng phạm. ||⑧ Về quan chế cũng chia ra chánh với tụng, chức tụng cũng như chức phó. ||⑨ Lại một âm là thung. Như thung dong 從容 thong thả dẽ dàng. ||⑩ Lại một âm nữa là túng. Cũng như chữ túng 縱. ||⑪ Lại một âm là tung. Cùng nghĩa với chữ tung 縱. Ðông tây gọi là hành 衡, nam bắc gọi là tung 從.


meanings:
① Ðời xưa dùng như chữ lai 來. ||② Một âm là lại. Yên ủi.


meanings:
① Kẻ cầm cương xe. ||② Cai trị tất cả. Vua cai trị cả thiên hạ gọi là lâm ngự 臨御 vì thế vua tới ở đâu cũng gọi là ngự cả. ||③ Hầu, như ngự sử 御史 chức quan ở gần vua giữ việc can ngăn vua, các nàng hầu cũng gọi là nữ ngự 女御. ||④ Phàm các thứ gì của vua làm ra đều gọi là ngự cả. Như ngự thư 御書 chữ vua viết, ngự chế 御製 bài văn của vua làm ra. ||⑤ Ngăn, cũng như chữ ngữ 禦. ||⑥ Một âm là nhạ. Ðón, như bách lạng nhạ chi 百兩御之 trăm cỗ xe cùng đón đấy.


meanings:
① Bàng hoàng 彷徨 bàng hoàng, ý không yên định.


meanings:
① Lại. Ðã đi rồi trở lại gọi là phục. ||② Báo đáp. Như phục thư 復書 viết thư trả lời, phục cừu 復仇 báo thù, v.v. ||③ Một âm là phúc. Lại có hai. Như tử giả bất khả phúc sinh 死者不可復生 kẻ chết không thể sống lại. ||④ Trừ. Trừ cho khỏi đi phu phen tạp dịch gọi là phúc. ||⑤ Lại một âm là phú. Cùng nghĩa như chữ phú 覆.


meanings:
① Noi, tuân theo. Như tuần pháp 循法 noi theo phép, tuần lí 循理 noi lẽ. Quan lại thuần lương gọi là tuần lại 循吏. ||② Men. Như tuần tường nhi tẩu 循牆而走 men tường mà chạy. ||③ Cũng như chữ tuần 巡, như tuần hành 循行 đi tuần. ||④ Nhân tuần, rụt rè không dám làm gì gọi là nhân tuần. ||⑤ Vỗ. Như phụ tuân 拊循 vỗ về. ||⑥ Dần dần. Như tuần tuần thiện dụ 循循善誘 dần dần khéo bảo,theo thứ tự mà tiến lên.


meanings:
① Nương tựa, cũng như chữ bàng 傍. ||② Cùng nghĩa với chữ bàng 彷 bàng hoàng 旁皇.


meanings:
① Bắt làm việc. Ngày xưa có lệ bắt dân làm việc nhà vua gọi là dao, ai được trừ gọi là miễn dao 免徭. ||② Cùng nghĩa với chữ dao[/b] 猺.


meanings:
① Mầu nhiệm. Như tinh vi 精微, vi diệu 微妙 nghĩa là tinh tế mầu nhiệm không thể nghĩ bàn được. ||② Nhỏ, như vi tội 微罪 tội nhỏ, vi lễ 微禮 lễ mọn. ||③ Suy. Như thức vi 式微 suy quá. ||④ Ẩn, dấu không cho người biết gọi là vi, như vi phục 微服 đổi lốt áo xấu không cho ai biết mình, vi hành 微行 đi lẻn, v.v. ||⑤ Chẳng phải, không. Như vi Quản Trọng ngô kì bỉ phát tả nhẫm hĩ 微管仲吾其彼髮左衽矣 không ông Quản Trọng ta tất bị búi tóc mặc áo trái vạt vậy.


meanings:
① Suốt. Như quán triệt 貫徹 thông suốt. ||② Thuế triệt. Ngày xưa làm phép tỉnh điền chia lỗi khu 900 mẫu, tám nhà 800 mẫu, của vua 100 mẫu, tám nhà phải làm 100 mẫu ấy cho vua, khi gặt tính mẫu thu đều rồi lấy thóc ở ruộng vua làm thóc thuế gọi là thuế triệt. ||③ Bỏ, như triệt khứ 徹去 bỏ đi. ||④ Lấy, như triệt bỉ tang thổ 徹彼桑土 bóc lấy vỏ dâu kia. ||⑤ Phá huỷ. ||⑥ Sửa, làm.


meanings:
① Ði tuần xét, lính đi tuần gọi là du kiếu 遊徼. ||② Ngoài biên. Lấy cọc đóng mốc để chia địa giới với các nước man di gọi là biên kiếu 邊徼, phía đông bắc gọi là tái 塞, phía tây nam gọi là kiếu 徼, lấy cái ý nghĩa như che chở trong nước vậy. ||③ Một âm là kiêu. cầu, như kiêu phúc 徼福 cầu phúc, kiêu hạnh 徼幸 cầu may, v.v. ||④ Rình mò, dò xét. Như ố kiêu dĩ vi tri giả 惡徼以為知者 ghét kẻ rình mò lấy làm biết ấy. ||⑤ Lại một âm là yêu. Ngăn che.


meanings:
① Hay, tốt. Như xưng tụng người khác gọi là âm huy 音徽 tiếng tốt, phong huy 風徽 thói hay, v.v. Có nết tốt lưu truyền về sau gọi là di huy 遺徽. ||② Huy hiệu, nhà vua đổi chính sóc gọi là dịch huy hiệu 易徽號. Cái mền đay gọi là huy chương 徽章, gọi hiệu riêng của người khác là huy hiệu 徽徽號 đều do nghĩa ấy cả. ||③ Phím đàn. ||④ Sợi dây to. ||⑤ Một thứ như cờ quạt.


meanings:
① Tim, đời xưa cho tim là vật để nghĩ ngợi, cho nên cái gì thuộc về tư tưởng đều gọi là tâm. Như tâm cảnh 心境, tâm địa 心地, v.v. Nghiên cứu về chỗ hiện tượng của ý thức người gọi là tâm lí học 心理學. Phật học cho muôn sự muôn lẽ đều do tâm người tạo ra gọi là phái duy tâm 唯心. Nhà Phật chia ra làm nhiều thứ, nhưng rút lại có hai thứ tâm trọng yếu nhất: 1) vọng tâm 妄心 cái tâm nghĩ ngợi lan man sằng bậy, 2) chân tâm 真心 cái tâm nguyên lai vẫn sáng láng linh thông, đầy đủ mầu nhiệm không cần phải nghĩ mới biết, cũng như tấm gương trong suốt, vật gì qua nó là soi tỏ ngay, khác hẳn với cái tâm phải suy nghĩ mới biết, phải học hỏi mới hay. Nếu người ta biết rõ cái chân tâm (minh tâm 明心) mình như thế mà xếp bỏ sạch hết cái tâm nghĩ ngợi lan man sằng bậy đi thì tức thì thành đạo ngay. ||② Giữa, phàm nói về phần giữa đều gọi là tâm. Như viên tâm 圓心 giữa vòng tròn, trọng tâm 重心 cốt nặng, v.v. ||③ Sao tâm 心, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||④ Cái gai.


meanings:
① Ắt hẳn, lời nói quyết định, như tất nhiên 必然 sự tất thế. ||② Mong được hi vọng mà có ý muốn cho tất được. Như vô ý vô tất 毋意毋必 đừng cứ ý riêng mình, đừng cầu ắt phải thế. ||③ Hẳn, như hữu công tất thưởng 有功必賞 có công ắt hẳn được thưởng.


meanings:
① Ghen ghét, như đố kị 妒忌 thấy người đẹp hơn mà tức, gọi là đố 妒, thấy người giỏi hơn mà tức gọi là kị 忌. ||② Sợ, như vô sở kị đạn 無所忌憚 không thửa sợ hãi. ||③ Ngày kị, ngày đứng thân chết gọi là kị. Phàm những ngày nào là ngày người trước mình chết đều gọi là kị, như ta gọi ngày giỗ là ngày kị là theo nghĩa ấy. ||④ Kiêng kị. ||⑤ Một âm là kí, dùng làm tiếng trợ ngữ (giúp lời).


meanings:
① Nhịn, như làm việc khó khăn cũng cố làm cho được gọi là kiên nhẫn 堅忍, khoan dong cho người không vội trách gọi là dong nhẫn 容忍, v.v. ||② Nỡ, làm sự bất nhân mà tự lấy làm yên lòng gọi là nhẫn. Như nhẫn tâm hại lí 忍心害理 nỡ lòng làm hại lẽ trời.


meanings:
① Biến đổi. ||② Sai lầm. Tục dùng như chữ thái 太, thường dùng trong các từ khúc.


meanings:
① Chí, nơi để tâm vào đấy gọi là chí. Như hữu chí cánh thành 有志竟成 có chí tất nên. Người có khí tiết gọi là chí sĩ 志士 nghĩa là tâm có chủ trương, không có a dua theo đời vậy. ||② Chuẩn đích. ||③ Mũi tên. ||④ Ghi chép, cũng như chữ chí 誌.


meanings:
① Quên. ||② Nhãng qua. ||③ Bỏ sót. Dùng làm chữ chuyển câu, nghĩa là không.


meanings:
① Bộn rộn, trong lòng vội gấp. ||② Công việc bề bộn.


meanings:
① Nhục. ||② Tục dùng làm lời nói khiêm như: thiểm quyến 忝眷 gia quyến của kẻ hèn mọn này.


meanings:
① Thực, dốc lòng, hết bổn phận mình là trung.


meanings:
① Ngang ngược. Tục gọi kẻ bất hiếu là ngỗ nghịch 忤逆 nghĩa là kẻ không thuận theo cha mẹ vậy.


meanings:
① Sướng thích, như khoái hoạt 快活. ||② Chóng. ||③ Sắc, như khoái đao 快刀 dao sắc. ||④ Lính sai, như bộ khoái 捕快 lính bắt giặc cướp, hà khoái 河快 lính tuần sông, v.v.


meanings:
① Thực, như thầm khổn 忱悃 lòng thực, tình thực. Bầy tỏ ý mình với kẻ tôn quý gọi là hạ thầm 下忱 tình thực của kẻ dưới này.


meanings:
① Cũng như chữ linh 伶 tục mượn làm chữ liên 憐.


meanings:
① Nghĩ nhớ. ||② Ngâm đọc, như niệm thư 念書 đọc sách, niệm kinh 念經 niệm kinh, v.v. ||③ Hai mươi, như niệm ngũ nhật 念五日 ngày 25.


meanings:
① Nữu ny 忸怩 thẹn thò (sắc mặt thẹn thò).


meanings:
① Hớn hở vui vẻ, cũng như chữ hân 欣.


meanings:
① Khảng khái 忼慨 tả cái ý tráng sĩ bất đắc chí mà tức tối dội ngược, cũng có khi dùng chữ khảng 慷.


meanings:
① Nhãng, như sơ hốt 疏忽 sao nhãng, hốt lược 忽略 nhãng qua, v.v. ||② Chợt, như thúc hốt 倏忽 chợt thoáng, nói sự nhanh chóng, xuất ư bất ý, nói gọn chỉ nói là hốt, như hốt nhiên 忽然 chợt vậy. ||③ Số hốt, phép đo có thước, tất, phân, li, hào, ti, hốt. Phép cân có lạng, đồng, phân, li, hào, ti, hốt.


meanings:
① Giận cáu, nhân giận phát cáu, không đoái gì nữa gọi là phẫn, như phẫn bất dục sinh 忿不欲生 tức giận chẳng muốn sống.


meanings:
① Tiếng trợ ngữ, nghĩa là thế nào, như chẩm dạng 怎樣 nhường nào?, chẩm ma 怎麼 thế nào?, v.v.


meanings:
① Tấm tức, ý không được thoả thích gọi là ưởng ưởng 怏怏.


meanings:
① Giận, cảm thấy một sự gì trái ý mà nổi cơn cáu tức lên gọi là chấn nộ 震怒 nghĩa là đùng đùng như sấm như sét, phần nhiều chỉ về sự giận của người tôn quý. ||② Phấn phát, khí thế mạnh dữ không thể át được gọi là nộ, như nộ trào 怒潮 sóng dữ, nộ mã 怒馬 ngựa bất kham, thảo mộc nộ sinh 草木怒生 cây cỏ mọc tung, v.v. ||③ Oai thế.


meanings:
① Sợ run. ||② Chinh xung 怔忡 bệnh sợ, trong lòng nao nao như người sắp bị bắt.


meanings:
① Hãi. Sợ hãi cuống quýt lên gọi là khủng phố 恐怖. ||② Doạ nạt.


meanings:
① Nghĩ ngợi, phàm các sự tác dụng thuộc về tâm như tưởng tượng suy xét ghi nhớ đều gọi là tư. ||② Nghĩ đến. ||③ Mến nhớ như tương tư 相思 cùng nhớ nhau. ||④ Thương. ||⑤ Tiếng dứt câu, như bất khả vịnh tư 不可泳思 chẳng khá lội vậy. ||⑥ Một âm là tứ. Ý tứ, như thi tứ 詩思 ý tứ thơ, văn tứ 文思 ý tứ văn, v.v. Chữ này ngày xưa viết chữ tín 囟 dưới chữ tâm 心 là ngụ ý rằng óc với tim có quan hệ thông với nhau, các nhà khoa học bây giờ bảo nghĩ ở óc, thật là đúng với người xưa. ||⑦ Lại một âm là tai. Vu tai 于思 râu xồm xoàm.


meanings:
① Kíp, như khẩn cấp 緊急, nguy cấp 危急, v.v. Phàm cái gí muốn cho chóng đều gọi là cấp, như cáo cấp 告急. ||② Nóng nảy, như tính tình biển cấp 性情褊急 tính tình hẹp hòi nóng nảy.


meanings:
① Phanh nhiên 怦然 áy náy, tả cái dáng động lòng. Phanh phanh 怦怦 thẳng thắn, tả cái lòng trung trực.


meanings:
① Tính, là một cái lẽ chân chính trời bẩm phú cho người, như tính thiện 性善 tính lành. ||② Mạng sống, như tính mệnh 性命. ||③ Hình tính, chỉ về công dụng các vật, như dược tính 藥性 tính thuốc, vật tính 物性 tính vật, v.v. ||④ Yên nhiên mà làm không có chấp chước gì cả, như Nghiêu Thuấn tính chi dã 堯舜性之也 vua Nghiêu vua Thuấn cứ như chân tính mà làm vậy. Nhà Phật nói cái tính người ta nguyên lai vẫn đầy đủ sáng láng từ bi hỉ xả mầu nhiệm tinh thần, chỉ vì vật dục làm mê mất chân tính ấy đi, nên mới tham lam giận dữ ngu si mà gây nên hết thẩy mọi tội. Nếu nhận tỏ bản tính (kiến tính 見性) của mình thì bao nhiêu sự sằng bậy đều sạch hết mà chứng được như Phật ngay.


meanings:
① Lạ, như quái sự 怪事 việc lạ. ||② Yêu quái. ||③ Ngờ hãi, như đại kinh tiểu hãi 大驚小怪 sợ lớn hãi nhỏ. Tục cho sự bị người quở trách là quái, như kiến quái 見怪 thấy trách, chiêu quái 招怪 vời lấy lời trách, v.v.


meanings:
① Uất, phật uất 怫鬱 uất tức quá muốn làm cho toang ra. ||② Một âm là phí. Bừng bừng, tả cái sắc nổi giận.


meanings:
① Sợ khiếp (nhát). Tục gọi người hay ốm là khiếp nhược 怯弱, tả cái vẻ con gái lướt mướt gọi là kiều khiếp 嬌怯.


meanings:
① Hoảng nhiên 怳然 hoảng vậy, tả cái dáng thất ý, có khi dùng như chữ hoảng 恍.


meanings:
① Sợ hãi. ||② Xót xa. ||③ Doạ nạt, như truật dĩ lợi hại 怵以利害 lấy lẽ lợi hại mà doạ nạt.


meanings:
① Tin. ||② Tuân tuân 恂恂 chắc chắn, tả cái dáng tin cẩn thực thà. ||③ Tuân lật 恂慄 sợ hãi. ||④ Vội.


meanings:
① Cậy, nương nhờ. Kinh Thi có câu: Vô phụ hà hỗ vô mẫu hà thị 無父何怙無母何恃 không cha cậy ai, không mẹ nhờ ai, vì thế nên tục gọi cha mẹ là hỗ thị 怙恃. Mất cha gọi là thất hỗ 失怙, mất mẹ gọi là thất thị 失恃.


meanings:
① Hoảng hốt 恍忽, thấy không được đích xác gọi là hoảng hốt.


meanings:
① Sợ. ||② Doạ nạt. ||③ Một âm là khúng. E ngại, lo đến việc ngoài ý tưởng đều gọi là khúng.


meanings:
① Thường, lâu, bền, như hằng sản 恒產 của thường, như ruộng vườn. ||② Một âm là cắng. Mặt trăng vào tuần thượng huyền. Tuần trăng đầu tháng hình như cái cung dương gần căng gọi là cắng. ||③ Khắp, tục quen đọc là chữ căng. ||④ Tục dùng như chữ hằng 恆


meanings:
① Thứ, suy bụng ta ra bụng người, mình không muốn đứng bắt người phải chịu gọi là thứ. ||② Tha thứ, người ta có lỗi, mình rộng lượng tha cho gọi là thứ.


meanings:
① Bệnh xoàng. ||② Việc gì, như hỏi thăm ai thì nói vô dạng 無恙 không việc gì chứ?


meanings:
① Tức giận, bảo người ta không nghe mang lòng tức giận gọi là khuể.


meanings:
① Quên bẵng, coi thường, gặp sự buồn cũng coi thường không lấy làm buồn gọi là kiết.


meanings:
① To lớn. ||② Lấy lại được. Vật gì đã mất lấy lại được gọi là khôi phục 恢復.


meanings:
① Phóng túng, tự ý làm láo không kiêng nể gì gọi là tứ. ||② Một âm là thư. Thư tuy 恣睢 trợn mắt nhìn người.


meanings:
① Cấp giúp. Chẩn cấp cho kẻ nghèo túng gọi là tuất. Như phủ tuất 撫恤, chu tuất 周恤, v.v. Có khi viết chữ 卹. ||② Thương xót. Như căng tuất 矜恤 xót thương. ||③ Ðoái nghĩ. Như võng tuất nhân ngôn 罔恤人言 chẳng đoái nghĩ đến lời người ta nói.


meanings:
① Xấu hổ. ||② Lấy làm hổ thẹn. ||③ Làm nhục.


meanings:
① Hổ thẹn. Bây giờ hay dùng làm lời hình dung. Như nục nhiên 恧然 bẽn lẽn.


meanings:
① Oán giận. Sự gì đã mất hi vọng thực gọi là hận. Như hận sự 恨事 việc đáng giận, di hận 遺恨 để sự giận lại, ẩm hận 飲恨 nuốt hận, v.v.


meanings:
① Ơn. yêu mà giúp đỡ mà ban cho cái gì gọi là ân. ||② Cùng yêu nhau. Như ân tình 恩情, ân ái 恩愛 đều nói về sự vợ chồng yêu nhau cả.


meanings:
① Ðỗng hách 恫嚇 doạ nạt. Lấy tiếng hão mà doạ nạt người. ||② Ðau đớn, cũng như chữ đồng 痌.


meanings:
① Yên, như điềm bất vi quái 恬不為怪 yên nhiên chẳng cho làm lạ. ||② Lặng lẽ, như điềm đạm 恬淡 nhạt nhẽo, phong điềm lãng tĩnh 風恬浪靜 gió yên sóng lặng.


meanings:
① Cung kính. Sự kính đã tỏ lộ ra ngoài gọi là cung.


meanings:
① Hơi thở, mũi thở ra hít vào một lượt gọi là nhất tức 一息. Thở dài mà than thở gọi là thái tức 太息. ||② Nghỉ, như hưu tức 休息 nghỉ ngơi, an tức 安息 yên nghỉ, v.v. ||③ Con cái, con trai con gái còn bé gọi là nhược tức 弱息. ||④ Lãi. Tiền vốn gọi là mẫu 母, số lãi ở tiền vốn ra gọi là tức 息. ||⑤ Thôi. ||⑥ Yên ủi.


meanings:
① Vừa vặn, như kháp hảo 恰好 vừa tốt.


meanings:
① Tức giận. ||② Lo, như trung tâm quyên quyên 中心悁悁 trong lòng đau đáu, cũng đọc là chữ quyến.


meanings:
① Chí thuần nhất, như khổn khoản 悃欵 khẩn khoản, khăng khăng. ||② Khổn phức vô hoa 悃愊無華 thực thà không phù hoa. ||③ Nỗi lòng, tự xưng chí mình gọi là hạ khổn 下悃 hay ngu khổn 愚悃, v.v.


meanings:
① Lo. ||② Lặng yên, như tiễu nhiên nhi khứ 悄然而去 lặng yên mà đi. Cũng đọc là chữ thiểu.


meanings:
① Ðẹp lòng, vui thích. Luận ngữ 論語: Học nhi thời tập chi, bất diệc duyệt hồ 學而時習之，不亦悅乎 (Học nhi 學而) học mà thường ôn tập, cũng chẳng thích ư?


meanings:
① Biết hết, như tường tất 詳悉 tường hết. ||② Ðều, hết, như tất dẫn binh độ hà 悉引兵渡河 đều dẫn binh sang sông.


meanings:
① Nhân ái, như kì dưỡng dân dã huệ 其養民也惠 thửa nuôi dân vậy có lòng nhân ái. ||② Ơn cho. Như huệ hàm 惠函 ơn cho phong thư. ||③ Cái giáo ba cạnh. ||④ Thông dụng như chữ huệ 慧.


meanings:
① Lo lắng. ||② Xa, như du du 悠悠 dằng dặc.


meanings:
① Lo, như hoạn đắc hoạn thất 患得患失 lo được lo mất. ||② Tai hoạn, như hữu bị vô hoạn 有備無患 có phòng bị không lo vạ. ||③ Tật bệnh, như hoạn bệnh 患病 mắc bệnh.


meanings:
① Tấm tức, miệng muốn nói mà chưa nói được gọi là phỉ, như bất phỉ bất phát 不悱不發 chẳng tức chẳng nẩy ra.


meanings:
① Ðau, khóc không có nước mắt gọi là bi. ||② Thương xót, đạo Phật lấy từ bi làm tôn chỉ, nghĩa là thương xót chúng sinh mà ra tay tế độ.


meanings:
① Khốn khổ, người vì khó nhọc mà gầy gò đi gọi là nhan sắc tiều tuỵ 顏色憔悴.


meanings:
① Buồn bã, như trù trướng 惆悵, trướng võng 悵惘 đều là cái ý thất ý sinh buồn bã cả.


meanings:
① Ðộng lòng, vì sợ mà tâm rung động gọi là quý.


meanings:
① Hãnh hãnh 悻悻 tả cái dáng giận tức lộ ra ngoài.


meanings:
① Thương. ||② Thương tiếc, phàm viếng kẻ đã qua đời đều gọi là điệu. Như truy điệu 追悼 chết rồi mới làm lễ viếng theo.


meanings:
① Thương, như thê sảng 悽愴, thê nhiên 悽然 đều nghĩa là xót thương cả.


meanings:
① Thực thà. ||② Không không 悾悾 ngây ngô.


meanings:
① Tình, cái tình đã phát hiện ra ngoài, như mừng, giận, thương, sợ, yêu, ghét, muốn gọi là thất tình. ||② Nhân tình, tâm lí mọi người cùng thế cả gọi là nhân tình 人情, nghĩa là tình thường con người ta vậy. ||③ Thực, danh tiếng quá sự thực gọi là thanh văn quá tình 聲聞過情, sự thực hay giả gọi là tình nguỵ 情偽. ||④ Cùng yêu, như đa tình 多情. Phàm cái gì có quan hệ liên lạc với nhau đều gọi là hữu tình 有情. Như liên lạc hữu tình 聯絡有情. ||⑤ Chí nguyện, tự dãi bày ý mình ra gọi là trần tình 陳情. ||⑥ Ý riêng. ||⑦ Thú vị. ||⑧ Tình ái. Tục cho sự trai gái yêu nhau là tình, như tình thư 情書 thơ tình.


meanings:
① Hãi hùng, ân hận. Ta quen đọc là chữ uyển.


meanings:
① Ngờ lạ, như trí giả bất hoặc 智者不惑 kẻ khôn không có điều ngờ lạ. ||② Mê, như cổ hoặc 蠱惑 lấy lời nói hay sự gì làm mê hoặc lòng người. Nhà Phật cho chúng sinh đối với hết thảy mọi pháp, không hiểu rõ rằng tự tình nguyên là không, mới sinh ra chấp chước sằng, mê mất đạo chính mà bị luân hồi mãi. Có hai sự mê hoặc lớn: 1) Kiến hoặc, nghĩa là kiến thức mê lầm, như đời là vô thường lại nhận là có thường, thế là kiến hoặc 見惑, 2) Tư hoặc như mắt thấy sắc nghĩ mê say đắm sắc, tai nghe tiếng nghĩ say mê tiếng, không biết sắc với tiếng đều là vọng cả, thế là tư hoặc 思惑.


meanings:
① Quyền quyền 惓惓 thành thiết, lòng thành thiết (lòng thiết).


meanings:
① Hoảng hốt 恍惚 thấy không đích xác.


meanings:
① Ðau tiếc. Nhận thấy người hay vật gì mất đi mà không cam tâm gọi là tích. Như thâm kham thống tích 深堪痛惜 rất đáng tiếc nhớ lắm. ||② Yêu tiếc. Nhân vì đáng yêu mà quý trọng gọi là tích. Như thốn âm khả tích 寸陰可惜 một tấc bóng quang âm cũng đáng tiếc. ||③ Tham, keo.


meanings:
① Mưu nghĩ. ||② Ấy là, chỉ có một. Như duy nhất chánh sách 惟一政策 chỉ có một chánh sách. ||③ Lời nói mở đầu. Nghĩa là bui. Như duy Chu vương phủ vạn bang 惟周王撫萬邦 bui vua nhà Chu vỗ yên cả muôn nước. ||④ Cùng nghĩa với chữ tuy 雖.


meanings:
① Ác. ||② Xấu. Như ác tướng 惡相 tướng xấu, ác thanh 惡聲 tiếng xấu, v.v. ||③ Một âm là ố. Ghét. Khả ố 可惡 đáng ghét. ||④ Xấu hổ. Như tu ố chi tâm 羞惡之心 chưng lòng hổ thẹn. ||⑤ Một âm là ô. Sao thế? Ồ, như ô thị hà ngôn dã 惡是何言也 ồ, thế là lời nói gì vậy?


meanings:
① Não, buồn bực, như áo não 懊惱 áo não, trong lòng tấm tức không yên.


meanings:
① Tưởng tượng. Lòng muốn cái gì nghĩ vào cái ấy gọi là tưởng. ||② Tưởng nhớ. Phàm sự vật gì đã qua mà nhớ lại hay chưa tới mà đã dự tính đến đều gọi là tưởng. Như hồi tưởng đương niên 回想當年 nghĩ lại năm ấy, miện tưởng lai nhật 緬想來日 tưởng xa đến ngày sau, v.v. ||③ Liệu định, như tưởng đương nhiên nhĩ 想當然耳 tưởng lẽ phải như thế vậy.


meanings:
① Sợ hãi. Như vô nhâm hoàng tủng 無任惶悚 sợ hãi khôn xiết.


meanings:
① Lo. Không có anh em nào cũng gọi là quỳnh (trơ trọi).


meanings:
① Rước lấy, như nhạ hận 惹恨 rước lấy sự ân hận. ||② Tục gọi sự khêu lên gợi lên một sự gì là nhạ. ||③ Xảy ra. ||④ Dắt dẫn.


meanings:
① Tỉnh táo, yên lặng mà vẫn sáng suốt gọi là tinh. ||② Lặng, tỏ ngộ.


meanings:
① Xót xa, bùi ngùi. Như trắc nhiên bất lạc 惻然不樂 bùi ngùi không vui. ||② Thương xót. Trong lòng thương xót không nỡ làm khổ ai hay trông thấy sự khổ của người khác gọi là trắc ẩn 惻隱.


meanings:
① Xỉu mặt, như thiểu nhiên bất lạc 愀然不樂 xỉu mặt không vui. Có khi đọc là sậu.


meanings:
① Sầu, lo, buồn thảm. ||② Kêu thương, thảm đạm.


meanings:
① Tội lỗi. ||② Sai lầm, như khiên kì 愆期 sai hẹn. ||③ Bệnh ác.


meanings:
① Hơn. Như nhiên tắc Sư dũ dư 然則師愈與 (Luận ngữ 論語) thế thì anh Sư hơn ư? ||② Càng, như cầu chi dũ cấp, khứ chi dũ viễn 求之愈急去之愈遠 cầu đấy càng kíp, nó càng lảng xa. ||③ Khỏi, bệnh khỏi hẳn gọi là toàn dũ 全愈.


meanings:
① Vui vẻ. Nét mặt hoà nhã vui vẻ gọi là du sắc 愉色. ||② Một âm là thâu. Cẩu thả, tạm bợ.


meanings:
① Chí thành thực, dốc một chí. Khổn phức vô hoa 悃愊無華 thực thà không phù hoa.


meanings:
① Ương ách, bướng, cứ tự ý làm càn không chịu nghe ai gọi là cương phức 剛愎.


meanings:
① Ý chí. trong lòng toan tính gì gọi là ý. Trong văn thơ có chỗ để ý vào mà không nói rõ gọi là ngụ ý 寓意. ||② Ức đạc. Như bất ý 不意 không ngờ thế, ý giả 意者 sự hoặc như thế, v.v. ||③ Ý riêng. ||④ Nước Ý (Ý-đại-lợi). ||⑤ Nhà Phật cho ý là phần thức thứ bảy, tức là Mạt-na-thức, nó hay phân biệt nghĩ ngợi.


meanings:
① Nghỉ. ||② Một âm là khái. Tham. ||③ Kíp, vội.


meanings:
① Âm âm 愔愔 tươi tỉnh. Tả cái dáng yên ổn hoà nhã. ||② Một âm là am. Lẳng lặng.


meanings:
① Hớt hải, kinh ngạc. Tả cái dáng sợ hãi cuống cuồng.


meanings:
① Ngu dốt. ||② Lừa dối. Như ngu lộng 愚弄 lừa gạt người. ||③ Lời nói khiêm. Như ngu án 愚按 kẻ ngu si này xét, ngu ý 愚意 như ý kẻ ngu dốt này.


meanings:
① Yêu thích. Như ái mộ 愛慕 yêu mến. ||② Quý trọng. Như ái tích 愛惜 yêu tiếc. Tự trọng mình gọi là tự ái 自愛. ||③ Ơn thấm, như di ái 遺愛 để lại cái ơn cho người nhớ mãi. ||④ Thân yêu. Như nhân mạc bất tri ái kì thân 人莫不知愛其親 người ta chẳng ai chẳng biết yêu thửa người thân. Tục gọi con gái người khác là lệnh ái 令愛, cũng viết là 嬡.


meanings:
① Thích ý (thoả lòng). Tục quen đọc là thiếp.


meanings:
① Cảm hoá, lấy lời nói sự làm của mình làm cảm động được người gọi là cảm hoá 感化 hay cảm cách 感格. ||② Cảm kích, cảm động đến tính tình ở trong gọi là cảm. Như cảm khái 感慨, cảm kích 感激, v.v. ||③ Cảm xúc, xông pha nắng gió mà ốm gọi là cảm mạo 感冒. ||④ Cùng nghĩa với chữ 憾.


meanings:
① Thẹn, tự lấy làm thẹn, gọi là quý.


meanings:
① Tình thực, như nhất khuynh tích tố 一傾積愫 dốc hết chân tình.


meanings:
① Mách bảo. ||② Một âm là sách. Như sách sách 愬愬 sợ hãi (tả cái dáng sợ hãi).


meanings:
① Vui. ||② Khúc nhạc hát khi thắng trận về gọi là khải ca 愷歌.


meanings:
① Ghín, cẩn thận. ||② Răn cấm, như thận độc 愼獨 phải răn cấm cẩn thận lúc một mình.


meanings:
① Thở dài. ||② Một âm là khái. Giận. ||③ Lại một âm là khải. Ðầy dẫy. ||④ Lại một âm nữa là hất. Ðến, cùng nghĩa như chữ 迄.


meanings:
① Thiện. Cẩn nguyện 謹愿 trung hậu thành thực.


meanings:
① Khuyên, giục, mình không muốn thế mà kẻ khác cứ xức làm thế gọi là túng dũng 慫慂.


meanings:
① Vui mừng. ||② Thao dâm 慆滛 phóng túng vô độ. ||③ Ngờ. ||④ Chứa. ||⑤ Qua, như nhật nguyệt kì thao 日月其慆 ngày tháng thửa qua.


meanings:
① Lo. ||② Ân cần 慇勤 ân cần. ||③ Ủy khúc.


meanings:
① Lành, yêu rất mực. Cha mẹ yêu con gọi là từ. ||② Người trên yêu kẻ dưới cũng gọi là [b]từ. Chu cấp cứu giúp cho kẻ túng thiếu khốn cùng gọi là từ thiện sự nghiệp 慈善事業. ||③ Mẹ. Cha gọi là nghiêm 嚴, mẹ gọi là từ 慈, như gia từ 家慈, từ mẫu 慈母, v.v.


meanings:
① Ân hận, không thích ý. ||② Một âm là khiết. Ðủ.


meanings:
① Thái độ (thói). ||② Tình trạng, như biến thái bách xuất 變態百出 tình trạng biến đổi nhiều.


meanings:
① Lờ mờ, như hoảng hốt 慌惚. ||② Vội vàng, như hoảng mang 慌忙 vội vàng hấp tấp. ||③ Sợ hoảng.


meanings:
① Mang lòng giận, ham hận ở trong lòng gọi là uấn. ||② Tức giận.


meanings:
① Mến, quyến luyến không rời gọi là mộ, như nhụ mộ 孺慕 quấn quýt như trẻ con quấn cha mẹ. ||② Hâm mộ, yêu mà muốn bắt chước gọi là mộ, như mộ danh 慕名 hâm mộ tiếng tăm, ngưỡng mộ 仰慕 vẫn có lòng kính mộ.


meanings:
① Thảm thương, như bi thảm 悲慘 thương xót thảm thiết. ||② Thảm độc, như thảm khốc 慘酷 thảm hại tàn ác.


meanings:
① Tủi thẹn, như tự tàm hình uế 自慙形穢 tự thẹn mình xấu xa.


meanings:
① Ác ngầm, điều ác còn ẩn núp ở trong lòng gọi là thắc. ||② Tà, cong. ||③ Kẻ gièm pha. ||④ Lời đồn nhảm. ||⑤ Âm khí.


meanings:
① Thương quá, như đỗng khốc 慟哭 gào khóc thảm thiết.


meanings:
① Nhờn láo, khinh thường. Như đãi mạn 怠慢 lười láo, khinh mạn 輕慢 khinh nhờn, v.v. ||② Thong thả, chậm chạp, như mạn tính 慢性 tính chậm, mạn hành 慢行 đi thong thả, v.v. ||③ Phóng túng, như mạn du 慢遊 chơi phiếm.


meanings:
① Quen, như tập quán 習慣 tập quen.


meanings:
① Tháo tháo 慥慥 chăm chắm, tả cái dáng thiết thực.


meanings:
① Trí sáng. Lanh lẹ, sinh ra đã có tính sáng láng hơn người gọi là tuệ căn 慧根, có trí sáng láng chứng minh được pháp gọi là tuệ lực 慧力, lấy trí tuệ làm tính mạng gọi là tuệ mệnh 慧命, lấy trí tuệ mà trừ sạch được duyên trần gọi là tuệ kiếm 慧劍, có con mắt soi tỏ cả quá khứ, hiện tại, vị lai gọi là tuệ nhãn 慧眼.


meanings:
① Tức giận bồn chồn. Như khảng khái 慷慨. Than thở, như khái nhiên 慨然 bùi ngùi vậy.


meanings:
① Nghĩ toan. Nghĩ định toan làm một sự gì gọi là lự. ||② Lo, như nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu 人無遠慮必有近憂 người không lo xa, ắt có sự lo đến ngay. ||③ Vô lự 無慮 gồm gộp cả, lời tính gộp, kể qua cái số đại lược. ||④ Một âm là lư. Chư lư 諸慮 tên một thứ cây, vô lư 無慮 tên đất.


meanings:
① Keo kiệt, lận, như nhất phá khan nang 一破慳囊 một phá túi keo. Ta quen đọc là chữ san.


meanings:
① Sợ, cũng có khi đọc là chữ điệp.


meanings:
① Lười nhác, trễ biếng. Tục quen đọc là chữ dong.


meanings:
① Mừng, như tục gọi chúc thọ là xưng khánh 稱慶. ||② Thường, như khánh dĩ địa 慶以地 thường lấy đất. ||③ Một âm là khương. Phúc. ||④ Cùng nghĩa với chữ khương 羌 lời mở đầu. ||⑤ Lại một âm là khanh. Cùng nghĩa với chữ khanh 卿.


meanings:
① Khảng khái 慷慨 hăng hái (có ý khí hăng hái vì nghĩa). Tục bảo tiêu tiền không cò kè là khảng khái (hào hiệp).


meanings:
① Thắc mắc, trong lòng có sự thắc mắc không sao bỏ bẵng đi được gọi là sại giới 慸芥. Tục đọc là chữ đế.


meanings:
① Lo lắng. Thích thích 慼慼 lo đau đáu.


meanings:
① Ham muốn. Bởi sự ham muốn làm chướng đường tu gọi là dục chướng 慾障.


meanings:
① Lo, buồn rầu. ||② Ốm đau. ||③ Ðể tang. Có tang cha mẹ gọi là đinh ưu 丁憂.


meanings:
① Ghét, trái lại với tiếng yêu, như diện mục khả tăng 面目可憎 mặt mắt khá ghét.


meanings:
① Thương. Như đồng bệnh tương liên 同病相憐 cùng bệnh cùng thương, cố ảnh tự liên 顧影自憐 trông bóng tự thương. ||② Yêu, tiếc (có chỗ đọc là lân).


meanings:
① Nương tựa, bằng lan 憑欄 tựa chấn song. Nguyễn Du 阮攸: Hành sắc thông thông tuế vân mộ, Bất câm bằng thức thán quy Dư 行色匆匆歲雲暮，不禁憑式歎歸與 Cuộc hành trình vội vã, năm đã muộn, Bất giác nương nơi ván chắc trước xe mà than Về thôi. ||② Nhờ cậy. ||③ Bằng cứ. Như văn bằng 文憑 văn viết làm bằng cứ.


meanings:
① Rối ruột, không hiểu sự lí gì gọi là hôn hội hồ đồ 昏憒糊塗.


meanings:
① Tiều tuỵ 憔悴 khốn khổ. ||② Hốc hác, nhan sắc tiều tụy 顏色憔悴 mặt mũi hốc hác trông đáng thương lắm.


meanings:
① Thà khá, dùng làm tiếng phát ngữ. ||② Gượng. Như bất ngận di nhất lão 不憗遺一老 chẳng gượng để sót một bực già lại. ||③ Thiếu.


meanings:
① Kiêng sợ, như tứ vô kị đạn 肆無忌憚 ngông láo không kiêng sợ gì. ||② Nản. Như quá tắc vật đạn cải 過則勿憚改 lỗi thì chớ nản đổi.


meanings:
① Oan. ||② Ác. Như nguyên ác đại đỗi 元惡大憝 đầu tội ác lớn.


meanings:
① Tức giận, uất ức quá gọi là phẫn. ||② Một âm là phấn. bực tức, lòng muốn hiểu mà chưa hiểu được đâm ra bực tức gọi là phấn.


meanings:
① Sung sung 憧憧 lông bông ý chưa định hẳn cứ lông bông hoài gọi là sung sung. ||② Ngu xuẩn. ||③ Một âm là tráng. Hám tráng 戇憧 hung ác.


meanings:
① Ngu si. ||② Một âm là hám. Hại, quả quyết.


meanings:
① Nghỉ ngơi, như sảo khế 稍憩 nghỉ một chút.


meanings:
① Hiểu biết, tỉnh ngộ, có ý lo sợ mà tỉnh cơn mê ra gọi là cảnh nhiên 憬然.


meanings:
① Vũ nhiên 憮然 bùi ngùi, tái người đi, tả cái dáng người thất ý. ||② Một âm là hủ. Tươi đẹp, cũng một nghĩa như chữ vũ 嫵.


meanings:
① Pháp, yết các điều pháp luật lên cho người biết mà theo gọi là hiến, nước nào lấy pháp luật mà trị nước gọi là lập hiến quốc 立憲國. Tục cũ gọi các quan trên là hiến. Như đại hiến 大憲, hiến đài 憲臺, v.v. (cũng như ta kêu là Cụ lớn vậy).


meanings:
① Nhớ, tương ức 相憶 cùng nhớ nhau. ||② Ghi nhớ, nhớ chôn vào tim óc gọi là kí ức 記憶.


meanings:
① Hiểu biết rõ ràng, như: nhất khán tựu đổng 一看就懂. Tục gọi người không hiểu biết rõ ràng là mộng đổng 懵懂, kẻ hiểu biết rõ ràng là đổng sự 懂事.


meanings:
① Khẩn khoản. ||② Khẩn cầu, cầu người khác một cách cần thiết gọi là khẩn.


meanings:
① Ðáp, như ứng đối 應對 đáp thưa. ||② Ứng theo, như ta đập mạnh một cái thì nghe bên ngoài có tiếng vang ứng theo, gọi là hưởng ứng 響應, làm thiện được phúc, làm ác phải vạ gọi là báo ứng 報應, vì lòng thành cầu mà được như nguyện gọi là cảm ứng 感應, v.v. ||③ Cái trống con. ||④ Một thứ âm nhạc ngày xưa, dài 6 thước 5 tấc. ||⑤ Một âm là ưng. Nên thế. ||⑥ Nên, lời nói lường tính trước, như ưng tu 應須 nên phải, chỉ ưng 紙應 chỉ nên, v.v.


meanings:
① Áo não 懊惱 tấm tức, bực dọc, trong lòng có sự căm tức như nung như nấu gọi là áo não.


meanings:
① Khuyên gắng, như mậu thưởng 懋賞 lấy phần thưởng mà khuyên gắng lên. ||② Tốt tươi (hàm có ý lớn lao tốt đẹp). ||③ Ðổi chác, cùng nghĩa như chữ mậu 貿.


meanings:
① Kính sợ. Như lẫm tuân 懍遵 kính noi theo.


meanings:
① Hèn yếu. Có khi đọc là chữ nhu.


meanings:
① Yêm yêm 懨懨 tim thoi thóp còn một hơi thở.


meanings:
① Răn bảo, trừng trị. Răn bảo cho biết sợ không dám làm bậy nữa gọi là trừng. Như bạc trừng 薄懲 trừng trị qua, nghiêm trừng 嚴懲 trừng trị nặng.


meanings:
① Hiểu biết rõ ràng, như: nhất khán tựu đổng 一看就懂. Tục gọi người không hiểu biết rõ ràng là mộng đổng 懵懂, kẻ hiểu biết rõ ràng là đổng sự 懂事..


meanings:
① Tăng lại 憎懶 hiềm ghét. ||② Một âm là lãn. Lười, cũng như chữ 嬾.


meanings:
① Nhớ, như hoài đức uý uy 懷德畏威 nhớ đức sợ uy. ||② Bọc, chứa, mang. ||③ Lòng, bế, như bản hoài 本懷 nguyên lòng này. Anh em ruột gọi là đồng hoài 同懷. ||④ Lo nghĩ. ||⑤ Về. ||⑥ Lại. ||⑦ Yên. ||⑧ Yên ủi. ||⑨ Hoài bão (ôm trong lòng).


meanings:
① Treo, treo thằng lẵng giữa khoảng không gọi là huyền. ||② Sự gì không có dính líu vào đâu, chưa quyết hẳn được gọi là huyền.


meanings:
① Ăn năn, tự thú tội ra để xin sửa đổi gọi là sám hối 懺悔. ||② Kinh của nhà sư làm lễ cầu cũng gọi là sám, tục gọi là bái sám 拜懺. Phép lễ sám hối gọi là sám pháp 懺法.


meanings:
① Sợ nép, bị oai thế đè nén làm cho mất cả khí phách gọi là nhiếp.


meanings:
① Thuần mĩ (tốt đẹp tinh thần). Trong phép đặt tên hèm ai có đủ bốn nết ôn hoà, nhu mì, sáng láng, chí thiện thì gọi là ý, vì thế nên thường dùng để khen về bên đàn bà. Như ý đức 懿德 đức tốt, ý hạnh 懿行 nết tốt, v.v.


meanings:
① Mến. Trong lòng vương vít vào cái gì không thể dứt ra được gọi là luyến.


meanings:
① Choáng mắt. ||② Khép nép, tả cái dáng kính cẩn. Như quặc nhiên cải dong 戄然改容.


meanings:
① Cái mác, một thứ đồ binh ngày xưa. ||② Ðánh nhau, nhật tầm can qua 日尋干戈 ngày gây sự đánh nhau. Người trong đảng quay lại phản đảng gọi là đảo qua tương hướng 倒戈相向, cùng trong một đảng mà đánh lẫn nhau gọi là đồng thất thao qua 同室操戈. ||③ Qua thập cáp 戈什哈 tiếng Mãn Thanh, nghĩa là kẻ hầu gần, kẻ hộ vệ.


meanings:
① Chi tuất, chi thứ mười trong 12 chi. Từ 7 giờ tối đến 9 giờ tối là giờ tuất. ||② Khuất tuất 屈戌 cái kê-môn (crémone).


meanings:
① Ðóng thú, lính phải ra đóng canh phòng ngoài biên gọi là lính thú. Có tội bị đầy ra ngoài biên làm lính thú gọi là trích thú 謫戍. ||② Ở, nhà ở.


meanings:
① Ðồ binh, cung, nỏ, giáo, mác, kích gọi là năm đồ binh, ngũ nhung 五戎, vì thế nên các đồ quân bị đều gọi là nhung cả. ||② Binh lính, quan tổng binh gọi là tổng nhung 總戎. ||③ To lớn, như nhung thúc 戎菽 giống đậu to. ||④ Rợ, các giống rợ ở phương tây đều gọi là nhung. ||⑤ Mày. ||⑥ Cùng. ||⑦ Xe binh.


meanings:
① Nên, thành tựu, phàm làm công việc gì đến lúc xong đều gọi là thành. Như làm nhà xong gọi là lạc thành 落成, làm quan về hưu gọi là hoạn thành 宦成, v.v. ||② Thành lập, như đại khí vãn thành 大器晚成 đài lớn muộn thành, tuổi cao đức trọng lại duyệt lịch nhiều gọi là lão thành 老成. ||③ Nên, sự gì đã định rồi thì gọi là thành, như thủ thành 守成 cứ giữ lấy cơ nghiệp trước. Cái gì nghĩ tới trước mà đã ấn định không đổi dời được gọi là thành, như thành tâm 成心, thành kiến 成見, v.v. ||④ Trọn, hết. Hết một khúc nhạc gọi là nhất thành 一成. ||⑤ Hoà bình, cầu hoà gọi là cầu thành 求成 hay hành thành 行成. ||⑥ Thửa vuông mười dặm gọi là thành. ||⑦ Phần số đã thành, như một cái gì chia ra làm mười phần thì phần số bảy gọi là thất thành 七成, phần số tám gọi là bát thành 八成, v.v. ||⑧ Béo tốt. ||⑨ Hẳn chắc.


meanings:
① Ta (tiếng tự xưng mình). ||② Mình tự gọi mình cũng gọi là ngã. ||③ Của ta, lời nói cho thân thêm, như [b]ngã huynh 我兄, anh của ta, ngã đệ 我弟 em của ta, v.v. ||④ Ý riêng ta, như vô ngã 無我 đừng cứ ý riêng ta, cố chấp ý kiến của mình gọi là ngã chấp 我執.


meanings:
① Răn, như [b]khuyến giới 勸戒. ||② Phòng bị, như dư hữu giới tâm 予有戒心 ta có lòng phòng bị. ||③ Trai giới, trước khi cúng giỗ ăn chay tắm sạch để làm lễ cho kính gọi là giới. ||④ Lấy làm răn, như giới tửu 戒酒 răn uống rượu, giới yên 戒煙 răn hút thuốc, v.v. Người nào không giữ các điều răn gọi là phá giới 破戒. Ðạo Phật cho kiêng: sát sinh (sát 殺), trộm cắp (đạo 盜), tà dâm (dâm 滛), nói sằng (vọng 妄), uống rượu (tửu 酒) là ngũ giới 五戒.


meanings:
① Tiên tiên 戔戔 nhỏ nhặt. ||② Một âm là tàn. Cùng nghĩa với chữ tàn 殘.


meanings:
① Giết, giết hại. Tự giết chết mình gọi là tự tường 自戕.


meanings:
① Hoặc, là lời nói còn ngờ, chưa quyết định hẳn, như hoặc nhân 或人 hoặc người nào, hoặc viết 或曰 hoặc có kẻ nói rằng, v.v. ||② Ngờ, cũng như chữ hoặc 惑. ||③ Có. ||④ Ai.


meanings:
① Thương, như ai thích chi dong 哀戚之容 cái dáng thương xót. ||② Lo, phàm sự gì đáng lo đều gọi là thích, như hưu thích tương quan 休戚相關 mừng lo cùng quan hệ. ||③ Thân thích, họ ngoại gọi là ngoại thích 外戚. ||④ Cái thích, tức là cái búa, ngày xưa dùng làm đồ binh. ||⑤ Một thứ để múa trong lúc hoà nhạc.


meanings:
① Ðánh sẽ, đánh khánh mà đánh mạnh thì gọi là kích 擊, đánh sẽ gọi là kiết 戞. ||② Trở ngỡ không được thoả thuận, như kiết kiết hồ kì nan tai 戞戞乎其難哉 cau cảu vậy thửa khó thay! Tả cái dáng không vui vẻ mà hứa cho người. ||③ Cái giáo dài.


meanings:
① Cái kích. ||② Lấy tay trỏ vào người gọi là kích thủ 戟手 nghĩa là nắm tay lại thò một ngón ra xỉa vào người như hình cái kích vậy.


meanings:
① Giết, đánh được, như kham loạn 戡亂 dẹp yên được loạn lạc.


meanings:
① Giấu cất đi, phục binh vào một nơi gọi là tập, ẩn núp một chỗ không cho người biết cũng gọi là tập, như tập ảnh hương viên 戢影鄉園 ẩn náu ở chốn làng mạc không chịu ra đời. ||② Cụp lại. ||③ Dập tắt. ||④ Cấm chỉ.


meanings:
① Cầm cố, lấy một vật gì để làm tin tiền mà lấy gọi là ngái.


meanings:
① Hết, rất, như tiển cốc 戩榖 hay rất mực. ||② Phúc.


meanings:
① Cắt đứt, như tiệt tràng bổ đoản 截長補短 cắt dài vá ngắn. ||② Ðoạn, vật gì cắt ta từng khúc gọi là nhất tiệt 截 một đoạn. ||③ Ðánh chặn đường, như tiệt sát 截殺 đem binh đánh chặn đội quân giặc, tiệt lưu 截留 khấu bớt lại. ||④ Tiệt nhiên, phân biệt rõ ràng đâu ra đấy không dính dáng gì với nhau nữa, như lấy dao mà cắt đứt hẳn ra, cho nên đối với sự cầu của ai mà nhất định không ưng đều gọi là tiệt nhiên 截然. ||⑤ Tiệt tiệt 截截 xắm nắm. Tả cái dáng liệu biện công việc.


meanings:
① Giết. Giết rồi phanh thây ra gọi là lục. ||② Nhục, nguyên là chữ lục 僇. Chung sức. Như lục lực 戮力 cùng chung sức vào. ||④ Làm nhục.


meanings:
① Ðánh nhau, hai bên đều bày trận đánh nhau gọi là chiến. Như thiệt chiến 舌戰 tranh cãi nhau, thương chiến 商戰 tranh nhau về sự buôn bán, v.v. ||② Run rẩy, rét run lập cập gọi là chiến. ||③ Sợ, như chiến chiến căng căng 戰戰兢兢 đau đáu sợ hãi.


meanings:
① Bôi xoa. Bôi nhằng nhịt gọi là đồ 塗, bôi một vạch thẳng xuống gọi là mạt 抹. ||② Lau. ||③ Quét sạch, như mạt sát 抹殺 xoá toẹt hết, xổ toẹt, dùng lời nói ác nghiệt làm cho mất hết tư cách phẩm cách của người đi.


meanings:
① Kí, như hoa áp 花押 kí chữ để làm ghi. ||② Giam giữ, bó buộc, như áp tống 押送, áp giải 押解đều nghĩa là bắt giải đi cả. ||③ [b]Ðể làm bảo đảm (cầm). Lấy một vật ngang giá với đồ kia để làm bảo đảm để lấy đồ kia ra gọi là để áp 抵押. ||④ Thơ phú dùng vần gọi là áp, áp là đè ép vậy. ||⑤ Cái nẹp mành mành.


meanings:
① Kéo ra, như trừu thuỷ cơ khí 押水機器 cái máy kéo nước. ||② Nẩy ra, như trừu nha 押芽 nẩy mầm. ||③ Rút ra. Như trừu tiêm 押籤 rút thẻ ra. ||④ Trích lấy, lấy một phần trong toàn cả bộ ra gọi là trừu. ||⑤ Nhổ sạch.


meanings:
① Bẻ. ||② Một âm là áo. Như áo lệ 拗戾 cố ý ngang trái, chấp áo 執拗 cố bướng. ||③ Lại một âm là húc. Ðè nén đi.


meanings:
① Bắt, như bị câu 被拘 bị bắt. ||② Câu nệ, hay tin nhảm gọi là câu. ||③ Câu thúc. ||④ Hạn. ||⑤ Bưng, lấy. ||⑥ Cong. ||⑦ Câu lư xá 拘盧舍 dịch âm tiếng Phạm, một tiếng gọi trong phép đo, một câu lư xá bằng hai dặm bây giờ, tám câu lư xá là một do tuần. ||⑧ Một âm là cù. Châu cù 株拘 gốc cây gỗ khô.


meanings:
① Ðầy năm, con trẻ sinh được một năm gọi là chu tối 周晬.


meanings:
① Rộng, lớn, khắp, như giáo dục phổ cập 教育普及 dạy dỗ khắp cả dân gian. ||② Nước Phổ, nước Phổ-lỗ-sĩ 普魯士 miền trung châu Âu (Prussia), gọi tắt là nước Phổ.


meanings:
① Ðâm. Lấy dao đâm gọi là trạc. Cũng đọc là chữ sác.


meanings:
① Ðội, phàm để cái gì lên đầu mà đội đều gọi là đái. ||② Tôn kính, như ái đái 愛戴 yêu chuộng, yêu mà bốc người lên gọi là ái đái.


meanings:
① Cửa ngõ. Cửa có một cánh gọi là hộ 户, hai cánh gọi là môn 門. ||② Dân cư. Một nhà gọi là nhất hộ 一户. Như hộ khẩu 户口 số người trong một nhà. Ðời xưa có đặt ra bộ hộ 部户 để quản lí về việc thuế má đinh điền. ||③ Ngăn. ||④ Hang.


meanings:
① Khốn ách, cũng như chữ ách 阨. Có khi dùng như chữ ách 厄. ||② Hẹp. ||③ Gian khổ.


meanings:
① Hố đẩu 戽斗 cái gầu dây, cái gáo múc nước trong thuyền. ||② Cái xe kéo nước, dùng để vận nước lên ruộng.


meanings:
① Ðến. ||② Thôi, dừng lại. ||③ Ðịnh hẳn. ||④ Ngang trái, như tính tình quai lệ 性情乖戾 tính tình ngang trái, bạo lệ 暴戾 hung ác, v.v. ||⑤ Tội, như can lệ 干戾 phạm tội. ||⑥ Cong queo. ||⑦ Nhanh cứng. ||⑧ Một âm là liệt. Xoay lại.


meanings:
① Cái buồng. ||② Ngăn, buồng. Như phong phòng 蜂房 tổ ong, liên phòng 蓮房 hương sen, lang phòng 榔房 buồng cau, v.v. ||③ Sao phòng, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||④ Chi, trong gia tộc chia ra từng chi gọi là phòng. Như trưởng phòng 長房 chi trưởng, thứ phòng 次房 chi thứ, v.v. ||⑤ Quan phòng, các quan hội đồng chấm thi ngày xưa gọi là phòng quan 房官. ||⑥ Một âm là bàng. A bàng 阿房 tên cung điện nhà Tần. Có khi dùng như chữ phòng 防.


meanings:
① Xứ sở, như công sở 公所 sở công, hà sở 何所 chỗ nào? v.v. Tính gộp hết thẩy các cái của mình có gọi là sở hữu 所有. ||② Một khu nhà gọi là nhất sở 一所. ||③ Thửa, dùng làm lời nói đệm, như ái kì sở thân 愛其所親 yêu thửa người thân mình. ||④ Lời nói chưa định, như phụ khứ lí sở phục hoàn 父去里所復還 cha đi hơn dặm lại về. ||⑤ Nếu, nghĩa như chữ giả 者. ||⑥ Nơi, chốn, nhà Phật cho phần căn là năng, phần trần là sở, như mắt trông thấy sắc, thì mắt là năng, mà sắc là sở.


meanings:
① Dẹt, cái gì rộng mà mỏng gọi là biển. Viết chữ ngang trên cửa trên cổng gọi là biển, ta gọi là hoành. ||② Một âm là thiên. Nhỏ, như thiên chu 扁舟 thuyền nhỏ. Nguyễn Du 阮攸: Thiên địa thiên chu phù tự diệp 天地扁舟浮以葉 chiếc thuyền con như chiếc lá nổi giữa đất trời.


meanings:
① Ðóng, như quynh môn 扃門 đóng cửa, cây gỗ chắn ngang trên đồ vật cũng gọi là quynh, như đỉnh quynh 鼎扃 cái que đậy nắp đỉnh, ta gọi là cái tay co. ||② Then ngoài, cái đòn gỗ đặt trước xe để cắm cờ cũng gọi là quynh.


meanings:
① Phủ ỷ 斧扆 cái chắn gió ở cửa hình như cái búa.


meanings:
① Cánh cửa. ||② Cái quạt. ||③ Một âm là thiên. Quạt mát, cùng nghĩa như chữ 煽.


meanings:
① Chim hỗ, thứ chim báo tin đến mùa làm ruộng trồng dâu. ||② Theo sau, như hỗ giá 扈駕 đi theo hầu xe vua. ||③ Bạt hỗ 跋扈 ương ngạnh bướng bỉnh, không chịu quy phục. ||④ Ngăn cấm.


meanings:
① Cánh cửa, như đan phi 丹扉 cửa son (cửa nhà vua). Sài phi 柴扉 cửa phên (nói cảnh nhà nghèo). Nguyễn Du 阮攸: Tà nhật yểm song phi 斜日掩窗扉 mặt trời tà ngậm chiếu cửa sổ.


meanings:
① Tay. ||② Làm, như hạ thủ 下手 bắt tay làm, nhập thủ 入手 bắt tay vào, đắc thủ 得手 làm được việc, v.v. ||③ Tài, làm nghề gì giỏi về nghề ấy gọi là thủ, như quốc thủ 國手 tay có tài trị nước, năng thủ 能手 tay giỏi, v.v. ||④ Tự tay làm ra, như thủ thư 手書 chính tờ tay viết, thủ nhận 手刃 chính tay đâm, v.v. ||⑤ Cầm.


meanings:
① Tài, làm việc giỏi gọi là tài. ||② Chất, như tài liệu 才料, cũng một nghĩa như chữ tài 材. ||③ Vừa mới, như cương tài 剛才 vừa rồi, tài khả 才可 mới khá.


meanings:
① Ðập. Ðánh sẽ gọi là phốc. ||② Cái phốc, một thứ đồ dùng để đánh người.


meanings:
① Móc ra, bới ra. ||② Tục gọi kẻ trộm kẻ cắp là bái thủ 扒手.


meanings:
① Ðánh đập. ||② Về đâu, như đả na lí tẩu 打那裏走 chạy về đâu, cũng như chữ hướng 向. Lại có nghĩa là lấy, như đả lương 打糧 lấy lương, cũng như chữ 取. ||③ Ðả thần 打臣 dịch âm chữ dozen, nghĩa là một tá (12 cái). ||④ Làm, như bất đả cuống ngữ 不打誑語 chẳng làm sự nói dối, đả ban 打扮 thay làm bộ dạng khác, đả thính 打聽 nghe ngóng, v.v.


meanings:
① Chống giữ, cũng như chữ hãn 捍. ||② Chống cự, như hãn cách 扞格 chống cự. ||③ Vuốt dài ra, nắn ra, như hãn miến 扞麵 nặn bột.


meanings:
① Giằng lại. Ngựa đang chạy kéo cương cho đứng lại gọi là khấu. ||② Khấu lấy. Vật đáng cho mà khấu lấy không cho gọi là khấu. ||③ Cái kháp. Phàm vật gì có thể kháp vào nhau được cho vững gọi là khấu. Như đái khấu 帶扣 khoá thắt lưng. ||④ Gõ, cũng như chữ khấu 叩, như khấu môn 扣門 gõ cửa. ||⑤ Số đồ. Một tập văn thơ gọi là nhất khấu 一扣. ||⑥ Gảy, lấy tay gảy đàn gọi là khấu huyền 扣弦.


meanings:
① Quấy, nhào đều. ||② Gồm. ||③ Một âm là ban. Tục gọi sự trang sức là đả ban 打扮, cũng đọc là chữ bán.


meanings:
① Xé ra. ||② Tục gọi sự dắt dẫn dời đổi là xả cả.


meanings:
① Vái chào tay sát đất. ||② Dắt dẫn, cất lên. Tục gọi dùng tay xách đồ để ra chỗ khác là tráp. ||③ Một âm là hấp. Lượm lấy.


meanings:
① Vin, kéo. ||② Nắm chặt, lật. Dùng tay mà nắm chặt vào chỗ nào hay lật cái gì cho ngửa mặt lên cũng gọi là ban. Cũng đọc là chữ bản.


meanings:
① Giúp đỡ. ||② Nâng đỡ. Nâng cho đứng dậy được gọi là phù. Vật gì sinh đôi liền nhau cũng gọi là phù, như phù tang 扶桑 cây dâu sinh đôi, phù trúc 扶竹 cây trúc sinh đôi. ||③ Cái thẻ dùng để đánh đầu hồ. ||④ Bên.


meanings:
① Vả, lấy tay đánh vào mặt người gọi là phê. ||② Phân xử, phán quyết phải trái cho biết gọi là phê. Như phê bình 批評 ý đoán thế nào là phải là trái rồi ghi lời bàn vào đấy, phê bác 批駁 phê chữ để bác lời của kẻ cầu gì hay chê văn chương chỗ nào hỏng, v.v. ||③ Có một việc công gì khởi lên cũng gọi là nhất phê 一批. Số vật nhiều mà chia ra từng món để đưa dần đi cũng gọi là phê. Như đệ nhất phê 第一批 món thứ nhất, đệ nhị phê 第一批 món thứ hai, v.v. Vì thế nên bán đồ mà chia từng lô một gọi là phê phát 批發. ||④ Vót, chẻ ra từng mảnh mỏng cũng gọi là phê.


meanings:
① Ðánh miếng ngang. ||② Chỉ chưởng 扺掌 vỗ tay.


meanings:
① Giữ chẹn, như ách yếu 扼要 giữ chẹn chỗ hiểm yếu.


meanings:
① Bơi thuyền. ||② Tục đọc là chữ trảo. Bù vào chỗ thiếu. ||③ Tìm kiếm.


meanings:
① Vâng, như bẩm thừa 稟承 bẩm vâng theo, thừa song đường chi mệnh 承雙堂之命 vâng chưng mệnh cha mẹ, v.v. ||② Chịu, như thừa vận 承運 chịu vận trời, thừa ân 承恩 chịu ơn, v.v. Người trên ban cho, kẻ dưới nhận lấy gọi là thừa. ||③ Ðương lấy, như thừa phạp 承乏 thay quyền giúp hộ, thừa nhận 承認 đảm đang nhận lấy, v.v. ||④ Phần kém, như Tử Sản tranh thừa 子產爭承 ông Tử Sản tranh lấy phần thuế kém. ||⑤ Nối dõi, như thừa điêu 承祧 nối dõi giữ việc cúng tế, thừa trọng 承重 cháu nối chức con thờ ông bà, v.v. ||⑥ Tiếp theo, như thừa thượng văn nhi ngôn 承上文而言 tiếp theo đoạn văn trên mà nói.


meanings:
① Nghề, như tràng kĩ 長技 nghề tài, mạt kĩ 末技 nghề mạt hạng, v.v. ||② Tài năng.


meanings:
① Vỗ tay, như hoan biến 歡抃 vui mừng vỗ tay. Cũng đọc là chữ biện.


meanings:
① Lấy qua. Tục gọi sự tịch kí nhà cửa là sao gia 抄家. ||② Viết rõ ràng, như thủ sao 手抄 bản tay viết, sao bản 抄本 bản sao, v.v. ||③ Ði rẽ. Ði lối rẽ cho đến trước gọi là sao cận lộ 抄近路, bày trận đánh úp quân giặc gọi là bao sao 包抄. ||④ Múc. Lấy thìa mà múc cháo gọi là sao. ||⑤ Một phần nghìn của một thưng gọi là một sao.


meanings:
① Lau. Như vấn lệ 抆淚 lau nước mắt.


meanings:
① Chọn nhặt ra, móc ra, như quyết mục 抉目 móc mắt ra.


meanings:
① Cầm, như bả tí 把臂 cầm tay. Sự gì cầm chắc được gọi là bả ác 把握. ||② Cái chuôi. ||③ Giữ, như bả môn 把門 giữ cửa. ||④ Bó.


meanings:
① Ðè nén, như ức chế 抑制. ||② Ðè xuống. ||③ Chỉn, hay lời nói chuyển câu, như cầu chi dư, ức dư chi dư 求之與抑與之與 cầu đấy ư? hay cho đấy ư?


meanings:
① Thảo ra, tuôn ra, như nhất trữ ngu ý 一抒愚意 một tuôn hết ý mỏn mọn ra. ||② Cởi, như trữ niệm 抒念 cởi hết sự lo nghĩ, trữ nạn 抒難 gỡ nạn, v.v.


meanings:
① Gãi. ||② Quắp lấy, quơ lấy. Lấy móng tay mà quắp lấy vật gì gọi là trảo. Có khi đọc là chữ trao.


meanings:
① Ném, như đầu hồ 投壼 ném thẻ vào trong hồ. ||② Quẳng đi, như đầu bút tòng nhung 投筆從戎 quẳng bút theo quân. ||③ Tặng đưa. Như đầu đào 投桃 tặng đưa quả đào, đầu hàm 投函 đưa thơ, đầu thích 投刺 đưa thiếp, v.v. ||④ Ðến, nương nhờ, như đầu túc 投宿đến ngủ trọ, đầu hàng 投降 đến xin hàng, tự đầu la võng 自投羅網 tự chui vào vòng lưới, v.v. ||⑤ Hợp, như tình đầu ý hợp 情投意合 tình ý hợp nhau, nghị luận hợp ý nhau gọi là [/b] đầu ki[/b] 投機. Nhân thời cơ sạ lợi gọi là đầu cơ sự nghiệp 投機事業, v.v. ||⑥ Rũ.


meanings:
① Ðẩu tẩu 抖擻 phấn chấn, như tinh thần đẩu tẩu 精神抖擻 tinh thần phấn chấn. ||② Tiếng Phạm là đỗ da. Tầu dịch là đẩu tẩu hay đầu đà. Ba món độc tham, sân, si như bụi bẩn làm nhơ mất chân tâm, người tu theo hạnh đầu-đà của Phật hay phấn khởi trừ sạch được ba món độc đi. Ta quen gọi nhà sư là đầu đà là bởi đó.


meanings:
① Vác. ||② Chống cự, như kháng nghị 抗議 chống cự lời bàn, kháng mệnh 抗命 chống cự lại mệnh lệnh. ||③ Ngang, như phân đình kháng lễ 分庭抗禮 chia nhà địch lễ, nghĩa là cùng đứng riêng một phe mà làm lễ ngang nhau. ||④ Giấu, cất. ||⑤ Lang kháng 狼抗 nặng nề.


meanings:
① Bẻ gẫy. ||② Phán đoán, như chiết ngục 折獄 phán đoán hình ngục, chiết trung 折衷 chất chính sự ngờ, v.v. ||③ Cong, sự gì không phải là sự được thẳng suốt gọi là chiết. Như chuyển chiết 轉折, chu chiết 周折 đều là ý nghĩa gàng quải mắc míu cả. Nghiêng mình sấp xuống gọi là khánh chiết 磬折. ||④ Nhún, như chiết tiết hạ sĩ 折節下士 nhún mình tiếp kẻ sĩ. ||⑤ Toả chiết, vấp ngã. Như bách chiết bất hồi 百折不回 trăm lần toả chiết không trùng. ||⑥ Bẻ bắt, như diện chiết đình tránh 面折廷諍 bắt bẻ giữa mặt ở nơi triều đình. ||⑦ Huỷ đi, như chiết khoán 折券 huỷ văn tự nợ đi. ||⑧ Chết non, như yểu chiết 夭折, đoản chiết 短折 đều nghĩa là chết non cả. ||⑨ Số đã chia, như số gì chia mười phần thứ bảy gọi là thất chiết 七折, phần thứ tám gọi là bát chiết 八折, 75 phần trăm gọi là thất ngũ chiết 七五折, v.v. ||⑩ Thiếu thốn, như chiết bản 折本 lỗ vốn. ||⑪ Sóng ngang, đền thay. Như chiết sắc 折色 lấy cái này đền thay cái kia. ||⑫ Ðắp đất làm chỗ tế. ||⑬ Ðồ tống táng. ||⑭ Một âm là đề. Ðề đề 折折 dẽ dàng, an nhàn.


meanings:
① Bẻ bắt, công kích. ||② Khiến, theo, cũng đọc là bình.


meanings:
① Vạch ra, xé ra. Như phi vân kiến nhật 披雲見日 vạch mây thấy mặt trời. ||② Chia rẽ, như li phi 離披 lìa rẽ, phi mĩ 披靡 rẽ lướt, v.v. ||③ Khoác, như phi y hạ sàng 披衣下床 khoác áo bước xuống giường. ||④ Toác ra. ||⑤ Một âm là bia. Cái giá kèm áo quan để cho khỏi nghiêng đổ.


meanings:
① Phẩy quét, như phất trần 拂塵 quét bụi. ||② Phẩy qua, như xuân phong phất hạm 春風拂檻 gió xuân phẩy qua chấn song. ||③ Nghịch lại, làm trái. ||④ Phất tử 拂子 cái phất trần. ||⑤ Ðánh. ||⑥ Rũ, như phất y 拂衣 rũ áo. ||⑦ Một âm là bật. Cùng nghĩa với chữ bật 弼. ||⑧ Lại một âm là phật. Ngang trái.


meanings:
① Nứt ra, như giáp sách 甲拆 nứt nanh. ||② Huỷ đi.


meanings:
① Gión lấy, nhắc lấy, dùng ngón tay lấy vật gì gọi là niêm.


meanings:
① Vỗ về. ||② Tát, vả. ||③ Cái chuôi đồ. ||④ Cái chuôi dao. ||⑤ Tên một thứ âm nhạc. ||⑥ Một âm là phu. Tên một ông thầy thuốc đời vua Hoàng đế là Dư phu.


meanings:
① Vứt bỏ, như phan mệnh 拌命 bỏ liều mạng người. ||② Một âm là bạn. Quấy đều.


meanings:
① Vả, tát, vỗ. ||② Dịp, cung bực (phím), mỗi một cung đàn gọi là một phách. ||③ Cái phách, dùng để đánh nhịp mà hát. ||④ Một thứ đồ để giữ thành.


meanings:
① Dắt dẫn. ||② Bắt kẻ có tội gọi là noa. Tục dùng như chữ nã 拿.


meanings:
① Quải phiến 拐騙 kẻ mìn, kẻ dỗ người đem bán gọi là quải tử 拐子. ||② Cái gậy.


meanings:
① Chống cự. ||② Một âm là củ. trận hình vuông, giàn quân ra từng phương. Có khi dùng như chữ củ 矩.


meanings:
① Nâng, lấy tay nâng đồ lên gọi là thác, nay thông dụng chữ thác 托. ||② Ẩn ra, gạt ra. ||③ Một âm là tháp. Rập lấy. Lấy giấy mực in lại các bài bia cũ gọi là tháp, cũng một nghĩa như chữ tháp 搨.


meanings:
① Bạt lên, chọn trong cả bọn lấy riêng một người lên gọi là bạt. Như đề bạt 提拔, chân bạt 甄拔 đều một nghĩa ấy cả. ||② Trọi chót. Có tài hơn cả một bọn gọi là bạt, như xuất loại bạt tuỵ 出類拔萃 cao chót hơn cả mọi người. ||③ Nhổ, như liên căn bạt khởi 連根拔起 nhổ cả rễ lên. Vây thành mà lấy được cũng gọi là bạt. ||④ Nhanh, vội. ||⑤ Một âm là bội. Ðâm cành nẩy lá.


meanings:
① Vụng về. ||② Lời nói tự nhún mình, như chuyết tác 拙作 bài làm của kẻ vụng về này.


meanings:
① Vỗ tay. ||② Một âm là phấn. Quét, quét trước chiếu gọi là phấn. ||③ Lại một âm là phiên. Cũng như chữ phiên 翻.


meanings:
① Lật lại, cùng nghĩa như chữ phiên 翻.


meanings:
① Vẫy. ||② Vời lại. Nay ta gọi là cái dấu hiệu cửa hàng là cái chiêu bài 招牌, tờ quảng cáo là chiêu thiếp 招貼 cũng là do cái ý vời lại cả. ||③ Vời lấy, như chiêu tai 招災 tự vời lấy vạ, chiêu oán 招怨 tự vời lấy oán. ||④ Có tội tự xưng ra cũng gọi là chiêu. ||⑤ Một âm là thiêu. Vạch tỏ ra. ||⑥ Lại một âm nữa là thiều. Cùng nghĩa với chữ thiều 韶.


meanings:
① Lạy. ||② Trao, phong, như phong hầu bái tướng 封侯拜相. ||③ Bẻ cong.


meanings:
① Bao quát. Bó buộc lại, như quát phát 括髮 quấn tóc, búi tóc. ||③ Mũi tên. ||④ Tìm tòi (sưu tầm). ||⑤ Ðến. ||⑥ Làm. ||⑦ Một âm là hoạt. Hội họp.


meanings:
① Lau, như phất thức 拂拭 lau quét, thức lệ 拭淭 lau nước mắt.


meanings:
① Tay và miệng cùng làm (mải làm), kiết cư 拮据 bệnh tay. Cảnh huống quẫn bách cũng gọi là kiết cư. Ta quen đọc là chữ cát. ||② Một âm là kiệt. Cho xe kẹp.


meanings:
① Cứu vớt, lấy tay cứu vớt người bị chìm đắm lên gọi là chửng. ||② Giơ lên.


meanings:
① Chắp tay, chắp tay tỏ ý cung kính gọi là củng. ||② Chét, hai bàn tay vùng lại với nhau gọi là củng. ||③ Vùng quanh, nhiễu quanh. ||④ Cầm.


meanings:
① Nắm tay lại. ||② Nhỏ bé, như quyền thạch 拳石 hòn đá con. ||③ Quyền quyền 拳拳 chăm chăm giữ lấy (khư khư). ||④ Nghề cuồn, một môn võ đánh bằng chân tay không.


meanings:
① Kén chọn. ||② Buộc, như thuyên mã 拴馬 buộc ngựa.


meanings:
① Bức bách (đè ép). ||② Tạt chỉ 拶指 một thứ hình ác kẹp ngón tay người để tra khảo.


meanings:
① Tấu hợp. Như bính âm 拼音 đánh vần. ||② Bính mạng 拼命 liều mạng.


meanings:
① Nhặt nhạnh. ||② Mười, cũng như chữ thập 十. ||③ Cái bao bằng da bọc cánh tay. ||④ Một âm là thiệp. Liền bước, như thiệp cấp nhi đăng 拾級而豋 liền bước noi từng bực mà lên. ||⑤ Lại một âm là kiệp. Lần lượt.


meanings:
① Cầm, giữ, như trì tiết 持節 giữ tiết, thao trì 操持 giữ gìn, chủ trì 主持 chủ trương công cuộc gì. Ta gọi vị sư coi cả của chùa là trụ trì 住持 cũng là do nghĩa ấy cả. Phàm nói về chữ trì đều có ý chỉ về sự giữ chắc không rời cả. Như bảo trì 保持 giữ giàng, bả trì 把持 cầm giữ lấy, hiệp trì 挾持 cậy thế bắt buộc người phải theo mình, căng trì 矜持 cố đánh đổ cái tính xấu mà giữ lấy cái hay, bất tự trì 不自持 không có định kiến gì, phù trì 扶持 nâng đỡ, duy trì 維持 dàng giữ, chi trì 支持 chống chỏi, v.v. Hai bên ngang sức chống nhau gọi là tương trì bất hạ 相持不下.


meanings:
① Mang, xách. ||② Ðặc biệt. ||③ Một âm là khế. Cùng nghĩa với chữ khế 契. ||④ Thiếu.


meanings:
① Ðè xuống. ||② Cứ, bằng cứ cái này để làm chứng cái kia gọi là án. ||③ Vỗ, như án kiếm 按劍 vỗ gươm, án bí 按轡 cầm dây cương, v.v. ||④ Xét nghiệm, xưa có quan tuần án 巡按 nghĩa là chức quan đi tuần các nơi để xét xem các quan cai trị dân làm sao. ||⑤ Lần lượt tới, như án hộ phái đinh 按戶派丁 cứ tính số nhà mà lần lượt sai phái các xuất đinh. ||⑥ Dừng lại. ||⑦ Vạch ra mà hặc tội.


meanings:
① Dắt dẫn. ||② Một âm là nư. Cầm. ||③ Dắt.


meanings:
① Gánh. ||② Kén chọn. ||③ Gạt ra. ||④ Lựa lấy. ||⑤ Một âm là thiểu. Dẫn dụ. Như thiểu bát 挑撥 khêu chọc cho động đậy. ||⑥ Lại một âm là thao. Thao đạt 挑達 láu lỉnh, tả cái dáng kẻ khinh bạc không có hậu.


meanings:
① Móc, thò tay vào trong hang mà móc thử xem gọi là oạt.


meanings:
① Cây lê. ||② Ðường Minh Hoàng có tài âm nhạc, chọn ba trăm con em nhà nghề vào dạy ở trong vườn lê, vì thế ngày nay mới gọi rạp hát tuồng là lê viên 棃園. Tục viết là 梨. ||③ Giả.


meanings:
① Quên, bỏ, như nhân khí ngã thủ 人棄我取 người bỏ ta lấy, thoá khí nhất thiết 唾棄一切 vứt bỏ hết thẩy.


meanings:
① Nắn ra, căng ra. Lấy tay sẽ moi cho lên cũng gọi là điến.


meanings:
① Ðánh được, phàm sự gì nên công cũng gọi là tiệp cả, thi đỗ cũng gọi là tiệp. ||② Nhanh, như tiệp túc tiên đắc 捷足先得 nhanh chân được trước. ||③ Một âm là thiệp. Thiệp thiệp 捷捷 tiếng chép miệng.


meanings:
① Ðè ép, lấy tay ấn mạnh gọi là nại. ||② Cách viết đưa bút về bên tay phải xuống gọi là nại (cái phẩy).


meanings:
① Nắn, vẽ, chữ dùng trong các từ khúc. ||② Rút lấy cầm. ||③ Một âm là niệm. Như chỉ niệm 紙捻 cái lề. Ðời Gia Khánh ở ba tỉnh Sơn Ðông, Giang Tô, An Huy thường có tục xoe mồi giấy tẩm dầu thắp lên làm hội cúng thần, đến đời Hàm Phong kết đảng vào quấy rối mấy tỉnh miền bắc, tục gọi là niệm tử 捻子 hay niệm phỉ 捻匪 giặc Niệm. Ta thường đọc là chữ nẫm.


meanings:
① Vuốt, như tốt phát 捽髮 vuốt tóc. ||② Cầm. ||③ Ðụng chạm. ||④ Nhổ lên.


meanings:
① Xốc lên, nhấc lên. Lấy tay xốc cao lên gọi là hiên. Ta quen đọc là chữ hân.


meanings:
① Cân nhắc, lấy tay cân nhắc xem đồ nặng nhẹ thế nào gọi là điêm đoá 掂挅.


meanings:
① Quét, như sái tảo 洒掃 vẩy nước quét nhà. ||② Xong hết, như tảo số 掃數 tính xong các số rồi. ||③ Phu đê lấy rơm ra đánh từng mảng để hộ đê gọi là tảo tử 掃子.


meanings:
① Kén chọn, như luân tài 掄才 kén chọn người tài.


meanings:
① Nhặt lấy. ||② Hứng lấy. ||③ Dẫn dụ người làm bậy gọi là thoán xuyết 攛掇. ||④ Cướp bóc. ||⑤ Chọn lọc lấy. ||⑥ Ðâm, xiên.


meanings:
① Cho, trao cho. ||② Truyền thụ, thụ khoá 授課 dạy học. ||③ Trao ngôi quan.


meanings:
① Xứng đáng, sự gì đầu cuối ứng nhau gọi là [b]điệu, như vĩ đại bất điệu 尾大不掉 đuôi to không xứng. ||② Lắc, như điệu đầu bất cố 掉頭不顧 lắc đầu không đoái. ||③ Tục gọi sự giao đổi là điệu. Tục đọc là trạo.


meanings:
① Kéo lấy, như bồi khắc 掊克 bóp nặn của dân. ||② Cầm. ||③ Nắm, một nắm. ||④ Một âm là phẩu. Ðánh. ||⑤ Bửa ra. Ta quen đọc là chữ bẫu cả.


meanings:
① Lòng bàn tay, quyền ở trong tay gọi là chưởng ác chi trung 掌握之中. ||② Chức giữ, như chưởng ấn 掌印 chức quan giữ ấn. ||③ Bàn chân giống động vật cũng gọi là chưởng. ||④ Vả.


meanings:
① Co một bên, chia quân đóng hai mặt để chế quân giặc gọi là kỉ giốc 掎角. Ta quen đọc là chữ ỷ. Cũng đọc là chữ ki.


meanings:
① Lọc chọn. ||② Lồn tay vào lấy đồ gọi là đào.


meanings:
① Bấm lấy móng tay vào gọi là kháp. Bấm đốt ngón tay tính cũng gọi là kháp. Lấy móng tay hái các loài rau cũng gọi là kháp.


meanings:
① Bời ra, gạt ra. ||② Ðuổi, loại đi, như để bài 詆排 ruồng đuổi, bài tễ 排擠 đuổi cút đi, v.v. ||③ Bày xếp, như an bài 安排 bày yên (xắp đặt đâu vào đấy). Một hàng gọi là nhất bài 一排. ||④ Phép nhà binh về bộ binh, pháo binh, công binh, truy trọng binh, thì ba bằng là một bài, quân kị thì hai bằng là một bài.


meanings:
① Nách, cũng như chữ dịch 腋. ||② Giúp, như dụ dịch 誘掖 dẫn rủ mình đi trước dụ cho người theo sau gọi là dụ 誘, đứng ở bên mà giúp đỡ người gọi là dịch 掖. ||③ Ở bên, như cái nhà ở bên cũng gọi là dịch đình 掖庭, tường bên điện gọi là dịch viên 掖垣.


meanings:
① Ðào, như quật địa 掘地 đào đất, quật tỉnh 掘井 đào giếng. ||② Khát. ||③ Trội hơn. ||④ Hang hốc.


meanings:
① Cựa ra, lột bỏ đi. Dùng sức mà lột bỏ ra được gọi là tránh thoát 掙脫.


meanings:
① Treo, như treo phàm 掛帆 treo buồm, quải niệm 掛念 lòng thắc mắc, quải hiệu 掛號 thơ bảo đảm.


meanings:
① Cướp lấy, như xâm lược 侵掠 xâm cướp. ||② Phẩy ngang, nét phẩy chữ gọi là lược. ||③ Ðánh đòn (đánh bằng roi).


meanings:
① Hái, như thải liên 採蓮 hái sen, thải cúc 採菊 hái cúc, v.v. ||② Chọn nhặt, như thải tuyển 採選 chọn lấy, nguyên viết là chữ thải 采. Ta quen đọc là chữ thái.


meanings:
① Tìm tòi. ||② Tìm xa, như tham bản cầu nguyên 探本求源 thăm đến gốc tìm đến nguồn. ||③ Thử, như tham vấn khẩu khí 探問口氣 hỏi thử khẩu khí xem sao. ||④ Dò xét, như khuy tham 窺探 thăm dòm, chính tham 偵探 rình xét, v.v. ||⑤ Hỏi thăm, như tham thân 探親 thăm người thân, tham hữu 探友 thăm bạn. ||⑥ Tìm kiếm, như tham mai 探梅 tìm kiếm mơ, tham hoa 探花 tìm kiếm hoa, v.v. Ta quen đọc là thám.


meanings:
① Kéo, như xế chửu 掣肘 kéo cánh tay (bó cánh), khiên xế 牽掣 kéo dắt nhau. ||② Rút, như xế tiêm 掣籤 rút thẻ, cũng đọc là chữ xiết.


meanings:
① Liền, hai đầu liền nhau gọi là tiếp. ||② Hội họp, như tiếp hợp 接洽 hội họp chuyện trò, trực tiếp 直接 thẳng tiếp với người nghĩa là mình đến tận mặt tận nơi mà giao tiếp, gián tiếp 間接 xen tiếp, nghĩa là lại cách một từng nữa mới tiếp được ý kiến nhau. ||③ Nối tiếp, như tiếp thủ 接手 nối tay làm, tiếp biện 接辦 nối sau liệu biện. Công việc nhiều quá, không thể làm kiêm được cả gọi là ứng tiếp bất hạ 應接不下 ứng tiếp chẳng rồi. ||④ Liền noi, như tiếp chủng nhi chí 接踵而至 nối gót mà đến. ||⑤ Tiếp đãi, như nghênh tiếp 迎接. ||⑥ Thấy. ||⑦ Gần. ||⑧ Nhận được. ||⑨ Trói tay. ||⑩ Chóng vội.


meanings:
① Dẫn, kéo, như khống huyền 控弦 dương cung. ||② Cáo mách, như thượng khống 上控 tố cáo lên trên. ||③ Cầm giữ. ||④ Ném.


meanings:
① Ðẩy lên. ||② Ðổi dời đi, như thôi trần xuất tân 推陳出新 đổi cũ ra mới. ||③ Trút cho, đem cái của mình nhường cho người gọi là thôi, như giải y thôi thực 解衣推食 cởi áo xẻ cơm cho. ||④ Khước đi, từ thôi. ||⑤ Chọn ra, như công thôi 公推 mọi người cùng chọn mà tiến cử ra. ||⑥ Tìm gỡ cho ra mối, như thôi cầu 推求 tìm tòi, thôi tường 推詳 tìm cho tường tận.


meanings:
① Bưng, ngậm, đóng. Như yểm khẩu 掩口 bưng miệng, yểm môn 掩門 đóng cửa, v.v. ||② Che lấp, như yểm cái 掩蓋 che đậy, yểm tế 掩蔽 bưng che, v.v. ||③ Úp lấy, chụp lấy, thừa lúc không có phòng bị mà úp ngay gọi là yểm, nguyên là chữ yểm 揜.


meanings:
① Thi thố ra. ||② Bỏ, như hình thố 刑措 nghĩa là bỏ không dùng hình phạt nữa. ||③ Bắt tay làm, như thố thủ bất cập 措手不及 ra tay không kịp. ||④ Liệu, như trù thố 籌措 toan liệu, thố biện 措辦 liệu biện, v.v. ||⑤ Một âm là trách. Bắt kẻ trộm.


meanings:
① Chét, hai tay chét lại với nhau gọi là cúc. ||② Rút lấy, lượm lấy, như tiếu dong khả cúc 笑容可掬 dáng cười xinh có thể lượm lấy được.


meanings:
① Gánh vác, kẻ đi mua bán hộ người gọi là kiên khách 掮客.


meanings:
① Chức quan phó, như thừa duyện 丞掾, duyện thuộc 掾屬 đều là chức quan giúp việc quan chánh cả.


meanings:
① Kén chọn. Có khi đọc là chữ luyến.


meanings:
① Dắt, kéo. ||② Du dương 揄揚 khen lao. ||③ Gia du 揶揄 trêu ghẹo, chế diễu.


meanings:
① Xoa bóp. ||② Nghiên cứu, như nghiên kinh 揅經 tìm xét nghĩa kinh.


meanings:
① Ðo, lường, như bách quỹ 百揆 toan lường trăm việc, là cái chức của quan tể tướng, vì thế đời sau mới gọi quan thể tướng là thủ quỹ 首揆, hay hiệp quỹ 協揆 vậy. ||② Ðạo, như kì quỹ nhất dã 其揆一也 thửa đạo một vậy.


meanings:
① Thuận. ||② Uốn nắn, gỗ mềm có thể uốn thẳng uốn cong được gọi là nhu mộc 揉木, có khi đọc là chữ nhụ. ||③ Lẫn lộn.


meanings:
① Xắn tay áo, như tuyên duệ lộ ti 揎袂露臂 xắn áo lộ cánh tay ra.


meanings:
① Phỏng vẽ, miêu tả, nghĩa là trông bức vẽ nào hay chữ nào mà vẽ phỏng ra, viết phỏng ra cho giống vậy. Cái ván trẻ con viết dạm (tô lại) cũng gọi là miêu hồng 描紅.


meanings:
① Nâng lên, nâng đỡ, phàm dắt cho lên trên, kéo cho tiến lên đều gọi là đề, đề huề 提攜 dắt díu, đề bạt 提拔 cất nhắc, v.v. ||② Kéo dậy, như đề tê 提撕 xách dậy, nhấc dậy. ||③ Quan đề, như đề đốc 提督 quan đề đốc, đề tiêu 提標 lính dưới dinh quan đề đốc, v.v. ||④ Bày ra, kể ra, như trùng đề 重提 nhắc lại sự cũ, bất đề 不提 chẳng nhắc lại nữa. ||⑤ Một âm là thì. Ðàn chim xum họp. ||⑥ Một âm nữa là để. Dứt ra, ném vào.


meanings:
① Cắm vào, lách vào. ||② Trồng, cấy. ||③ Cái mai, cũng đọc là chữ tráp.


meanings:
① Vái chào. ||② Co lấy, hứng lấy. ||③ Từ, nhường.


meanings:
① Vỗ về, yên ủi. Phàm lấy ơn vỗ về người, hay chia buồn cho người đều gọi là tuần.


meanings:
① Giơ lên, bốc lên, như thuỷ chi dương ba 水之揚波 nước chưng gợn sóng, phong chi dương trần 風之揚塵 gió chưng bốc bụi lên, v.v. ||② Khen, như xưng dương 稱揚 khen ngợi, du dương 揄揚 tấm tắc khen hoài (gặp ai cũng nói điều hay của người).


meanings:
① Bẻ gẫy. ||② Diệt hết. ||③ Thương. ||④ Một âm là toả. Phát cỏ.


meanings:
① Xoa xát, như ma quyền xát chưởng 摩拳擦掌 xoa nắm tay xát bàn tay. ||② Xát nhau, như nhĩ mấn tê ma 耳鬢撕摩 mái tóc xát qua, nghĩa là ngồi kề nhau, mái tóc nó xát qua vậy. ||③ Mài giũa, như ma luyện 摩練 mài giũa luyện tập, ma lệ 摩厲 mài giũa để lệ, v.v. ||④ Tan, mất. ||⑤ Thuận.


meanings:
① Của làm tin, cũng như chữ chí 贄. ||② Ðến, như khẩn chí 懇摯 ân cần đến mực. ||③ Mạnh dữ, cũng như chữ chí 鷙.


meanings:
① Vén, xách, như khu y nhi xu 摳衣而趨 vén áo mà chạy rảo. ||② Dò lấy, mò thử.


meanings:
① Sư bồ 摴蒱 đánh sư bồ, một lối đánh bạc ngày xưa, cũng gọi là đánh ngũ mộc 五木.


meanings:
① Nắm, chét, vo tròn. ||② Nương cậy, như đoàn phù dao nhi thướng 摶扶搖而上 nương gió cả mà bay lên. ||③ Một âm là chuyên. Nắm cổ.


meanings:
① Sờ, như: mạc sách 摸索. Một âm là mô, cũng như chữ 摹.


meanings:
① Mô phỏng, có cái mẫu để trông mà bắt chước gọi là mô, như quy mô 規摹 khuôn mẫu cũ.


meanings:
① Gấp, chếp, xếp giấy thành từng tập, cũng gọi là tập, như thủ triệp 手摺 tập tay viết, tấu triệp 奏摺 tập sớ tấu, v.v. ||② Một âm là lạp. Bẻ gấp, cũng như chữ lạp 拉.


meanings:
① Thon thon, nhỏ nhắn, tay nhỏ nhắn gọi là sam, cũng đọc là chữ tiêm. Một âm là sảm. Cầm. Một âm là tham. Tên hồi trống.


meanings:
① Ðánh. ||② Rụng, trong Kinh Thi có thơ phiếu mai 摽梅 nói về sự hôn nhân phải cập thời. Nay ta gọi con gái sắp lấy chồng là phiếu mai là vì cớ đó. ||③ Một âm là phiêu. Vẫy, như phiêu sứ giả xuất chư đại môn chi ngoại 摽使者出諸大門之外 vẫy sứ giả ra ngoài cửa cái. ||④ Tít mù, tả cái dáng cao xa.


meanings:
① Quều lấy, khêu ra, gạt ra, như lược khai 撂開 gạt ra.


meanings:
① Ðào. ||② Một âm là quệ. Ôm áo, vạch áo. ||③ Lại một âm là quyết. Ðánh.


meanings:
① Phẩy, nét phẩy. ||② Vứt đi, quẳng đi không thèm đoái đến.


meanings:
① Mò, lặn vào trong nước mà mò vật gì lên gọi là lao, như lao ngư 撈魚 mò cá, cũng đọc là chữ liệu.


meanings:
① Nhổ, vặt, như triêm mao 撏毛 vặt lông. ||② Một âm là tầm. Lấy.


meanings:
① Chống giữ, miễn cưỡng chống giữ gọi là xanh. ||② Cái cột xiêu. ||③ No, đầy đủ. ||④ Chở thuyền.


meanings:
① Tung ra, buông ra, toé ra, như tát thủ 撒手 buông tay. Ta quen đọc là chữ tản.


meanings:
① Quấy nhiễu. ||② Cong, chùng, như bất phu nạo 不膚撓 chẳng chùng da.


meanings:
① Nhắc nhỏm, tỉnh thức, nghĩa là nhắc cho biết mà tỉnh lại. ||② Một âm là ti. Xé, gỡ. ||② Xát, như ti ma 撕摩 xoa xát.


meanings:
① Bảo theo, như tỗn tiết 撙節 theo như lễ phép. ||② Nên đi. ||③ Cắt bớt đi, bẻ đi. ||④ Cùng nghĩa với chữ 蹲.


meanings:
① Cầm, xoe, gảy, xéo, dẫm, cũng đọc là chữ niễn, ta quen đọc chữ nhiên.


meanings:
① Khua, đánh, như tràng chung 撞鐘 đánh chuông. ||② Xung đột.


meanings:
① Uốn lên, cong lên, như thiệt kiệu bất năng hạ 舌撟不能下 lưỡi cong lên không xuống được. ||② Một âm là kiểu. Nắn cho ngay. ||③ Lại một âm là kiều. Duỗi ra.


meanings:
① Ðạn đạn 撣撣 răn bảo, cảnh cáo cho biết mà răn phòng. ||② Phẩy, quét. ||③ Nâng giữ. ||④ Cùng nghĩa với chữ đạn 襌. ||⑤ Một âm là đàn. Ðánh, va phải. ||⑥ Tên nước.


meanings:
① Trừ sạch, đánh tan, như bát khai vân vụ 撥開雲霧 trừ sạch mây mù. ||② Chuyển, xoay lại, như bát loạn phản chánh 撥亂反正 dẹp loạn chuyển lại chánh. ||③ Phát ra, như chi bát 支撥 chi phát ra. ||④ Khêu, bới, như khiêu bát 挑撥 khiêu gợi, bát thuyền 撥船 bơi thuyền, v.v. ||⑤ Gảy đàn. ||⑥ Cái móng tay giả để gảy đàn. ||⑦ Cung lật trái lại. ||⑧ Tốc lên.


meanings:
① Vơ lấy. ||② Khêu chọc, như liêu chiến 撩戰 khêu chiến, cũng đọc là chữ liệu.


meanings:
① Yên ủi, phủ dụ, như trấn phủ 鎮撫đóng quân để giữ cho dân được yên, chiêu phủ 招撫 chiêu tập các kẻ lưu tán phản loạn về yên phận làm ăn, v.v. ||② Vỗ về, như phủ dục 撫育 vỗ về nuôi nấng. ||③ Cầm, tuốt, vuốt, như phủ kiếm 撫劍 tuốt gươm. ||④ Một âm là mô. Cũng như chữ mô 摹.


meanings:
① Gieo ra, vung ra, như bá chủng 播種 gieo hạt giống. ||② Làm lan rộng, như bá cáo 播告 bảo cho khắp mọi người đều biết. ||③ Trốn, như bá thiên 播遷 trốn đi ở chỗ khác. ||④ Ðuổi. ||⑤ Một âm là bả. Lay động.


meanings:
① Dúm, phép đong ngày xưa cứ đếm 256 hạt thóc gọi là một toát. ||② Dúm lấy, rút lại, như toát yếu 撮要 rút lấy các cái cốt yếu. ||③ Tụ họp.


meanings:
① Ðặt bày, sự. ||② Soạn, làm văn làm sách ghi chép các việc gọi là soạn, như soạn thuật 撰述 thuật việc theo trước làm thành bài thành sách, soạn trước 撰著 tự lấy ý mình làm thành văn, thành sách, v.v. ||③ Một âm là tuyển. Kén chọn. ||④ Lại một âm là chuyển. Cầm.


meanings:
① Ðánh, dập tắt. ||② Ðánh trượng. ||③ Phẩy qua. ||④ Cái để đánh đập, như cầu phác 毬撲 cái raquette, cái vợt đánh bóng. ||⑤ Một âm là bạc. Cùng đánh nhau, đấu sức. ||⑥ Ðổ ngã.


meanings:
① Ðánh, đánh bằng roi gọi là thát. ||② Nhanh chóng, mau mắn.


meanings:
① Lay, như nói những người không biết tự lường sức mình gọi là thanh đình hám thạch trụ 蜻蜓撼石柱 chuồn chuồn lay cột đá.


meanings:
① Ôm, cầm. ||② Giữ, như ủng hộ 擁護 xúm theo hộ vệ. ||③ Một âm là ung. Bưng che.


meanings:
① Ðâm, nghiền. ||② Một âm là luỵ. Ðánh, như lụy cổ 擂鼓 đánh trống. ||③ Ném đá, lăn đá từ trên cao xuống.


meanings:
① Bắt được, lấy được, như lỗ lược 擄掠 cướp được.


meanings:
① Chuyên, như thiện quyền 擅權 chuyên quyền. ||② Chiếm cứ, như thiện lợi 擅利 chiếm lấy lợi riêng.


meanings:
① Chọn, như trạch lân 擇鄰 chọn láng giềng. ||② Khác, phân biệt.


meanings:
① Ðánh, như kích cổ 擊鼓 đánh trống. ||② Công kích, như truy kích 追擊 đuổi theo mà đánh, tập kích 襲擊 đánh lén, v.v. ||③ Chạm biết, như mục kích 目擊 chính mắt trông thấy.


meanings:
① Bình đáng 摒擋 thu nhặt, tục mượn làm chữ đảng 攩 ngăn cản, như: đảng giá 擋駕 từ khách không tiếp.


meanings:
① Cầm, giữ, như [b]thao khoán 操券 cầm khoán. ||② Giữ gìn, như thao trì 操持, thao thủ 操守 đều nghĩa là giữ gìn đức hạnh cả. ||③ Nói, như thao ngô âm 操吳音 nói tiếng xứ Ngô. ||④ Tập, như thao diễn 操演 tập trận. ||⑤ Một âm là tháo. Chí, như tiết tháo 節操 chí tiết. Phàm dùng về danh từ đều gọi là chữ tháo cả. ||⑥ Khúc đàn, như quy sơn tháo 龜山操 khu đàn quy sơn.


meanings:
① Vác, tự gánh lấy trách nhiệm gọi là đam nhậm 擔任. ||② Một âm là đảm. Cái đồ vác, một trăm cân tục gọi là nhất đảm 一擔.


meanings:
① Vỗ bụng. Cũng đọc là chữ tịch. ||② Một âm là phích. Bẻ, bửa ra.


meanings:
① Bửa ra. ||② Một âm là bịch. Ngón tay cái. Ta thường gọi các người có tiếng hơn cả một đàn (bầy) là cự bịch 巨擘 là do ý ấy. Ta quen đọc là chữ phách cả.


meanings:
① Nương cậy. ||② Chứng cứ. ||③ Cứ nhè, như cứ lí lực tranh 據理力爭 cứ nhè lẽ phải mà hết sức tranh. ||④ Chiếm cứ, như cứ vi kỉ hữu 據為己有 chiếm cứ làm của mình, hiết cứ 竊據 chiếm cứ một phương, v.v. ||⑤ Chống giữ.


meanings:
① Gạt, đẩy. ||② Bài tễ 排擠 đè lấn, cũng đọc là chữ tê.


meanings:
① Nâng cao, khiêng, hai người cùng nâng đồ gì lên cũng gọi là đài. ||② Ðài giá 擡價 giá cao, lên giá.


meanings:
① Cất lên, nhấc lên. Kẻ đang ở ngôi dưới cất cho lên trên gọi là trạc. ||② Bỏ đi.


meanings:
① Giã, đâm, như đảo y 擣衣 đập áo. ||② Công kích. ||③ Cùng nghĩa với chữ đảo 搗.


meanings:
① Ðè, nắn, bịt. Lấy một ngón tay ấn vào gọi là áp.


meanings:
① Nghĩ định, như nghĩ án 擬案 nghĩ định án như thế. ||② Làm phỏng theo, giống như, như nghĩ cổ 擬古 làm phỏng theo lối cổ.


meanings:
① Cái cạm, để bắt các giống muông. ||② Một âm là oách. bắt lấy, nắm lấy. ||③ Lại một âm là hộ. Gỡ ra.


meanings:
① Ruồng đuổi. ||② Một âm là thấn. Người giúp lễ cho chủ gọi là thấn 擯, người giúp lễ cho khách gọi là giới 介.


meanings:
① Vắt, như ninh thủ cân 擦手巾 vắt cái khăn tay.


meanings:
① Ném. ||② Cho, trong thơ từ thường hay dùng chữ trịch hạ 擲下 nghĩa là cho đồ gì. ||③ Chồm lên.


meanings:
① Mở rộng thêm ra như khoách sung 擴充 mở mang cho có vẻ rộng rãi hơn lên. Ta quen đọc là chữ khoáng.


meanings:
① Mở ra. ||② Bày, như bãi bố 擺布 bày đặt. ||③ Ðánh đồng đưa (buộc một quả cân nặng vào cái dây treo lên rồi đánh cho đi đi lại lại).


meanings:
① Ðẩu tẩu 抖擻 phấn chấn, như tinh thần đẩu tẩu 精神抖擻 tinh thần phấn chấn.


meanings:
① Quấy rối. ||② Nuôi cho thuần. ||③ Làm cho yên.


meanings:
① Gãi. ||② Ném. ||③ Một âm là thích. Khều lấy, ngoéo lấy.


meanings:
① Vin, đứng ở dưới mà vin lên trên gọi là phàn. ||② Kết dâu gia, như phàn thân 攀親 nói nhún mình là hèn mà xin kết dâu gia với nơi cao quý. ||③ Kéo lại.


meanings:
① Thư, hả, như sư ý 攄意 được hả dạ. ||② Vọt lên.


meanings:
① Chạm tới, đến gần, như anh nộ 攖怒 chọc giận. ||② Mắc, vướng, như anh hại 攖害 mắc hại, anh hoạ 攖禍 mắc vạ, v.v. ||③ Một âm là oanh. Buộc, chằng buộc.


meanings:
① Lõng bắt lấy, ăn trộm. ||② Ðẩy ra, đuổi đi được. ||③ Trừ. ||④ Hàm nhẫn được. ||⑤ Một âm là nhưỡng. Rối loạn. ||⑥ Cùng nghĩa như chữ nhưỡng 禳.


meanings:
① Ném. ||② Dẫn dụ người làm bậy gọi là thoán xuyết 攛掇.


meanings:
① Mang, dắt. ||② Dắt díu, như đề huề 提攜. ||③ Lìa ra, rời bỏ. ||④ Liền.


meanings:
① Vén lên. ||② Bắt lấy. ||③ Thu nhiếp lại, như nhiếp ảnh 攝影 chụp ảnh, nhiếp sinh 攝生 thu nhiếp tinh thần để nuôi mình cho khỏe. ||④ Trị cho nghiêm chỉnh, như trấn nhiếp 鎮攝 lấy oai mà khiến cho ai nấy đều sợ không dám làm càn. ||⑤ Kiêm, thay, nhiếp vị 攝位 làm thay địa vị người khác. ||⑥ Bị bức bách. ||⑦ Vay mượn.


meanings:
① Họp lại, tích góp. ||② Một âm là toản. cũng như chữ toản 鑽 khoét.


meanings:
① Buộc, cùng ràng buộc với nhau không rời được. ||② Một âm là luyến. Co quắp, như câu luyến 拘攣 chân tay co quắp.


meanings:
① Vuốt ra, lấy tay vuốt ra. ||② Bày ra, bày hàng đem ra bán các nơi. ||③ Chia đều, chia các số lớn ra các phần nhỏ đều nhau.


meanings:
① Quấy rối, làm rối loạn. ||② Quấy, lấy que hay đũa quấy cho chất lỏng đều nhau gọi là giảo.


meanings:
① Nắm cả, như lãm quyền 攬權 nắm cả quyền vào một tay. ||② Nhận thầu, như thừa lãm 承攬 nhận trông coi làm tất cả mọi việc, cái giấy nhận lo liệu tất cả công trình hay nhận vận tải tất cả các hàng hoá đồ đạc cũng gọi là thừa lãm.


meanings:
① Chi, thứ, như trưởng chi 長支 chi trưởng, chi tử 支子 con thứ, v.v. ||② Tránh, nhánh, như chi lưu 支流 dòng tránh. Phàm có một dòng mà chia ra nhiều dòng ngang đều gọi là chi cả. ||③ Giữ, cầm, cố sức ứng phó gọi là chi trì 支持. ||④ Tính, nhà Thanh có bộ đạc chi 度支 giữ việc tính toán, cũng như bộ tài chính bây giờ. ||⑤ Khoản chi ra. ||⑥ Chia rẽ, như chi li 支離 vụn vặt. ||⑦ Ðịa chi, tí, sửu, dần, mão, thìn, tị, ngọ, vị (mùi), thân, dậu, tuất, hợi gọi là mười hai chi, cũng gọi là mười hai địa chi. ||⑧ Chân tay, cũng như chữ chi 肢. ||⑨ Cành, cũng như chữ chi 枝.


meanings:
① Bắt, như bị thu 被收 bị bắt, thu giám 收監 bắt giam. ||② Thu nhặt, như thu liễm 收歛 thu vén, thu thập 收拾 nhặt nhạnh, v.v. ||③ Thu thúc, như thu bút 收筆 đóng bút (gác bút), thu tràng 收場 xong việc. ||④ Cái mũ đời nhà Hạ. ||⑤ Hòm xe. ||⑥ Một âm là thú. Số gặt được.


meanings:
① Vụt, thoáng, tả cái dáng nhanh chóng, như du nhiên nhi thệ 攸然而逝 vụt vậy mà đi. ||② Chốn, nơi, như tướng du 相攸 kén nơi đáng lấy làm chồng. ||③ Thửa, dùng làm tiếng trợ từ, như danh tiết du quan 名節攸關 danh tiết thửa quan hệ. ||④ Du du 攸攸 dằng dặc.


meanings:
① Ðổi, như cải tạo 改造 làm lại, cải quá 改過 đổi lỗi, v.v.


meanings:
① Ðánh, vây đánh một thành ấp nào gọi là công. ||② Sửa, như công kim 攻金 sửa vàng, công ngọc 攻玉 sửa ngọc, v.v. ||③ Công kích, trách điều lỗi lầm của người gọi là công. ||④ Làm. ||⑤ bền.


meanings:
① Buông, thả, như phóng ưng 放鷹 thả chim cắt ra, phóng hạc 放鶴 thả chim hạc ra, v.v. ||② Phóng túng, buông lỏng, không biết giữ gìn gọi là phóng tứ 放肆 hay phóng đãng 放蕩. ||③ Ðuổi, như phóng lưu 放流đuổi xa, đem đày ở nơi xa. ||④ Phát ra, như phóng quang 放光 toả ánh sáng ra, phóng tiễn 放箭 bắn mũi tên ra xa, v.v. ||⑤ Buông ra, nới ra, như hoa phóng 花放 hoa nở, phóng tình 放晴 trời tạnh, phóng thủ 放手 buông tay, khai phóng 開放 nới rộng ra. ||⑥ Phát, như phóng chẩn 放賑 phát chẩn, phóng trái 放債 phát tiền cho vay lãi. ||⑦ Quan ở kinh bổ ra ngoài gọi là phóng, như phóng khuyết 放缺 bổ ra chỗ khuyết. ||⑧ Ðặt, như an phóng 安放 xếp đặt cho yên. ||⑨ Phóng đại ra, làm cho to ra. ||⑩ Một âm là phỏng. Bắt chước, cùng nghĩa với chữ phỏng 倣. ||② Nương theo, như phỏng ư lợi nhi hành 放於利而行 nương theo cái lợi mà làm.


meanings:
① Làm cho chính, người trên chế ra phép tắc luật lệ để cho kẻ dưới cứ thế mà noi gọi là chánh. ||② Việc quan (việc nhà nước), như tòng chánh 從政 ra làm việc quan, trí chánh 致政 cáo quan. ||③ Khuôn phép, như gia chánh 家政 khuôn phép trị nhà. ||④ Tên quan (chủ coi về một việc) như học chánh 學政 chức học chánh (coi việc học), diêm chánh 鹽政 chức diêm chánh (coi việc muối). ||⑤ Chất chánh, đem ý kiến hay văn bài nghị luận của mình đến nhờ người xem hộ gọi là trình chánh 呈政. Cũng đọc là chữ chính.


meanings:
① Việc, như đại cố 大故 việc lớn, đa cố 多故 lắm việc, v.v. ||② Cớ, nguyên nhân, như hữu cố 有故 có cớ, vô cố 無故 không có cớ, v.v. ||③ Cũ, như cố sự 故事 việc cũ, chuyện cũ, cố nhân 故人 người quen cũ, v.v. ||④ Gốc, của mình vẫn có từ trước, như cố hương 故鄉 làng của mình trước (quê cha đất tổ), cố quốc 故國 xứ sở đất nước mình trước, v.v. ||⑤ Chết, như bệnh cố 病故 ốm chết rồi. ||⑥ Cố tình, nhu cố sát 故殺 cố tình giết. ||⑦ Cho nên, tiếng dùng nối theo nghĩa câu trên.


meanings:
① Sắc lệnh, tờ chiếu mệnh của vua ban cho quan dân gọi là sắc. ||② Cảnh tỉnh cho biết đạo mà chấn chỉnh cho nên công bình trị (sửa trị).


meanings:
① Chơi, ngao du. ||② Một âm là ngạo. Ngạo mạn (láo).


meanings:
① Hỏng, đổ nát, như vong quốc bại gia 亡國敗家 làm mất nước nát nhà. Ðứa con làm hỏng nhà gọi là bại tử 敗子, nhục bại 肉敗 thịt đã thiu thối, bại diệp 敗葉 lá rụng, v.v. ||② Nghiêng đổ, như bại bích 敗壁 vách đổ. ||③ Thua.


meanings:
① Bày hàng, xếp, như thuyên tự 銓敘 cứ thứ tự mà phong chức, tưởng tự 獎敘 cứ thứ tự mà thưởng công, v.v. ||② Ðầu mối (bài tựa), như làm một quyển sách gì thì rút cả đại ý trong sách ấy bày lên trên gọi là bài tự. ||③ Tường bày, như sướng tự u tình 暢敘幽情 bày rõ cái tình u ần. ||④ Tụ họp, như trong thiếp mời thường viết hai chữ hậu tự 侯敘 nghĩa là xin đợi để được họp mặt. ||⑤ Ðịnh.


meanings:
① Nát, như tệ trửu 敝帚 cái chổi nát. ||② Mệt lử, tệ ư bôn mệnh 敝於奔命 chạy theo nhọc lử. ||③ Hẹp hòi, tiếng dùng để nói nhún mình, như tệ xá 敝舍 cái nhà hẹp hòi của tôi, tệ ấp 敝邑 đất nước hủ bại của chúng tôi, v.v. ||④ Thua. ||⑤ Bỏ.


meanings:
① Mở, tỏ rõ, như khoan sưởng 寬敞 rộng rãi. ||② Sàn cao mà bằng.


meanings:
① Tiến lên, như dũng cảm 勇敢 mạnh bạo tiến lên. ||② Bạo dạn, như cảm tác cảm vi 敢作敢為 bạo dạn mà làm không e sợ chi. ||③ Dám, như yên cảm cố từ 焉敢固辭 sao dám cố từ.


meanings:
① Tan, như vân tán 雲散 mây tan. ||② Buông, phóng ra, như thí tán 施散 phóng ra cho người. ||③ Giãn ra, như tán muộn 散悶 giãn sự buồn, giải buồn. ||④ Một âm là tản. Rời rạc, như tản mạn vô kỉ 散漫無紀 tản mác không có phép tắc gì. ||② Nhàn rỗi, như tản nhân 散人 người thừa (người không dùng cho đời). Mình tự nói nhún mình là kẻ vô dụng gọi là su tản 樗散. ||⑤ Tên khúc đàn, như Quảng Lăng tản 廣陵散 khúc Quảng Lăng. ||④ Thuốc tán, thuốc đem tán nhỏ gọi là tản.


meanings:
① Hậu, như đôn đốc 敦篤 đôn đốc, đôn mục 敦睦 dốc một niềm hoà mục, v.v. ||② Một âm là đôi. Bức bách, thúc dục. ||③ Lại một âm là đối. Một thứ đồ để đựng thóc lúa. ||④ Một âm nữa là độn. Hỗn độn 渾敦 u mê, mù mịt. Cũng có nghĩa như chữ độn 屯, chữ độn 頓.


meanings:
① Cung kính ngoài dáng mặt không có vẻ cợt nhợt trễ nải gọi là cung 恭, trong lòng không một chút láo lếu gọi là kính 敬. ||② Kính biếu, mượn một vật gì đưa cho người để tỏ lòng kính của mình gọi là kính. ||③ Thận trọng.


meanings:
① Ðập, gõ, như xao môn 敲門 gõ cửa. Giả Ðảo có câu thơ rằng: Tăng xao nguyệt hạ môn 僧敲月下門. Trước Giả Ðảo định dùng chữ thôi 推, đến khi hỏi ông Hàn Dũ bảo nên dùng chữ xao [/b] 敲 thì hơn. Nay ta nói làm việc gì phải châm chước, sự lí cho kĩ là thôi xao 推敲 là vì cớ ấy.


meanings:
① Ðều, ngay ngắn, như đoan chỉnh 端整, nghiêm chỉnh 嚴整, v.v. ||② Sửa sang, như chỉnh đốn 整頓 sửa sang lại cho chỉnh tề. ||③ Nguyên, vật gì còn hoàn toàn chưa phân giải gọi là chỉnh.


meanings:
① Giặc thù, như địch quốc 敵國 nước thù. ||② Ngang, như địch thể 敵體 ngang nhau. ||③ Chống cự, đối địch.


meanings:
① Bày, mở rộng ra, ban bố khắp cả. ||② Ðắp, rịt, như phu dược 敷藥 rịt thuốc. ||③ Ðầy đủ, như bất phu 不敷 không đủ.


meanings:
① Ðếm, đếm số vật xem là bao nhiêu gọi là sổ. ||② Trách mắng kẻ có tội. ||③ Kể, cân nhắc, như sổ điển vong tổ 數典忘祖 kể điển tích quên cả chức sự của tổ, bất túc sổ 不足數 không đủ kể. ||④ Lời tính phỏng, như sổ nhật 數日 vài ba ngày, sổ khẩu 數口 vài ba miệng, v.v. ||⑤ Một âm là số. Số mục, như cơ số 奇數 số lẻ, ngẫu số 偶數 số chẵn, v.v. ||⑥ Thuật số, môn toán học dùng chân số để luận về tính chất và quan hệ của số. ||⑦ Số mệnh, số kiếp. ||⑧ Lại một âm là sác. Luôn luôn, như mạch sác 脉數 mạch chạy mau, sác kiến 數見 thấy luôn. ||⑧ Một âm nữa là xúc. Nhỏ, đan mau.


meanings:
① Xa. ||② Một âm là huyến. Kinh doanh, cầu cạnh.


meanings:
① Chán. ||② Một âm là đố. Bại hoại.


meanings:
① Thu góp lại. ||② Cất, giấu, như liễm thủ 斂手 thu tay, liễm tích 斂跡 giấu tung tích, v.v. ||③ Thu liễm (giót đọng lại không tan ra). ||④ Rút bớt lại. ||④ Một âm là liệm. Thay áo cho người chết là tiểu liệm 小斂, nhập quan là đại liệm 大斂.


meanings:
① Văn vẻ, như văn thạch 文石 vân đá (đá hoa). ||② Văn từ, họp nhiều chữ lại thành bài gọi là văn. ||③ Văn tự, bắt chước hình tượng các loài mà đặt ra chữ gọi là văn 文, gộp cả hình với tiếng gọi là tự 字. ||④ Văn, cái dấu vết do đạo đức lễ nhạc giáo hoá mà có vẻ đẹp đẽ rõ rệt gọi là văn, như văn minh 文明, văn hoá 文化, v.v. ||⑤ Văn hoa, chỉ cốt bề ngoài cho đẹp, không chuộng đến sự thực gọi là văn, như phồn văn 繁文, phù văn 浮文, v.v. ||⑥ Quan văn, các quan làm việc về văn tự gọi là quan văn. Người nào có vẻ hoà nhã lễ độ gọi là văn nhã 文雅 hay văn tĩnh 文靜, v.v. ||⑦ Phép luật, như vũ văn 舞文 múa mèn phép luật buộc người tội oan. ||⑧ Ðồng tiền, như nhất văn 一文 một đồng tiền. ||⑨ Một âm là vấn. Văn sức, như tiểu nhân chi quá dã tất vấn 小人之過也，必文 tiểu nhân có lỗi tất che đậy (văn sức điều lỗi cho không phải là lỗi).


meanings:
① Lịch thiệp, không văn hoa quá không mộc mạc quá gọi là bân.


meanings:
① Văn vẻ, như phỉ nhiên thành chương 斐然成章 văn vẻ rõ rệt.


meanings:
① Cái đấu. ||② Cái chén vại, phàm đồ gì giống như cái đấu đều gọi là đẩu cả. ||③ Bé nhỏ, như đẩu thành 斗城 cái thành nhỏ. ||④ Sao đẩu, như nam đẩu 南斗 sao nam đẩu, bắc đẩu 北斗 sao bắc đẩu, v.v. ||⑤ Cao trội lên, chót vót.


meanings:
① Ðo đắn, lường tính, liệu, như liêu lượng 料畫 liệu lường, liệu lí 料理 liệu sửa (săn sóc), v.v. ||② Vuốt ve. ||③ Một âm là liệu. Vật liệu, thứ gì có thể dùng làm đồ chế tạo được đều gọi là liệu. ||④ Ngày xưa chế pha lê giả làm ngọc cũng gọi là liệu. ||⑤ Các thức cho ngựa trâu ăn như cỏ ngô cũng gọi là liệu. ||⑥ Liệu đoán, như liệu sự như thần 料事如神 liệu đoán việc đúng như thần. ||⑦ Liều, hợp số nhiều làm một gọi là nhất liệu 一料 một liều.


meanings:
① Vẹo. ||② Hình đất chéo lệch cũng gọi là tà. ||③ Một âm là gia. Tên một cái hang ở Thiểm tây.


meanings:
① Rót, như châm tửu 斟酒 rót rượu. ||② Châm chước, làm việc gì cũng đắn đo cho kĩ rồi mới làm gọi là châm chước. Cũng như rót rượu thì phải lượng xem cái chén nó sâu nông thế nào vậy.


meanings:
① Ao (lường) cái đấu, cái hộc cho bằng cho đúng. Cũng đọc là chữ các.


meanings:
① Quay, như oát toàn 斡旋 quay vần. ||② Một âm là quản. Chủ lĩnh, cùng nghĩa với chữ 幹.


meanings:
① Cái rìu. ||② Cân, cân ta 16 lạng là một cân. ||③ Một âm là cấn. Cấn cấn 斤斤 xét rõ (tường tất).


meanings:
① Ðuổi, gạt ra. ||② Chê, bác, như chỉ xích 指斥 chỉ chỗ lầm ra mà bác đi. ||③ Bới thấy, như sung xích 充斥 bới thấy rất nhiều. Sự vật đầy dẫy cũng gọi là sung xích. ||④ Dò xem, như xích hậu 斥候 dò xét xem tình hình quân địch thế nào. ||⑤ Khai thác, như xích thổ 斥土 khai thác đất cát. ||⑥ Ðất mặn.


meanings:
① Cái búa. ||② Của dùng, như tư phủ 資斧 đồ ăn dùng, cũng như ta nói củi nước vậy. ||③ Sửa lại, như phủ chính 斧政 sửa lại cho đúng, đem văn chương của mình nhờ người sửa lại cho gọi là phủ chính.


meanings:
① Cái búa cây vuông (cái búa chỗ cắm cây có lỗ vuông).


meanings:
① Phạt, đẵn, lấy dao đẵn cây gọi là chước.


meanings:
① Chém, như trảm thảo 斬草 chém cỏ, trảm thủ 斬首 chém đầu, v.v. ||② Dứt, như quân tử chi trạch, ngũ thế nhi trảm 君子之澤，五世而斬 ơn trạch người quân tử năm đời mà dứt. ||③ Một loạt, dùng làm tiếng trợ ngữ. Như trảm tân 斬新 một loạt mới, trảm tề 斬齊 một loạt đều. Trảm thôi 斬衰 áo tang sổ gấu.


meanings:
① Ghẽ ra, tách rời ra. ||② Ấy, như tư nhân 斯人 người ấy. ||③ Thì, bèn, như thanh tư trạc anh 清斯濯纓 trong thì giặt lèo mũ. ||④ Trắng.


meanings:
① Mới, như thôi trần xuất tân 推陳出新 đẩy cũ ra mới (trừ cái cũ đi, đem cái mới ra). ||② Trong sạch, như cải quá tự tân 改過自新 đổi lỗi cũ để tự sửa cho mình trong sạch. ||③ Mới, như tân niên 新年 năm mới. ||④ Tên hiệu năm đầu của Vương Mãng mới cướp ngôi nhà Hán.


meanings:
① Ðẽo, như trác mộc 斲木 đẽo gỗ. Người làm việc lâu có kinh nghiệm nhiều gọi là trác luân lão thủ 斲輪老手.


meanings:
① Chặt đứt, chặt đứt làm hai mảnh gọi là đoạn. Hai bên không ưa nhau nữa cũng gọi là đoạn, như ân đoạn nghĩa tuyệt 恩斷義絕 hết ơn dứt nghĩa. ||② Kiêng bỏ. ||③ Một âm là đoán. Quyết đoán, như đoán ngục 斷獄 xử đoán ngục tù, chẩn đoán 診斷 xem mạch đoán căn bệnh, v.v. ||④ Ðoán đoán 斷斷 thành thật, tả cái dáng chí thành chuyên nhất.


meanings:
① Vuông, vật gì hình thể ngay thẳng đều gọi là phương, người nào tính hạnh ngay thẳng gọi là phương chánh 方正. ||② Phương hướng, như đông phương 東方 phương đông, hà phương 何方 phương nào? ||③ Ðạo đức, như hữu điếm quan phương 有玷官方 có vết nhục đến đạo đức làm quan, nghĩa phương hữu huấn 義方有訓 có dạy về đạo nghĩa, v.v. ||④ Nghề thuật, như phương sĩ 方士, phương kĩ 方技 kẻ chuyên về một nghệ thuật như bùa thuốc tướng số, v.v. ||⑤ Phương thuốc, như cấm phương 禁方 phương thuốc cấm truyền, bí phương 秘方 phương thuốc bí truyền, v.v. Cái đơn thuốc của thầy thuốc kê ra gọi là phương tử 方子. ||⑥ Trái, như phương mệnh 方命 trái mệnh lệnh. ||⑦ Ðương, tiếng dùng để giúp lời, như phương kim 方今 đương bây giờ, phương khả 方可 mới khá, v.v. ||⑧ Nơi, chốn, như viễn phương 遠方 nơi xa. ||⑨ Thuật, phép. ||⑩ So sánh, ||⑪ Vân gỗ. ||⑫ Loài, giống. ||⑬ Có. ||⑭ Chói. ||⑮ Hai vật cùng đi đều, như phương chu 方舟 hai chiếc thuyền cùng đi đều. ||⑯ Lúa mới đâm bông chưa chắc.


meanings:
① Chưng. Tiếng dùng để giúp lời, như sinh ư bắc phương 生於北方 sinh chưng phương bắc. ||② Ở, như tương ư 相於 cùng nương ở với nhau. ||③ Một âm là ô. Ôi, lời than thở, cùng nghĩa với chữ ô 嗚.


meanings:
① Bày ra, đặt ra, đem dùng ra cho người hay vật gọi là thí, như thi thuật 施術 làm thuật cho kẻ nào, thi trị 施治 làm phép chữa cho kẻ nào, thi ân 施恩 ra ơn cho kẻ nào, thi phấn 施粉 đánh phấn, thi lễ 施禮 làm lễ chào, v.v. ||② Bêu xác. ||④ Một âm là thí. Giúp, cho, nhu bác thí 博施 rộng giúp mọi người, thí dữ 施與 cho giúp. ||⑤ Lại một âm là dị. Dài, lâu dài. ||⑥ Lại một âm nữa là thỉ. Ði ngoẹo, đi tắt, theo hút. ||⑦ Thay đổi. ||⑧ Bỏ.


meanings:
① Bên cạnh, như nhi lập tại bàng 兒立在旁 đứa bé đứng ở bên. ||② Một âm là bạng. Nương tựa. ||③ Lại một âm là banh. Banh banh 旁旁 rong ruổi, sa sả. ||④ Một âm nữa là phang. Phang bạc 旁礡 mông mênh, bát ngát.


meanings:
① Cờ, nay thông dụng dùng chữ kì 旗.


meanings:
① Cái cờ cán cong, cũng gọi là 旜. ||② Ấy, đấy, dùng làm tiếng đệm, như thượng thận chiên tai 尙愼旃哉 ngõ hầu cẩn thận đấy vậy thay!


meanings:
① Cờ mao, cờ có cắm lông đuôi con bò tót vào cán gọi là cờ mao. ||② Một âm là mạo. Già cả, như phản kì mạo nghê 反其旄倪 trả lại người già kẻ bé.


meanings:
① Lữ, năm trăm quân kết làm một toán gọi là lữ. ||② Khách trọ, thương lữ 商旅 khách buôn trú ngụ, v.v. ||③ Ở trọ, đi ra ngoài phải ở trọ gọi là lữ thứ 旅次. ||④ Ðồng, đều, như lữ tiến lữ thoái 旅進旅退 đều tiến đều lui. ||⑤ Thứ tự. ||⑥ Tế lữ.


meanings:
① Một thứ cờ diểm điểm nhiều màu sặc sỡ như cánh chim đuôi chim. Ðời xưa đi xe đi thuyền đều cắm một cái bái lên trên, vì thế nên dùng để nói về người đi, như phản bái 返旆 trở về. ||② Bái bái 旆旆 lòng thòng, tả cái dáng rủ xuống.


meanings:
① Trở lại, như khải toàn 凱旋 thắng trận trở về. ||② Quay lại, như toàn phong 旋風 gió lốc, toàn oa 旋渦 nước xoáy. ||③ Vụt chốc, như toàn phát toàn dũ 旋發旋愈 vụt phát vụt khỏi, hoạ bất toàn chủng 禍不旋踵 vạ chẳng kịp trở gót. ||④ Ði đái, đi tiểu.


meanings:
① Cờ tinh, thứ cờ trên ngù có cắm lông. Ðời xưa ai đi sứ cũng cầm một cái cờ tinh đi, nên gọi kẻ đi văn tinh 文旌 hay hành tinh 行旌. ||② Tiêu biểu, ai có đức hạnh gì đáng khen vua cho dựng nhà treo biển để tiêu biểu gọi là tinh.


meanings:
① Loài, dòng dõi, con cháu cùng một liêu thuộc với nhau gọi là tộc. Từ cha, con đến cháu là ba dòng (tam tộc 三族). Từ ông cao tổ đến cháu huyền gọi là chín dòng (cửu tộc 九族). Giết cả cha mẹ vợ con gọi là diệt tộc 滅族. ||② Họ, cùng một họ với nhau gọi là tộc, như tộc nhân 族人 người họ, tộc trưởng 族長 trưởng họ, v.v. ||③ Loài, như giới tộc 介族 loài có vẩy, ngư tộc 魚族 loài cá, v.v. ||④ Bụi, như tộc sinh 族生 mọc từng bụi. ||⑤ Hai mươi lăm nhà là một lư 閭, bốn lư là một tộc 族. ||⑥ Một âm là tấu, dùng như chữ tấu 奏.


meanings:
① Cờ triệu, thứ cờ thêu con rắn, con rùa.


meanings:
① Lèo cờ. ||② Miện lưu 冕旒 tua mũ miện.


meanings:
① Y nỉ 旖旎 cờ bay phấp phới. ||② Thướt tha. ||③ Mây mù.


meanings:
① Cờ, dùng vải hay lụa buộc lên cái cán để làm dấu hiệu gọi là [b]kỉ. ||② Người Mãn Thanh gọi là kì nhân 旗人. ||③ Ngày xưa cho vẽ hình gấu hổ lên lụa gọi là kì.


meanings:
① Cành phan, thứ cờ có bức vóc hay lụa rủ xuống gọi là phan, cũng có khi viết là phiên 幡.


meanings:
① Cái cờ cán cong. ||② Cái xe bắn đá. Cái xe trên cắm một cột gỗ lớn, xếp đá lên trên rồi giật máy cho đá tung ra để đánh giặc.


meanings:
① Một thứ cờ để chỉ huy cho quân đi, thứ cờ có vẽ hình con diều hâu. ||② Giơ lên, cong lên.


meanings:
① Tức là chữ vô 無 ngày xưa, nghĩa là không, như vô cữu 旡咎 không có lỗi gì.


meanings:
① Ðã, như kí vãng bất gián 旣往不諫 sự đã qua không can nữa. ||② Ðã xong, như ẩm thực kí tất 飲食旣必 ăn uống đã xong. Mặt trời bị ăn hết cũng gọi là kí.


meanings:
① Mặt trời. ||② Ngày, một ngày một đêm gọi là nhất nhật 一日. ||③ Ban ngày, như nhật dĩ kế dạ 日以繼夜 ban ngày lại tiếp đến ban đêm, vãng nhật 往日 ngày hôm qua, lai nhật 來日 ngày mai, v.v. ||④ Nước Nhật, nước Nhật Bản 日本 thường gọi tắt là nước Nhật.


meanings:
① Tối, như hoàng hôn 黃昏 mờ mờ tối, hôn dạ 昏夜 đêm tối, v.v. ||② Tối tăm, như hôn hội hồ đồ 昏憒楜塗 tối tăm hồ đồ, không hiểu sự lí gì. ||③ Lễ cưới, ngày xưa cưới xin cứ đến tối mới đón dâu nên gọi là hôn lễ 昏禮, bây giờ mới đổi dùng chữ hôn 婚. ||④ Mờ. ||⑤ Con sinh ra chưa đặt tên mà chết gọi là hôn.


meanings:
① Họp, như khai hội 開會 mở hội, hội nghị 會議 họp bàn, v.v. ||② Gặp, như hội minh 會盟 gặp nhau cùng thề, hội đồng 會同 cùng gặp mặt nhau để bàn bạc sự gì, v.v. ||③ Thời, như kỉ hội 機會 gặp dịp, vận hội 運會 vận hội tốt, nghĩa là sự với thời đúng hợp nhau cả. Sách Hoàng cực kinh thế nói 30 năm là một đời 世, 12 đời là một vận 運, 30 vận là một hội 會, 12 hội là một nguyên 元. ||④ Hiểu biết, như hội ý 會意 hiểu ý, lĩnh hội 領會 lĩnh lược hiểu được ý nghĩa gì. ||⑤ Chỗ người ở đông đúc, như đô hội 部會 chốn đô hội. ||⑥ Một âm là cối. Tính gộp, tính suốt sổ, tính sổ suốt năm gọi là cối kế niên độ 會計年度.


meanings:
① Có. ||② Lấy được. ||③ Ðầy đủ. ||④ Lời nói trợ từ, như nhà Ngu gọi là hữu Ngu 有虞. ||⑤ Một âm là dựu. Như thập dựu ngũ niên 十有五年 lại 15 năm.


meanings:
① Ngọn, như mộc mạt 木末 ngọn cây, trượng mạt 杖末 đầu gậy. Sự gì không phải là căn bản cũng gọi là mạt, như đi buôn gọi là trục mạt 逐末, theo đuổi nghề mọn, vì ngày xưa trọng nghề làm ruộng mà khinh nghề đi buôn vậy. ||② Không, như mạt do dã dĩ 末由也已 không biết noi vào đâu được vậy thôi. ||③ Hết, cuối, như mạt thế 末世 đời cuối, mạt nhật 末日 ngày cuối cùng, v.v. ||④ Mỏng, nhẹ, như mạt giảm 末減 giảm nhẹ bớt đi. ||⑤ Phường tuồng đóng thầy đồ già gọi là mạt. ||⑥ Nhỏ, vụn, như dược mạt 藥末 thuốc đã tán nhỏ. ||⑦ Mỏn mọn, thấp hẹp. Dùng làm lời tự nhún mình, như mạt học 末學 kẻ học mỏn mọn này.


meanings:
① Cây kỉ, kỉ có ba giống, một là cây kỉ liễu, dùng làm môi làm thìa, hai là cây kỉ bạch, dùng làm áo quan, ba là cây cẩu kỉ, dùng làm thuốc. Ta thường gọi tắt là kỉ tử 杞子. ||② Tên nước.


meanings:
① Buộc, bó lại, như thúc thủ 束手 bó tay. ||② Bó, như thúc thỉ 束矢 bó tên, thúc bạch 束帛 bó lụa, v.v. ||③ Gói, mười cái nem buộc làm một gọi là nhất thúc 一束 một thúc. Ðời xưa dùng nem làm quà biếu gọi là thúc tu 束脩 vì thế tục mới gọi món tiền lễ thầy học là thúc tu. ||④ Một âm là thú. Hạn chế, như ước thú 約束 cùng hẹn ước hạn chế nhau, nay thường dùng về nghĩa cai quản coi sóc, như ước thú bất nghiêm 約束不嚴 coi sóc không nghiêm (thầy dạy học trò không nghiêm).


meanings:
① Cánh nhỏ. ||② Cuối, như tuế diểu 歲杪 cuối năm, nguyệt diểu 月杪 cuối tháng, v.v. ||③ Ngọn cây, ngọn cành cây.


meanings:
① Cái xuồng, cùng một nghĩa với chữ hàng 航. ||② Tên đất.


meanings:
① Phương đông, tục gọi người chủ là đông. Nước Trịnh nói với người nước Sở tự xưng nước mình là đông đạo chủ 東道主 nghĩa là người chủ ở phương đông. Tục gọi các chủ cổ phần công ti là cổ đông 股東 là do nghĩa đó. ||② Nước Nhật Bản ở phía đông nước Tàu nên gọi là đông dương 東洋, văn tự Nhật Bản gọi là đông văn 東文. ||③ Ðông sàng 東牀 chàng rể (theo tích truyện Vương hi Chi, đời Tấn).


meanings:
① Cây rỗng. ||② Rỗng, không có gì, như hiêu tràng 枵腹 dạ trống, hiêu phúc tòng công 枵腹從公 suông bụng làm việc công, ý nói làm việc không được cái gì bù công.


meanings:
① Cái giá, như y giá 衣架 cái giá mắc áo, thư giá 書架 cái giá sách, v.v. ||② Gác, như trụ thượng già lương 桂上架樑 gác xà trên cột. ||③ Ðặt điều vu vạ, như giá hoạ 架禍 đặt điều vu hoạ cho người.


meanings:
① Cái gông, cái cùm, dùng để cùm đầu. ||② Liên gia 連枷 cái neo dùng để đập lúa.


meanings:
① Cây cẩu kỉ, quả dùng làm thuốc. ||② Cây gỗ dựng đứng. ||③ Một âm là củ. Tên cây.


meanings:
① Cái dùi trống, đời xưa dùng trống để làm hiệu tiến binh, cho nên lúc nào thái bình vô sự gọi là phu cổ bất minh 枹鼓不鳴. Cũng đọc là phù. ||② Một âm là bao. Cây bao, một thứ cây to dùng làm củi đun.


meanings:
① Cái mái chèo, như cổ duệ nhi khứ 鼓枻而去 gõ mái chèo mà đi. ||② Một âm là tiết. Kinh tiết 檠枻 cái đo làm nỏ cho ngay cho cân.


meanings:
① Cái bánh lái thuyền. Tục quen đọc là chữ đà.


meanings:
① Cái chuôi, vật gì có chuôi có cán để cầm gọi là bính. ||② Một cái đồ gì cũng gọi là nhất bính 一柄. ||② Quyền bính, quyền chính.


meanings:
① Cái bè. ||② Cái bầu hoa. ||③ Một âm là phủ. Ðồ âm nhạc. ||② Tựa. ||④ Một âm nữa là phụ. Rót xuống.


meanings:
① Kiến tử 毽子 quả cầu, đồ chơi đá bằng chân.


meanings:
① Ðuôi con trâu li. ||② Lông cứng mà cong cũng gọi là li. ||③ Cùng một nghĩa với chữ li 釐. ||④ Ðuôi ngựa. ||⑤ Lông dài.


meanings:
① Giạ, bện lông thành từng mảnh, như chiên mạo 氈帽 mũ giạ.


meanings:
① Máo táo 毷氉 buồn bực. Nhà Ðường gọi các học trò thi không đỗ mà chén say là đả máo táo 打毷氉.


meanings:
① Cù du 氍毹 đệm dệt bằng lông (cái thảm).


meanings:
① Họ, ngành họ. ||② Tên đời trước đều đệm chữ thị ở sau, như vô hoài thị 無懷氏, cát thiên thị 葛天氏, v.v. đều là tên các triều đại ngày xưa cả. ||③ Tên quan, ngày xưa ai chuyên học về môn nào thì lại lấy môn ấy làm họ, như chức phương thị 職方氏, thái sử thị 太史氏, v.v. ||④ Ðàn bà tự xưng mình cũng gọi là thị. ||⑤ Một âm là chi. Vợ vua nước Hung nô (匈奴) gọi là át chi 閼氏, ở cõi tây có nước đại nguyệt chi 大月氏, tiểu nguyệt chi 小月氏, v.v.


meanings:
① Nền, gốc. ||② Một âm là đê. Tên một bộ lạc giống rợ ở cõi tây. ||② Sao đê 氐, một sao trong nhị thập bát tú.


meanings:
① Người, dân, loài người thuộc ở dưới quyền chính trị gọi là dân, như quốc dân 國民 dân nước.


meanings:
① Dân, dân không nghề nghiệp gọi là lưu manh 流氓.


meanings:
① Hơi, khí mây. ||② Một âm là khất. Xin, nguyên là chữ khất 乞.


meanings:
① Sớm, lúc trời mới sáng gọi là đán. ||② Nói sự thốt nhiên không lường được, như nhất đán địch chí 一旦敵至 một mai giặc đến. ||③ Vai tuồng đóng đàn bà gọi là đán.


meanings:
① Ngon, như chỉ tửu 旨酒 rượu ngon, cam chỉ 甘旨 ngon ngọt, v.v. ||② Ý chỉ, như kì chỉ viễn 其旨遠 thửa ý xa, ý nói hàm có ý sâu xa. ||③ Chỉ dụ, lời vua ban bảo tôi dân gọi là chỉ. ||④ Dùng làm trợ từ như chữ chỉ 只.


meanings:
① Sớm ngày, như tảo san 早餐 bữa cơm sớm. ||② Trước, như tảo vi chi bị 早為之備 phòng bị sớm trước.


meanings:
① Tuần, mười ngày gọi là một tuần, một tháng có ba tuần. Từ mồng một đến mồng mười là thượng tuần 上旬, từ mười một đến hai mươi là trung tuần 中旬, từ hai mười mốt đến ba mươi là hạ tuần 下旬. Tục bảo một năm dưới trần bằng một ngày trên trời, cho nên sự chúc thọ gọi mười năm là một tuần, như thất tuần thượng thọ 七旬上壽, bát tuần thượng thọ 八旬上壽, v.v. ||② Khắp, như lai tuần lai tuyên 來旬來宣đi khắp nơi để tuyên bố đức chánh của vua. ||③ Một âm là quân. Một thứ thuế bắt dân phải làm việc.


meanings:
① Chiều, mặt trời lặn, như nhật cán 日旰 tối ngày, ta thường đọc là chữ hãn.


meanings:
① Ðại hạn, nắng mãi không mưa gọi là hạn. ||② Cạn, như hạn lộ 旱路 đường cạn, đường bộ.


meanings:
① Sáng sủa, tốt đẹp. Phàm vật gì mới thịnh gọi là vượng, như thịnh vượng 盛旺, hưng vượng 興旺, v.v.


meanings:
① Mùa thu. ||② Chỗ trời không, như thương mân 倉旻 trời xanh.


meanings:
① Giơ cao, như ngang thủ 昂首 nghển đầu, đê ngang 低昂 cúi ngửa. Thái độ cao cả gọi là hiên ngang 軒昂 hay ngang tàng 昂藏, ý khí phấn phát gọi là kích ngang 激昂, v.v. ||② Giá cao, giá đắt. Nguyễn Du 阮攸: Mễ giá bất thậm ngang 米價不甚昂 giá gạo không cao quá.


meanings:
① Xế, mặt trời quá trưa gọi là trắc.


meanings:
① Con nối, như hậu côn 後昆 đàn sau. ||② Anh, côn ngọc 昆玉 anh em. ||③ Nhung nhúc, như côn trùng 昆虫 sâu bọ, vì giống sâu bọ sinh sản nhiều lắm nên gọi là côn.


meanings:
① Mặt trời mới mọc. ||② Lên, cùng nghĩa như chữ thăng 升. ||③ Tiến lên, thăng chức.


meanings:
① Tương đang, lời nói hay, như Vũ bái xương ngôn 禹拜昌言 vua Vũ nghe lời nói hay thì kính tạ. Nói thẳng không kị huý gì gọi là xương ngôn 昌言. ||② Sáng sủa, như xương minh 昌明 sáng láng rõ rệt. ||③ Thịnh, như bang nãi kì xương 邦乃其昌 nước mới được thịnh. ||④ Tốt đẹp, đẫy đà. ||⑤ Vật được thoả sự sinh sản gọi là xương, vì thế nên trăm vật gọi là bách xương 百昌.


meanings:
① Sáng, như minh tinh 明星 sao sáng, minh nguyệt 明月 trăng sáng. Dân tộc đã khai hoá gọi là văn minh 文明. ||② Sáng suốt, sáng suốt trong sạch, không bị ngoại vật nó che lấp gọi là minh, như cao minh 高明 cao sáng, minh giám 明鑒 soi sáng, minh sát 明察 xét rõ, v.v. Tục gọi quan trên là minh công 明公 nghĩa là vị quan sáng suốt, là theo nghĩa đó. ||③ Phát minh, tỏ rõ, như phát minh tân lí 發明新理 phát minh ra lẽ mới, tự minh tâm khúc 自明心曲 tự tỏ khúc nhôi (khúc nôi), minh minh như thử 明明如此 rành rành như thế, quang minh lỗi lạc 光明磊落 sáng sủa dõng dạc, v.v. ||④ Mắt sáng, như táng minh 喪明 mù mắt, ông Tử Hạ con chết khóc mù mắt, vì thế mới gọi sự con người chết là táng minh chi thống 喪明之痛. ||⑤ Mới sáng, như bình minh 平明 vừa sáng, minh nhật 明日 ngày mai, minh niên 明年 sang năm v.v. ||⑥ Thần minh, như các dùng về người chết gọi là minh khí 明器. ||⑦ Nhà Minh 明 (1368-1644), Minh Thái tổ 明太祖 là Chu Nguyên Chương 朱元璋 đánh được nhà Nguyên 元 lên làm vua gọi là nhà Minh.


meanings:
① Ðổi, hai bên lấy tiền hay lấy đồ mà đổi cho nhau gọi là mậu dịch 貿易. ||② Biến đổi, thay. ||③ Kinh Dịch. ||④ Tích dịch 辟易 lùi lại. ||⑤ Một âm là dị. Dễ, đối lại với chữ nan 難. ||⑥ Sửa trị, làm. ||⑦ Hoà bình. ||⑧ Coi thường. ||⑨ Yên ổn.


meanings:
① Xưa, trước, như tích nhật 昔日 ngày xưa. ||② Ðêm, như nhất tích 一昔 một đêm. ||③ Lâu ngày. ||④ Thịt khô.


meanings:
① Sớm, rạng đông, mặt trời mới mọc gọi là hân, như hân tịch 昕夕 sớm tối.


meanings:
① Sao, như hằng tinh 恆星 sao đứng, hành tinh 行星 sao đi, vệ tinh 衛星 sao hộ vệ, tuệ tinh 慧星 sao chổi, v.v. ||② Sao đêm mọc nhiều, sáng lặn dần, cho nên vật gì thưa ít gọi là liêu lạc thần tinh 寥落晨星 vắng vẻ như sao ban sáng. ||③ Sao nhỏ mà nhiều, cho nên số gì nhỏ mọn gọi là linh tinh 零星, từng giọt, từng cái, như tinh tinh bạch phát 星星白發 tóc bạc từng sợi. ||④ Nghề tinh tường, người coi về các việc xem sao để nghiệm tốt xấu gọi là tinh gia 星家, xem ngày tháng sinh đẻ rồi lấy các ngôi sao ra mà tính số vận người gọi là tinh sĩ 星士 thầy số. ||⑤ Sao tinh, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ||⑥ Hoa cân, trong cán cân dùng hoa trắng ghi số cân lạng, v.v. gọi là tinh. ||⑦ Tên một thứ âm nhạc.


meanings:
① Ánh sáng giọi lại. ||② Bóng rợp. ||③ Ánh sáng mặt trời xế.


meanings:
① Mùa xuân, từ tháng giêng đến tháng ba gọi là mùa xuân. ||② Xuân là đầu bốn mùa, muôn vật đều có cái cảnh tượng hớn hở tốt tươi, cho nên người ta mới ví người tuổi trẻ như mùa xuân mà gọi thì tuổi trẻ là thanh xuân 青春 xuân xanh, ý thú hoạt bát gọi là xuân khí 春氣, thầy thuốc chữa khỏi bệnh gọi là diệu thủ hồi xuân 妙手回春. ||③ Rượu xuân, người nhà Ðường hay gọi rượu là xuân. ||④ Lễ nhà Chu cứ đến tháng trọng xuân 仲春 (tháng hai) thì cho cưới xin, vì thế mới gọi các con gái muốn lấy chồng là hoài xuân 懷春.


meanings:
① Mờ mờ, như muội đán 昧旦 mờ mờ sáng. ||② Tối, như hôn muội 昏昧 tối tăm không hiểu lẽ gì. ||③ Tam muội 三昧 dịch âm chữ Phạm, Tàu dịch là chính định 正定 nghĩa là dùng công tu hành trừ sạch được hết trần duyên mà vào cõi một mầu rỗng không vắng lặng gọi là tam muội, như du hí tam muội 遊戲三昧 nhập định xuất định thuần mặc tự nhiên. Bây giờ hay mượn hai chữ ấy để chỉ cái áo diệu của một môn gì, như ông Hoài Tố tài viết chữ thảo, tự cho là đắc thảo thư tam muội 得艸書三昧 biết được cái chỗ áo diệu về nghề viết chữ thảo.


